کاربر:R.bahmani/صفحه تمرین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

R.bahmani: صفحه را خالی کرد

2025-01-12T16:20:01Z

صفحه را خالی کرد

نمایش تغییرات

R.bahmani در ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۲

2025-01-11T19:22:39Z

نمایش تغییرات

R.bahmani: صفحه را خالی کرد

2024-10-28T04:46:47Z

صفحه را خالی کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{شروع متن}}~~

	~~{{سوال}}~~
	~~چگونه انسان به دنیا دلبسته نشود؟~~
	~~{{پایان سوال}}~~

	~~{{پاسخ}}~~
	~~== مقدمه ==~~
	دوستی [[دنیا]] منشأ همۀ خطاها معرفی شده است.<ref>{{عربی\|حب الدنیا رأس کل خطیئه}}؛ مصباح الشریعة، ص ۱۳۸، بیروت، اعلمی، چاپ اول، ۱۴۰۰ق.</ref> دوستی دنیا، اعم از [[حب مال]]، مقام، برتری‌جویی، تن‌پروری، انتقام‌جویی و مانند اینها، گاه چنان طوفانی در روح [[انسان]] ایجاد می‌کند که موجب می‌شود انسان [[حیات دنیا]] را بر [[آخرت]] مقدم دارد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۲۶، ص ۴۰۶ ـ ۴۰۷، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.</ref> اما باید توجه داشت که در بیان [[قرآن]] و [[روایات]]، دنیا به دو قسم تقسیم شده است: [[دنیای مذموم]] و [[دنیای ممدوح]]. گاهی [[زندگی]] دنیا به «لهو و لعب» توصیف شده<ref>{{قرآن\|و ما الحیاة الدنیا الا لعب و لهو}}، زندگی دنیا جز بازی و سرگرمی نیست». انعام، ۳۲.</ref> و عامل غرور و فریب دانسته شده است<ref>لقمان، ۳۳؛ حدید، ۲۰؛ آل عمران، ۱۸۵؛ انعام، ۷۰؛ جاثیه، ۳۵؛ آل عمران، ۱۹۶.</ref> و گاهی اگر این مواهب مادی و در اصطلاح فرصت‌های دنیایی، با بصیرت و ارادۀ دارندۀ آن، تغییر جهت داده و نردبانی برای رسیدن به اهداف الهی گردند، سرمایه‌هایی می‌شوند که خدا آنها را از مؤمنان می‌خرد و بهشت جاودان و سعادت ابدی به آنها می‌بخشد.<ref>سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص ۳۵۲، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.</ref> آن‌گونه که [[حضرت علی(ع)]] فرمود: «دنیا برای رسیدن به آخرت آفریده شده، نه برای رسیدن به خود».<ref>{{عربی\|الدنیا خلقت لغیرها و لم تخلق لنفسها}}، نهج البلاغة، ص ۵۵۷، حکمت ۴۶۳.</ref>

	~~== معناشناسی ==~~
	برخی لغت‌شناسان دنیا را به معنای نزدیک‌تر بودن نسبت به [[جهان آخرت]] و مرحله نخست زندگی می‌دانند و برخی دیگر آن را به معنای پست‌تر نسبت به جهان آخرت دانسته‌اند.<ref>ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۲، ص۳۰۳؛ جوهری، الصحاح، ج۶ ص۲۳۴۱؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۴، ص۲۷۲؛ ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ج۲، ص۱۳۷.</ref> در فرهنگ اسلامی دنیا بیشتر به معنای دوره زندگی هر انسان تا پیش از [[مرگ]] به کار رفته که محدود بوده و به ندرت به معنای جهان مادی و کیهان آمده است. دنیا مزرعه آخرت {{عربی\|الدنیا مزرعة الآخرة}} و محل سعی و کوشش است و آنچه در آخرت نصیب انسان می‌شود جز دستاورد تلاش دنیا نیست: {{قرآن\|وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى}}<ref>«و اینکه آدمی را چیزی جز آنچه (برای آن) کوشیده است نخواهد بود» سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>.<ref>ام‌البنین خالقیان، دانشنامه صحیفه سجادیه، ص ۲۱۹؛ عبدالامیر خادم علی‌زاده، مقاله دنیا و آخرت، دانشنامه امام علی ج۷، ص ۱۰۹.</ref>

