حدیث «علی ممسوس فی ذات الله»: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۲۱: خط ۲۱:
  | توضیحات =
  | توضیحات =
}}
}}
'''عَلِیٌ  مَمْسُوسٌ فِی ذَاتِ اللَّهِ''' حدیثی که در کتاب الأربعون حدیثا نوشته [[منتجب‌الدین رازی]]، از [[پیامبر(ص)‌]] نقل شده و به معنای مجذوب و شیفته بودنِ [[امام علی(ع)]] در [[ذات خدا]] دانسته شده است. سند روایت به دلیل وجود راویان ناشناخته در سلسله‌سند [[حدیث ضعیف|ضعیف]] است؛ ولی محتوای آن مورد تأیید دیگر روایات [[حدیث صحیح|صحیح]] است.  
'''عَلِیٌ  مَمْسُوسٌ فِی ذَاتِ اللَّهِ''' حدیثی که در کتاب الأربعون حدیثا نوشته [[منتجب‌الدین رازی]]، از [[پیامبر(ص)‌]] نقل شده و به معنای مجذوب و شیفته بودنِ [[امام علی(ع)]] نسبت به [[ذات خدا]] دانسته شده است. سند روایت به دلیل وجود راویان ناشناخته در سلسله‌سند [[حدیث ضعیف|ضعیف]] است؛ ولی محتوای آن مورد تأیید دیگر روایات [[حدیث صحیح|صحیح]] است.  


برخی نیز،‌ممسوس فی ذات الله را به معنای شجاعت و بی‌باکی امام علی(ع) و نیز، مخلوط شدن گوشت و خون او با محبت الهی دانسته‌اند.
برخی نیز،‌ ممسوس فی ذات الله را به معنای شجاعت و بی‌باکی امام علی(ع) و نیز، مخلوط شدن گوشت و خون او با محبت الهی دانسته‌اند.


== متن و ترجمه ==
== متن و ترجمه ==
خط ۳۰: خط ۳۰:


== سند ==
== سند ==
حدیث عَلِیٌ  مَمْسُوسٌ فِی ذَاتِ اللَّهِ، در کتاب چهل حدیث نوشته [[منتجب‌الدین رازی]] از [[پیامبر(ص)]] نقل شده است.<ref>منتجب الدین رازی، علی، الأربعون حدیثا عن أربعین شیخا من أربعین صحابیا فی فضائل الإمام أمیر المؤمنین (علیه السلام)، قم، مدرسه الإمام المهدی، چاپ اول، ۱۴۰۸ق، ص۵۴، حدیث ۲۶.</ref> درباره اینکه مذهب منتجب‌الدین رازی شیعه بوده یا سنی اختلاف‌نظر است.  
حدیث عَلِیٌ  مَمْسُوسٌ فِی ذَاتِ اللَّهِ، در کتاب اربعین حدیثا نوشته [[منتجب‌الدین رازی]]، از [[پیامبر(ص)]] نقل شده است.<ref>منتجب الدین رازی، علی، الأربعون حدیثا عن أربعین شیخا من أربعین صحابیا فی فضائل الإمام أمیر المؤمنین (علیه السلام)، قم، مدرسه الإمام المهدی، چاپ اول، ۱۴۰۸ق، ص۵۴، حدیث ۲۶.</ref> درباره اینکه مذهب منتجب‌الدین رازی [[شیعه]] بوده یا [[اهل سنت|سنی]] اختلاف‌نظر است.  


