کتب اربعه شیعه: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی پاسخ
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۵: خط ۵:
{{پایان سوال}}
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
از دوران زندگی پیامبر احادیث توسط علی بن ابیطالب و برخی صحابی نگارش شده است. به دلیل ممنوعیت نقل و نگارش روایت در دوران خلفا تا زمان عمروبن عبدالعزیز این روایات و کتاب‌ها از دید مردم مخفی بوده است. پس از رفع ممنوعیت و به دلیل وجود شاگردان امام صادق(ع) نقل و نگارش احادیث رواج یافته و در کتابی با عنوان اصول که مشتمل بر چهارصد اصل بوده جمع‌آوری شدند. بعدها با توجه به دسته‌بندی روایات در میان علمای شیعه این احادیث توسط نویسندگان کتب اربعه جمع‌آوری و به شکل فصل‌بندی و موضوعی از روایاتی که ائمه معصومین آن‌ها را دیده و تایید نموده بودند، کتاب‌های اربعه نگارش و تدوین گردیدند.


== مقدمه ==
== نخستین منابع روایی شیعه ==
برای روشن شدن جواب لازم است به اموری اشاره شود:


۱. اولین کسی که در زمان پیامبر اسلام(ص) گفته‌های حضرت را جمع‌آوری نمود؛ امام علی(ع) در کتابی به نام «الصحیفه الجامعه» بود و هم چنین افرادی چون ابورافع، سلمان، و ابوذر دارای کتاب‌هایی بودند.<ref>محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ چهارم، ۱۳۹۱ق، ج۱، ص.</ref> ولی چون در زمان خلفا تا زمان عمربن عبدالعزیز نقل حدیث ممنوع شد، و احادیث را از بین می‌بردند<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، شیعه در اسلام، قم، دارالتبلیغ اسلامی، ۱۳۴۸ش، ص۱۱، پاورقی.</ref> کتاب‌های مذکور آشکار نمی‌شدند، تا در زمان عمربن عبدالعزیز که شاگردان امام صادق(ع) احادیث زیادی را جمع‌آوری نمودند که در مجموعه چهارصد کتاب به نام «الاصول» گردآوری شده<ref>وسائل الشیعه، همان.</ref> بود که تنها «محمدبن مسلم» کتابی به نام «اربعماه» چهارصد مسئله، و «جابربن یزید جعفی» هشت کتاب<ref>پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ دوم، ۱۳۷۴ش، ص۳۳۲–۳۳۳.</ref> و آبان بن تغلب سی هزار حدیث نقل نموده‌اند، بعدها در زمان امام رضا(ع) احادیث جدید در «جوامع» تهیه شد. در اوائل قرن چهارم، عدّه ای از بزرگان شیعه از این اصول و جوامع، کتب اربعه و «مدینه العلم» ابی جعفر صدوق را، بوجود آوردند، و به صورت باب و فصل‌بندی شده، تألیف و تصنیف نمودند.<ref>وسائل الشیعه، همان، ج۱، ص۵ به بعد (مقدمه).</ref>
اولین شخصیتی که در زمان پیامبر اسلام(ص) سخنان حضرت را جمع‌آوری نمود، امام علی(ع) در کتابی به نام «الصحیفه الجامعه» بود. هم‌چنین افرادی چون ابورافع، سلمان و ابوذر دارای کتاب‌هایی بودند.<ref>محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ چهارم، ۱۳۹۱ق، ج۱، ص.</ref> اما در زمان خلفا تا زمان عمربن عبدالعزیز نقل حدیث ممنوع شد و احادیث را از بین می‌بردند.<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، شیعه در اسلام، قم، دارالتبلیغ اسلامی، ۱۳۴۸ش، ص۱۱، پاورقی.</ref> کتاب‌های مذکور آشکار نبودند، تا در زمان عمربن عبدالعزیز که شاگردان امام صادق(ع) احادیث زیادی را جمع‌آوری کرده و در مجموعه چهارصد کتاب به نام «الاصول» گردآوری شده بود<ref>وسائل الشیعه، همان.</ref> که تنها «محمدبن مسلم» کتابی به نام «اربعماه» چهارصد مسئله، و «جابربن یزید جعفی» هشت کتاب<ref>پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ دوم، ۱۳۷۴ش، ص۳۳۲–۳۳۳.</ref> و ابان بن تغلب سی هزار حدیث نقل نموده‌اند. بعدها در زمان امام رضا(ع) احادیث جدید با عنوان «جوامع» تهیه شد. در اوائل قرن چهارم، عده‌ای از بزرگان شیعه از این اصول و جوامع، کتب اربعه و «مدینه العلم» ابی جعفر صدوق را بوجود آوردند، و به صورت باب و فصل‌بندی شده، تألیف و تصنیف نمودند.<ref>وسائل الشیعه، همان، ج۱، ص۵ به بعد (مقدمه).</ref>