	~~== پیامدهای دنیاطلبی ==~~
	~~[[دنیا طلبی]] و [[دنیا دوستی]] آثار ناگوار فراوانی در پی دارد، از جمله:~~
	# '''فراموشی [[یاد خدا]]:''' از آثار ناگوار دنیا دوستی غفلت و فراموشی یاد خداست. قرآن کریم می فرماید: {{قرآن\|ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَینِ فی‏ جَوْفِه}}.<ref>سوره احزاب، آیه ۴.</ref> اگر محبت دنیا قلب انسان را پر کند دیگر جایی برای تجلی محبت خدا باقی نمی ماند.
	# '''غفلت از آخرت:''' پیامد آشکار مشغول شدن قلب انسان به دنیا، فراموشی آخرت است که موجب خسران ابدی برای انسان است. امام علی(ع) می‌فرمایند: «کسی که سرگرم دنیاست، چگونه برای آخرت کار کند؟!»<ref>{{عربی\|کیفَ یعْمَلُ لِلْآخِرَةِ الْمَشْغُولُ بِالدُّنْیا}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۱.</ref> انسان دنیا دوست همه توان و توجه خود را در گرد آوری توشۀ ناچیز دنیا صرف خواهد کرد و و دستش از توشۀ آخرت به کلی خالی خواهد بود.
	# '''شعله ور شدن آتش [[طمع]]:''' طمع سرچشمه بسیاری از بدبختی‌های انسان است و دنیا دوستی باعث شعله ور شدن آتش طمع در انسان می شود. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «دنیا مانند آب دریاست که هر چه شخص تشنه از آن بیشتر آشامد، تشنگی‌اش بیشتر شود تا او را بکشد».<ref>{{عربی\|مَثَلُ الدُّنْیا کمَثَلِ مَاءِ الْبَحْرِ کلَّمَا شَرِبَ مِنْهُ الْعَطْشَانُ ازْدَادَ عَطَشاً حَتَّى یقْتُلَهُ}}؛ الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۲، ص ۱۳۶.</ref>
	# '''آلودگی به انواع [[گناهان]]:''' شعله‌ور شدن میل انسان به ظواهر دنیا باعث می شود انسان از راهی به دنبال رسیدن به خواسته‌های بی‌پایان خود باشد. او چشم و گوش بسته به هر بی‌اخلاقی تن می‌دهد تا به اهدافش برسد. برای چنین انسانی رعایت حدود الهی و مرزهای زهد و تقوا ممکن نخواهد بود. چنانکه امام علی(ع) فرمودند: «بر هر دلی که شیفته دنیاست، حرام است که [[تقوا]] در آن خانه کند».<ref>{{عربی\|حَرَامٌ عَلَى کلِّ قَلْبٍ مُتَوَلِّهٍ بِالدُّنْیا أَنْ یسْکنَهُ التَّقْوَى}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>
	# '''تباهی خرد:''' دنیا دوستی آنچنان عقل و جان انسان را احاطه می‌کند که او را از درست اندیشیدن باز می دارد. امام عل(ع) می‌فرمایند: «از برای دوستی دنیا کر شده‌‏اند گوش‌ها از شنیدن حکمت و کور گشته‌اند دل‌ها از نور بصیرت».<ref>{{عربی\|لِحُبِّ الدُّنْیا صَمَّتِ الْأَسْمَاعُ عَنْ سَمَاعِ الْحِکمَةِ وَ عَمِیتِ الْقُلُوبُ عَنْ نُورِ الْبَصِیرَة}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>

