داستان‌های فارسی سهروردی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۲۲: خط ۲۲:
'''''آواز پر جبرئیل:''''' این رساله از آثار رمزی ـ تمثیلی سهروردی است. موضوع اصلی رساله رمزی آواز پر جبرئیل سفر نفس است از جهان بی جان عالم زیرین تا اقلیم «ناکجا آباد». گفتگویی که به دنبال پرسشها آمده، عناصر اساسی تعالیم اشراقی و آداب ورود به طریقت را روشن کرده که برای درک اسرار قرآنی لازم است، و درباره شروط سیروسلوک و کسب معرفت سخن گفته و طرح‌هایی از انسان‌شناسی عرفانی را براساس دو بال جبرئیل ترسیم کرده است. منظور از آواز، فیوضات عقل فعال به نفوس ناطقه انسانی است. عقل فعال را دو پر است یکی به سوی عالم خاکی که فیض می‌دهد و دیگری به سوی دیگر عقول مجرد که از آنها فیض می‌ستاند.
'''''آواز پر جبرئیل:''''' این رساله از آثار رمزی ـ تمثیلی سهروردی است. موضوع اصلی رساله رمزی آواز پر جبرئیل سفر نفس است از جهان بی جان عالم زیرین تا اقلیم «ناکجا آباد». گفتگویی که به دنبال پرسشها آمده، عناصر اساسی تعالیم اشراقی و آداب ورود به طریقت را روشن کرده که برای درک اسرار قرآنی لازم است، و درباره شروط سیروسلوک و کسب معرفت سخن گفته و طرح‌هایی از انسان‌شناسی عرفانی را براساس دو بال جبرئیل ترسیم کرده است. منظور از آواز، فیوضات عقل فعال به نفوس ناطقه انسانی است. عقل فعال را دو پر است یکی به سوی عالم خاکی که فیض می‌دهد و دیگری به سوی دیگر عقول مجرد که از آنها فیض می‌ستاند.


'''''عقل سرخ:''''' این اثر از رمزی‌ترین و معتبرترین رسائل تمثیلی شیخ اشراق است. او در این رساله از زبان پرندگان ماجرای معراج انسان از جهان جان را ترسیم کرده و از انگاره پرنده به مثابه نماد روح و نفس ناطقه انسانی استفاده کرده است. او افزون بر آموزه‌های برگرفته از روایات اسلامی، از اساطیر ''شاهنامه'' و برخی نمادها بهره گرفته که در اوستا و ''بُندَهِشن'' به کار رفته است. تجربه عرفانی مطرح شده در این داستان با آنچه در رساله ''حیّ‌بن یقظان'' ابن سینا آمده، هماهنگ و متأثر از آن است.
'''''عقل سرخ:''''' این اثر از رمزی‌ترین و معتبرترین رسائل تمثیلی شیخ اشراق است. او در این رساله از زبان پرندگان ماجرای معراج انسان از جهان جان را ترسیم کرده و از انگاره پرنده به مثابه نماد روح و نفس ناطقه انسانی استفاده کرده است. او افزون بر آموزه‌های برگرفته از روایات اسلامی، از اساطیر ''شاهنامه'' و برخی نمادها بهره گرفته که در اوستا و ''بُندَهِشن'' به کار رفته است. تجربه عرفانی مطرح شده در این داستان با آنچه در [[رساله حیّ‌بن یقظان|رساله ''حیّ‌بن یقظان'']] ابن سینا آمده، هماهنگ و متأثر از آن است.


'''''روزی با جماعت صوفیان:''''' این رساله درواقع چندان جنبه داستانی و رمزآمیز ندارد و بیان سؤال و جواب‌های جماعتی از صوفیان در یک خانقاه، با استفاده از تمثیلهای ملموس و آشناست. شیخی که تمثیلها را برای سائل بیان می‌کند، خود آنها را توضیح می‌دهد؛ سپس برای دست یافتن به اسرار آسمان‌ها دستورهایی می‌دهد، از قبیل ریاضت و خلوت و چله‌نشینی که پس از آن چشم دل به عالم غیب روشن می‌شود.
'''''روزی با جماعت صوفیان:''''' این رساله در واقع چندان جنبه داستانی و رمزآمیز ندارد و بیان سؤال و جواب‌های جماعتی از صوفیان در یک خانقاه، با استفاده از تمثیل‌های ملموس و آشناست. شیخی که تمثیل‌ها را برای سائل بیان می‌کند، خود آنها را توضیح می‌دهد؛ سپس برای دست یافتن به اسرار آسمان‌ها دستورهایی می‌دهد، از قبیل ریاضت و خلوت و چله‌نشینی که پس از آن چشم دل به عالم غیب روشن می‌شود.


