کریم (اسماء الحسنی) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Fabbasi: اصلاح ارقام، ابرابزار

2026-02-10T07:23:54Z

اصلاح ارقام، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۵۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ویرایش}}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
خط ۵:		خط ۴:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}

	'''کریم''' یکی از [[صفات ثبوتی و سلبی\|صفات خداوند]] است که به معنای بخشنده، مهربان و عالی است. این صفت به مفهوم بخشش بی‌منت و [[تکفیر سیئات\|تبدیل گناه به حسنات]] اشاره دارد.		'''کریم''' یکی از [[صفات ثبوتی و سلبی\|صفات خداوند]] است که به معنای بخشنده، مهربان و عالی است. این صفت به مفهوم بخشش بی‌منت و [[تکفیر سیئات\|تبدیل گناه به حسنات]] اشاره دارد.

خط ۱۰:		خط ۱۰:

	== مفهوم‌شناسی کریم ==		== مفهوم‌شناسی کریم ==
	کریم از ریشه کرم در لغت به معانی بخشاینده، نیکو، شریف و اسمی جامعِ همه خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> کریم را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد، معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref> ~~تعبير~~ «کریم» به ~~معنى مفيد~~ و ~~فايده~~ داشتن است، ~~وقتى مى‌‏خواهند~~ شخص ~~يا چيزى~~ را ~~غير مفيد معرفى كنند، مى‌‏گويند~~: «لا ~~كرامه فيه؛~~ فایده‌ای در او نیست».<ref>~~مكارم شيرازى،~~ ناصر، ~~تفسير~~ نمونه، تهران، دار ~~الكتب الإسلاميه،~~ چاپ دهم، ۱۳۷۱ش، ج۲۳، ص۲۲۹.</ref>		کریم از ریشه کرم در لغت به معانی بخشاینده، نیکو، شریف و اسمی جامعِ همه خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> کریم را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد، معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref> تعبیر «کریم» به معنی مفید و فایده داشتن است، وقتی می‌خواهند شخص یا چیزی را غیر مفید معرفی کنند، می‌گویند: «لا کرامه فیه؛ فایده‌ای در او نیست».<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش، ج۲۳، ص۲۲۹.</ref>

	کریم کسی است که به وعده خویش وفا می‌کند، امید آرزومندان را ناامید نمی‌کند و بر عطای خود منت نمی‌گذارد.<ref name=":0">صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		کریم کسی است که به وعده خویش وفا می‌کند، امید آرزومندان را ناامید نمی‌کند و بر عطای خود منت نمی‌گذارد.<ref name=":0">صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	کریم بخشنده‌ای است که تمام افعالش احسان است، و انتظار هیچ سودی در مقابل احسان خود ندارد. کم را می‌پذیرد و پاداش زیاد در برابر آن می‌دهد و عطایش پایان‌ناپذیر است. در کرم خداوند همین بس که تنها به عفو گنهکار راضی نمی‌شود بلکه گناهان را (در مورد کسانی که شایستگی دارند) به حسنات تبدیل می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>		کریم بخشنده‌ای است که تمام افعالش احسان است، و انتظار هیچ سودی در مقابل احسان خود ندارد. کم را می‌پذیرد و پاداش زیاد در برابر آن می‌دهد و عطایش پایان‌ناپذیر است. در کرم خداوند همین بس که تنها به عفو گنهکار راضی نمی‌شود بلکه گناهان را (در مورد کسانی که شایستگی دارند) به حسنات تبدیل می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>

	== کاربردهای قرآنی کریم ==		== کاربردهای قرآنی کریم ==
	واژه کریم ۲۷ بار در قرآن تکرار شده که فقط در دو آیه، برای خدا به کار رفته است؛ قرآن خدا را غنی و کریم معرفی کرده است:{{قرآن\|وَ مَنْ ~~كَفَرَ~~ فَإِنَّ ~~رَبِّي غَنِيٌّ كَريمٌ~~\|ترجمه=و هر ~~كس كفران نمايد~~ پروردگار من، ~~غنىّ~~ و ~~كريم~~ است!\|سوره=نمل\|آیه=40}} در آیه دیگر انسان را از مغرور شدن در مقابل پرودگار کریم برحذر داشته است:{{قرآن\|~~يا أَيُّهَا~~ الْإِنْسانُ ما ~~غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَريمِ~~\|ترجمه=اى انسان! چه ~~چيز~~ تو را در برابر پروردگار ~~كريمت~~ مغرور ساخته است؟!\|سوره=انفطار\|آیه=6}}		واژه کریم ۲۷ بار در قرآن تکرار شده که فقط در دو آیه، برای خدا به کار رفته است؛ قرآن خدا را غنی و کریم معرفی کرده است:{{قرآن\|وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ رَبِّی غَنِیٌّ کَریمٌ\|ترجمه=و هر کس کفران نماید پروردگار من، غنیّ و کریم است!\|سوره=نمل\|آیه=۴۰}} در آیه دیگر انسان را از مغرور شدن در مقابل پرودگار کریم برحذر داشته است:{{قرآن\|یا أَیُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّکَ بِرَبِّکَ الْکَریمِ\|ترجمه=ای انسان! چه چیز تو را در برابر پروردگار کریمت مغرور ساخته است؟!\|سوره=انفطار\|آیه=۶}}

	واژه کریم در قرآن، برای چند چیز به عنوان وصف به کار رفته است؛ از جمله رسول؛<ref>سوره دخان، آیه۱۷. سوره حاقه، آیه۴۰. سوره تکویر، آیه۱۹.</ref> کتاب و نوشته؛<ref>سوره نمل، آیه۲۹.</ref> قرآن؛<ref>سوره واقعه، آیه۷۷.</ref> عرش؛<ref>سوره مومنون، ایه۱۶.</ref> فرشتگان؛<ref>سوره یوسف، آیه۳۱.</ref> مقام؛<ref>سوره شعراء، آیه۵۸. سوره دخان، ایه۲۶.</ref> رزق؛<ref>سوره انفال، آیه۴ و ۷۴. سوره حج، آیه۵۰. سوره نور، آیه۲۶. سوره احزاب، آیه۳۱. سوره سبأ، آیه۴.</ref> اجر؛<ref>سوره احزاب، آیه۴۴. سوره یس، آیه۱۱. سوره حدید، آیه۱۱ و ۱۸.</ref> قول؛<ref>سوره اسراء، آیه۲۳.</ref> مدخل(ورودی)؛<ref>سوره نساء، آیه۳۱.</ref> زوج؛<ref>سوره شعراء، آیه۷. سوره لقمان، آیه۱۰.</ref> افراد محترم.<ref>سوره دخان، آیه۴۹.</ref> قرآن گاهی به آرامش‌بخش، پسندیده، خوب و فایده‌مند نیز از واژه کریم استفاده می‌کند.<ref>سوره واقعه، آیه۴۴.</ref>		واژه کریم در قرآن، برای چند چیز به عنوان وصف به کار رفته است؛ از جمله رسول؛<ref>سوره دخان، آیه۱۷. سوره حاقه، آیه۴۰. سوره تکویر، آیه۱۹.</ref> کتاب و نوشته؛<ref>سوره نمل، آیه۲۹.</ref> قرآن؛<ref>سوره واقعه، آیه۷۷.</ref> عرش؛<ref>سوره مومنون، ایه۱۶.</ref> فرشتگان؛<ref>سوره یوسف، آیه۳۱.</ref> مقام؛<ref>سوره شعراء، آیه۵۸. سوره دخان، ایه۲۶.</ref> رزق؛<ref>سوره انفال، آیه۴ و ۷۴. سوره حج، آیه۵۰. سوره نور، آیه۲۶. سوره احزاب، آیه۳۱. سوره سبأ، آیه۴.</ref> اجر؛<ref>سوره احزاب، آیه۴۴. سوره یس، آیه۱۱. سوره حدید، آیه۱۱ و ۱۸.</ref> قول؛<ref>سوره اسراء، آیه۲۳.</ref> مدخل (ورودی)؛<ref>سوره نساء، آیه۳۱.</ref> زوج؛<ref>سوره شعراء، آیه۷. سوره لقمان، آیه۱۰.</ref> افراد محترم.<ref>سوره دخان، آیه۴۹.</ref> قرآن گاهی به آرامش‌بخش، پسندیده، خوب و فایده‌مند نیز از واژه کریم استفاده می‌کند.<ref>سوره واقعه، آیه۴۴.</ref>