	~~== راه‌های دلبسته نشدن به دنیا ==~~
	~~برخی از راه‌های دلبسته نشدن به دنیا چنین است:~~
	# '''اندیشیدن درباره [[ماهیت دنیا]]''': از راه‌های از بین بردن [[حب دنیا]]، اندیشیدن درباره ماهیت دنیا دانسته شده است. قرآن بین دنیا و آخرت مقایسه‌هایی انجام داده که تأمل در آنها می‌تواند انسان را به این نکته برساند که دنیا پایدار نیست<ref>سوره نحل، آیه ۹۶.</ref> یک استدلال عقلی است؛ یعنی بر فرض که لذایذی در دنیا فراهم باشد، ولی همه از بین می‌رود؛ از آن طرف لذت‌های آخرت پایدار بوده و به لحاظ مقدار نیز بی‌نهایت است.<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۲.</ref>
	# '''توجه به زودگذر بودن دنیا''': خواندن سرگذشت امیران و پادشاهانی که ثروت و قدرت گذشته خود را از دست داده و دچار ذلت و خواری شده‌اند، در توجه به بی‌اعتباری دنیا تأثیرگذار است.<ref>برای نمونه نگاه کنید به اسدی گرمارودی، محمد، درس‌هایی از تربیت انسانی، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء، ۱۳۷۳، ج۳. ص۲۴۵.</ref>
	# '''یاد مرگ و توجه به آخرت''': به یاد آوردن مرگ که سفر حتمی پیش روی انسان است، باعث می‌شود دل بستن به دنیا کم شده، یا از بین برود. یاد مرگ موجب می‌شود انسان در دنیا به انجام کارهای نیک پرداخته و توشه‌ای برای آخرت فراهم کند. باور قلبی به قیامت و آخرت نیز، از [[غفلت]] و سرگرم شدن به دنیا جلوگیری می‌کند.
	# صدقه و انفاق مستحبی: راه دیگر برای زدودن حب دنیا، صدقه و انفاق مستحبی و پرداخت واجبات مالی همچون خمس و زکات معرفی شده است؛<ref>امام‌خمینی، آداب الصلاة، ۱۳۷۸ش، ۵۰-۵۱.</ref> زیرا وقتی انسان آنچه را که با زحمت به دست آورده و دوست دارد انفاق می‌کند، عملا دل از آن می‌کَند و این رفتار بر قلب اثر می‌گذارد.<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۳.</ref>
	# '''افزایش [[ایمان]] و [[تقوا]]:''' هرچه ایمان انسان به خدا بیش‌تر شود، وابستگی به دنیا، کم‌تر می‌شود. [[پیامبران الهی]] و اولیای خدا، هرگز دل‌بستگی به دنیا نداشتند. علی (ع) در این باره می‌فرماید: «ای دنیا! غیر علی را فریب بده‌، من تو را سه طلاقه کرده‌ام‌».<ref>غرر الحکم‌، ج ۲، ص ۸۶.</ref>
	# '''[[خودشناسی]]:''' انسان باید خود را به خوبی بشناسد و بداند موجودی است آسیب‌پذیر که فاصلۀ میان مرگ و زندگی او بسیار کم است. امروز سالم است و پر نشاط، فردا ممکن است گرفتار سخت‌ترین بیماری‌ها، یا اندوه‌بارترین مصایب گردد. امروز قوی و غنی و قدرت‌مند است، فردا ممکن است از ضعیف‌ترین و فقیرترین افراد باشد و نمونه‌های آن صفحات تاریخ بشریّت را پر کرده است. این اندیشه در او روحیۀ متعالی هجرت و جهاد را زنده می‌کند.<ref>توبه، ۲۰ - ۲۱.</ref>
	# '''اندیشه در [[حرص]] و اندوختن مال:''' انسان باید اندیشه کند که حرص در اندوختن و ذخیره‌کردن اموال و برنامه‌ریزی برای رسیدن به آرزوها و آمال، هرگز مایۀ سعادت انسان نمی‌شود، بلکه دائماً او را به درد و رنج گرفتار می‌سازد؛ از این‌رو باید صبر و استقامت که خمیرمایۀ همۀ کارهای مثبت و پایۀ اصلی هرگونه اطاعت و ترک معصیت و دنیای مذموم است و از جمله اسباب ورود در بهشت و رضوان الهی است، را پیشه سازد.<ref>انسان، ۱۲؛ رعد، ۲۴.</ref> این اندیشه موجب می‌گردد در امور زندگی [[قناعت]] پیشه نموده و به ضروریات زندگی اکتفا نماید. به زندگی سادۀ فقرا و مردمی که در سطحی پایین‌تر هستند نگاه کرده و از این طریق روح انفاق و کمک به مستمندان را در خویش تقویت نماید.<ref>مائده، ۸۵.</ref>

