پرش به محتوا

حبل‌الله در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶: خط ۶:
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
{{درگاه|قرآن}}
{{درگاه|قرآن}}
'''حَبْل‌الله''' به معنای ریسمان الهی است. در [[قرآن]] گفته شده است به حبل الله چنگ بزنید و آن را بگیرید. مفسران، قرآن و [[دین]] را مصداق اصلی حبل‌الله دانسته‌‌اند. مصادیق دیگری هم برای حبل الله ذکر شده است از جمله: [[اهل بیت(ع)]]، طاعات و خیرات، [[عهد الهی]]، [[توبه]] و [[سنت]].
'''حَبْل‌الله''' به معنای ریسمان الهی است. در [[قرآن]] گفته شده است به حبل‌الله چنگ بزنید و آن را بگیرید. مفسران، قرآن و [[دین]] را مصداق اصلی حبل‌الله دانسته‌‌اند. مصادیق دیگری هم برای حبل‌الله ذکر شده است از جمله: [[اهل بیت(ع)]]، طاعات و خیرات، [[عهد الهی]]، [[توبه]] و [[سنت]].


== متن آیه ==
== متن آیه ==
خط ۱۵: خط ۱۵:
}}
}}


== معنای حبل الله ==
== حبل‌الله در لغت ==
حبل، سبب و وسيله‌ای است كه با آن می‌توان به خواسته و هدف رسيد، يا هر چيز ممتد و طولانی است كه وسيله رسيدن به هدف يا محكم كردن چيزی قرار می‌گيرد. حبل‌اللّه، چيزی است كه موجب اتّصال [[انسان]] به [[خداوند]] می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=فرهنگ قرآن|سال=1379|نام=اکبر|نام خانوادگی=هاشمی رفسنجانی|ناشر=قم، دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم|جلد=10|صفحه=346}}</ref> معنای لغوی حبل به معنای ریسمان است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=قاموس قرآن|سال=1371|نام=سید علی اکبر|نام خانوادگی=قرشی|ناشر=تهران، دار الكتب الإسلاميه|جلد=2|صفحه=99}}</ref> در قرآن آمده است: {{قرآن|فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ|ترجمه=بر گردنش طنابى از ليف خرماست.|سوره=مسد|آیه=۵}} [[فخر رازی]] از مفسرین [[اهل سنت]] ذیل آیه ۱۰۳ [[سوره آل عمران]] درباره حبل اینگونه می‌گوید: «کسی که از راه باریکی عبور می‌کند و می‌ترسد از اینکه پای او بلغزد، اگر از رشته و ریسمانی که دو طرف آن به جای محکم بسته شده است، بگیرد از سقوط و خوف لغزیدن نجات می‌یابد».<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر کبیر|سال=1415|نام=محمد|نام خانوادگی=فخر رازی|ناشر=بیروت، دارالفکر|جلد=4|صفحه=178}}</ref>
حبل، سبب و وسيله‌ای است كه با آن می‌توان به خواسته و هدف رسيد، يا هر چيز ممتد و طولانی است كه وسيله رسيدن به هدف يا محكم كردن چيزی قرار می‌گيرد. حبل‌اللّه، چيزی است كه موجب اتّصال [[انسان]] به [[خداوند]] می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=فرهنگ قرآن|سال=1379|نام=اکبر|نام خانوادگی=هاشمی رفسنجانی|ناشر=قم، دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم|جلد=10|صفحه=346}}</ref> معنای لغوی حبل به معنای ریسمان است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=قاموس قرآن|سال=1371|نام=سید علی اکبر|نام خانوادگی=قرشی|ناشر=تهران، دار الكتب الإسلاميه|جلد=2|صفحه=99}}</ref> در قرآن آمده است: {{قرآن|فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ|ترجمه=بر گردنش طنابى از ليف خرماست.|سوره=مسد|آیه=۵}} [[فخر رازی]] از مفسرین [[اهل سنت]] ذیل آیه ۱۰۳ [[سوره آل عمران]] درباره حبل اینگونه می‌گوید: «کسی که از راه باریکی عبور می‌کند و می‌ترسد از اینکه پای او بلغزد، اگر از رشته و ریسمانی که دو طرف آن به جای محکم بسته شده است، بگیرد از سقوط و خوف لغزیدن نجات می‌یابد».<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر کبیر|سال=1415|نام=محمد|نام خانوادگی=فخر رازی|ناشر=بیروت، دارالفکر|جلد=4|صفحه=178}}</ref>