	== وجوه معنایی کریم بودن خدا ==		== وجوه معنایی کریم بودن خدا ==
	کریم از جمله [[فهرست اسماء الهی\|اسمای خداوند]] است که بر انسان نیز اطلاق می‌شود، اما برای انسان، مجازی است و برای خداوند، حقیقی. کریم را از سویی، به اعتبار اینکه صفت نقص را از خداوند نفی می‌کند، از صفات ذات می‌توان به‌شمار آورد. از سوی دیگر، به اعتبار اینکه فضل و بخشش پیش از همه از خداوند آغاز شده است، کریم از صفات فعل به‌شمار می‌آید. به این معنا، کریم حاصل فضل و جود خداوند است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		کریم از جمله [[فهرست اسماء الهی\|اسمای خداوند]] است که بر انسان نیز اطلاق می‌شود، اما برای انسان، مجازی است و برای خداوند، حقیقی. کریم را از سویی، به اعتبار اینکه صفت نقص را از خداوند نفی می‌کند، از صفات ذات می‌توان به‌شمار آورد. از سوی دیگر، به اعتبار اینکه فضل و بخشش پیش از همه از خداوند آغاز شده است، کریم از صفات فعل به‌شمار می‌آید. به این معنا، کریم حاصل فضل و جود خداوند است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	کریم بودن خدا به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ~~۱. جواد،~~ یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همه افعالش احسان و انعام است. ۲. ~~صفوح، یعنی کسی~~ که از ~~گناه درمی‌گذرد~~ و ~~عفو می‌کند~~ و ~~برتر از آن، گناه~~ را به ~~حسنه بدل~~ می‌کند~~. ۳. عزیز~~.<ref>~~صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام،~~ تهران، ~~بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل~~.</ref>		کریم بودن خدا به سه مفهوم اساسی اشاره دارد.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل کریم.</ref>
			# '''جواد:''' یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همه افعالش احسان و انعام است.<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، معانی الأخبار، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ: اول، ۱۴۰۳ ق، ص۲۵۶.</ref><ref>حلی‏، حسن بن یوسف، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم، مؤسسه النشر الإسلامی‏، چاپ چهارم‏، ۱۴۱۳ق، ص۱۹۱.</ref>
			# '''صفوح:''' صفوح در میان صفات خداوند بمعنی بسیار عفو کننده نسبت به گناهان است، گویا از مجازات گناهکار با بزرگواری خویش روگردان شده است، گفته می‌شود: «صفح عن ذنبه» هنگامی که گناه او را عفو کند.<ref>طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ترجمه: گروهی از مترجمان، تهران، فراهانی، چاپ اول، ج۲۲، ص۱۸۰</ref>
			# '''عزیز:''' خداوند خودش را با این واژه وصف نموده است،<ref>سوره بقره، آیه۱۲۹ و ۲۰۹ و ۲۲۰ و ۲۲۸ و ۲۴۰ و ۲۶۰. سوره آل عمران، آیه۴ و ۶ و ۱۸ و ۶۲ و ۱۲۶.</ref> صفت عزیز، خداوند کریم را بر قادر بودنش نسبت به همه موجودات توصیف می‌کند که هیچ موجودی را نشاید با او مقایسه نمود و پیوسته اوست که بر جهان چیره است.<ref>صدر جوادی، احمد و دیگران؛ دایرة المعارف تشیع، تهران، شهید سعید محبّی، ۱۳۸۴ش، چاپ اول، ج۱۱، ص۲۸۲.</ref>

	خدا کریم است یعنی اگر نعمتی می‌دهد و عطایی می‌کند هیچ قسم سودی را برای خود منظور ندارد، و علاوه بر این در احسانی که می‌کند بدی‌ها و نادانی‌ها و نافرمانی‌های مربوب را در نظر نمی‌گیرد، و از همه اغماض می‌کند، که کفران چنین ربی باز هم زشت‌تر و توجه عتاب و مذمت شدیدتر و روشن‌تر است.<ref>طباطبایی، محمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، ۱۳۹۰ق، ~~ج‏20، ص: 224~~</ref> برخی با توجه به معنای لغوی کریم، اساس معنای آن را شتاب به سوی امور خیر دانسته و گفته‌اند که خداوند اکرم الاکرمین است، زیرا سبب هر خیر و آسان ~~کنندهٔ~~ آن است.<ref name=":0" />		خدا کریم است یعنی اگر نعمتی می‌دهد و عطایی می‌کند هیچ قسم سودی را برای خود منظور ندارد، و علاوه بر این در احسانی که می‌کند بدی‌ها و نادانی‌ها و نافرمانی‌های مربوب را در نظر نمی‌گیرد، و از همه اغماض می‌کند، که کفران چنین ربی باز هم زشت‌تر و توجه عتاب و مذمت شدیدتر و روشن‌تر است.<ref>طباطبایی، محمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، ۱۳۹۰ق، ج‏۲۰، ص۲۲۴.</ref> برخی با توجه به معنای لغوی کریم، اساس معنای آن را شتاب به سوی امور خیر دانسته و گفته‌اند که خداوند اکرم الاکرمین است، زیرا سبب هر خیر و آسان کننده آن است.<ref name=":0"/>

	== منابع ==		== منابع ==

Fabbasi در ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۵۸

2026-02-10T06:58:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۸
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	'''کریم''' یکی از صفات خداوند است که به معنای بخشنده، مهربان و عالی است. این صفت به مفهوم بخشش بی‌منت و تبدیل گناه به حسنات اشاره دارد.		'''کریم''' یکی از [[صفات ثبوتی و سلبی\|صفات خداوند]] است که به معنای بخشنده، مهربان و عالی است. این صفت به مفهوم بخشش بی‌منت و [[تکفیر سیئات\|تبدیل گناه به حسنات]] اشاره دارد.

	کریم در قرآن برای خداوند، رسول، قرآن، فرشتگان و دیگر مفاهیم به کار رفته و نمادی از کرامت و فضل بی‌پایان است.		کریم در قرآن صفت برای خداوند، رسول، قرآن، فرشتگان و دیگر مفاهیم به کار رفته و نمادی از کرامت و فضل بی‌پایان است.

