أبوالعمیطر: تفاوت میان نسخه‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
== شخصیت‌شناسی أَبو العُمَيْطَرِ == | == شخصیت‌شناسی أَبو العُمَيْطَرِ == | ||
گزارش‌های موجود در این زمینه غالباً حول محور شخصی به نام «أَبو العُمَيْطَرِ» است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=دیوان المبتدأ و الخبر فی تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوی الشأن الأکبر|سال=1408|نام=عبدالرحمن بن محمد بن خلدون|نام خانوادگی=إبن خلدون|ناشر=دارالفکر|جلد=3|صفحه=295|مکان=بیروت}}</ref> أَبو العُمَيْطَرِ، کنیه علی بن عبد الله بن خالد بن یزید بن معاویه است. | گزارش‌های موجود در این زمینه غالباً حول محور شخصی به نام «أَبو العُمَيْطَرِ» است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=دیوان المبتدأ و الخبر فی تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوی الشأن الأکبر|سال=1408|نام=عبدالرحمن بن محمد بن خلدون|نام خانوادگی=إبن خلدون|ناشر=دارالفکر|جلد=3|صفحه=295|مکان=بیروت}}</ref> أَبو العُمَيْطَرِ، کنیه علی بن عبد الله بن خالد بن یزید بن معاویه است. | ||
<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=الطراز الأول و الكناز لما عليه من لغه العرب المعول|سال=1384|نام= | <ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=الطراز الأول و الكناز لما عليه من لغه العرب المعول|سال=1384|نام=علی خان بن احمد|نام خانوادگی=كبير مدني شيرازي|ناشر=مؤسسه آل البيت لإحياء التراث|جلد=8|صفحه=475|مکان=مشهد}}</ref> | ||
<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تاج العروس من جواهر القاموس|سال=1414|نام=محمد مرتضى|نام خانوادگی=حسيني زبيدي|ناشر=|جلد=7|صفحه=269}}</ref> | <ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تاج العروس من جواهر القاموس|سال=1414|نام=محمد مرتضى|نام خانوادگی=حسيني زبيدي|ناشر=|جلد=7|صفحه=269}}</ref> | ||
گفته می‌شود مادر وی نفيسه دختر عبيد اللّه بن العبّاس بن علي بن أبي طالب(ع) بود.<ref>ابن عساكر، على بن حسن، تاريخ مدينه دمشق و ذكر فضلها و تسميه من حلها من الأماثل أو اجتاز بنواحيها من وارديها و أهلها، بیروت، دار الفكر، چاپ اول، ۱۴۱۵ق، ج۳۳، ص۴۳۵.</ref><ref>صفدى، خليل بن ايبك، الوافي بالوفيات، بیروت، دار النشر فرانز شتاينر، چاپ دوم، ۱۴۰۱ق، ج۲۱، ص۱۹۸.</ref><ref>صفدى، خليل بن ايبك، تحفه ذوي الألباب فيمن حكم بدمشق من الخلفاء و الملوك و النواب، سوریه-دمشق، دار البشائر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ ه.ق، ص۲۰۴.</ref> گفته شده وی روزی به اصل و بسب خود افتخار کرده و می‌گفت من فرزند دو شیخ صفین{{یادداشت|پسر دو شیخ یعنی پسر علی بن ابی‌طالب و معاویه بن ابی‌سفیان که در صفین با هم می‌جنگیدند. چون مادر ابوالمعیطر از فرزندان علی بن ابی‌طالب و پدرش از فرزندان معاویه بود. «زركلى، خير الدين، الأعلام(قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربين و المستشرقين)، بیروت، دار العلم للملايين، چاپ هشتم، ۱۹۸۹ م، ج۴، ص۳۰۳.»}} هستم؛ من علی بن عبد الله بن خالد بن یزید بن معاویه‌ام و مادرم نفیسه دختر عباس بن علی بن ابی‌طالب است.<ref>ابن عساكر، على بن حسن، تاريخ مدينه دمشق و ذكر فضلها و تسميه من حلها من الأماثل أو اجتاز بنواحيها من وارديها و أهلها، بیروت، دار الفكر، چاپ اول، ۱۴۱۵ ه.