مسلم بن حجاج نیشابوری: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۳: خط ۳:
مسلم بن حجاج چه کسی بوده و کتاب صحیح مسلم چه جایگاهی در میان اهل‌سنت دارد؟
مسلم بن حجاج چه کسی بوده و کتاب صحیح مسلم چه جایگاهی در میان اهل‌سنت دارد؟
{{پایان سوال}}
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}'''مسلم بن حَجاج نیشابوری''' (۲۰۶-۲۶۱ق) از بزرگان اهل حدیث و محدّث معروف اهل‌سنت و صاحب کتاب مشهور [[صحیح مسلم]] است. کتاب او یکی از صحاح سته و از معتبرترین و مهم‌ترین کتاب‌های حدیثی اهل‌سنت است. علمای اهل‌سنت از او به عنوان یکی از بزرگان حدیثی خود یاد می‌کنند. جایگاه او در میان اهل‌سنت کم‌نظیر است و عالمان اهل‌سنت معتقد به وثاقت او هستند.
{{پاسخ}}
{{جعبه اطلاعات شخص
| عنوان = مسلم بن حجاج
| تصویر =
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = ابوالحسین مسلم بن حجاج قشیری نیشابوری
| سرشناسی = محدّث معروف اهل‌سنت و صاحب کتاب مشهور [[صحیح مسلم]]
| تولد = ۲۰۶ق نیشابور
| وفات = ۲۶۱ق
| استادان = محمد بخاری، احمد بن حنبل
| شاگردان = محمد ترمذی، ابن ابی‌حاتم رازی
| تالیفات = صحیح مسلم
| تحصیلات =
| مذهب = اهل‌سنت
| زمینه فعالیت =
| علت شهرت =
| خویشان سرشناس =
| نحوه درگذشت =
| محل دفن =
| وبگاه =
}}
'''مسلم بن حَجاج نیشابوری''' (۲۰۶-۲۶۱ق) از بزرگان اهل حدیث و محدّث معروف اهل‌سنت و صاحب کتاب مشهور [[صحیح مسلم]] است. کتاب او یکی از [[اسامی صحاح سته|صحاح سته]] و از معتبرترین و مهم‌ترین کتاب‌های حدیثی اهل‌سنت است. علمای اهل‌سنت از او به عنوان یکی از بزرگان حدیثی خود یاد می‌کنند. جایگاه او در میان اهل‌سنت کم‌نظیر است و عالمان اهل‌سنت معتقد به وثاقت او هستند.


== زندگی‌نامه ==
== زندگی‌نامه ==
ابوالحسین مسلم بن حجاج قشیری نیشابوری از محدثان اهل‌سنت که در سال ۲۰۴ق، و به قولی ۲۰۶ق، در نیشابور متولد شد.<ref>ابن خلکان، احمد بن محمد، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان مما ثبت بالنقل والسماع وأثبته العیان، تحقیق احسان عباس، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۴م، ج۵، ص۱۹۵.</ref> مسلم به طایفهٔ بنی قشیر، از قبایل معروف عرب، منسوب است، اما به سبب زادگاهش به مسلم نیشابوری هم مشهور است.<ref>صالحی، محیی‌الدین، شرح حال و زندگی اصحاب کتب سته، بی‌جا، نشر عقیده، بی‌تا، به نقل از: صالحی، محیی‌الدین، [http://eslahe.com/13714/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%AF%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8%AD%DB%8C زندگینامهٔ امام مسلم و چگونگی تدوین صحیح مسلم]، سایت نوگرا، تاریخ درج مطلب: ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱ش.</ref> مسلم یکی از ائمهٔ حدیث [[اهل‌سنت]] است<ref>الذهبی، محمد بن أحمد بن عثمان، سیر اعلام البنلاء، تحقیق شعيب الأرناؤوط، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۲ق، ج۱۲، ص۵۶۶.</ref>. او صاحب کتاب صحیح، یکی از کتاب‌های شش‌گانهٔ مورد اعتماد نزد اهل‌سنت، می‌باشد. او در نیشابور متولد شد و برای تحصیل و استماع حدیث به حجاز، مصر، شام و عراق مسافرت کرد.<ref>السبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، المطبعة اعتماد، قم، ۱۴۱۸ق، ج۳، ص۵۷۸؛ نیز: ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۵، ص۱۹۴.</ref> او در سال ۲۶۱ق در نیشابور از دنیا رفت.<ref>الذهبی، سیر اعلام البنلاء، ج۱۲، ص۵۷۴.</ref>  