	== مفهوم‌شناسی ~~و کاربردهای~~ کریم ==		== مفهوم‌شناسی کریم ==
	کریم از ریشه کرم در لغت به معانی بخشاینده، نیکو، شریف و ~~در کل~~ اسمی جامعِ همه خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> کریم را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد، معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref>		کریم از ریشه کرم در لغت به معانی بخشاینده، نیکو، شریف و اسمی جامعِ همه خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> کریم را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد، معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref> تعبير «کریم» به معنى مفيد و فايده داشتن است، وقتى مى‌‏خواهند شخص يا چيزى را غير مفيد معرفى كنند، مى‌‏گويند: «لا كرامه فيه؛ فایده‌ای در او نیست».<ref>مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلاميه، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش، ج۲۳، ص۲۲۹.</ref>

	کریم ~~۲۷ بار در قرآن به کار رفته و~~ که ~~فقط در دو آیه، برای خدا~~ به ~~کار رفته است؛ قرآن گاهی خدا~~ را غنی و کریم معرفی کرده است:{{قرآن\|وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَريمٌ\|ترجمه=و هر كس كفران نمايد پروردگار من، غنىّ و ~~كريم است!\|سوره=نمل\|آیه~~=~~40}} گاهی نیز انسان را از مغرور شدن در مقابل پرودگار کریم برحذر داشته است~~:{{قرآن\|يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَريمِ\|ترجمه=اى انسان! چه چيز تو را در برابر پروردگار كريمت مغرور ساخته است؟!\|سوره=انفطار\|آیه=6}}		کریم کسی است که به وعده خویش وفا می‌کند، امید آرزومندان را ناامید نمی‌کند و بر عطای خود منت نمی‌گذارد.<ref name=":0">صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	کریم در ~~قرآن، وصف برای رسول، کتاب~~ (~~قرآن~~)~~، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز~~ به ~~کار رفته است~~.		کریم بخشنده‌ای است که تمام افعالش احسان است، و انتظار هیچ سودی در مقابل احسان خود ندارد. کم را می‌پذیرد و پاداش زیاد در برابر آن می‌دهد و عطایش پایان‌ناپذیر است. در کرم خداوند همین بس که تنها به عفو گنهکار راضی نمی‌شود بلکه گناهان را (در مورد کسانی که شایستگی دارند) به حسنات تبدیل می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>

	در ~~روایاتی~~ که در ~~آنها اسمای خداوند احصا شده،~~ کریم ~~یکی~~ از ~~۹۹ اسم حسنای الهی~~ است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		== کاربردهای قرآنی کریم ==
			واژه کریم ۲۷ بار در قرآن تکرار شده که فقط در دو آیه، برای خدا به کار رفته است؛ قرآن خدا را غنی و کریم معرفی کرده است:{{قرآن\|وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَريمٌ\|ترجمه=و هر كس كفران نمايد پروردگار من، غنىّ و كريم است!\|سوره=نمل\|آیه=40}} در آیه دیگر انسان را از مغرور شدن در مقابل پرودگار کریم برحذر داشته است:{{قرآن\|يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَريمِ\|ترجمه=اى انسان! چه چيز تو را در برابر پروردگار كريمت مغرور ساخته است؟!\|سوره=انفطار\|آیه=6}}

	~~بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند،~~ کریم به ~~سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱~~. ~~جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار~~ و ~~بدون هیچ مانعی می‌بخشد~~ و ~~کفران~~ و ~~عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است~~. ۲. ~~صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند~~ و ~~برتر~~ از ~~آن، گناه را به حسنه بدل~~ می‌کند~~. ۳. عزیز~~.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		واژه کریم در قرآن، برای چند چیز به عنوان وصف به کار رفته است؛ از جمله رسول؛<ref>سوره دخان، آیه۱۷. سوره حاقه، آیه۴۰. سوره تکویر، آیه۱۹.</ref> کتاب و نوشته؛<ref>سوره نمل، آیه۲۹.</ref> قرآن؛<ref>سوره واقعه، آیه۷۷.</ref> عرش؛<ref>سوره مومنون، ایه۱۶.</ref> فرشتگان؛<ref>سوره یوسف، آیه۳۱.</ref> مقام؛<ref>سوره شعراء، آیه۵۸. سوره دخان، ایه۲۶.</ref> رزق؛<ref>سوره انفال، آیه۴ و ۷۴. سوره حج، آیه۵۰. سوره نور، آیه۲۶. سوره احزاب، آیه۳۱. سوره سبأ، آیه۴.</ref> اجر؛<ref>سوره احزاب، آیه۴۴. سوره یس، آیه۱۱. سوره حدید، آیه۱۱ و ۱۸.</ref> قول؛<ref>سوره اسراء، آیه۲۳.</ref> مدخل(ورودی)؛<ref>سوره نساء، آیه۳۱.</ref> زوج؛<ref>سوره شعراء، آیه۷. سوره لقمان، آیه۱۰.</ref> افراد محترم.<ref>سوره دخان، آیه۴۹.</ref> قرآن گاهی به آرامش‌بخش، پسندیده، خوب و فایده‌مند نیز از واژه کریم استفاده می‌کند.<ref>سوره واقعه، آیه۴۴.</ref>

	کریم ~~را به معانی دیگری نیز دانسته‌اند،~~ از جمله ~~کسی~~ که ~~به وعدهٔ خویش وفا می‌کند، کسی که امید آرزومندان را ناامید نمی‌کند، و کسی که مستغنی از غیر~~ است و ~~بر عطای خود منت نمی‌گذارد~~. ~~برخی با توجه~~ به ~~معنای لغوی کریم، اساس معنای آن~~ را ~~شتاب~~ به ~~سوی امور خیر دانسته~~ و ~~گفته‌اند که~~ خداوند ~~اکرم الاکرمین~~ است، ~~زیرا سبب هر خیر~~ و ~~آسان کنندهٔ آن~~ است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		== وجوه معنایی کریم بودن خدا ==
			کریم از جمله [[فهرست اسماء الهی\|اسمای خداوند]] است که بر انسان نیز اطلاق می‌شود، اما برای انسان، مجازی است و برای خداوند، حقیقی. کریم را از سویی، به اعتبار اینکه صفت نقص را از خداوند نفی می‌کند، از صفات ذات می‌توان به‌شمار آورد. از سوی دیگر، به اعتبار اینکه فضل و بخشش پیش از همه از خداوند آغاز شده است، کریم از صفات فعل به‌شمار می‌آید. به این معنا، کریم حاصل فضل و جود خداوند است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	کریم ~~از جمله اسمای خداوند است~~ که ~~بر انسان نیز اطلاق می‌شود، اما~~ در ~~معنایی متفاوت؛ برای انسان، مجازی است~~ و ~~برای خداوند، حقیقی. کریم را از سویی،~~ به ~~اعتبار اینکه صفت نقص (دنائت) را از خداوند نفی می‌کند، از صفات ذات می‌توان به‌شمار آورد~~. ~~این نفی دنائت به سبب صفات جلال خداوند دانسته شده است~~. از ~~سوی دیگر، به اعتبار اینکه فضل~~ و ~~بخشش پیش~~ از ~~همه از خداوند آغاز شده است، کریم از صفات فعل به‌شمار می‌آید~~. ~~به این معنا، کریم حاصل فضل و جود خداوند است~~.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		کریم بودن خدا به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱. جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همه افعالش احسان و انعام است. ۲. صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳. عزیز.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	~~[[علامه طباطبایی]] گفته~~ است ~~کریم~~ یعنی اگر نعمتی می‌دهد و عطایی می‌کند هیچ قسم سودی را برای خود منظور ندارد، و علاوه بر این در احسانی که می‌کند بدی‌ها و نادانی‌ها و نافرمانی‌های مربوب را در نظر نمی‌گیرد، و از همه اغماض می‌کند، که کفران چنین ربی باز هم زشت‌تر و توجه عتاب و مذمت شدیدتر و روشن‌تر است.<ref>طباطبایی، محمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، ۱۳۹۰ق، ج‏20، ص: 224</ref>		خدا کریم است یعنی اگر نعمتی می‌دهد و عطایی می‌کند هیچ قسم سودی را برای خود منظور ندارد، و علاوه بر این در احسانی که می‌کند بدی‌ها و نادانی‌ها و نافرمانی‌های مربوب را در نظر نمی‌گیرد، و از همه اغماض می‌کند، که کفران چنین ربی باز هم زشت‌تر و توجه عتاب و مذمت شدیدتر و روشن‌تر است.<ref>طباطبایی، محمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، ۱۳۹۰ق، ج‏20، ص: 224</ref> برخی با توجه به معنای لغوی کریم، اساس معنای آن را شتاب به سوی امور خیر دانسته و گفته‌اند که خداوند اکرم الاکرمین است، زیرا سبب هر خیر و آسان کنندهٔ آن است.<ref name=":0" />