ق، ج۴۳، ص۲۶.</ref> ممکن است این دو نقل با هم اختلافی نداشته باشد و مادرش را دختر عباس(ع) دانسته نه عبید الله بن عباس، چون او مشهورتر بود. | گفته می‌شود مادر وی نفيسه دختر عبيد اللّه بن العبّاس بن علي بن أبي طالب(ع) بود.<ref>ابن عساكر، على بن حسن، تاريخ مدينه دمشق و ذكر فضلها و تسميه من حلها من الأماثل أو اجتاز بنواحيها من وارديها و أهلها، بیروت، دار الفكر، چاپ اول، ۱۴۱۵ق، ج۳۳، ص۴۳۵.</ref><ref>صفدى، خليل بن ايبك، الوافي بالوفيات، بیروت، دار النشر فرانز شتاينر، چاپ دوم، ۱۴۰۱ق، ج۲۱، ص۱۹۸.</ref><ref>صفدى، خليل بن ايبك، تحفه ذوي الألباب فيمن حكم بدمشق من الخلفاء و الملوك و النواب، سوریه-دمشق، دار البشائر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ ه.ق، ص۲۰۴.</ref> گفته شده وی روزی به اصل و بسب خود افتخار کرده و می‌گفت من فرزند دو شیخ صفین{{یادداشت|پسر دو شیخ یعنی پسر علی بن ابی‌طالب و معاویه بن ابی‌سفیان که در صفین با هم می‌جنگیدند. چون مادر ابوالمعیطر از فرزندان علی بن ابی‌طالب و پدرش از فرزندان معاویه بود. «زركلى، خير الدين، الأعلام(قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربين و المستشرقين)، بیروت، دار العلم للملايين، چاپ هشتم، ۱۹۸۹ م، ج۴، ص۳۰۳.»}} هستم؛ من علی بن عبد الله بن خالد بن یزید بن معاویه‌ام و مادرم نفیسه دختر عباس بن علی بن ابی‌طالب است.<ref>ابن عساكر، على بن حسن، تاريخ مدينه دمشق و ذكر فضلها و تسميه من حلها من الأماثل أو اجتاز بنواحيها من وارديها و أهلها، بیروت، دار الفكر، چاپ اول، ۱۴۱۵ ه.ق، ج۴۳، ص۲۶.</ref> ممکن است این دو نقل با هم اختلافی نداشته باشد و مادرش را دختر عباس(ع) دانسته نه عبید الله بن عباس، چون او مشهورتر بود. | ||
نسخهٔ ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۳
سؤال
آیا گزارشی مبنی بر ازدواج یکی از نوادگان حضرت عباس(ع) با یکی از نوادگان یزید بن معاویه صحت دارد؟ و در صورت صحت، آیا این ازدواج به معنای پایان اختلافات میان جریان اهل‌بیت(ع) و بنی‌امیه است؟
درگاه‌ها
ادعای ازدواج یکی از نوادگان حضرت عباس(ع) با یکی از نوادگان یزید بن معاویه، از نظر تاریخی فاقد سند معتبر در منابع دست‌اول اسلامی است. از منظر منطق تاریخی نیز، وقوع احتمالی چنین ازدواجی به معنای تغییر ماهیتِ تقابلِ اصولیِ میان اهل‌بیت(ع) و بنی‌امیه نیست؛ زیرا اختلافات این دو جریان بر سرِ اصولِ حق و باطل و مبانی اعتقادی بوده است، نه صرفاً کدورت‌های شخصی یا قبیله‌ای که با پیوندهای خانوادگی قابل رفع باشد.
شخصیت‌شناسی أَبو العُمَيْطَرِ
گزارش‌های موجود در این زمینه غالباً حول محور شخصی به نام «أَبو العُمَيْطَرِ» است.[۱] أَبو العُمَيْطَرِ، کنیه علی بن عبد الله بن خالد بن یزید بن معاویه است. [۲] [۳] گفته می‌شود مادر وی نفيسه دختر عبيد اللّه بن العبّاس بن علي بن أبي طالب(ع) بود.[۴][۵][۶] گفته شده وی روزی به اصل و بسب خود افتخار کرده و می‌گفت من فرزند دو شیخ صفین[یادداشت ۱] هستم؛ من علی بن عبد الله بن خالد بن یزید بن معاویه‌ام و مادرم نفیسه دختر عباس بن علی بن ابی‌طالب است.[۷] ممکن است این دو نقل با هم اختلافی نداشته باشد و مادرش را دختر عباس(ع) دانسته نه عبید الله بن عباس، چون او مشهورتر بود.
