آمیزش جنسی

سؤال

تعریف و جایگاه فقهی

در مباحث فقهی، عمل نزدیکی جنسی با نام‌هایی نظیر جماع، مواقعه، وطی و دخول شناخته می‌شود و به معنای ارتباط جنسی انسان با همنوع یا با حیوان است[۱]. این احکام در ابعاد مختلف فقهی از جمله طهارت، روزه، اعتکاف، حج، ازدواج، طلاق، ظهار، ایلاء و حدود مورد بررسی قرار می‌گیرند[۲]. لازم به ذکر است که این احکام تنها به نزدیکی جنسی‌ای اطلاق می‌شوند که در آن حداقل به اندازه ختنه‌گاه دخول صورت گرفته باشد[۳]

انواع آمیزش

از منظر فقهی، نزدیکی جنسی به سه نوع اصلی تقسیم می‌شود: نزدیکی حلال، نزدیکی شبهه‌دار و نزدیکی حرام، که هر کدام احکام خاص خود را دارند[۴].

آمیزش حلال

نزدیکی جنسی که با رعایت شرایط شرعی صورت می‌گیرد، نزدیکی حلال نامیده می‌شود. شرایط شرعی برای این نوع نزدیکی عبارتند از: ازدواج دائم، ازدواج موقت، مالکیت (در مورد کنیزان) و تحلیل (حلال کردن استفاده جنسی از کنیز خود برای دیگری)[۵].

آمیزش شبهه‌دار

زمانی که مرد و زن به تصور وجود شرایط شرعی، با یکدیگر نزدیکی می‌کنند، این عمل «نزدیکی شبهه‌دار» یا «وطی به شبهه» نامیده می‌شود[۶]. مثالی از این وضعیت، زمانی است که مرد به اشتباه با زنی نزدیکی کند، در حالی که گمان می‌کند همسر اوست[۶].

طبق فتوای فقها، نزدیکی شبهه‌دار مشمول مجازات حد نمی‌شود[۷]. همچنین، در این حالت زن موظف به نگه داشتن عده است[۸] و حق دریافت مهرالمثل را خواهد داشت[۹]. البته، طبق نظر صاحب جواهر، اگر اشتباه صرفاً از جانب مرد باشد و زن بداند که رابطه با او شرعی نیست، مهرالمثل به او تعلق نمی‌گیرد[۱۰].

آمیزش حرام

نزدیکی جنسی که بدون وجود شرایط شرعی و با علم و اختیار فرد صورت گیرد، «نزدیکی حرام» نام دارد[۱۱]. برخی از نمونه‌های نزدیکی حرام شامل زنا، لواط، مساحقه، و نزدیکی با حیوان است[۱۲]. همچنین، نزدیکی در شرایطی مانند حیض، نفاس، روزه و احرام نیز حرام محسوب می‌شود[۱۳].

حصول جنابت با آمیزش

به فتوا و نظر فقها، نزدیکی جنسی، چه از جلو و چه از عقب، منجر به حالت جنابت می‌شود[۱۴]. نزدیکی مرد با مرد[۱۵] و همچنین نزدیکی با حیوان[۱۵] نیز سبب جنابت می‌گردد. حالت جنابت احکام خاصی را به همراه دارد؛ از جمله ممنوعیت لمس قرآن کریم، نام خداوند، و (بر اساس احتیاط واجب) نام‌های ائمه اطهار (ع)،[۱۶] همچنین ماندن در مساجد و خواندن آیاتی از قرآن که سجده واجب دارند[۱۶]. فردی که دچار جنابت شده است، در صورتی که حداقل به اندازه ختنه‌گاه دخول انجام داده باشد[۱۷]، برای انجام اعمالی مانند نماز و روزه، ملزم به ادای غسل جنابت است[۱۸].

برخی احکام آمیزش

بر اساس فتوای مراجع تقلید، احکام مربوط به نزدیکی جنسی تنها زمانی اعمال می‌شوند که دخول، حداقل به میزان ختنه‌گاه، صورت گرفته باشد[۱۹]. برخی از احکام فقهی در این زمینه به شرح زیر است:

• در ازدواج دائم، ترک نزدیکی جنسی برای بیش از چهار ماه جایز نیست و حرام است[۲۰].
• نزدیکی با حیوان ممنوع و دارای مجازات تعزیری است[۲۱].
• نزدیکی با زنی که به سن بلوغ نرسیده، حرام است[۲۲].
• نزدیکی مرد با مرد (لواط) و زن با زن (مساحقه) حرام بوده و دارای مجازات حدی است[۲۳].
• اگر مرد با مردی دیگر نزدیکی کند، حرام است با مادر، خواهر یا دختر او ازدواج کند[۲۴].
• نزدیکی از پشت با همسر اگرچه جایز است، اما مکروهیت شدید دارد[۲۵].
• نزدیکی در ابتدای، میانه و انتهای هر ماه قمری (به جز شب اول ماه رمضان) مکروه است[۲۶].
• نزدیکی در شب‌های دوشنبه، سه‌شنبه، پنج‌شنبه و جمعه، و همچنین ظهر روز پنج‌شنبه مستحب شمرده شده است[۲۷].
• نزدیکی در شب و روز کسوف و خسوف، هنگام غروب خورشید، از طلوع فجر تا طلوع آفتاب، و پس از احتلام در خواب، مکروه است[۲۸].
• کراهت نزدیکی مسافری که شبانه به مقصد رسیده است[۲۹].
• کراهت نزدیکی رو و پشت به قبله و همچنین با شکم پر[۳۰].

• نزدیکی با همسر، باعث حرمت ابدی ناپدری (زوج) با دختران (ربیبه) و نوه‌های دختری آن زن از همسران قبلی یا آینده‌اش می‌شود[۳۱].