	~~== منابع ==~~
	~~{{پانویس}}~~
	~~{{شاخه~~
	~~\| شاخه اصلی = اخلاق~~
	~~\| شاخه فرعی۱ = تهذیب نفس~~
	~~\| شاخه فرعی۲ = خودسازی~~
	~~\| شاخه فرعی۳ =~~
	}}
	~~{{تکمیل مقاله~~
	~~\| شناسه =شد~~
	~~\| تیترها =شد~~
	~~\| ویرایش =شد~~
	~~\| لینک‌دهی =شد~~
	~~\| ناوبری =~~
	~~\| نمایه =شد~~
	~~\| تغییر مسیر =شد~~
	~~\| ارجاعات =~~
	~~\| بازبینی نویسنده =~~
	~~\| بازبینی =~~
	~~\| تکمیل =~~
	~~\| اولویت =ب~~
	~~\| کیفیت =ب~~
	}}
	~~{{پایان متن}}~~

	~~[[ar:طرق عدم التعلق بالدنیا]]~~
	~~[[es:Maneras para no apegarse al mundo]]~~
	~~[[رده:فضایل اخلاقی]]~~
	~~[[رده:دنیاگرایی]]~~
	~~[[رده:دلبستگی به دنیا]]~~

R.bahmani: /* پیامدهای دنیاطلبی */

2024-10-26T17:38:00Z

پیامدهای دنیاطلبی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۰۸
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	# '''فراموشی [[یاد خدا]]:''' از آثار ناگوار دنیا دوستی غفلت و فراموشی یاد خداست. قرآن کریم می فرماید: {{قرآن\|ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَینِ فی‏ جَوْفِه}}.<ref>سوره احزاب، آیه ۴.</ref> اگر محبت دنیا قلب انسان را پر کند دیگر جایی برای تجلی محبت خدا باقی نمی ماند.		# '''فراموشی [[یاد خدا]]:''' از آثار ناگوار دنیا دوستی غفلت و فراموشی یاد خداست. قرآن کریم می فرماید: {{قرآن\|ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَینِ فی‏ جَوْفِه}}.<ref>سوره احزاب، آیه ۴.</ref> اگر محبت دنیا قلب انسان را پر کند دیگر جایی برای تجلی محبت خدا باقی نمی ماند.
	# '''غفلت از آخرت:''' پیامد آشکار مشغول شدن قلب انسان به دنیا، فراموشی آخرت است که موجب خسران ابدی برای انسان است. امام علی(ع) می‌فرمایند: «کسی که سرگرم دنیاست، چگونه برای آخرت کار کند؟!»<ref>{{عربی\|کیفَ یعْمَلُ لِلْآخِرَةِ الْمَشْغُولُ بِالدُّنْیا}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۱.</ref> انسان دنیا دوست همه توان و توجه خود را در گرد آوری توشۀ ناچیز دنیا صرف خواهد کرد و و دستش از توشۀ آخرت به کلی خالی خواهد بود.		# '''غفلت از آخرت:''' پیامد آشکار مشغول شدن قلب انسان به دنیا، فراموشی آخرت است که موجب خسران ابدی برای انسان است. امام علی(ع) می‌فرمایند: «کسی که سرگرم دنیاست، چگونه برای آخرت کار کند؟!»<ref>{{عربی\|کیفَ یعْمَلُ لِلْآخِرَةِ الْمَشْغُولُ بِالدُّنْیا}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۱.</ref> انسان دنیا دوست همه توان و توجه خود را در گرد آوری توشۀ ناچیز دنیا صرف خواهد کرد و و دستش از توشۀ آخرت به کلی خالی خواهد بود.