ابوالحسین مسلم بن حجاج قشیری نیشابوری از محدثان اهل‌سنت که در سال ۲۰۴ق، و به قولی ۲۰۶ق، در نیشابور متولد شد.<ref>ابن خلکان، احمد بن محمد، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان مما ثبت بالنقل والسماع وأثبته العیان، تحقیق احسان عباس، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۴م، ج۵، ص۱۹۵.</ref> مسلم به طایفهٔ بنی قشیر، از قبایل معروف عرب، منسوب است، اما به سبب زادگاهش به مسلم نیشابوری هم مشهور است.<ref>صالحی، محیی‌الدین، شرح حال و زندگی اصحاب کتب سته، بی‌جا، نشر عقیده، بی‌تا، به نقل از: صالحی، محیی‌الدین، [http://eslahe.com/13714/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%AF%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8%AD%DB%8C زندگینامهٔ امام مسلم و چگونگی تدوین صحیح مسلم]، سایت نوگرا، تاریخ درج مطلب: ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱ش.</ref> مسلم یکی از ائمهٔ حدیث [[اهل‌سنت]] است<ref>الذهبی، محمد بن أحمد بن عثمان، سیر اعلام النبلاء، تحقیق شعيب الأرناؤوط، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۲ق، ج۱۲، ص۵۶۶.</ref>. کتاب صحیح، یکی از کتاب‌های شش‌گانهٔ مورد اعتماد نزد اهل‌سنت، اثر اوست. وی برای تحصیل و استماع حدیث به حجاز، مصر، شام و عراق مسافرت کرد.<ref>السبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، المطبعة اعتماد، قم، ۱۴۱۸ق، ج۳، ص۵۷۸؛ نیز: ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۵، ص۱۹۴.</ref> او در سال ۲۶۱ق در نیشابور از دنیا رفت.<ref>الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۲، ص۵۷۴.</ref> [[حافظ ذهبی]](درگذشت ۷۴۸ق) برای مسلم بیست جلد کتاب که در علوم مختلف است ذکر نموده است.<ref>نجمی، محمدصادق، سیری در صحیحین، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۵۹، ص۵۵.</ref>  


از مقدمه‌ای که مسلم بر صحیح خود نگاشته، روشن می‌شود که در دورهٔ او کثرت اخبار ضعیف و خرافی حقایق دینی را بر بسیاری از مردم و حتی دانشمندان مشتبه کرده بود. مسلم به تقاضای یکی از برادران دینی خود، که نام او مشخص نیست، به تألیف کتاب صحیح مسلم همت گماشت.<ref>معارف، مجید، جوامع حدیثی اهل‌سنت، تهران، انتشارات سمت و دانشکدهٔ علوم حدیث، تهران، ۱۳۸۵ش، ص۸۵.</ref>
از مقدمه‌ای که مسلم بر صحیح خود نگاشته، روشن می‌شود که در دورهٔ او کثرت اخبار ضعیف و خرافی حقایق دینی را بر بسیاری از مردم و حتی دانشمندان مشتبه کرده بود. مسلم به تقاضای یکی از برادران دینی خود، که نام او مشخص نیست، به تألیف کتاب صحیح مسلم همت گماشت.<ref>معارف، مجید، جوامع حدیثی اهل‌سنت، تهران، انتشارات سمت و دانشکدهٔ علوم حدیث، تهران، ۱۳۸۵ش، ص۸۵.</ref>


.


