توسل به غیر خداوند

نسخهٔ تاریخ ‏۱۵ نوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۱۹ توسط Nazarzadeh (بحث | مشارکت‌ها) (جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارجاعات = | بازبینی =')
سؤال

آیا توسل به انبیاء، اولیاء و معصومین جایز است؟


هدف از توسل نزدیک شدن به خداوند و برآورده شدن حاجت‌ها است. توسل جستن به انبیاء، اولیاء و معصومان که در راستای نزدیک شدن به خداوند باشد در قرآن و روایات بسیاری به آن توصیه شده است. همچنین سیره و روش مسلمانان و علمای دینی بر این بوده که به ائمه(ع) توسل کنند.

لزوم استفاده از وسیله

استفاده از وسیله برای رسیدن به یک نتیجه، امری مسلم است و شکی در آن نیست. برای رسیدن به مقام‌های بالای معنوی هم، خداوند وسیله‌هایی قرار داده است که انسان به کمک این وسیله‌ها می‌تواند به مقامات عالیه دست یابد. از این جهت در قرآن آمده است: ﴿یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ اتْبَغُوا اِلیهِ الوَسیلَه وَ جاهِدُوا فی سَبیلِهِ لَعَلَّکُم تُفلِحوُن (مائده، ۳۵) ای کسانی که ایمان آورده‌اید، تقوای الهی پیشه کنید و از وسیله‌هایی که برای شما قرار داده شده است استفاده کنید و در راه خدا جهاد کنید، شاید رستگار شوید.

توسل به غیر خدا در قرآن و روایات

منظور از «وسیله»، هر چیزی است که انسان را به خدا نزدیک کند، گاه مربوط به خود شخص است مثل علم و آگاهی، نماز، حج، زکات، جهاد در راه خدا و… یا افرادی که در این مسیر دست انسان را بگیرند و بالا ببرند، از این جهت در تفسیر آیه ۳۵ مائده آمده است که علی(ع) فرمود: «اَنَا وَسیلَتُهُ»، من وسیله آن هستم.[۱] و یا فرموده‌اند: تَقَرَّبُوا اِلیهِ بِالاِمام. بوسیله امام به سوی خدا نزدیک شوید. از این جهت در آیات قرآن نمونه‌های مختلفی را از پیامبران قبلی در مورد توسل ذکر می‌فرماید مثل توسل حضرت آدم(ع) به اهل بیت(ع) (بقره، ۳۷) و توسل برادران حضرت یوسف به یعقوب(ع)، وقتی برادران حضرت یوسف فهمیدند اشتباه کرده‌اند، از پدرشان خواستند تا برایشان استغفار کند و حضرت یعقوب هم قول داد برایشان استغفار نماید: ﴿قالُوا یا ابانا اسْتغفر لَنا ذُنُوبنا اِنّا کُنّا خاطِئین قال سأستغفر لکم ربّی انّه هو الغفور الرّحیم[۲] (فرزندان یعقوب به پدر خویش) گفتند: ای پدر! از خدای بزرگ بخشش گناهان ما را بخواه که ماخطا کارهستیم. (یعقوب) گفت: به زودی از پروردگار خود برای شما طلب بخشش می‌نمایم که او بسیار آمرزنده و مهربان است.

توسل به پیامبر و امامان

توسل مسلمانان به پیامبر اسلام(ص) هم در زمان حیات پیامبر(ص) و هم بعد از رحلت ایشان وجود داشته است. افرادی می‌آمدند و از ایشان طلب یاری یا طلب بخشش می‌کردند و حاجاتشان برآورده می‌شد. بعنوان نمونه نقل کرده‌اند مردی از اعراب بادیه‌نشین به نزد رسول اکرم(ص) شرفیاب شد و چند بیت شعر گفت و پیامبر(ص) را وسیله قرار داد تا خداوند باران نازل کند؛ که بیت آخر آن چنین بود: ما جز فرار به سوی تو راهی نداریم، جز به سوی پیامبر خدا، به کجا ممکن است مردم روی آورند. پیامبر(ص) با حالت اندوه روی منبر رفتند و دعا کردند و باران زیادی آمد.[۳]

همچنین سیره و روش مسلمانان و علمای دینی بر این بوده که به ائمه(ع) توسل کرده و می‌کنند و مجالسی که برای امام حسین(ع) گرفته می‌شود و عزاداری و سینه زنی که انجام می‌گیرد، از همین قبیل است.

توسل به شخصیت‌های آبرومند معنوی

مؤمنان و صالحانی که در نزد خدا از مقام و حرمت خاصّی برخوردارند و در دنیا زندگی خوب و با معنویتی داشته‌اند، به منظور نیل به مقام قرب الهی و رسیدن به حوائج دنیا، آن‌ها را واسطه بین خود و خدا قرار دهیم و خدا را به روح بزرگ شان قسم داده تا مورد رحمت و مغفرت الهی قرار بگیریم.[۴]


منابع

  1. طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ج ۵، ص ۳۳۳.
  2. یوسف/ ۹۷ و ۹۸.
  3. کشف الارتیاب، ص ۳۱۰.
  4. حسینی نسب، سیدرضا، شیعه پاسخ می‌دهد، نشر مشعر، چاپ دوم، ص ۱۴۴.