'''''مونس العشاق یا فی حقیقة العشق:''''' چنان‌که از عنوان این رساله بر می‌آید، موضوع آن عشق است. سهروردی در این رساله به زبان خاص عرفانی و با توجه ویژه به آیات قرآن و اشعاری بدیع درباره عشق سخن گفته است.گفته شده در رساله ''مونس العشاق'' واقعه‌ای که در آسمان و در ورای تاریخ رخ داده است، در عالم ما حضور پیدا می‌کند و سرگذشتی زمینی می‌شود. در پایان این رساله، راز عشق الهی که بنابر حکایت، مبدأ ایجاد هستی است از نظرگاهی بدیع شرح و تفسیر شده و همراه با تأویلهایی از آیات قرآنی تأیید و اثبات شده است.<ref>برخواه، انسیه، «رسائل فارسی سهروردی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ذیل مدخل.</ref>
'''''مونس العشاق یا فی حقیقة العشق:''''' چنان‌که از عنوان این رساله بر می‌آید، موضوع آن عشق است. سهروردی در این رساله به زبان خاص عرفانی و با توجه ویژه به آیات قرآن و اشعاری بدیع درباره عشق سخن گفته است. گفته شده در رساله ''مونس العشاق'' واقعه‌ای که در آسمان و در ورای تاریخ رخ داده است، در عالم ما حضور پیدا می‌کند و سرگذشتی زمینی می‌شود. در پایان این رساله، راز عشق الهی که بنابر حکایت، مبدأ ایجاد هستی است از نظرگاهی بدیع شرح و تفسیر شده و همراه با تأویلهایی از آیات قرآنی تأیید و اثبات شده است.<ref>برخواه، انسیه، «رسائل فارسی سهروردی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ذیل مدخل.</ref>


'''قصه مرغان:''' بیان هنرمندانه سیر و سلوک معنوی به شیوه‌ای رمز آمیز.<ref>سهروردی، شهاب الدین، قصه‌های شیخ اشراق، مقدمه و تصحیح: جعفر مدرس صادقی، تهران، مرکز، ۱۴۰۰ش، ص۱۸.</ref>
'''قصه مرغان:''' بیان هنرمندانه سیر و سلوک معنوی به شیوه‌ای رمز آمیز.<ref>سهروردی، شهاب الدین، قصه‌های شیخ اشراق، مقدمه و تصحیح: جعفر مدرس صادقی، تهران، مرکز، ۱۴۰۰ش، ص۱۸.</ref>
خط ۳۲: خط ۳۲:
'''فی حال طفولیت:''' در این رساله – برخلاف سایر رسالات سهروردی- جنبه های تعلیمی و تمثیلی داستان از جنبه های رمزی آن بیشتر است و احتمالاً شیخ این رساله را برای مبتدیان سیر و سلوک نگاشته است.<ref>بهنام‌فر، محمد، «تحلیل داستان و بیان رمزها و تمثیلات فی حاله الطفولیه»، پژوهشنامه ادب غنایی، شماره ۱، سال اول، ۱۳۸۲ش، ص۵۱.</ref>
'''فی حال طفولیت:''' در این رساله – برخلاف سایر رسالات سهروردی- جنبه های تعلیمی و تمثیلی داستان از جنبه های رمزی آن بیشتر است و احتمالاً شیخ این رساله را برای مبتدیان سیر و سلوک نگاشته است.<ref>بهنام‌فر، محمد، «تحلیل داستان و بیان رمزها و تمثیلات فی حاله الطفولیه»، پژوهشنامه ادب غنایی، شماره ۱، سال اول، ۱۳۸۲ش، ص۵۱.</ref>


'''لغت موران:''' از رساله های رمزی ـ عرفانی سهروردی است مشتمل بر دوازده فصل در قالب حکایتهای کوتاه مستقل از هم در باب شیوه سلوک و رهایی از تعلقات مادی و شرط رسیدن به مقام درک حقایق و باطن امور و بازگشت به مبدأ و موطن اصلی. سهروردی این رساله را به درخواست یکی از دوستان خود نوشته است، مشروط بر اینکه آن را از نااهل دریغ کند.<ref>برخواه، انسیه، «رسائل فارسی سهروردی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ذیل مدخل.</ref>
'''لغت موران:''' از رساله های رمزی ـ عرفانی سهروردی است؛ مشتمل بر دوازده فصل در قالب حکایت‌های کوتاه مستقل از هم در باب شیوه سلوک و رهایی از تعلقات مادی و شرط رسیدن به مقام درک حقایق و باطن امور و بازگشت به مبدأ و موطن اصلی. سهروردی این رساله را به درخواست یکی از دوستان خود نوشته است، مشروط بر اینکه آن را از نااهل دریغ کند.<ref>برخواه، انسیه، «رسائل فارسی سهروردی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ذیل مدخل.</ref>


== منابع ==
== منابع ==