ختم انعام

نسخهٔ تاریخ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۸ توسط Rezapour (بحث | مشارکت‌ها)
سؤال

آیا ختم انعام که در میان عامه مردم انجام می‌شود شرعی است؟

ختم انعام مراسمی مذهبی و بیشتر زنانه همراه قرائت و ختم سورۀ انعام برای برآورده‌شدن نذر یا حاجت دانسته شده است.[۱] گفته شده كه این مراسم به‌عنوان رسمی شایع در میان بانوان ایرانی تقریباً در تمامی شهرهای ایران برگزار می‌شود.[۲]

ريشه این مراسم را اصل توسل به قرآن برای گره‌گشایی از مشکلات و حاجت‌خواهی دانسته‌اند.[۳] مراسم ختم انعام با توزیع کتابچه‌هایی که حاوی سوره انعام است در میان حاضران جلسه آغاز می‌شود. سپس مراسم تلاوت سوره انعام با جزئیات خاصی توسط شرکت‌کنندگان انجام می‌گیرد.[۴] این مراسم در نقاط مختلف ایران به‌صورت‌های گوناگون برگزار می‌شود.[۵]

به گزارش محققان، در فرهنگ عامیانه مذهبی مردم ایران، هنگام بروز مشکلاتی مانند ازدیاد مرگ‌ و‌ میر و خشک‌سالی و برای پیشگیری از مشکلاتی مانند به خطر افتادن سلامت مادر و جنین مراسم ختم انعام برگزار می‌شود.[۶] همچنین، به‌منظور تفأل، یادبود درگذشتگان، سلامتی مسافران، افزایش رزق و برآورده‌شدن حاجات مراسم ختم انعام برگزار می‌شود.[۷]

از نظر دینی، اصل تلاوت قرآن مورد تأکید قرار گرفته است.[۸] همچنین، در روایات از عظمت جایگاه سوره انعام سخن گفته شده[۹] و بر تلاوت آن تأکید شده است.[۱۰] دستور يک نماز چهار ركعتى‌ هم، که همراه با ختم‌ انعام‌ در قرائت سوره است، در منابع دینی آمده است.[۱۱] از نظر دینی، محققان مراسم رایج ختم انعام و مناسک آن را دارای مستند شرعی قابل اتکا نمی‌دانند.[۱۲] آنان قرائت برخی اذکار، که مبنا و منبع شرعی ندارند، در خلال قرائت آیات سوره انعام را شایسته نمی‌دانند.[۱۳] ناصر مکارم شیرازی، مرجع تقلید شیعه، توصیه کرده که شرکت‌کنندگان در مراسم ختم انعام صرفاً به قرائت صوری آیات اکتفا نکنند و به محتوای آیات هم توجه کنند.[۱۴]

جستارهای وابسته

منابع

  1. بهرامی، فرشته، «ختم انعام»، دانشنامه فرهنگ مردم ایران، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۲، ص۴۵۳.
  2. معینی، محسن، «ختم انعام»، به‌کوشش بها‌ء‌الدین خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، تهران، انتشارات دوستان و ناهید، ج۱، ص۹۷۹.
  3. بهرامی، «ختم انعام»، ج۲، ص۴۵۳.
  4. معینی، «ختم انعام»، ج۱، ص۹۷۹-۹۸۰.
  5. بهرامی، «ختم انعام»، ج۲، ص۴۵۳.
  6. بهرامی، «ختم انعام»، ج۲، ص۴۵۳.
  7. بهرامی، «ختم انعام»، ج۲، ص۴۵۳.
  8. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۶۱۳.
  9. برای نمونه ن.ک: عروسی حویزی، عبد على بن جمعه، تفسير نور الثقلين، تحقيق سيدهاشم رسولى محلاتى، قم، انتشارات اسماعيليان، ۱۴۱۵ق. ج۱، ص۶۹۶.
  10. صدوق، محمد بن علی، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال‏، قم، دار الشریف رضی، ۱۴۰۶ق، ص۱۰۵.
  11. عياشى‌، محمد بن مسعود، التفسير، تحقیق هاشم‌ رسولى‌ محلاتى‌، تهران‌، ۱۳۸۱ق‌، ج۱، ص۳۵۳.
  12. مکارم شیرازی، ناصر، احكام بانوان، قم، مدرسه الامام على بن ابى‌طالب(ع)، ۱۳۸۶ش، ص۲۵۷.
  13. مکارم شیرازی، احكام بانوان، ص۲۵۷.
  14. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش، ج۵، ص۱۴۴.