	~~== وجوه معنایی کریم ==~~
	~~مفسّران در تفسیر واژه کریم هنگامی که~~ به ~~عنوان وصف خداوند ذکر شود، تعبیرات مختلفی دارند:~~

	بعضی گفته‌اند: کریم بخشنده‌ای است که تمام افعالش احسان است، و انتظار هیچ سودی در مقابل احسان خود ندارد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>

	~~بعضی دیگر گفته‌اند کریم کسی است که متاع قلیل~~ را ~~می‌پذیرد~~ و جزای کثیر در برابر آن می‌دهد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>

	~~بعضی گفته‌اند: کریم کسی است که عطایش هرگز پایان نمی‌گیرد.~~

	~~بعضی نیز~~ گفته‌اند ~~کریم کسی است~~ که ~~هم آنچه بر او لازم است می‌بخشد و هم آنچه بر او لازم نیست.~~

	~~گفته شده از آنجا که کَرَم~~ خداوند ~~کامل‌ترین نوع کرم~~ است، ~~همه این مفاهیم~~ و ~~غیر آنها در~~ آن ~~جمع~~ است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</ref> در حقیقت همه اینها در مفهوم کریم در صورتی که در حد اعلی همچون کرم خداوند در نظر گرفته شود جمع است. گفته شده در کرم خداوند همین بس که تنها به عفو گنهکار راضی نمی‌شود بلکه گناهان را (در مورد کسانی که شایستگی دارند) به حسنات تبدیل می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>

	~~این واژه در قرآن مجید، گاه وصف «روزی» قرار گرفته، مانند~~: «رِزْقٌ کَرِیمٌ؛ روزی پر ارزشی است» و گاه وصف فرشتگان «مَلَکٌ کَریْم» و گاه وصف عرش «رَبُّ الْعَرْشِ الْکَریْمِ» و گاه وصف قرآن «انَّهُ لَقُرآنٌ کَرْیْمٌ» و هر یک از این امور دارای نوعی «کرامت» و ارزش والا است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</~~ref~~>

	== منابع ==		== منابع ==

Fabbasi در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۲

2026-02-09T10:22:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۲
خط ۱:		خط ۱:
			{{ویرایش}}
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}

Fabbasi: شناسه نویسی و تیتر بندی جدید

2026-02-09T10:22:23Z

شناسه نویسی و تیتر بندی جدید

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۲
خط ۴:		خط ۴:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	'''کریم''' یکی از ~~نام‌های~~ خداوند است. کریم از ~~ریشهٔ~~ کرم در لغت به معانی ~~صفوح (بخشاینده)، حسن،~~ شریف و در کل اسمی جامعِ ~~همهٔ~~ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> ~~همچنین~~ کریم را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام ~~دارد~~ معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref> کریم ۲۷ بار در قرآن به کار ~~رفته،~~ که فقط در دو آیه، ~~یکی~~ به ~~عنوان اسم~~ خدا ~~(آیه ۴۰~~ سوره نمل~~) و دیگری به عنوان صفت خداوند (~~آیه ۶ سوره انفطار~~)، است.~~ کریم در قرآن، برای ~~وصف~~ رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است. در روایاتی که در آنها اسمای خداوند احصا شده، کریم یکی از ۹۹ اسم حسنای الهی است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		'''کریم''' یکی از صفات خداوند است که به معنای بخشنده، مهربان و عالی است. این صفت به مفهوم بخشش بی‌منت و تبدیل گناه به حسنات اشاره دارد.

			کریم در قرآن برای خداوند، رسول، قرآن، فرشتگان و دیگر مفاهیم به کار رفته و نمادی از کرامت و فضل بی‌پایان است.

			== مفهوم‌شناسی و کاربردهای کریم ==
			کریم از ریشه کرم در لغت به معانی بخشاینده، نیکو، شریف و در کل اسمی جامعِ همه خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> کریم را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد، معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref>

			کریم ۲۷ بار در قرآن به کار رفته و که فقط در دو آیه، برای خدا به کار رفته است؛ قرآن گاهی خدا را غنی و کریم معرفی کرده است:{{قرآن\|وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَريمٌ\|ترجمه=و هر كس كفران نمايد پروردگار من، غنىّ و كريم است!\|سوره=نمل\|آیه=40}} گاهی نیز انسان را از مغرور شدن در مقابل پرودگار کریم برحذر داشته است:{{قرآن\|يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَريمِ\|ترجمه=اى انسان! چه چيز تو را در برابر پروردگار كريمت مغرور ساخته است؟!\|سوره=انفطار\|آیه=6}}

			کریم در قرآن، وصف برای رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است.

			در روایاتی که در آنها اسمای خداوند احصا شده، کریم یکی از ۹۹ اسم حسنای الهی است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند، کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱. جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است. ۲. صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳. عزیز.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند، کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱. جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است. ۲. صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳. عزیز.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

A.rezapour در ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۴

2024-10-11T13:44:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|کاربر=A.rezapour}}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
خط ۴۸:		خط ۴۷:
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| بازبینی نویسنده =		\| بازبینی نویسنده =
	\| بازبینی =		\| بازبینی =شد
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت = ب		\| اولویت = ب