	# '''شعله ور شدن آتش [[طمع]]:''' طمع سرچشمه بسیاری از بدبختی‌های انسان است و دنیا دوستی باعث شعله ور شدن آتش طمع در انسان می شود. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «دنیا مانند آب دریاست که هر چه شخص تشنه از آن بیشتر آشامد، تشنگی‌اش بیشتر شود تا او را بکشد»<ref>{{عربی\|مَثَلُ الدُّنْیا کمَثَلِ مَاءِ الْبَحْرِ کلَّمَا شَرِبَ مِنْهُ الْعَطْشَانُ ازْدَادَ عَطَشاً حَتَّى یقْتُلَهُ}}؛ الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۲، ص ۱۳۶.</ref>.		# '''شعله ور شدن آتش [[طمع]]:''' طمع سرچشمه بسیاری از بدبختی‌های انسان است و دنیا دوستی باعث شعله ور شدن آتش طمع در انسان می شود. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «دنیا مانند آب دریاست که هر چه شخص تشنه از آن بیشتر آشامد، تشنگی‌اش بیشتر شود تا او را بکشد».<ref>{{عربی\|مَثَلُ الدُّنْیا کمَثَلِ مَاءِ الْبَحْرِ کلَّمَا شَرِبَ مِنْهُ الْعَطْشَانُ ازْدَادَ عَطَشاً حَتَّى یقْتُلَهُ}}؛ الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۲، ص ۱۳۶.</ref>
	# '''آلودگی به انواع [[گناهان]]:''' شعله‌ور شدن میل انسان به ظواهر دنیا باعث می شود انسان از راهی به دنبال رسیدن به خواسته‌های بی‌پایان خود باشد. او چشم و گوش بسته به هر بی‌اخلاقی تن می‌دهد تا به اهدافش برسد. برای چنین انسانی رعایت حدود الهی و مرزهای زهد و تقوا ممکن نخواهد بود. چنانکه امام علی(ع) فرمودند: «بر هر دلی که شیفته دنیاست، حرام است که [[تقوا]] در آن خانه کند».<ref>{{عربی\|حَرَامٌ عَلَى کلِّ قَلْبٍ مُتَوَلِّهٍ بِالدُّنْیا أَنْ یسْکنَهُ التَّقْوَى}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>		# '''آلودگی به انواع [[گناهان]]:''' شعله‌ور شدن میل انسان به ظواهر دنیا باعث می شود انسان از راهی به دنبال رسیدن به خواسته‌های بی‌پایان خود باشد. او چشم و گوش بسته به هر بی‌اخلاقی تن می‌دهد تا به اهدافش برسد. برای چنین انسانی رعایت حدود الهی و مرزهای زهد و تقوا ممکن نخواهد بود. چنانکه امام علی(ع) فرمودند: «بر هر دلی که شیفته دنیاست، حرام است که [[تقوا]] در آن خانه کند».<ref>{{عربی\|حَرَامٌ عَلَى کلِّ قَلْبٍ مُتَوَلِّهٍ بِالدُّنْیا أَنْ یسْکنَهُ التَّقْوَى}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>
	# '''تباهی خرد:''' دنیا دوستی آنچنان عقل و جان انسان را احاطه می‌کند که او را از درست اندیشیدن باز می دارد. امام عل(ع) می‌فرمایند: «از برای دوستی دنیا کر شده‌‏اند گوش‌ها از شنیدن حکمت و کور گشته‌اند دل‌ها از نور بصیرت».<ref>{{عربی\|لِحُبِّ الدُّنْیا صَمَّتِ الْأَسْمَاعُ عَنْ سَمَاعِ الْحِکمَةِ وَ عَمِیتِ الْقُلُوبُ عَنْ نُورِ الْبَصِیرَة}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>		# '''تباهی خرد:''' دنیا دوستی آنچنان عقل و جان انسان را احاطه می‌کند که او را از درست اندیشیدن باز می دارد. امام عل(ع) می‌فرمایند: «از برای دوستی دنیا کر شده‌‏اند گوش‌ها از شنیدن حکمت و کور گشته‌اند دل‌ها از نور بصیرت».<ref>{{عربی\|لِحُبِّ الدُّنْیا صَمَّتِ الْأَسْمَاعُ عَنْ سَمَاعِ الْحِکمَةِ وَ عَمِیتِ الْقُلُوبُ عَنْ نُورِ الْبَصِیرَة}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>

