بداء در تعداد روزهای میقات حضرت موسی(ع)

سؤال

آیا در داستان حضرت موسی که برای سی شب به میقات رفت و سپس ده شب دیگر به آن اضافه شد، بداء صورت گرفت؟

بداء در مورد خداوند به این معنا است که آنچه خداوند از قبل می‌دانسته، ولی برای انسان‌ها معلوم نبوده، آن را اظهار و آشکار می‌سازد. در مورد میقات حضرت موسی(ع) نیز خداوند از ابتدا این میقات را چهل روز قرار داده‌بود که به جهت دلایلی از جمله امتحان قوم بنی‌اسرائیل، این میقات را سی روزه اعلام کرد و سپس در میقات به حضرت موسی(ع) گفت ده روز دیگر در میقات بماند.

میقات حضرت موسی(ع)

سی شب به حضرت موسی(ع) وعده میقات داده‌شد. سپس ۱۰ شب دیگر به آن اضافه شد. میقات موسی(ع) در علم خداوند چهل شب بود، اما خداوند در دو مرحله به موسی(ع) خبر داد. در ابتدا موسی(ع) را امر به میقات در ۳۰ شب می‌کند و در مرحله بعد به ادامه آن در ۱۰ روز دیگر امر می‌کند: ﴿وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ؛ و ما با موسی، سی شب وعده گذاشتیم سپس آن را با ده شب (دیگر) تکمیل نمودیم﴾(اعراف:۱۴۲)

این میقات از ابتدا در علم الهی ۴۰ شب بود و برای همین امر هم در قرآن کریم می‌فرماید: ﴿وَ إِذْ واعَدْنا مُوسی أَرْبَعینَ لَیْلَة؛ هنگامی را که با موسی چهل شب وعده گذاردیم﴾(بقره:۵۱)

علت تغییر در مدت میقات

امام باقر(ع) فرموده‌اند: هنگامی‌که حضرت موسی(ع) برای وفای به عهد خداوند از میان قومش خارج می‌شد به آن‌ها فرمود که ظرف ۳۰ روز بر می‌گردم. اما هنگامی که خداوند بر آن ۳۰ روز ۱۰ روز اضافه کرد، قومش گفتند موسی(ع) خلاف وعده عمل کرد؛ و بسیاری از آن‌ها گوساله‌پرست شدند.

تفسير عياشى از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده كه آن حضرت فرمود مواعده موسى‏ در علم و تقدير خدا سى‏ شب بود سپس بداء حاصل شده و ده شب اضافه كرد لذا مواعده اول و آخر خداوند اول چهل شب گرديد.

داورپناه، ابوالفضل‏، انوار العرفان فى تفسير القرآن‏، تهران، ناشر: كتابخانه صدر، چاپ1، 1366 ه. ش‏، ج2، ص 100.

اگر خداوند به موسی(ع) از ابتدا وعده چهل شب می‌داد و او نیز به قومش خبر می‌داد؛ فرصتی برای امتحان قوم بنی اسرائیل و امتحان ایمانشان به وجود نمی‌آید؛ بنابر این بداء صورت نگرفته بلکه از جهت امتحان بوده‌است.