A.rezapour در ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۳۶

2024-10-11T13:36:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۰۶
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	'''کریم''' یکی از ~~اسمای حسنای~~ خداوند است. کریم از ریشهٔ ~~کرم،~~ در لغت به معانی صفوح (بخشاینده)، ~~حسَن،~~ شریف و در کل اسمی جامعِ همهٔ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> همچنین آن را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref> کریم ۲۷ بار در قرآن به ~~کاررفته،~~ که فقط در دو آیه، یکی به عنوان اسم خدا (آیه ۴۰ سوره نمل) و دیگری به عنوان صفت خداوند (آیه ۶ سوره انفطار)، است. کریم در قرآن، برای وصف رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است. در روایاتی که در آنها اسمای خداوند احصا شده، کریم یکی از ۹۹ اسم حسنای الهی است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		'''کریم''' یکی از نام‌های خداوند است. کریم از ریشهٔ کرم در لغت به معانی صفوح (بخشاینده)، حسن، شریف و در کل اسمی جامعِ همهٔ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> همچنین کریم را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref> کریم ۲۷ بار در قرآن به کار رفته، که فقط در دو آیه، یکی به عنوان اسم خدا (آیه ۴۰ سوره نمل) و دیگری به عنوان صفت خداوند (آیه ۶ سوره انفطار)، است. کریم در قرآن، برای وصف رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است. در روایاتی که در آنها اسمای خداوند احصا شده، کریم یکی از ۹۹ اسم حسنای الهی است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند، کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱) جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است. ۲) صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳) عزیز.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند، کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱. جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است. ۲. صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳. عزیز.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	کریم را به معانی دیگری نیز دانسته‌اند، از جمله کسی که به وعدهٔ خویش وفا می‌کند، کسی که امید آرزومندان را ناامید نمی‌کند، و کسی که مستغنی از غیر است و بر عطای خود منت نمی‌گذارد. برخی ~~باتوجه~~ به معنای لغوی کریم، اساس معنای آن را شتاب به سوی امور خیر دانسته و گفته‌اند که خداوند اکرم الاکرمین است، زیرا سبب هر خیر و آسان کنندهٔ آن است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		کریم را به معانی دیگری نیز دانسته‌اند، از جمله کسی که به وعدهٔ خویش وفا می‌کند، کسی که امید آرزومندان را ناامید نمی‌کند، و کسی که مستغنی از غیر است و بر عطای خود منت نمی‌گذارد. برخی با توجه به معنای لغوی کریم، اساس معنای آن را شتاب به سوی امور خیر دانسته و گفته‌اند که خداوند اکرم الاکرمین است، زیرا سبب هر خیر و آسان کنندهٔ آن است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	کریم از جمله اسمای خداوند است که بر انسان نیز اطلاق می‌شود، اما در معنایی متفاوت؛ برای انسان، مجازی است و برای خداوند، حقیقی. کریم را از سویی، به اعتبار اینکه صفت نقص (دنائت) را از خداوند نفی می‌کند، از صفات ذات می‌توان به‌شمار آورد. این نفی دنائت به سبب صفات جلال خداوند دانسته شده است. از سوی دیگر، به اعتبار اینکه فضل و بخشش پیش از همه از خداوند آغاز شده است، کریم از صفات فعل به‌شمار می‌آید. به این معنا، کریم حاصل فضل و جود خداوند است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		کریم از جمله اسمای خداوند است که بر انسان نیز اطلاق می‌شود، اما در معنایی متفاوت؛ برای انسان، مجازی است و برای خداوند، حقیقی. کریم را از سویی، به اعتبار اینکه صفت نقص (دنائت) را از خداوند نفی می‌کند، از صفات ذات می‌توان به‌شمار آورد. این نفی دنائت به سبب صفات جلال خداوند دانسته شده است. از سوی دیگر، به اعتبار اینکه فضل و بخشش پیش از همه از خداوند آغاز شده است، کریم از صفات فعل به‌شمار می‌آید. به این معنا، کریم حاصل فضل و جود خداوند است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	بعضی نیز گفته‌اند کریم کسی است که هم آنچه بر او لازم است می‌بخشد و هم آنچه بر او لازم نیست.		بعضی نیز گفته‌اند کریم کسی است که هم آنچه بر او لازم است می‌بخشد و هم آنچه بر او لازم نیست.

	گفته شده از آنجا که کَرَم خداوند ~~کاملترین~~ نوع کرم است، همه این مفاهیم- و غیر آنها- در آن جمع است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</ref> در حقیقت همه اینها در مفهوم کریم در صورتی که در حد اعلی همچون کرم خداوند در نظر گرفته شود جمع است. و در کرم خداوند همین بس که تنها به عفو گنهکار راضی نمی‌شود بلکه گناهان را (در مورد کسانی که شایستگی دارند) به حسنات تبدیل می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>		گفته شده از آنجا که کَرَم خداوند کامل‌ترین نوع کرم است، همه این مفاهیم و غیر آنها در آن جمع است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</ref> در حقیقت همه اینها در مفهوم کریم در صورتی که در حد اعلی همچون کرم خداوند در نظر گرفته شود جمع است. گفته شده در کرم خداوند همین بس که تنها به عفو گنهکار راضی نمی‌شود بلکه گناهان را (در مورد کسانی که شایستگی دارند) به حسنات تبدیل می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>

	این واژه در قرآن مجید، گاه وصف «روزی» قرار گرفته، مانند: «رِزْقٌ کَرِیمٌ؛ روزی پر ارزشی است» و گاه وصف فرشتگان «مَلَکٌ کَریْم» و گاه وصف عرش «رَبُّ الْعَرْشِ الْکَریْمِ» و گاه وصف قرآن «انَّهُ لَقُرآنٌ کَرْیْمٌ» و هر یک از این امور دارای نوعی «کرامت» و ارزش والا است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</ref>		این واژه در قرآن مجید، گاه وصف «روزی» قرار گرفته، مانند: «رِزْقٌ کَرِیمٌ؛ روزی پر ارزشی است» و گاه وصف فرشتگان «مَلَکٌ کَریْم» و گاه وصف عرش «رَبُّ الْعَرْشِ الْکَریْمِ» و گاه وصف قرآن «انَّهُ لَقُرآنٌ کَرْیْمٌ» و هر یک از این امور دارای نوعی «کرامت» و ارزش والا است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</ref>

A.rezapour در ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۶

2024-10-11T12:36:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۰۶
خط ۷:		خط ۷:
	'''کریم''' یکی از اسمای حسنای خداوند است. کریم از ریشهٔ کرم، در لغت به معانی صفوح (بخشاینده)، حسَن، شریف و در کل اسمی جامعِ همهٔ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> همچنین آن را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref> کریم ۲۷ بار در قرآن به کاررفته، که فقط در دو آیه، یکی به عنوان اسم خدا (آیه ۴۰ سوره نمل) و دیگری به عنوان صفت خداوند (آیه ۶ سوره انفطار)، است. کریم در قرآن، برای وصف رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است. در روایاتی که در آنها اسمای خداوند احصا شده، کریم یکی از ۹۹ اسم حسنای الهی است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		'''کریم''' یکی از اسمای حسنای خداوند است. کریم از ریشهٔ کرم، در لغت به معانی صفوح (بخشاینده)، حسَن، شریف و در کل اسمی جامعِ همهٔ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> همچنین آن را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref> کریم ۲۷ بار در قرآن به کاررفته، که فقط در دو آیه، یکی به عنوان اسم خدا (آیه ۴۰ سوره نمل) و دیگری به عنوان صفت خداوند (آیه ۶ سوره انفطار)، است. کریم در قرآن، برای وصف رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است. در روایاتی که در آنها اسمای خداوند احصا شده، کریم یکی از ۹۹ اسم حسنای الهی است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند، کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱) جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است. ۲) صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳) عزیز.		بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند، کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱) جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است. ۲) صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳) عزیز.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	کریم را به معانی دیگری نیز دانسته‌اند، از جمله کسی که به وعدهٔ خویش وفا می‌کند، کسی که امید آرزومندان را ناامید نمی‌کند، و کسی که مستغنی از غیر است و بر عطای خود منت نمی‌گذارد. برخی باتوجه به معنای لغوی کریم، اساس معنای آن را شتاب به سوی امور خیر دانسته و گفته‌اند که خداوند اکرم الاکرمین است، زیرا سبب هر خیر و آسان کنندهٔ آن است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		کریم را به معانی دیگری نیز دانسته‌اند، از جمله کسی که به وعدهٔ خویش وفا می‌کند، کسی که امید آرزومندان را ناامید نمی‌کند، و کسی که مستغنی از غیر است و بر عطای خود منت نمی‌گذارد. برخی باتوجه به معنای لغوی کریم، اساس معنای آن را شتاب به سوی امور خیر دانسته و گفته‌اند که خداوند اکرم الاکرمین است، زیرا سبب هر خیر و آسان کنندهٔ آن است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