'''اساتید'''
'''اساتید'''
خط ۵۳: خط ۷۴:


== صحیح مسلم ==
== صحیح مسلم ==
{{نوشتار اصلی|صحیح مسلم}}
کتاب صحیح مسلم با نام اصلی الجامع الصحیح یا الصحیح الجامع یکی از صحاح ستهٔ معروف اهل‌سنت و از مهم‌ترین منابع حدیثی آنان در زمینهٔ عقاید، فقه، تفسیر قرآن و تاریخ صدر اسلام است که توسط مسلم بن حجاج نگاشته شده است.<ref>[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&mid=248636&catid=24055 صحیح مسلم]، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱ش.</ref> پس از [[صحیح بخاری]] معتبرترین کتاب حدیث نزد اهل تسنن صحیح مسلم است. برخی آن را بر صحیح بخاری ترجیح می‌دهند.<ref>مطهری، مرتضی، خدمات متقابل اسلام و ایران، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۸۵ش، ص۴۷۵.</ref> روش مسلم بن حجاج در کتاب صحیح در نقد روایت معیاری برای تألیفات بعدی در حدیث اهل‌سنت شد.<ref>حاجیان، مهدی و مهرناز بهروزی و محمد سپهری،‌ «علوم حدیث در ربع نیشابور طی چهار سدۀ نخستین اسلامی»، دو فصلنامهٔ مطالعات تاریخی قرآن و حدیث، شمارهٔ ۶۴، ۱۳۹۷ش، ص۱۶۴.</ref>[[پرونده:صحیح مسلم.jpg|بندانگشتی| کتاب «صحیح مسلم» اثر مشهور حدیثی از مسلم بن حجاج|296x296پیکسل]]
کتاب صحیح مسلم با نام اصلی الجامع الصحیح یا الصحیح الجامع یکی از صحاح ستهٔ معروف اهل‌سنت و از مهم‌ترین منابع حدیثی آنان در زمینهٔ عقاید، فقه، تفسیر قرآن و تاریخ صدر اسلام است که توسط مسلم بن حجاج نگاشته شده است.<ref>[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&mid=248636&catid=24055 صحیح مسلم]، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱ش.</ref> پس از [[صحیح بخاری]] معتبرترین کتاب حدیث نزد اهل تسنن صحیح مسلم است. برخی آن را بر صحیح بخاری ترجیح می‌دهند.<ref>مطهری، مرتضی، خدمات متقابل اسلام و ایران، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۸۵ش، ص۴۷۵.</ref> روش مسلم بن حجاج در کتاب صحیح در نقد روایت معیاری برای تألیفات بعدی در حدیث اهل‌سنت شد.<ref>حاجیان، مهدی و مهرناز بهروزی و محمد سپهری،‌ «علوم حدیث در ربع نیشابور طی چهار سدۀ نخستین اسلامی»، دو فصلنامهٔ مطالعات تاریخی قرآن و حدیث، شمارهٔ ۶۴، ۱۳۹۷ش، ص۱۶۴.</ref>[[پرونده:صحیح مسلم.jpg|بندانگشتی| کتاب «صحیح مسلم» اثر مشهور حدیثی از مسلم بن حجاج|296x296پیکسل]]
صحیح مسلم دومین کتاب از جوامع حدیثی اهل‌سنت است که دربارهٔ صحت همهٔ روایات آن ادعا شده است.<ref>معارف، جوامع حدیثی اهل‌سنت، ص۸۲.</ref> صحیح مسلم ۷۲۷۵ حدیث در موضوعات گوناگون اعتقادی، فقهی، اخلاقی، تاریخی، و… را دربردارد که مؤلف آن این روایات را از بین صدها هزار حدیث که در اختیار داشته با دقت تمام گزینش کرده است.<ref>معارف، جوامع حدیثی اهل‌سنت، ص۸۴.</ref> برخی به احصای روایات غیر تکراری این کتاب پرداخته‌اند و این روایات را رقمی معادل ۳۰۱۸ حدیث برآورد کرده‌اند.<ref>معارف، جوامع حدیثی اهل‌سنت، ص۸۵.</ref>
