روزه

سؤال

روزه چیست؟ با چه هدفی در اسلام تشریع شده است و جایگاه آن در دیگر ادیان چگونه تعریف شده؟

روزه یعنی اینکه انسان از اذان صبح تا اذان مغرب، به نیت اطاعت از فرمان خداوند، از خوردن، آشامیدن و از چيزهايی كه روزه را باطل می كند، آگاهانه خودداری نمايد. روزه در اسلام، یکی از ارکان و فروع دین به شمار می‌رود. طبق احکام فقهی روزه یا واجب یا مستحب یا مکروه یا حرام؛ که روزه ماه رمضان واجب و جزء ارکان دین به شمار می‌رود. روزه به عنوان ضیافت الهی معرفی شده است؛ فرصتی که در آن مؤمنان با ترک لذت‌های مادی، به تمرین خویشتنداری، تقویت اراده و روح می‌پردازند.

فلسفه اصلی روزه در قرآن با عبارت ﴿لعلّکم تتقون﴾ بیان شده و آن پرورش تقوا و پرهیزکاری است. روایات نیز آثار متعددی چون اخلاص، خودسازی، همدلی با نیازمندان، یادآوری آخرت و حتی سلامت جسم را به عنوان حکمت‌های روزه بیان کرده‌اند. بنابراین، روزه تنها یک تکلیف عبادی نیست، بلکه مدرسه‌ای جامع برای رشد معنوی، اخلاقی و اجتماعی انسان است.

جایگاه روزه تنها به اسلام محدود نمی‌شود، بلکه در ادیان آسمانی پیشین نیز وجود داشته است. یهودیان روزه‌های خاصی مانند روز «یوم کیپور» دارند و در مسیحیت نیز روزه به شکل پرهیز غذایی و ریاضت برای تقرب به خدا رواج داشته است. حتی در آیین‌های غیرابراهیمی نیز امساک و پرهیز از خوراک و لذت‌ها روشی برای تزکیه روح و تهذیب درون به شمار می‌رفته است. از این منظر، روزه تجربه‌ای مشترک در میان ادیان و سنت‌های بشری است که هدفی واحد را دنبال می‌کند: یاد خدا، تقویت معنویت و نزدیک‌تر شدن انسان به ارزش‌های والای اخلاقی.