A.rezapour در ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۳

2024-10-11T12:33:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۰۳
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	کریم یکی از اسمای حسنای خداوند است. کریم از ریشهٔ کرم، در لغت به معانی صفوح (بخشاینده)، حسَن، شریف و در کل اسمی جامعِ همهٔ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> همچنین آن را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref>		'''کریم''' یکی از اسمای حسنای خداوند است. کریم از ریشهٔ کرم، در لغت به معانی صفوح (بخشاینده)، حسَن، شریف و در کل اسمی جامعِ همهٔ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> همچنین آن را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref> کریم ۲۷ بار در قرآن به کاررفته، که فقط در دو آیه، یکی به عنوان اسم خدا (آیه ۴۰ سوره نمل) و دیگری به عنوان صفت خداوند (آیه ۶ سوره انفطار)، است. کریم در قرآن، برای وصف رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است. در روایاتی که در آنها اسمای خداوند احصا شده، کریم یکی از ۹۹ اسم حسنای الهی است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	کریم ۲۷ بار در قرآن به کاررفته، که فقط در دو آیه، یکی به عنوان اسم خدا (آیه ۴۰ سوره نمل) و دیگری به عنوان صفت خداوند (آیه ۶ سوره انفطار)، است. کریم در قرآن، برای وصف رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته ~~است؛~~<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	~~در روایاتی که در آنها اسمای خداوند احصا شده، کریم یکی از ۹۹ اسم حسنای الهی است.~~

	بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند، کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱) جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است. ۲) صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳) عزیز.		بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند، کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱) جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است. ۲) صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳) عزیز.
خط ۱۷:		خط ۱۳:
	کریم از جمله اسمای خداوند است که بر انسان نیز اطلاق می‌شود، اما در معنایی متفاوت؛ برای انسان، مجازی است و برای خداوند، حقیقی. کریم را از سویی، به اعتبار اینکه صفت نقص (دنائت) را از خداوند نفی می‌کند، از صفات ذات می‌توان به‌شمار آورد. این نفی دنائت به سبب صفات جلال خداوند دانسته شده است. از سوی دیگر، به اعتبار اینکه فضل و بخشش پیش از همه از خداوند آغاز شده است، کریم از صفات فعل به‌شمار می‌آید. به این معنا، کریم حاصل فضل و جود خداوند است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		کریم از جمله اسمای خداوند است که بر انسان نیز اطلاق می‌شود، اما در معنایی متفاوت؛ برای انسان، مجازی است و برای خداوند، حقیقی. کریم را از سویی، به اعتبار اینکه صفت نقص (دنائت) را از خداوند نفی می‌کند، از صفات ذات می‌توان به‌شمار آورد. این نفی دنائت به سبب صفات جلال خداوند دانسته شده است. از سوی دیگر، به اعتبار اینکه فضل و بخشش پیش از همه از خداوند آغاز شده است، کریم از صفات فعل به‌شمار می‌آید. به این معنا، کریم حاصل فضل و جود خداوند است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	== ~~تیتر~~ ==		[[علامه طباطبایی]] گفته است کریم یعنی اگر نعمتی می‌دهد و عطایی می‌کند هیچ قسم سودی را برای خود منظور ندارد، و علاوه بر این در احسانی که می‌کند بدی‌ها و نادانی‌ها و نافرمانی‌های مربوب را در نظر نمی‌گیرد، و از همه اغماض می‌کند، که کفران چنین ربی باز هم زشت‌تر و توجه عتاب و مذمت شدیدتر و روشن‌تر است.<ref>طباطبایی، محمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، ۱۳۹۰ق، ج‏20، ص: 224</ref>

			== وجوه معنایی کریم ==
	مفسّران در تفسیر واژه کریم هنگامی که به عنوان وصف خداوند ذکر شود، تعبیرات مختلفی دارند:		مفسّران در تفسیر واژه کریم هنگامی که به عنوان وصف خداوند ذکر شود، تعبیرات مختلفی دارند:

	بعضی گفته‌اند: ~~کریم،~~ بخشنده‌ای است که تمام افعالش احسان است، و انتظار هیچ سودی در مقابل احسان خود ندارد.		بعضی گفته‌اند: کریم بخشنده‌ای است که تمام افعالش احسان است، و انتظار هیچ سودی در مقابل احسان خود ندارد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>

	بعضی دیگر گفته‌اند کریم کسی است که متاع قلیل را می‌پذیرد و جزای کثیر در برابر آن می‌دهد.		بعضی دیگر گفته‌اند کریم کسی است که متاع قلیل را می‌پذیرد و جزای کثیر در برابر آن می‌دهد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>

	بعضی گفته‌اند: کریم کسی است که عطایش هرگز پایان نمی‌گیرد.		بعضی گفته‌اند: کریم کسی است که عطایش هرگز پایان نمی‌گیرد.
خط ۲۸:		خط ۲۶:
	بعضی نیز گفته‌اند کریم کسی است که هم آنچه بر او لازم است می‌بخشد و هم آنچه بر او لازم نیست.		بعضی نیز گفته‌اند کریم کسی است که هم آنچه بر او لازم است می‌بخشد و هم آنچه بر او لازم نیست.

	~~البتّه دلیل خاصی بر هیچ‌یک از این تفسیرها نداریم، امّا~~ از آنجا که کَرَم خداوند کاملترین نوع کرم است، همه این مفاهیم- و غیر آنها- در آن جمع ~~است.~~		گفته شده از آنجا که کَرَم خداوند کاملترین نوع کرم است، همه این مفاهیم- و غیر آنها- در آن جمع است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</ref> در حقیقت همه اینها در مفهوم کریم در صورتی که در حد اعلی همچون کرم خداوند در نظر گرفته شود جمع است. و در کرم خداوند همین بس که تنها به عفو گنهکار راضی نمی‌شود بلکه گناهان را (در مورد کسانی که شایستگی دارند) به حسنات تبدیل می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۲۱۹.</ref>

	این نکته نیز قابل توجّه است که این واژه در قرآن مجید، گاه وصف «روزی» قرار گرفته، مانند: «رِزْقٌ کَرِیمٌ» «روزی پر ارزشی است» [۱] و گاه وصف فرشتگان «مَلَکٌ کَریْم» [۲] و گاه وصف عرش، رَبُّ الْعَرْشِ الْکَریْمِ [۳] و گاه وصف قرآن انَّهُ لَقُرآنٌ کَرْیْمٌ [۴] و هر یک از این امور دارای نوعی «کرامت» و ارزش والا است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</ref>

	~~== تیتر ==~~
	در تفسیر «کریم» تعبیرات گوناگونی گفته‌اند، بعضی گفته‌اند: کریم بخشنده‌ای است که تمام افعالش احسان است و هرگز با بخشش خود در پی کسب سود یا دفع زیان نیست.

	~~بعضی گفته‌اند: کریم کسی است که هم آنچه را بر او است و هم آنچه را بر او لازم نیست می‌بخشد.~~

	~~و بعضی گفته‌اند: کریم کسی است که متاع کم را می‌پذیرد، و بهای زیاد در برابر آن می‌دهد.~~

	~~ولی~~ در حقیقت همه اینها در مفهوم کریم در صورتی که در حد اعلی همچون کرم خداوند در نظر گرفته شود جمع است. و در کرم خداوند همین بس که تنها به عفو گنهکار راضی نمی‌شود بلکه گناهان را (در مورد کسانی که شایستگی دارند) به حسنات تبدیل می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ~~ج‏26، ص: 219~~</ref>

	~~== تیتر ==~~		این واژه در قرآن مجید، گاه وصف «روزی» قرار گرفته، مانند: «رِزْقٌ کَرِیمٌ؛ روزی پر ارزشی است» و گاه وصف فرشتگان «مَلَکٌ کَریْم» و گاه وصف عرش «رَبُّ الْعَرْشِ الْکَریْمِ» و گاه وصف قرآن «انَّهُ لَقُرآنٌ کَرْیْمٌ» و هر یک از این امور دارای نوعی «کرامت» و ارزش والا است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</ref>
	~~ذیل آیه ۶ انفطار~~: ~~کریم یعنی اگر نعمتی می‌دهد و عطایی می‌کند هیچ قسم سودی را برای خود منظور ندارد،~~ و ~~علاوه بر این در احسانی که می‌کند بدیها~~ و ~~نادانیها~~ و ~~نافرمانیهای مربوب را در نظر نمی‌گیرد،~~ و از ~~همه اغماض می‌کند، که کفران چنین ربی باز هم زشت‌تر~~ و ~~توجه عتاب و مذمت شدیدتر و روشن‌تر~~ است.<ref>~~طباطبایی، محمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، ۱۳۹۰ق، ج‏20، ص: 224~~</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour: ابرابزار