تحلیل کلامی و تاریخی
ازدواج یکی از نوادگان یزید بن معاویه با یکی از نوادگان حضرت ابالفضل(ع)، دلیل بر پایان اختلافات بین بنی‌امیه و اهل بیت نیست.[۸]
- تمایز هویت فردی از هویت جریانی: پیوندهای خانوادگی، لزوماً به معنای هم‌راستایی عقیدتی نیست. رفتار فردیِ یکی از نوادگان، بازتاب‌دهنده موضعِ کلِ آن خاندان نیست.[۹]
- ماهیت اختلاف: منازعه میان اهل‌بیت(ع) و بنی‌امیه، تقابلی بنیادین بر سر «مشروعیت حاکمیت» و «اصول دینی» بود. چنین اختلافاتی با پیوندهای خانوادگی حل نمی‌شود.[۱۰]
- تنوع مواضع در خاندان‌ها: همچنان‌که ممکن است نواده‌ای از یک خاندان منحرف شود، مواردی نیز وجود دارد که نوادگانِ جریان‌های مخالف (مانند معاویه بن یزید)، علیه عملکرد اجداد خود موضع‌گیری و تبری جسته‌اند.[۱۱]
نتیجه‌گیری
در تاریخ، پیوندهای زناشویی بسیاری میان طرفینِ دارای اختلافِ اساسی ثبت شده است که به دلایلی نظیر اجبار، مصلحت یا مسائل سیاسی روی داده و لزوماً عاطفی نبوده‌اند . بنابراین، صرفِ وقوع یک ازدواج را نمی‌توان به معنای پایان اختلافاتِ مبنایی میان جبهه حق و باطل دانست . این نوع استدلال‌ها، تقلیلِ منازعات کلانِ تاریخ اسلام به مسائل پیش‌پا افتاده خانوادگی است که با واقعیت‌های تاریخی و کلامی سازگار نیست.[۱۲][۱۳]
منابع
- ↑ إبن خلدون، عبدالرحمن بن محمد بن خلدون (۱۴۰۸). دیوان المبتدأ و الخبر فی تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوی الشأن الأکبر. ج۳. بیروت: دارالفکر. ص۲۹۵.
- ↑ كبير مدني شيرازي، علی خان بن احمد (۱۳۸۴). الطراز الأول و الكناز لما عليه من لغه العرب المعول. ج۸. مشهد: مؤسسه آل البيت لإحياء التراث. ص۴۷۵.
- ↑ حسيني زبيدي، محمد مرتضى (۱۴۱۴). تاج العروس من جواهر القاموس. ج۷. ص۲۶۹.
- ↑ ابن عساكر، على بن حسن، تاريخ مدينه دمشق و ذكر فضلها و تسميه من حلها من الأماثل أو اجتاز بنواحيها من وارديها و أهلها، بیروت، دار الفكر، چاپ اول، ۱۴۱۵ق، ج۳۳، ص۴۳۵.
- ↑ صفدى، خليل بن ايبك، الوافي بالوفيات، بیروت، دار النشر فرانز شتاينر، چاپ دوم، ۱۴۰۱ق، ج۲۱، ص۱۹۸.
- ↑ صفدى، خليل بن ايبك، تحفه ذوي الألباب فيمن حكم بدمشق من الخلفاء و الملوك و النواب، سوریه-دمشق، دار البشائر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ ه.ق، ص۲۰۴.
- ↑ ابن عساكر، على بن حسن، تاريخ مدينه دمشق و ذكر فضلها و تسميه من حلها من الأماثل أو اجتاز بنواحيها من وارديها و أهلها، بیروت، دار الفكر، چاپ اول، ۱۴۱۵ ه.ق، ج۴۳، ص۲۶.
- ↑ إبن اثیر، عزالدین أبوالحسن علی بن أبی‌الکرم المعروف بإبن الأثیر (۱۳۸۵). الکامل فی التاریخ. ج۶. بیروت: دار صادر. ص۲۴۹.
- ↑ یعقوبی، احمد بن أبی‌یعقوب (بی‌تا). تاریخ الیعقوبی. ج۲. بیروت: دار صادر. ص۴۴۰. تاریخ وارد شده در
|سال=را بررسی کنید (کمک) - ↑ إبن عساکر (۱۴۱۵). تاریخ مدینه دمشق. چاپ اوّل. ج۵۴. بیروت: دارالفکر. صص۲۴۹.
- ↑ یعقوبی، احمد بن أبی‌یعقوب (بی‌تا). تاریخ الیعقوبی. ج۲. بیروت: دار صادر. ص۲۵۴. تاریخ وارد شده در
|سال=را بررسی کنید (کمک) - ↑ طبری، أبوجعفر محمد بن جریر (۱۳۸۷). تاریخ الأمم و الملوک. ج۸. بیروت: دارالتراث. ص۴۱۵.
- ↑ إبن عساکر (۱۴۱۵). تاریخ مدینه دمشق. چاپ اوّل. ج۴۵. بیروت: دارالفکر. صص۱۱۰.
- ↑ پسر دو شیخ یعنی پسر علی بن ابی‌طالب و معاویه بن ابی‌سفیان که در صفین با هم می‌جنگیدند. چون مادر ابوالمعیطر از فرزندان علی بن ابی‌طالب و پدرش از فرزندان معاویه بود. «زركلى، خير الدين، الأعلام(قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربين و المستشرقين)، بیروت، دار العلم للملايين، چاپ هشتم، ۱۹۸۹ م، ج۴، ص۳۰۳.»