== مصادیق حبل الله ==
== مصادیق حبل‌الله ==
=== قرآن ===
=== قرآن ===
بیشتر مفسران، قرآن را مصداق بارز حبل الله دانسته‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=كشف الاسرار و عدة الابرار|سال=1371|نام=احمد بن محمد|نام خانوادگی=میبدی|ناشر=تهران، امیر کبیر|جلد=2|صفحه=231}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسير جوامع الجامع|سال=1377|نام=فضل بن حسن|نام خانوادگی=طبرسی|ناشر=تهران، انتشارات دانشگاه تهران|جلد=1|صفحه=194}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل|سال=1407|نام=محمود|نام خانوادگی=زمخشری|ناشر=بیروت، دار الكتاب العربی|جلد=1|صفحه=394}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر المنار|سال=1414|نام=محمد|نام خانوادگی=رشید رضا|ناشر=بیروت، دار المعرفة|جلد=4|صفحه=17}}</ref>در کتاب معانی‌ الاخبار از [[امام سجاد(ع)]] نقل شده است که فرمود: {{عربی|وَ حَبْلُ‏ اللَّهِ‏ هُوَ الْقُرْآن‏|ترجمه=حبل الله قرآن است}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=معانی الاخبار|سال=1403|نام=محمد بن علی|نام خانوادگی=ابن بابویه|ناشر=قم، دفتر انتشارات اسلامى‏|صفحه=132}}</ref>
بیشتر مفسران، [[قرآن]] را مصداق بارز حبل‌الله دانسته‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=كشف الاسرار و عدة الابرار|سال=1371|نام=احمد بن محمد|نام خانوادگی=میبدی|ناشر=تهران، امیر کبیر|جلد=2|صفحه=231}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسير جوامع الجامع|سال=1377|نام=فضل بن حسن|نام خانوادگی=طبرسی|ناشر=تهران، انتشارات دانشگاه تهران|جلد=1|صفحه=194}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل|سال=1407|نام=محمود|نام خانوادگی=زمخشری|ناشر=بیروت، دار الكتاب العربی|جلد=1|صفحه=394}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر المنار|سال=1414|نام=محمد|نام خانوادگی=رشید رضا|ناشر=بیروت، دار المعرفة|جلد=4|صفحه=17}}</ref>در کتاب [[معانی‌ الاخبار]] از [[امام سجاد(ع)]] نقل شده است که فرمود: {{عربی|وَ حَبْلُ‏ اللَّهِ‏ هُوَ الْقُرْآن‏|ترجمه=حبل الله قرآن است}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=معانی الاخبار|سال=1403|نام=محمد بن علی|نام خانوادگی=ابن بابویه|ناشر=قم، دفتر انتشارات اسلامى‏|صفحه=132}}</ref>