R.bahmani: /* پیامدهای دنیاطلبی */

2024-10-26T16:54:25Z

پیامدهای دنیاطلبی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۲۴
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	== پیامدهای دنیاطلبی ==		== پیامدهای دنیاطلبی ==
	[[دنیا طلبی]] و [[دنیا دوستی]] آثار ناگوار فراوانی در پی دارد، از جمله:		[[دنیا طلبی]] و [[دنیا دوستی]] آثار ناگوار فراوانی در پی دارد، از جمله:
	# فراموشی [[یاد خدا]]: از آثار ناگوار دنیا دوستی غفلت و فراموشی یاد خداست. قرآن کریم می فرماید: {{قرآن\|ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَینِ فی‏ جَوْفِه}}.<ref>سوره احزاب، آیه ۴.</ref> اگر محبت دنیا قلب انسان را پر کند دیگر جایی برای تجلی محبت خدا باقی نمی ماند.		# '''فراموشی [[یاد خدا]]:''' از آثار ناگوار دنیا دوستی غفلت و فراموشی یاد خداست. قرآن کریم می فرماید: {{قرآن\|ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَینِ فی‏ جَوْفِه}}.<ref>سوره احزاب، آیه ۴.</ref> اگر محبت دنیا قلب انسان را پر کند دیگر جایی برای تجلی محبت خدا باقی نمی ماند.
	# غفلت از آخرت: پیامد آشکار مشغول شدن قلب انسان به دنیا، فراموشی آخرت است که موجب خسران ابدی برای انسان است. امام علی(ع) می‌فرمایند: «کسی که سرگرم دنیاست، چگونه برای آخرت کار کند؟!»<ref>{{عربی\|کیفَ یعْمَلُ لِلْآخِرَةِ الْمَشْغُولُ بِالدُّنْیا}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۱.</ref> انسان دنیا دوست همه توان و توجه خود را در گرد آوری توشۀ ناچیز دنیا صرف خواهد کرد و و دستش از توشۀ آخرت به کلی خالی خواهد بود.		# '''غفلت از آخرت:''' پیامد آشکار مشغول شدن قلب انسان به دنیا، فراموشی آخرت است که موجب خسران ابدی برای انسان است. امام علی(ع) می‌فرمایند: «کسی که سرگرم دنیاست، چگونه برای آخرت کار کند؟!»<ref>{{عربی\|کیفَ یعْمَلُ لِلْآخِرَةِ الْمَشْغُولُ بِالدُّنْیا}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۱.</ref> انسان دنیا دوست همه توان و توجه خود را در گرد آوری توشۀ ناچیز دنیا صرف خواهد کرد و و دستش از توشۀ آخرت به کلی خالی خواهد بود.
	# شعله ور شدن آتش [[طمع]]: طمع سرچشمه بسیاری از بدبختی‌های انسان است و دنیا دوستی باعث شعله ور شدن آتش طمع در انسان می شود. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «دنیا مانند آب دریاست که هر چه شخص تشنه از آن بیشتر آشامد، تشنگی‌اش بیشتر شود تا او را بکشد»<ref>{{عربی\|مَثَلُ الدُّنْیا کمَثَلِ مَاءِ الْبَحْرِ کلَّمَا شَرِبَ مِنْهُ الْعَطْشَانُ ازْدَادَ عَطَشاً حَتَّى یقْتُلَهُ}}؛ الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۲، ص ۱۳۶.