۲. از نظر علمای شیعه، روایات به چهار دسته تقسیم می‌شوند: ۱ـ صحیح و عالی سند، که عبارت است از روایتی که تمام راوی‌های آن شیعه و عادل، و سند آن به یکی از امام‌ها متصل باشد. ۲ـ حسن، که سند متصل است ولی همه یا بعضی راوی‌ها ممدوحند. ۳ـ موثق، که در سند، غیر امامی یا فاسد المذهب ثقه باشد. ۴ـ ضعیف آن است که یکی از شرائط اقسام قبلی را دارا نباشد بلکه فاسق و کذّاب و مجهول‌الحال در سند باشد.<ref>شیخ حسن زین الدین، معالم الدین، قم، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، چاپ افست، ص۲۱۶–۲۱۷.</ref>
== دسته‌بندی روایات شیعه ==


کتب اربعه «الکافی، محمد بن یعقوب کلینی «م ۳۲۹ ق» من لا یحضره الفقیه، از شیخ صدوق، تهذیب الاحکام و الاستبصار از شیخ طوسی «۴۶۰») که از قدیمی‌ترین کتاب‌های روایی و اولین کتاب‌های روایی موضوع بندی و باب و فصل‌بندی شده، هستند و علت اصلی اعتبار آن‌ها این است که از اصول اربعمأه که به دید ائمه معصومین(ع) از جمله امام رضا(ع) رسیده است اخذ شده‌اند وعین همان روایات به صورت دسته‌بندی شده و با ذکر سند در کتب اربعه منعکس شده‌اند و موجود می‌باشند.
از نظر علمای شیعه، روایات به چهار دسته تقسیم می‌شوند: ۱ـ صحیح و عالی السند، که عبارت است از روایتی که تمام راوی‌های آن شیعه و عادل و سند آن به یکی از ائمه متصل باشد. ۲ـ حسن، که سند متصل است ولی همه یا بعضی راوی‌ها ممدوحند. ۳ـ موثق، که در سند، غیر امامی یا فاسد المذهب ثقه باشد. ۴ـ ضعیف آن است که یکی از شرائط اقسام قبلی را دارا نباشد بلکه فاسق و کذاب و مجهول‌الحال در سند باشد.<ref>شیخ حسن زین الدین، معالم الدین، قم، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، چاپ افست، ص۲۱۶–۲۱۷.</ref>


امتیاز دیگر کتب اربعه این است که غالب روایات آن دارای سند صحیح یا لااقل ممدوح و موثق باشند و حتی بعضی اخباری‌ها که تمام آن را صحیح می‌دانند. در هر روایت تمام راویان آن یا تمام آنها عادل و امامی اند، یا بعضی افراد موثق یا ممدوح هستند مرحوم صدوق در اوّل من لا یحضره الفقیه می‌فرماید: بینی و بین الله روایاتی را در اینجا نقل می‌کنم که بدان‌ها عمل می‌کنم.<ref>ابی جعفر الصدوق، من لایحضره الفقیه، بیروت، دار الاضواء، چاپ دوّم، ۱۴۱۳ش، ج۹۰.</ref>
== کتب اربعه شیعه ==
 
کتب اربعه «الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، من لا یحضره الفقیه شیخ صدوق، تهذیب الاحکام و الاستبصار شیخ طوسی، از قدیمی‌ترین کتاب‌های روایی و اولین کتاب‌های روایی موضوع‌بندی و باب و فصل‌بندی شده، هستند و علت اصلی اعتبار آن‌ها این است که از اصول اربعمأه که به دید ائمه معصومین(ع) از جمله امام رضا(ع) رسیده است گرفته شده‌اند و عین روایات به صورت دسته‌بندی شده و با ذکر سند در کتب اربعه منعکس شده‌ و موجود می‌باشند.
 
امتیاز دیگر کتب اربعه این است که غالب روایات آن دارای سند صحیح یا لااقل ممدوح و موثق بوده و بعضی اخباریون شیعه تمام روات‌ها آن را صحیح می‌دانند. در هر روایت یا تمام راویان عادل و امامی‌اند یا بعضی افراد موثق و یا ممدوح هستند. مرحوم صدوق در اوّل من لا یحضره الفقیه می‌فرماید: بینی و بین الله روایاتی را در اینجا نقل می‌کنم که بدان‌ها عمل می‌کنم.<ref>ابی جعفر الصدوق، من لایحضره الفقیه، بیروت، دار الاضواء، چاپ دوّم، ۱۴۱۳ش، ج۹۰.</ref>
{{پایان پاسخ}}
{{پایان پاسخ}}


خط ۲۱: خط ۲۵:
{{پانویس|۲}}
{{پانویس|۲}}
{{شاخه
{{شاخه
  | شاخه اصلی =
  | شاخه اصلی = حدیث
|شاخه فرعی۱ =
|شاخه فرعی۱ =
|شاخه فرعی۲ =
|شاخه فرعی۲ =

نسخهٔ ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۵۷

سؤال

از چه زمانی و توسط چه کسانی کتب اربعه شیعه، از اصلی‌ترین منابع حدیثی قرار گرفتند؟