صحیح مسلم دومین کتاب از جوامع حدیثی اهل‌سنت است که دربارهٔ صحت همهٔ روایات آن ادعا شده است.<ref>معارف، جوامع حدیثی اهل‌سنت، ص۸۲.</ref> صحیح مسلم ۷۲۷۵ حدیث در موضوعات گوناگون اعتقادی، فقهی، اخلاقی، تاریخی، و… را دربردارد که مؤلف آن این روایات را از بین صدها هزار حدیث که در اختیار داشته با دقت تمام گزینش کرده است.<ref>معارف، جوامع حدیثی اهل‌سنت، ص۸۴.</ref> برخی به احصای روایات غیر تکراری این کتاب پرداخته‌اند و این روایات را رقمی معادل ۳۰۱۸ حدیث برآورد کرده‌اند.<ref>معارف، جوامع حدیثی اهل‌سنت، ص۸۵.</ref>
خط ۵۸: خط ۸۱:
صحیح مسلم از ۵۴ کتاب اصلی تشکیل شده است. این کتاب با کتاب الایمان شروع شده و به کتاب الاغذیه خاتمه می‌یابد.<ref>معارف، مجید، جوامع حدیثی اهل سنت، سمت، و دانشکده علوم حدیث، تهران، ۱۳۸۵، ص۹۰.</ref> بسیاری از عالمان اهل‌سنت در مورد صحت کامل همهٔ احادیث این کتاب اتفاق نظر دارند. اهمیت کتاب مسلم برای اهل‌سنت چنان زیاد است که می‌گویند همهٔ احادیث آن، بدون استثناء، صحیح و مورد قبول است.<ref>[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&mid=248636&catid=24055 صحیح مسلم]، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱ش.</ref> در این کتاب، احادیث مرفوعی که به‌صورت معلق روایت شده‌اند نسبت به صحیح بخاری بسیار کمتر است و تعداد آنها از چهارده حدیث تجاوز نمی‌کند.<ref>جدیدی‌نژاد، محمدرضا، دانش رجال از دیدگاه اهل‌سنت، قم، مؤسسهٔ علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۱ش، ص۲۰۴.</ref>
صحیح مسلم از ۵۴ کتاب اصلی تشکیل شده است. این کتاب با کتاب الایمان شروع شده و به کتاب الاغذیه خاتمه می‌یابد.<ref>معارف، مجید، جوامع حدیثی اهل سنت، سمت، و دانشکده علوم حدیث، تهران، ۱۳۸۵، ص۹۰.</ref> بسیاری از عالمان اهل‌سنت در مورد صحت کامل همهٔ احادیث این کتاب اتفاق نظر دارند. اهمیت کتاب مسلم برای اهل‌سنت چنان زیاد است که می‌گویند همهٔ احادیث آن، بدون استثناء، صحیح و مورد قبول است.<ref>[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&mid=248636&catid=24055 صحیح مسلم]، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱ش.</ref> در این کتاب، احادیث مرفوعی که به‌صورت معلق روایت شده‌اند نسبت به صحیح بخاری بسیار کمتر است و تعداد آنها از چهارده حدیث تجاوز نمی‌کند.<ref>جدیدی‌نژاد، محمدرضا، دانش رجال از دیدگاه اهل‌سنت، قم، مؤسسهٔ علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۱ش، ص۲۰۴.</ref>


صحیح مسلم در زمرهٔ [[صحاح سته]] ([[صحیح بخاری]]، صحیح مسلم، [[سنن ابوداود]]، [[سنن ترمذی]]، [[سنن نسائی]]، [[سنن ابن ماجه]]) قرار می‌گیرد. بعضی، صحیح مسلم را به جهت پاره‌ای امتیازات بر صحیح بخاری ترجیح داده‌اند. به نحوی که [[شیخ ابو عمرو بن صلاح]] (درگذشت ۶۴۳ق) از عالمان اسلامی می‌گوید تمام احادیثی که امام مسلم در کتابش حکم به صحیح بودن آن کرده است، صد در صد صحیح می‌باشد.