</ref>.		# '''شعله ور شدن آتش [[طمع]]:''' طمع سرچشمه بسیاری از بدبختی‌های انسان است و دنیا دوستی باعث شعله ور شدن آتش طمع در انسان می شود. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «دنیا مانند آب دریاست که هر چه شخص تشنه از آن بیشتر آشامد، تشنگی‌اش بیشتر شود تا او را بکشد»<ref>{{عربی\|مَثَلُ الدُّنْیا کمَثَلِ مَاءِ الْبَحْرِ کلَّمَا شَرِبَ مِنْهُ الْعَطْشَانُ ازْدَادَ عَطَشاً حَتَّى یقْتُلَهُ}}؛ الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۲، ص ۱۳۶.</ref>.
	# آلودگی به انواع [[گناهان]]: شعله‌ور شدن میل انسان به ظواهر دنیا باعث می شود انسان از راهی به دنبال رسیدن به خواسته‌های بی‌پایان خود باشد. او چشم و گوش بسته به هر بی‌اخلاقی تن می‌دهد تا به اهدافش برسد. برای چنین انسانی رعایت حدود الهی و مرزهای زهد و تقوا ممکن نخواهد بود. چنانکه امام علی(ع) فرمودند: «بر هر دلی که شیفته دنیاست، حرام است که [[تقوا]] در آن خانه کند».<ref>{{عربی\|حَرَامٌ عَلَى کلِّ قَلْبٍ مُتَوَلِّهٍ بِالدُّنْیا أَنْ یسْکنَهُ التَّقْوَى}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>		# '''آلودگی به انواع [[گناهان]]:''' شعله‌ور شدن میل انسان به ظواهر دنیا باعث می شود انسان از راهی به دنبال رسیدن به خواسته‌های بی‌پایان خود باشد. او چشم و گوش بسته به هر بی‌اخلاقی تن می‌دهد تا به اهدافش برسد. برای چنین انسانی رعایت حدود الهی و مرزهای زهد و تقوا ممکن نخواهد بود. چنانکه امام علی(ع) فرمودند: «بر هر دلی که شیفته دنیاست، حرام است که [[تقوا]] در آن خانه کند».<ref>{{عربی\|حَرَامٌ عَلَى کلِّ قَلْبٍ مُتَوَلِّهٍ بِالدُّنْیا أَنْ یسْکنَهُ التَّقْوَى}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>
	# تباهی خرد: دنیا دوستی آنچنان عقل و جان انسان را احاطه می‌کند که او را از درست اندیشیدن باز می دارد. امام عل(ع) می‌فرمایند: «از برای دوستی دنیا کر شده‌‏اند گوش‌ها از شنیدن حکمت و کور گشته‌اند دل‌ها از نور بصیرت».<ref>{{عربی\|لِحُبِّ الدُّنْیا صَمَّتِ الْأَسْمَاعُ عَنْ سَمَاعِ الْحِکمَةِ وَ عَمِیتِ الْقُلُوبُ عَنْ نُورِ الْبَصِیرَة}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>		# '''تباهی خرد:''' دنیا دوستی آنچنان عقل و جان انسان را احاطه می‌کند که او را از درست اندیشیدن باز می دارد. امام عل(ع) می‌فرمایند: «از برای دوستی دنیا کر شده‌‏اند گوش‌ها از شنیدن حکمت و کور گشته‌اند دل‌ها از نور بصیرت».<ref>{{عربی\|لِحُبِّ الدُّنْیا صَمَّتِ الْأَسْمَاعُ عَنْ سَمَاعِ الْحِکمَةِ وَ عَمِیتِ الْقُلُوبُ عَنْ نُورِ الْبَصِیرَة}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>