ابن کثیر دمشقی از علمای اهل سنت این روایت را از [[پیامبر اکرم(ص)]] نقل نموده که حضرت فرمود: {{متن عربی|إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ‏ هُوَ النُّورُ الْمُبِینُ، وَ الْحَبْلُ‏ الْمَتِینُ‏، وَ الْعُرْوَةُ الْوُثْقَى، وَ الدَّرَجَةُ الْعُلْیَا، وَ الشِّفَاءُ الْأَشْفَى|ترجمه=قرآن نور آشکار، ریسمان محکم، دستگیره مطمئن، پایگاه بلند، و بهترین شفا دهنده است}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر القرآن|سال=1419|نام=اسماعیل|نام خانوادگی=ابن کثیر دمشقی|ناشر=بیروت، دارالکتب العلمیه|جلد=2|صفحه=76}}</ref>
ابن کثیر دمشقی از علمای اهل سنت روایتی مشابه را از [[پیامبر اکرم(ص)]] نقل نموده که حضرت فرمود: {{متن عربی|إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ‏ هُوَ النُّورُ الْمُبِینُ، وَ الْحَبْلُ‏ الْمَتِینُ‏، وَ الْعُرْوَةُ الْوُثْقَى، وَ الدَّرَجَةُ الْعُلْیَا، وَ الشِّفَاءُ الْأَشْفَى|ترجمه=قرآن نور آشکار، ریسمان محکم، دستگیره مطمئن، پایگاه بلند، و بهترین شفا دهنده است}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر القرآن|سال=1419|نام=اسماعیل|نام خانوادگی=ابن کثیر دمشقی|ناشر=بیروت، دارالکتب العلمیه|جلد=2|صفحه=76}}</ref>


=== اهل‌بیت(ع) ===
=== اهل‌بیت ===
در روایات رسیده از طریق [[شیعه]]، «حبل الله» هم به قرآن کریم و هم به اهل بیت(ع) تطبیق شده است؛ از جمله در روایتی از [[پیامبر اکرم(ص)]] می‌خوانیم که حضرت آیه ۱۰۳ سوره آل عمران را به آیه ۱۱۲ همین سوره که می‌فرماید: {{قرآن||ترجمه=از خواری و ذلت نجات پیدا نمی‌کنند، مگر با تمسک به ریسمان الهی و ریسمانی از مردم}}، تفسیر کرده است و فرموده است: حبل الله کتاب خدا و حبل الناس وصی من است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=البرهان فی تفسیر القرآن|سال=1416|نام=سید هاشم|نام خانوادگی=بحرانی|ناشر=تهران، بنیاد بعثت|جلد=1|صفحه=669}}</ref> [[امام باقر(ع)]] فرموده است: {{عربی|آلُ مُحَمَّدٍ هُمْ حَبْلُ اللَّهِ الْمَتِينُ الَّذِي أُمِرَ بِالاعْتِصَامِ بِهِ.|ترجمه=حبل الله که خداوند مردم را به تمسک به آن امر کرده است، آل محمد(ع) است}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=کتاب التفسیر|نام=محمد بن مسعود|نام خانوادگی=عیاشی1380|ناشر=تهران، چاپخانه علميه|جلد=1|صفحه=194}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=بحار الانوار|سال=1403|نام=محمد باقر|نام خانوادگی=مجلسی|ناشر=بیروت، دار إحياء التراث العربی|جلد=65|صفحه=233}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=ترجمه المیزان|سال=1374|نام=سید محمد حسین|نام خانوادگی=طباطبایی|ناشر=قم، دفتر انتشارات اسلامى|جلد=3|صفحه=586}}</ref>
در روایات رسیده از طریق [[شیعه]]، «حبل‌الله» هم به قرآن کریم و هم به اهل بیت(ع) تطبیق شده است؛ از جمله در روایتی از [[پیامبر اکرم(ص)]] می‌خوانیم که حضرت آیه ۱۰۳ سوره آل عمران را به آیه ۱۱۲ همین سوره که می‌فرماید: {{قرآن||ترجمه=از خواری و ذلت نجات پیدا نمی‌کنند، مگر با تمسک به ریسمان الهی و ریسمانی از مردم}}، تفسیر کرده است و فرموده است: حبل‌الله کتاب خدا و حبل الناس وصی من است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=البرهان فی تفسیر القرآن|سال=1416|نام=سید هاشم|نام خانوادگی=بحرانی|ناشر=تهران، بنیاد بعثت|جلد=1|صفحه=669}}</ref> [[امام باقر(ع)]] فرموده است: {{عربی|آلُ مُحَمَّدٍ هُمْ حَبْلُ اللَّهِ الْمَتِينُ الَّذِي أُمِرَ بِالاعْتِصَامِ بِهِ.|ترجمه=حبل الله که خداوند مردم را به تمسک به آن امر کرده است، آل محمد(ع) است}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=کتاب التفسیر|نام=محمد بن مسعود|نام خانوادگی=عیاشی1380|ناشر=تهران، چاپخانه علميه|جلد=1|صفحه=194}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=بحار الانوار|سال=1403|نام=محمد باقر|نام خانوادگی=مجلسی|ناشر=بیروت، دار إحياء التراث العربی|جلد=65|صفحه=233}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=ترجمه المیزان|سال=1374|نام=سید محمد حسین|نام خانوادگی=طباطبایی|ناشر=قم، دفتر انتشارات اسلامى|جلد=3|صفحه=586}}</ref>