<ref>قادری، عبدالهادی، [http://www.abdulhadi55.blogfa.com/post/5 مختصر از زندگی‌نامه امام مسلم نیشابوری]، سایت انجمن علمی پژوهشی حقوق و معارف اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۳۹۲، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱.</ref> [[علامه نووی]] (درگذشت ۶۷۱ق) در مقدمهٔ شرح صحیح مسلم بن حجاج نیشابوری می‌گوید: علما بر این مطلب اتفاق دارند که پس از قرآن کتابی صحیح‌تر از صحیح بخاری و صحیح مسلم نیست. و این نظری است که امت اسلامی آن را پذیرفته است.<ref>جناتی، محمد ابراهیم، ادوار فقه و کیفیت بیان آن، تهران، کیهان، ۱۳۷۴، ص۸۸.</ref> او در مقدمه شرح خود از مسلم نقل می‌کند: «من صحیح خود را از میان سیصد هزار حدیث جمع‌آوری و انتخاب کرده‌ام و اگر اهل حدیث دویست سال حدیث بنویسند باز هم مدرک و مرجع آنان کتاب من خواهد بود.»<ref>جناتی، محمد ابراهیم، ادوار فقه و کیفیت بیان آن، تهران، کیهان، ۱۳۷۴، ص۸۷.</ref>
[[شیخ ابو عمرو بن صلاح]] (درگذشتهٔ ۶۴۳ق)، از عالمان اهل‌سنت، معتقد است که تمام احادیثی که امام مسلم در کتابش حکم به صحیح‌بودن آن کرده صد در صد صحیح است.<ref>قادری، [http://www.abdulhadi55.blogfa.com/post/5 مختصر از زندگی‌نامه امام مسلم نیشابوری]، سایت انجمن علمی پژوهشی حقوق و معارف اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۳۹۲ش، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱ش.</ref> [[علامه نووی|یحیی بن شرف نووی]] (درگذشتهٔ ۶۷۱ق) در مقدمهٔ شرح خود بر صحیح مسلم می‌گوید که عالمان اهل‌سنت بر این مطلب اتفاق دارند که پس از قرآن کتابی صحیح‌تر از صحیح بخاری و صحیح مسلم نیست. این نظری است که امت اسلامی آن را پذیرفته است.<ref>جناتی، محمد ابراهیم، ادوار فقه و کیفیت بیان آن، تهران، کیهان، ۱۳۷۴ش، ص۸۸.</ref> او در مقدمهٔ شرح خود از مسلم چنین نقل می‌کند: «من صحیح خود را از میان سیصد هزار حدیث جمع‌آوری و انتخاب کرده‌ام و اگر اهل حدیث دویست سال حدیث بنویسند، باز هم مدرک و مرجع آنان کتاب من خواهد بود.»<ref>جناتی، ادوار فقه و کیفیت بیان آن، ص۸۷.</ref>


وجود راویان ضعیف، مانند [[ابو هریره]]، [[ابوموسی اشعری]]، [[عمرو بن عاص]]، [[عبدالله بن زبیر]] و عمران بن حیطان و وجود روایاتی که مخالف ادلهٔ قطعی عقلی و شرعی است، از ضعف‌های کتاب صحیح مسلم می‌باشد.<ref>جناتی، محمد ابراهیم، ادوار فقه و کیفیت بیان آن، تهران، کیهان، ۱۳۷۴، ص۹۱.</ref> برخی از علمای اهل سنت اعتبار همه حدیث‌های صحیح مسلم را قبول ندارند.<ref>عثمان الذهبی، پیشین، ج۱۲، ص۵۶۸.</ref>
وجود راویان ضعیف، مانند [[ابو هریره]]، [[ابوموسی اشعری]]، [[عمرو بن عاص]]، [[عبدالله بن زبیر]] و عمران بن حیطان، و وجود روایاتی که مخالف ادلهٔ قطعی عقلی و شرعی است از ضعف‌های کتاب صحیح مسلم به شمار رفته است.<ref>جناتی، ادوار فقه و کیفیت بیان آن، ص۹۱.</ref> برخی از عالمان اهل‌سنت اعتبار همهٔ حدیث‌های صحیح مسلم را قبول ندارند.<ref>الذهبی، سیر اعلام النبلاء ج۱۲، ص۵۶۸.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۱۵٬۲۵۸

ویرایش