روزه

سؤال

روزه چیست؟ با چه هدفی در اسلام تشریع شده است و جایگاه آن در دیگر ادیان چگونه تعریف شده؟

روزه یعنی اینکه انسان از اذان صبح تا اذان مغرب، به نیت اطاعت از فرمان خداوند، از خوردن، آشامیدن و از چيزهايی كه روزه را باطل می كند، آگاهانه خودداری نمايد. روزه در اسلام، یکی از ارکان و فروع دین به شمار می‌رود. طبق احکام فقهی روزه یا واجب یا مستحب یا مکروه یا حرام؛ که روزه ماه رمضان واجب و جزء ارکان دین به شمار می‌رود. روزه به عنوان ضیافت الهی معرفی شده است؛ فرصتی که در آن مؤمنان با ترک لذت‌های مادی، به تمرین خویشتنداری، تقویت اراده و روح می‌پردازند.

فلسفه اصلی روزه در قرآن با عبارت ﴿لعلّکم تتقون﴾ بیان شده و آن پرورش تقوا و پرهیزکاری است. روایات نیز آثار متعددی چون اخلاص، خودسازی، همدلی با نیازمندان، یادآوری آخرت و حتی سلامت جسم را به عنوان حکمت‌های روزه بیان کرده‌اند. بنابراین، روزه تنها یک تکلیف عبادی نیست، بلکه مدرسه‌ای جامع برای رشد معنوی، اخلاقی و اجتماعی انسان است.

جایگاه روزه تنها به اسلام محدود نمی‌شود، بلکه در ادیان آسمانی پیشین نیز وجود داشته است. یهودیان روزه‌های خاصی مانند یوم کیپور دارند و در مسیحیت نیز روزه به شکل پرهیز غذایی و ریاضت برای تقرب به خدا رواج داشته است. حتی در آیین‌های غیرابراهیمی نیز امساک و پرهیز از خوراک و لذت‌ها روشی برای تزکیه روح و تهذیب درون به شمار می‌رفته است. از این منظر، روزه تجربه‌ای مشترک در میان ادیان و سنت‌های بشری است که هدفی واحد را دنبال می‌کند: یاد خدا، تقویت معنویت و نزدیک‌تر شدن انسان به ارزش‌های والای اخلاقی.

حقیقت روزه

علما و مفسران تعاریف مختلفی برای روزه ارائه کرده‌اند، از جمله:

روزه در لغت

خودداری کردن از چیزی و ترک آن است. برخی لغویان به هر امساک کننده از خوردنی و نوشیدنی یا سخنی یا حرکتی اطلاق کرده‌اند.

روزه در اصطلاح

امام خمینی می‌فرمایند، روزه آن است كه انسان برای انجام فرمان خداوند عالم از اذان صبح تا مغرب از چيزهايی كه روزه را باطل می‌كند، خودداری نمايد. سید محمدحسین طباطبایی، می‌فرمایند اسلام در روزه، تنها خودداری از خوردن و آشامیدن را کافی نمی‌داند، بلکه دستور می‌دهد که روزه‌دار از هرچه که موجب آلودگی و ارتکاب گناه است یا او را به هوس‌ها و وسوسه‌های نفسانی سوق می‌دهد، دوری کند. سید محمدکاظم یزدی وجوب روزه در ماه رمضان را از ضروریات دین می‌دانند و منکر وجوب روزه در ماه رمضان را مرتد دانسته که قتلش واجب است.

روزه به خودداری کردن از انجام کارهای خاص مانند خوردن و آشامیدن از اذان صبح تا مغرب با قصد قربت گفته می‌شود. فقیه شیعه، روزه را به آماده‌ساختن نفس برای اجتناب از مبطلات روزه تعریف کرده‌ است. روزه را آمادگی مکلف یا مسلمانی که مانعی مانند سفر برای روزه ندارد، برای خداوند دانسته‌اند، به‌گونه‌ای که خود را از مفطرات از طلوع فجر تا غروب خورشید بازمی‌دارد. روزه در اصطلاح شرع مقدس همان است که در شناسه آمده است. آماده ساختن نفس بر اجتناب از چیزهایی خاص

جایگاه روزه

روزه در فرهنگ اسلام از جايگاه والايی برخوردار است و آثار و بركات فراوانی با خود به ارمغان می‌آورد و از معدود عباداتی است كه نصيب امّت اسلامی گشته است. پيامبر خدا(ص) از روزه با عنوان «ضيافة الله» يعنی مهمانی الهی ياد می‌كند و درباره ماه رمضان می‌فرمايد: «هو شهر دعيتم فيه الي ضيافة الله؛ رمضان، ماهی است كه در آن، به ميهمانی خدا خوانده شده‌ايد»

حضرت امام خمينی (ره) پيرامون «ضيافت الله» می‌فرمايد: شماها در ماه مبارک رمضان، مهمان خدا هستيد، مهماندار خداست، و مخلوق، مهمان اوست. ما بايد حساب كنيم ببينيم كه اين ضيافت چی بوده است و ما چقدر راه يافتيم به اين ضيافت. اين ضيافت، همه اش ترك است، ترک شهوات از قبيل خوردنی‌ها و نوشيدنی‌ها و جهات ديگری كه شهوات انسان اقتضا می‌كند. خداوند دعوت كرده ما را به آنيكه شما بايد وارد بشويد در اين مهمان‌خانه و اين ضيافت هم جز ترک، چيزی نيست. ترک هواها، ترک خوردنی‌ها، ترک منيّت ها ... من به شما آقايان و به هر كس كه اين كلمات می‌رسد و خصوصاً طبقه جوان عرض می‌كنم كه آيا در اين مهمان خانه رفتيد؟ استفاده كرديد؟ از شهوات، خصوصاً شهوات معنوی، چشم پوشيديد؟

فلسفه روزه

فلسفهخ

روزه در ادیان دیگر

ادیان

https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87#%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA

https://fa.wikishia.net/view/%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87

https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B5%D9%88%D9%85_(%D9%81%D9%82%D9%87)

https://pasokh.org/fa/Question/View/7538/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%B2%D9%8A%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-1%D9%80-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%8A%D9%87-2%D9%80-%D9%85/?SearchText=%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&LPhrase=

https://pasokh.org/fa/Question/View/10194/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%8A%D8%B3%D8%AA/?SearchText=%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&LPhrase=

https://pasokh.org/fa/Article/View/3342/%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87/?SearchText=%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&LPhrase=