2024-10-11T12:24:52Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۵۴
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	کریم یکی از اسمای حسنای خداوند است. کریم از ریشهٔ کرم، در لغت به معانی صفوح (بخشاینده)، حسَن، شریف و در کل اسمی جامعِ همهٔ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> همچنین آن را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد (عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref>		کریم یکی از اسمای حسنای خداوند است. کریم از ریشهٔ کرم، در لغت به معانی صفوح (بخشاینده)، حسَن، شریف و در کل اسمی جامعِ همهٔ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> همچنین آن را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref>

	کریم ۲۷ بار در قرآن به کاررفته، که فقط در دو آیه، یکی به عنوان اسم خدا (آیه ۴۰ سوره نمل) و دیگری به عنوان صفت خداوند (آیه ۶ سوره انفطار)، است. کریم در قرآن، برای وصف رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است؛<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		کریم ۲۷ بار در قرآن به کاررفته، که فقط در دو آیه، یکی به عنوان اسم خدا (آیه ۴۰ سوره نمل) و دیگری به عنوان صفت خداوند (آیه ۶ سوره انفطار)، است. کریم در قرآن، برای وصف رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است؛<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>
خط ۱۸:		خط ۱۸:

	== تیتر ==		== تیتر ==
	مفسّران در ~~تفسير~~ واژه ~~كريم هنگامى كه~~ به عنوان وصف خداوند ~~ذكر~~ شود، ~~تعبيرات مختلفى~~ دارند:		مفسّران در تفسیر واژه کریم هنگامی که به عنوان وصف خداوند ذکر شود، تعبیرات مختلفی دارند:

	~~بعضى~~ گفته‌اند: ~~كريم، بخشنده‌اى~~ است كه تمام افعالش احسان است، و انتظار ~~هيچ سودى~~ در مقابل احسان خود ندارد.		بعضی گفته‌اند: کریم، بخشنده‌ای است که تمام افعالش احسان است، و انتظار هیچ سودی در مقابل احسان خود ندارد.

	~~بعضى ديگر~~ گفته‌اند ~~كريم كسى~~ است كه متاع ~~قليل~~ را ~~مى‌پذيرد~~ و ~~جزاى كثير~~ در برابر آن ~~مى‌دهد~~.		بعضی دیگر گفته‌اند کریم کسی است که متاع قلیل را می‌پذیرد و جزای کثیر در برابر آن می‌دهد.

	~~بعضى~~ گفته‌اند: ~~كريم كسى~~ است ~~كه عطايش~~ هرگز ~~پايان نمى‌گيرد~~.		بعضی گفته‌اند: کریم کسی است که عطایش هرگز پایان نمی‌گیرد.

	~~بعضى نيز~~ گفته‌اند ~~كريم كسى~~ است كه هم آنچه بر او لازم است ~~مى‌بخشد~~ و هم آنچه بر او لازم ~~نيست~~.		بعضی نیز گفته‌اند کریم کسی است که هم آنچه بر او لازم است می‌بخشد و هم آنچه بر او لازم نیست.

	البتّه ~~دليل خاصى~~ بر ~~هيچ‌يك~~ از ~~اين تفسيرها نداريم،~~ امّا از آنجا ~~كه كَرَم~~ خداوند ~~كاملترين~~ نوع ~~كرم~~ است، همه ~~اين مفاهيم~~- و ~~غير~~ آنها- در آن جمع است.		البتّه دلیل خاصی بر هیچ‌یک از این تفسیرها نداریم، امّا از آنجا که کَرَم خداوند کاملترین نوع کرم است، همه این مفاهیم- و غیر آنها- در آن جمع است.

	~~اين نكته نيز~~ قابل توجّه است ~~كه اين~~ واژه در قرآن ~~مجيد،~~ گاه وصف ~~«روزى»~~ قرار گرفته، مانند: «رِزْقٌ ~~كَرِيمٌ» «روزى~~ پر ~~ارزشى~~ است» [1] و گاه وصف فرشتگان ~~«مَلَكٌ كَريْم»~~ [2] و گاه وصف عرش، رَبُّ الْعَرْشِ ~~الْكَريْمِ‌~~ [3] و گاه وصف ~~قرآن‌~~ انَّهُ لَقُرآنٌ ~~كَرْيْمٌ‌~~ [4] و هر يك از ~~اين~~ امور ~~داراى نوعى «كرامت»~~ و ارزش والا است.<ref>~~مكارم شيرازى،~~ ناصر، ~~پيام~~ قرآن، تهران، دار ~~الكتب الاسلاميه‌،~~ ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</ref>		این نکته نیز قابل توجّه است که این واژه در قرآن مجید، گاه وصف «روزی» قرار گرفته، مانند: «رِزْقٌ کَرِیمٌ» «روزی پر ارزشی است» [۱] و گاه وصف فرشتگان «مَلَکٌ کَریْم» [۲] و گاه وصف عرش، رَبُّ الْعَرْشِ الْکَریْمِ [۳] و گاه وصف قرآن انَّهُ لَقُرآنٌ کَرْیْمٌ [۴] و هر یک از این امور دارای نوعی «کرامت» و ارزش والا است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۵۱.</ref>

	== تیتر ==		== تیتر ==
	در ~~تفسير" كريم" تعبيرات گوناگونى گفته‏اند، بعضى گفته‏اند~~: ~~كريم بخشنده‏اى~~ است كه تمام افعالش احسان است و هرگز با بخشش خود در ~~پى كسب~~ سود يا دفع ~~زيان نيست~~.		در تفسیر «کریم» تعبیرات گوناگونی گفته‌اند، بعضی گفته‌اند: کریم بخشنده‌ای است که تمام افعالش احسان است و هرگز با بخشش خود در پی کسب سود یا دفع زیان نیست.

	~~بعضى گفته‏اند~~: ~~كريم كسى~~ است كه هم آنچه را بر او است و هم آنچه را بر او لازم ~~نيست مى‏بخشد~~.		بعضی گفته‌اند: کریم کسی است که هم آنچه را بر او است و هم آنچه را بر او لازم نیست می‌بخشد.

	و ~~بعضى گفته‏اند~~: ~~كريم كسى~~ است كه متاع كم را ~~مى‏پذيرد،~~ و ~~بهاى زياد~~ در برابر آن ~~مى‏دهد~~.		و بعضی گفته‌اند: کریم کسی است که متاع کم را می‌پذیرد، و بهای زیاد در برابر آن می‌دهد.