از دوران زندگی پیامبر احادیث توسط علی بن ابیطالب و برخی صحابی نگارش شده است. به دلیل ممنوعیت نقل و نگارش روایت در دوران خلفا تا زمان عمروبن عبدالعزیز این روایات و کتاب‌ها از دید مردم مخفی بوده است. پس از رفع ممنوعیت و به دلیل وجود شاگردان امام صادق(ع) نقل و نگارش احادیث رواج یافته و در کتابی با عنوان اصول که مشتمل بر چهارصد اصل بوده جمع‌آوری شدند. بعدها با توجه به دسته‌بندی روایات در میان علمای شیعه این احادیث توسط نویسندگان کتب اربعه جمع‌آوری و به شکل فصل‌بندی و موضوعی از روایاتی که ائمه معصومین آن‌ها را دیده و تایید نموده بودند، کتاب‌های اربعه نگارش و تدوین گردیدند.

نخستین منابع روایی شیعه

اولین شخصیتی که در زمان پیامبر اسلام(ص) سخنان حضرت را جمع‌آوری نمود، امام علی(ع) در کتابی به نام «الصحیفه الجامعه» بود. هم‌چنین افرادی چون ابورافع، سلمان و ابوذر دارای کتاب‌هایی بودند.[۱] اما در زمان خلفا تا زمان عمربن عبدالعزیز نقل حدیث ممنوع شد و احادیث را از بین می‌بردند.[۲] کتاب‌های مذکور آشکار نبودند، تا در زمان عمربن عبدالعزیز که شاگردان امام صادق(ع) احادیث زیادی را جمع‌آوری کرده و در مجموعه چهارصد کتاب به نام «الاصول» گردآوری شده بود[۳] که تنها «محمدبن مسلم» کتابی به نام «اربعماه» چهارصد مسئله، و «جابربن یزید جعفی» هشت کتاب[۴] و ابان بن تغلب سی هزار حدیث نقل نموده‌اند. بعدها در زمان امام رضا(ع) احادیث جدید با عنوان «جوامع» تهیه شد. در اوائل قرن چهارم، عده‌ای از بزرگان شیعه از این اصول و جوامع، کتب اربعه و «مدینه العلم» ابی جعفر صدوق را بوجود آوردند، و به صورت باب و فصل‌بندی شده، تألیف و تصنیف نمودند.[۵]

دسته‌بندی روایات شیعه

از نظر علمای شیعه، روایات به چهار دسته تقسیم می‌شوند: ۱ـ صحیح و عالی السند، که عبارت است از روایتی که تمام راوی‌های آن شیعه و عادل و سند آن به یکی از ائمه متصل باشد. ۲ـ حسن، که سند متصل است ولی همه یا بعضی راوی‌ها ممدوحند. ۳ـ موثق، که در سند، غیر امامی یا فاسد المذهب ثقه باشد. ۴ـ ضعیف آن است که یکی از شرائط اقسام قبلی را دارا نباشد بلکه فاسق و کذاب و مجهول‌الحال در سند باشد.[۶]

کتب اربعه شیعه

کتب اربعه «الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، من لا یحضره الفقیه شیخ صدوق، تهذیب الاحکام و الاستبصار شیخ طوسی، از قدیمی‌ترین کتاب‌های روایی و اولین کتاب‌های روایی موضوع‌بندی و باب و فصل‌بندی شده، هستند و علت اصلی اعتبار آن‌ها این است که از اصول اربعمأه که به دید ائمه معصومین(ع) از جمله امام رضا(ع) رسیده است گرفته شده‌اند و عین روایات به صورت دسته‌بندی شده و با ذکر سند در کتب اربعه منعکس شده‌ و موجود می‌باشند.

امتیاز دیگر کتب اربعه این است که غالب روایات آن دارای سند صحیح یا لااقل ممدوح و موثق بوده و بعضی اخباریون شیعه تمام روات‌ها آن را صحیح می‌دانند. در هر روایت یا تمام راویان عادل و امامی‌اند یا بعضی افراد موثق و یا ممدوح هستند. مرحوم صدوق در اوّل من لا یحضره الفقیه می‌فرماید: بینی و بین الله روایاتی را در اینجا نقل می‌کنم که بدان‌ها عمل می‌کنم.[۷]


منابع

  1. محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ چهارم، ۱۳۹۱ق، ج۱، ص.
  2. طباطبایی، سید محمد حسین، شیعه در اسلام، قم، دارالتبلیغ اسلامی، ۱۳۴۸ش، ص۱۱، پاورقی.
  3. وسائل الشیعه، همان.
  4. پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ دوم، ۱۳۷۴ش، ص۳۳۲–۳۳۳.
  5. وسائل الشیعه، همان، ج۱، ص۵ به بعد (مقدمه).
  6. شیخ حسن زین الدین، معالم الدین، قم، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، چاپ افست، ص۲۱۶–۲۱۷.
  7. ابی جعفر الصدوق، من لایحضره الفقیه، بیروت، دار الاضواء، چاپ دوّم، ۱۴۱۳ش، ج۹۰.