[[فخر رازی]] از علمای برجسته اهل سنت، ذیل تفسیر آیه ۱۰۳ سوره آل عمران، با بیان چند قول و روایات، روایتی را از طریق ابو سعید خدری از پیامبر اکرم(ص) نقل نموده است که فرموده است: {{متن عربی|إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا كِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِي أَهْلَ بَيْتِي|ترجمه=دو چیز گرانبها میان شما می‌گذارم کتاب الله که ریسمانی از آسمان تا زمین کشیده شده است و خویشاوندانم که همان اهل بیت من هستند}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر کبیر (مفاتیح الغیب)|سال=1420|نام=محمد بن عمر|نام خانوادگی=فخر رازی|ناشر=بیروت، دار احياء التراث العربى|جلد=4|صفحه=179}}</ref>
[[فخر رازی]] از علمای برجسته اهل سنت، ذیل تفسیر آیه ۱۰۳ سوره آل عمران، با بیان چند قول و روایات، روایتی را از طریق ابو سعید خدری از پیامبر اکرم(ص) نقل نموده است که فرموده است: {{متن عربی|إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا كِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِي أَهْلَ بَيْتِي|ترجمه=دو چیز گرانبها میان شما می‌گذارم کتاب الله که ریسمانی از آسمان تا زمین کشیده شده است و خویشاوندانم که همان اهل بیت من هستند}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر کبیر (مفاتیح الغیب)|سال=1420|نام=محمد بن عمر|نام خانوادگی=فخر رازی|ناشر=بیروت، دار احياء التراث العربى|جلد=4|صفحه=179}}</ref>


=== عهد و امان ===
=== عهد و امان ===
در آیه ۱۱۲ همین سوره هم حبل الله و حبل الناس آمده است که مترجمان و مفسران آن را عهد و امان معنا کرده‌اند: {{قرآن|ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ|ترجمه=هر جا كه باشند مهر خوارى بر آنها زده شده است، مگر آنكه در امان خدا و در امان مردم باشند.|سوره=آل عمران|آیه=۱۱۲}}
در آیه ۱۱۲ همین سوره هم حبل‌الله و حبل الناس آمده است که مترجمان و مفسران آن را عهد و امان معنا کرده‌اند: {{قرآن|ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ|ترجمه=هر جا كه باشند مهر خوارى بر آنها زده شده است، مگر آنكه در امان خدا و در امان مردم باشند.|سوره=آل عمران|آیه=۱۱۲}}