			ولی در حقیقت همه اینها در مفهوم کریم در صورتی که در حد اعلی همچون کرم خداوند در نظر گرفته شود جمع است. و در کرم خداوند همین بس که تنها به عفو گنهکار راضی نمی‌شود بلکه گناهان را (در مورد کسانی که شایستگی دارند) به حسنات تبدیل می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ج‏26، ص: 219</ref>
	~~ولى~~ در ~~حقيقت~~ همه ~~اينها~~ در مفهوم ~~كريم~~ در ~~صورتى كه~~ در حد ~~اعلى~~ همچون ~~كرم~~ خداوند در نظر گرفته شود جمع است. و در ~~كرم~~ خداوند ~~همين~~ بس كه تنها به عفو ~~گنهكار راضى نمى‏شود بلكه~~ گناهان را (در مورد ~~كسانى كه شايستگى~~ دارند) به حسنات ~~تبديل مى‏كند~~.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، ~~تفسير~~ نمونه، تهران، دار ~~الكتب الإسلامية،~~ ۱۳۷۱ش، ج‏26، ص: 219

	</ref>

	== تیتر ==		== تیتر ==
	ذیل آیه ۶ انفطار: کریم ~~يعنى~~ اگر ~~نعمتى مى‏دهد~~ و ~~عطايى مى‏كند هيچ~~ قسم ~~سودى~~ را ~~براى~~ خود منظور ندارد، و علاوه بر ~~اين~~ در ~~احسانى كه مى‏كند بديها~~ و ~~نادانيها~~ و ~~نافرمانيهاى~~ مربوب را در نظر ~~نمى‏گيرد،~~ و از همه اغماض ~~مى‏كند، كه كفران چنين ربى~~ باز هم ~~زشت‏تر~~ و توجه عتاب و مذمت ~~شديدتر~~ و ~~روشن‏تر~~ است.<ref>~~طباطبايى، محمدحسين‏، الميزان في تفسير~~ القرآن، بیروت، مؤسسة ~~الأعلمي~~ للمطبوعات‏، ۱۳۹۰ق، ج‏20، ص: 224		ذیل آیه ۶ انفطار: کریم یعنی اگر نعمتی می‌دهد و عطایی می‌کند هیچ قسم سودی را برای خود منظور ندارد، و علاوه بر این در احسانی که می‌کند بدیها و نادانیها و نافرمانیهای مربوب را در نظر نمی‌گیرد، و از همه اغماض می‌کند، که کفران چنین ربی باز هم زشت‌تر و توجه عتاب و مذمت شدیدتر و روشن‌تر است.<ref>طباطبایی، محمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، ۱۳۹۰ق، ج‏20، ص: 224</ref>

	</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour در ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۳

2024-10-11T12:23:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۵۳
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	کریم ~~(الکریم)،~~ یکی از اسمای حسنای خداوند. ~~کریم،~~ از ریشهٔ کرم، در لغت به معانی صفوح (بخشاینده)، حسَن، شریف و در کل اسمی جامعِ همهٔ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> همچنین آن را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد (عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref>		کریم یکی از اسمای حسنای خداوند است. کریم از ریشهٔ کرم، در لغت به معانی صفوح (بخشاینده)، حسَن، شریف و در کل اسمی جامعِ همهٔ خیرات و فضایل و امور پسندیده است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref> همچنین آن را به معنای کسی که خیر بسیار می‌رساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کرده‌اند.<ref>کفعمی، ابراهیم‌بن علی، المقام الاسنی فی تفسیر الاسماء الحسنی، تحقیق: فارس حسون، مؤسسة قائم آل محمد (عج)، قم، بیتا، ص۴۵.</ref>

	کریم ۲۷ بار در قرآن به کاررفته، که فقط در دو آیه، یکی به عنوان اسم خدا (نمل~~:۴۰~~) و دیگری به عنوان صفت خداوند (انفطار:۶)، است. کریم در قرآن، برای وصف رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است؛<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		کریم ۲۷ بار در قرآن به کاررفته، که فقط در دو آیه، یکی به عنوان اسم خدا (آیه ۴۰ سوره نمل) و دیگری به عنوان صفت خداوند (آیه ۶ سوره انفطار)، است. کریم در قرآن، برای وصف رسول، کتاب (قرآن)، عرش، ملک، مقام، رزق، اجر، قول، مدخل و زوج نیز به کار رفته است؛<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	در روایاتی که در آنها اسمای خداوند احصا شده، کریم یکی ~~از۹۹~~ اسم حسنای الهی است.		در روایاتی که در آنها اسمای خداوند احصا شده، کریم یکی از ۹۹ اسم حسنای الهی است.

	بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند، کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱) جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است. ۲) صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳) عزیز* (رجوع کنید به زجاجی، ص ۱۷۶–۱۷۷؛ ابن بابویه، ص۲۱۳؛ طوسی، ذیل انفطار: ۶؛ بیهقی، ص۷۳؛ طبرسی، ذیل نمل: ۴۰؛ فخررازی، ۱۹۳۴، ذیل انفطار: ۶، نمل: ۴۰). کریم را به معانی دیگری نیز دانسته‌اند، از جمله کسی که به وعدهٔ خویش وفا می‌کند، کسی که امید آرزومندان را ناامید نمی‌کند، و کسی که مستغنی از غیر است و بر عطای خود منت نمی‌گذارد ~~(رجوع کنید به ابوحاتم رازی، ج ۱، ص ۱۰۶؛ قشیری، ص ۶۲–۶۳؛ غزالی، ص ۷۵)~~. ~~زجاج (رجوع کنید به ص ۵۰–۵۱)،~~ باتوجه به معنای لغوی کریم، اساس معنای آن را شتاب به سوی امور خیر دانسته و ~~گفته~~ که خداوند اکرم الاکرمین است، زیرا سبب هر خیر و آسان کنندهٔ آن است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		بر اساس آنچه مفسران و شارحان اسماءالله ذکر کرده‌اند، کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد: ۱) جواد، یعنی بخشنده‌ای که بسیار و بدون هیچ مانعی می‌بخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همهٔ افعالش احسان و انعام است. ۲) صفوح، یعنی کسی که از گناه درمی‌گذرد و عفو می‌کند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل می‌کند. ۳) عزیز.

			کریم را به معانی دیگری نیز دانسته‌اند، از جمله کسی که به وعدهٔ خویش وفا می‌کند، کسی که امید آرزومندان را ناامید نمی‌کند، و کسی که مستغنی از غیر است و بر عطای خود منت نمی‌گذارد. برخی باتوجه به معنای لغوی کریم، اساس معنای آن را شتاب به سوی امور خیر دانسته و گفته‌اند که خداوند اکرم الاکرمین است، زیرا سبب هر خیر و آسان کنندهٔ آن است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>

	کریم از جمله اسمای خداوند است که بر انسان نیز اطلاق می‌شود، اما در معنایی متفاوت؛ برای انسان، مجازی است و برای خداوند، حقیقی. کریم را از سویی، به اعتبار اینکه صفت نقص (دنائت) را از خداوند نفی می‌کند، از صفات ذات می‌توان به‌شمار آورد. این نفی دنائت به سبب صفات جلال خداوند دانسته شده است. از سوی دیگر، به اعتبار اینکه فضل و بخشش پیش از همه از خداوند آغاز شده است، کریم از صفات فعل به‌شمار می‌آید. به این معنا، کریم حاصل فضل و جود خداوند است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>		کریم از جمله اسمای خداوند است که بر انسان نیز اطلاق می‌شود، اما در معنایی متفاوت؛ برای انسان، مجازی است و برای خداوند، حقیقی. کریم را از سویی، به اعتبار اینکه صفت نقص (دنائت) را از خداوند نفی می‌کند، از صفات ذات می‌توان به‌شمار آورد. این نفی دنائت به سبب صفات جلال خداوند دانسته شده است. از سوی دیگر، به اعتبار اینکه فضل و بخشش پیش از همه از خداوند آغاز شده است، کریم از صفات فعل به‌شمار می‌آید. به این معنا، کریم حاصل فضل و جود خداوند است.<ref>صادق‌زاده دربان، فیروزه، «کریم (الکریم)»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، بی‌تا، ذیل مدخل.</ref>