صفت مظلوم برای امام حسین(ع)

سؤال: آيا عبارت "انا مظلوم" كلام امام حسين (عليه السلام) است؟ این کلام در کدام منبع نقل شده است؟

پاسخ اجمالي:

در روایات و زیارات پس از نام مبارک امام حسین ((ع)) صفت مظلوم آمده است و از خود حضرت نيز نقل شده كه فرمود: «أَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَنَا مَظْلُومٌ مُتَلَطِّخٌ بِدَمِي؛ من خدا را مظلوم و خون آلود ملاقات می‌کنم».

پاسخ تفصيلي:

یكی از القاب و صفات امـام حسین ((ع)) که در بسیاری از زیـارتنامـه‌هـا و روایات آمده است، صفت «مظلوم» است. مظلوم به کسی گفته می‌شود که مورد ظلم واقع شده است و سیدالشهداء مصداق کامل صفت مظلوم است؛ زیرا مظلومانه کشته شده و به شهادت رسیده‌اند.

امیرالمومنین علی ((ع)) در روایتی صفت مظلوم را درباره امام حسین ((ع)) به کاره برده است؛ اصبغ بن نباته می‌گويد: روزى عليّ (عليه السّلام) دست حسن (عليه السّلام) را گرفته بود و بر ما وارد شد و مى‏گفت: روزى رسول خدا (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) دست مرا بدين گونه گرفته بود و بر جمعيّت ما وارد شد و مى‏گفت: بهترين خلايق و سرور ايشان پس از من، اين برادرم است و او امام هر مسلمانى و مولاى هر مؤمن پس از وفات من است، من‏ مى‏گويم: بهترين خلايق و سرور ايشان پس از من اين فرزندم است و او امام و مولاى هر مؤمن پس از وفات من است، بدانيد كه به او ستم مى‏شود همچنان كه پس از رسول خدا (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) به من ستم شد، «وَ خَيْرُ الْخَلْقِ وَ سَيِّدُهُمْ بَعْدَ الْحَسَنِ ابْنِي أَخُوهُ الْحُسَيْنُ‏ الْمَظْلُومُ‏ بَعْدَ أَخِيهِ الْمَقْتُولُ فِي أَرْضِ كَرْبَلَاءَ أَمَا إِنَّهُ‏ وَ أَصْحَابُهُ مِنْ سَادَه الشُّهَدَاءِ يَوْمَ الْقِيَامَه» و پس از فرزندم حسن، بهترين خلايق و سرور ايشان برادرش حسين مظلوم است كه در سرزمين كربلا كشته مى‏شود، بدانيد كه او و اصحابش از سروران شهداء در روز قيامت هستند...».

همچنین در میان کلمات دیگر ائمه ((ع)) و زیارات بسیاری از جمله زیارت اربعین، این صفت پس از نام مبارک حضرت آمده است. برای نمونه در کلامی از امام صادق نقل شده: «ابو بصیر مى‏گويد: از حضرت امام باقر يا امام صادق (عليهما السّلام) شنيدم كه مى‏فرمودند: كسى كه دوست دارد محل سكنی و منزلش بهشت باشد، زيارت مظلوم را ترك نكند. عرض كردم: مظلوم كيست؟ حضرت فرمودند: مظلوم، حسين بن على (عليهما السّلام) صاحب كربلا است. كسى كه بخاطر شوق به آن حضرت و محبّت به رسول خدا و فاطمه و حبّ امير المؤمنين (صلوات اللَّه و سلامه عليهم) حضرتش را زيارت كند خداوند او را بر سر سفره‏هاى بهشتى نشانده كه با آن سروران هم غذا باشد در حالى كه مردم در حساب مى‏باشند.

خود حضرت سیدالشهداء نیز این صفت را درباره خود به کار برده است. شیخ صدوق در کتاب امالی در توصیف و بیان لحظات پیش از شهادت حضرت این عبارات را نقل کرده است: «...حضرت سه تن را كشت و او را از اسب پایین انداختند. حسين ((ع)) به راست و چپ نگريست و كسى را نديد. سر به آسمان برداشت و عرض کرد: خدايا مى‏بينى با پيغمبرزاده‏ات چه مي‌كنند؟ بنو كلاب راه فرات را بر او بستند و در آن لحظه تيرى بگلویش رسيد و از اسبش به زمين افتاد و تير را در آورد و به دور انداخت و كف دست را زير خون گرفت و چون پرشد سر و محاسن خود را با آن خضاب كرد و فرمود: «أَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَنَا مَظْلُومٌ مُتَلَطِّخٌ بِدَمِي ثُمَّ خَرَّ عَلَى خَدِّهِ الْأَيْسَرِ صَرِيعا»؛ «من خدا را مظلوم و خون آلود ملاقات می‌کنم و باگونه چپ روى خاك افتاد».

همچنین در ماجرای معروف دیر راهب که در مسیر عبور سرهای مبارک شهدا و اسراء کربلا به شام اتفاق افتاده است، چنین آمده است: «هنگامى كه سر امام حسين (عليه السلام) را وارد قِنَّسْرِين كردند، راهبى از صومعه خود متوجه سر مقدس آن حضرت شد و ديد نورى از دهان مبارك امام حسين خارج مي‌شود و بطرف آسمان صعود مي‌كند. آن راهب مبلغ ده هزار درهم آورد و سر مبارک حضرت را از ماموران گرفت و داخل صومعه خويش برد. راهب صدائى شنيد، ولى صاحب آن صدا را نديد. آن گوينده به راهب مي‌گفت: خوشا بحال تو! و خوشا بحال آن كسى كه از حرمت اين حسين آگاه شد. راهب سر خود را بلند كرد و گفت: پروردگارا! تو را بحق عيسى قسم مي‌دهم كه اين سر را مأمور كنى با من تكلم نمايد. آن سر تكلم كرد و گفت: اى راهب! چه می‌خواهی؟ راهب گفت: تو كيستى؟ فرمود: انا بن محمّد المصطفى، و انا بن على المرتضى، و انا بن فاطمه الزهراء، انا المقتول بكربلاء، انا المظلوم‏، انا العطشان، بعدا آن سر مقدس ساكت شد. راهب صورت به صورت امام حسين نهاد و گفت: صورتم را از صورت تو بر نخواهم داشت تا اينكه بگوئى: من روز قيامت شفيع تو خواهم بود. آن سر مقدس بسخن آمد و فرمود: بدين جدم محمّد مصطفى (صلّى اللَّه عليه و آله) باز گرد. راهب گفت: اشهد ان لا اله الا اللَّه و اشهد ان محمدا رسول اللَّه. امام حسين قبول كرد كه شفيع وى شود. هنگامى كه صبح شد موكلين آن سر مبارك را با درهم‏ها از آن راهب گرفتند. وقتى به وادى رسيدند ديدند آن درهم‏ها بسنگ تبديل شده‏اند.