=== مصادیق دیگر ===
=== مصادیق دیگر ===
در روایات نیز برای «حبل الله» مصادیق مختلفی ذکر شده است، برخی مفسران، جمیع طاعات و خیرات را مصداق حبل الله دانسته‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=التفسیر الکبیر (مفاتيح الغیب)|سال=1420|نام=محمد بن عمر|نام خانوادگی=فخر رازی|ناشر=بیروت، دار إحياء التراث العربی|جلد=8|صفحه=311}}</ref> يكی از مصاديق حبل‌الله، قرآن است و ديگری [[اسلام]] و يكی هم اهل‌بيت(ع) می‌باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=پند جاوید|سال=1390|نام=محمد تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|ناشر=قم، انتشارات مؤسسه امام خمینی|جلد=1|صفحه=48}}</ref> برخی عهد الله<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسير القرآن العظيم|سال=1419|نام=اسماعيل بن عمرو|نام خانوادگی=ابن كثير دمشقى|ناشر=بیروت، دار الكتب العلميه|جلد=1|صفحه=397}}</ref> و برخی اسلام<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=صحيفه امام|سال=1389|نام=سید روح الله|نام خانوادگی=خمینی|ناشر=تهران، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينی|جلد=9|صفحه=187}}</ref> را مصداق حبل الله دانسته‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=التبيان فى تفسير القرآن|نام=محمد بن حسن|نام خانوادگی=طوسی|ناشر=بیروت، دار احياء التراث العربی|جلد=2|صفحه=545}}</ref> هر یک از اموری که به عنوان مصداق «حبل الله» در روایات و تفاسیر ذکر شده در کنار همدیگر عامل [[هدایت]] و نجات انسان می‌باشد و هر کدام واسطه‌ای است که عبد را به رب وصل می‌نماید و همه این‌ها مصداق این آیه است: {{قرآن|وَکیْفَ تَکفُرُونَ وَأَنتُمْ تُتْلَی عَلَیْکمْ آیَاتُ اللّهِ وَفِیکمْ رَسُولُهُ وَمَن یَعْتَصِم بِاللّهِ فَقَدْ هُدِیَ إِلَی صِرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ|ترجمه=و هر كس به خدا تمسك جويد، قطعاً به راه راست هدايت شده است.|سوره=آل عمران|آیه=۱۰۱}}
در روایات نیز برای «حبل‌الله» مصادیق مختلفی ذکر شده است، برخی مفسران، جمیع طاعات و خیرات را مصداق حبل‌الله دانسته‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=التفسیر الکبیر (مفاتيح الغیب)|سال=1420|نام=محمد بن عمر|نام خانوادگی=فخر رازی|ناشر=بیروت، دار إحياء التراث العربی|جلد=8|صفحه=311}}</ref> يكی از مصاديق حبل‌الله، قرآن است و ديگری [[اسلام]] و يكی هم اهل‌بيت(ع) می‌باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=پند جاوید|سال=1390|نام=محمد تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|ناشر=قم، انتشارات مؤسسه امام خمینی|جلد=1|صفحه=48}}</ref> برخی عهد الله<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسير القرآن العظيم|سال=1419|نام=اسماعيل بن عمرو|نام خانوادگی=ابن كثير دمشقى|ناشر=بیروت، دار الكتب العلميه|جلد=1|صفحه=397}}</ref> و برخی اسلام<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=صحيفه امام|سال=1389|نام=سید روح الله|نام خانوادگی=خمینی|ناشر=تهران، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينی|جلد=9|صفحه=187}}</ref> را مصداق حبل‌الله دانسته‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=التبيان فى تفسير القرآن|نام=محمد بن حسن|نام خانوادگی=طوسی|ناشر=بیروت، دار احياء التراث العربی|جلد=2|صفحه=545}}</ref> هر یک از اموری که به عنوان مصداق «حبل‌الله» در روایات و تفاسیر ذکر شده در کنار همدیگر عامل [[هدایت]] و نجات انسان می‌باشد و هر کدام واسطه‌ای است که عبد را به رب وصل می‌نماید و همه این‌ها مصداق این آیه است: {{قرآن|وَکیْفَ تَکفُرُونَ وَأَنتُمْ تُتْلَی عَلَیْکمْ آیَاتُ اللّهِ وَفِیکمْ رَسُولُهُ وَمَن یَعْتَصِم بِاللّهِ فَقَدْ هُدِیَ إِلَی صِرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ|ترجمه=و هر كس به خدا تمسك جويد، قطعاً به راه راست هدايت شده است.|سوره=آل عمران|آیه=۱۰۱}}


{{پایان پاسخ}}
{{پایان پاسخ}}