سلیمان بن احمد یکی از راویان سلسه‌سند این روایت ناشناخته است و در کتاب‌های رجالی شیعه نیامده است. نام هارون بن سلیمان بَصْری نیز در کتاب‌های رجالی شیعه و سنی ذکر نشده است. سُفیان بن بِشر کوفی در کتاب‌های رجالی شیعه ذکر نشده<ref>رک: علی نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، حیدری، چاپ اول، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۸۹.</ref> و در کتاب‌های اهل سنت توثیق نشده است. به گفته محمد جواهری رجال‌شناس شیعه، یزید بن ابی‌زیاد ناشناخته<ref>محمد جواهری، المفید من معجم رجال الحدیث، ص۶۶۹.</ref> و بر اساس کتب اهل سنت، اسحاق بن کَعْبِ بن عُجْرَه نیز مجهول است.<ref>رک: ابن حجر عسقلانی، احمد، تقریب التهذیب، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۸۴.</ref> کعب بن عجره پدر اسحاق، از اصحاب پیامبر(ص) و امام علی(ع) نیز ناشناخته توصیف شده است.<ref>رک: خوئی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱۵، ص۱۲۰؛ محمد جواهری، المفید من معجم رجال الحدیث، ص۴۷۴.</ref> تنها عبدالرحمان بن عبدالله حَصیری بَصیر توسط برخی رجال‌شناسان اهل سنت ثقه دانسته شده است.<ref>رک: ذهبی، محمد، الکاشف فی معرفه من له روایه فی کتب السته، الکاشف فی معرفه من له روایه فی کتب السته، جده، دار القبله للثقافه الاسلامیه، چاپ اول، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۶۳۲؛ سبکی، عبد الوهاب، طبقات الشافعیه الکبری، بی‌جا، دار إحیاء الکتب العربیه بی‌تا، ج۷، ص۱۵۰.</ref>
سلیمان بن احمد یکی از راویان سلسه‌سند ناشناخته است و در کتاب‌های [[علم رجال|رجالی]] شیعه نیامده است. نام هارون بن سلیمان بَصْری نیز در کتاب‌های رجالی شیعه و سنی ذکر نشده است. سُفیان بن بِشر کوفی در کتاب‌های رجالی شیعه ذکر نشده<ref>رک: علی نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، حیدری، چاپ اول، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۸۹.</ref> و در کتاب‌های اهل سنت نیز توثیق نشده است. به گفته محمد جواهری رجال‌شناس شیعه، یزید بن ابی‌زیاد ناشناخته<ref>محمد جواهری، المفید من معجم رجال الحدیث، ص۶۶۹.</ref> و بر اساس کتب اهل سنت، اسحاق بن کَعْبِ بن عُجْرَه مجهول است.<ref>رک: ابن حجر عسقلانی، احمد، تقریب التهذیب، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۸۴.</ref> کعب بن عجره پدر اسحاق، از اصحاب [[پیامبر(ص)]] و [[امام علی(ع)]] نیز ناشناخته توصیف شده است.<ref>رک: خوئی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱۵، ص۱۲۰؛ محمد جواهری، المفید من معجم رجال الحدیث، ص۴۷۴.</ref> تنها عبدالرحمان بن عبدالله حَصیری بَصیر توسط برخی رجال‌شناسان اهل سنت [[ثقه]] دانسته شده است.<ref>رک: ذهبی، محمد، الکاشف فی معرفه من له روایه فی کتب السته، الکاشف فی معرفه من له روایه فی کتب السته، جده، دار القبله للثقافه الاسلامیه، چاپ اول، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۶۳۲؛ سبکی، عبد الوهاب، طبقات الشافعیه الکبری، بی‌جا، دار إحیاء الکتب العربیه بی‌تا، ج۷، ص۱۵۰.</ref>


بنابراین این حدیث به دلیل ناشناخته بودن برخی راویان آن، از نظر سند ضعیف است.
بنابراین این حدیث به دلیل ناشناخته بودن برخی راویان آن، از نظر سند [[حدیث ضعیف|ضعیف]] است.


== معنای ممسوس فی ذات الله ==
== معنای ممسوس فی ذات الله ==
[[فیض کاشانی]] ممسوس فی ذات الله را به معنای این دانسته که امام علی(ع) از خود بریده و به خدا وصل شده و همه قدرت‌ها را غرق در قدرت خدا می‌داند. همچنین همه دانش‌ها را برگرفته از دانش الهی دانسته و هر کمال و اراده‌ای را از خدا می‌بیند.<ref>فیض کاشانی، محمد محسن، الوافی، اصفهان، کتابخانه امام أمیر المؤمنین، چاپ اول، ۱۴۰۶ق، ج‏۳، ص۵۱۵.</ref> علی کبیر مدنی معتقد است چنین شخصی را نباید سب کرد؛ زیرا همه صفات و کمالاتش خدایی است.<ref>کبیر مدنی، علی خان، ریاض السالکین فی شرح صحیفه سید الساجدین، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۳۴.</ref>
در حدیث علی ممسوس فی ذات الله، پیامبر(ص) از سب کردن امام علی(ع) نهی کرده است. با این استدلال که او ممسوس در ذات خدا است. درباره عبارت «علی ممسوس در ذات خدا است» نظرهای متفاوتی وجود دارد که برخی از آنها چنین‌اند:


برخی نیز ممسوس را به معنای مجذوب و شیفته کسی بودن دانسته‌اند.{{مدرک|date=سپتامبر ۲۰۲۱}} علامه مجلسی در توضیح این حدیث می‌نویسد: علی «ع» آزار و اذیت‌ها را برای رضای خدا و نزدیک شدن به خداوند تحمل می‌کند و این بیانگر شدت محبت حضرت به خداوند و بیانگر پیروی حضرت از رضایت الهی است؛ گویا که آن حضرت مجنون خداست و همین است که در صفات مؤمنان آمده است که مردم آنها را دیوانه می‌پندارند و احتمال دارد ممسوس به معنای مخلوط شدن باشد یعنی گوشت و خون علی «ع» با محبت الهی مخلوط شده است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۳۹، ص۳۱۳.</ref>
[[فیض کاشانی]] ممسوس فی ذات الله را به معنای کسی دانسته که از خود بریده و به خدا وصل شده و همه قدرت‌ها را غرق در قدرت خدا می‌داند. همچنین همه دانش‌ها را برگرفته از دانش الهی دانسته و هر کمال و اراده‌ای را از خدا می‌بیند.<ref>فیض کاشانی، محمد محسن، الوافی، اصفهان، کتابخانه امام أمیر المؤمنین، چاپ اول، ۱۴۰۶ق، ج‏۳، ص۵۱۵.</ref> علی کبیر مدنی معتقد است چنین شخصی را نباید سَبّ کرد؛ زیرا همه صفات و کمالاتش خدایی است.<ref>کبیر مدنی، علی خان، ریاض السالکین فی شرح صحیفه سید الساجدین، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۳۴.</ref>


ممسوس را به معنای مجذوب و شیفته کسی بودن نیز دانسته‌اند. [[علامه مجلسی]] در توضیح این روایت، به محبت زیاد امام علی(ع) نسبت به خدا اشاره کرده؛‌ طوری که گویا او مجنون خدا بوده است.  مجلسی همچنین احتمال داده ممسوس به معنای مخلوط شدن گوشت و خون امام علی(ع) با محبت الهی باشد.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۳۹، ص۳۱۳.</ref>


احمد رحمانی در کتاب امام علی بن ابی طالب می‌نویسد: ممسوس به معنای مجنون (دیوانه) است، همان گونه که مجنون از گفتار دیگران باک ندارد، علی (علیه السلام) نیز در راه خدا باک ندارد که دیگران درباره او چگونه قضاوت کنند.<ref>رحمانی همدانی، احمد، الامام علی بن ابی طالب، بی جا، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، چاپ اول، ۱۳۷۷ش، ص۱۳۲.</ref>
برخی معتقدند پیامبر(ص) امام علی(ع) را ممسوس به معنای مجنون (دیوانه) دانسته است، زیرا همانگونه که مجنون از گفتار دیگران باک ندارد، علی(ع) نیز در راه خدا باک ندارد که دیگران درباره او چگونه قضاوت کنند.<ref>رحمانی همدانی، احمد، الامام علی بن ابی طالب، بی جا، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، چاپ اول، ۱۳۷۷ش، ص۱۳۲.</ref>  


هر چند روایت از نظر سندی اعتبار ندارد و قابل استناد نمی‌باشد؛ اما مفاد حدیث با آنچه از روایات دیگر در مورد خدامحور بودن امیرمومنان (سلام الله علیه) به دست می‌آید، منافاتی ندارد.
این روایت هر چند از نظر سندی [[حدیث ضعیف|ضعیف]] است، ولی محتوای آن با دیگر روایات که به خدامحوری امام علی(ع) اشاره دارد، سازگار است.


{{پایان پاسخ}}
{{پایان پاسخ}}
automoderated
۶٬۳۴۱

ویرایش