	== راه‌های دلبسته نشدن به دنیا ==		== راه‌های دلبسته نشدن به دنیا ==

R.bahmani: /* معناشناسی */

2024-10-26T16:50:53Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۲۰
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	برخی لغت‌شناسان دنیا را به معنای نزدیک‌تر بودن نسبت به [[جهان آخرت]] و مرحله نخست زندگی می‌دانند و برخی دیگر آن را به معنای پست‌تر نسبت به جهان آخرت دانسته‌اند.<ref>ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۲، ص۳۰۳؛ جوهری، الصحاح، ج۶ ص۲۳۴۱؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۴، ص۲۷۲؛ ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ج۲، ص۱۳۷.</ref> در فرهنگ اسلامی دنیا بیشتر به معنای دوره زندگی هر انسان تا پیش از [[مرگ]] به کار رفته که محدود بوده و به ندرت به معنای جهان مادی و کیهان آمده است. دنیا مزرعه آخرت {{عربی\|الدنیا مزرعة الآخرة}} و محل سعی و کوشش است و آنچه در آخرت نصیب انسان می‌شود جز دستاورد تلاش دنیا نیست: {{قرآن\|وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى}}<ref>«و اینکه آدمی را چیزی جز آنچه (برای آن) کوشیده است نخواهد بود» سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>.<ref>ام‌البنین خالقیان، دانشنامه صحیفه سجادیه، ص ۲۱۹؛ عبدالامیر خادم علی‌زاده، مقاله دنیا و آخرت، دانشنامه امام علی ج۷، ص ۱۰۹.</ref>		برخی لغت‌شناسان دنیا را به معنای نزدیک‌تر بودن نسبت به [[جهان آخرت]] و مرحله نخست زندگی می‌دانند و برخی دیگر آن را به معنای پست‌تر نسبت به جهان آخرت دانسته‌اند.<ref>ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۲، ص۳۰۳؛ جوهری، الصحاح، ج۶ ص۲۳۴۱؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۴، ص۲۷۲؛ ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ج۲، ص۱۳۷.</ref> در فرهنگ اسلامی دنیا بیشتر به معنای دوره زندگی هر انسان تا پیش از [[مرگ]] به کار رفته که محدود بوده و به ندرت به معنای جهان مادی و کیهان آمده است. دنیا مزرعه آخرت {{عربی\|الدنیا مزرعة الآخرة}} و محل سعی و کوشش است و آنچه در آخرت نصیب انسان می‌شود جز دستاورد تلاش دنیا نیست: {{قرآن\|وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى}}<ref>«و اینکه آدمی را چیزی جز آنچه (برای آن) کوشیده است نخواهد بود» سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>.<ref>ام‌البنین خالقیان، دانشنامه صحیفه سجادیه، ص ۲۱۹؛ عبدالامیر خادم علی‌زاده، مقاله دنیا و آخرت، دانشنامه امام علی ج۷، ص ۱۰۹.</ref>

			== پیامدهای دنیاطلبی ==
			[[دنیا طلبی]] و [[دنیا دوستی]] آثار ناگوار فراوانی در پی دارد، از جمله:
			# فراموشی [[یاد خدا]]: از آثار ناگوار دنیا دوستی غفلت و فراموشی یاد خداست. قرآن کریم می فرماید: {{قرآن\|ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَینِ فی‏ جَوْفِه}}.<ref>سوره احزاب، آیه ۴.</ref> اگر محبت دنیا قلب انسان را پر کند دیگر جایی برای تجلی محبت خدا باقی نمی ماند.
			# غفلت از آخرت: پیامد آشکار مشغول شدن قلب انسان به دنیا، فراموشی آخرت است که موجب خسران ابدی برای انسان است. امام علی(ع) می‌فرمایند: «کسی که سرگرم دنیاست، چگونه برای آخرت کار کند؟!»<ref>{{عربی\|کیفَ یعْمَلُ لِلْآخِرَةِ الْمَشْغُولُ بِالدُّنْیا}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۱.</ref> انسان دنیا دوست همه توان و توجه خود را در گرد آوری توشۀ ناچیز دنیا صرف خواهد کرد و و دستش از توشۀ آخرت به کلی خالی خواهد بود.
			# شعله ور شدن آتش [[طمع]]: طمع سرچشمه بسیاری از بدبختی‌های انسان است و دنیا دوستی باعث شعله ور شدن آتش طمع در انسان می شود. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «دنیا مانند آب دریاست که هر چه شخص تشنه از آن بیشتر آشامد، تشنگی‌اش بیشتر شود تا او را بکشد»<ref>{{عربی\|مَثَلُ الدُّنْیا کمَثَلِ مَاءِ الْبَحْرِ کلَّمَا شَرِبَ مِنْهُ الْعَطْشَانُ ازْدَادَ عَطَشاً حَتَّى یقْتُلَهُ}}؛ الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۲، ص ۱۳۶.</ref>.
			# آلودگی به انواع [[گناهان]]: شعله‌ور شدن میل انسان به ظواهر دنیا باعث می شود انسان از راهی به دنبال رسیدن به خواسته‌های بی‌پایان خود باشد. او چشم و گوش بسته به هر بی‌اخلاقی تن می‌دهد تا به اهدافش برسد. برای چنین انسانی رعایت حدود الهی و مرزهای زهد و تقوا ممکن نخواهد بود. چنانکه امام علی(ع) فرمودند: «بر هر دلی که شیفته دنیاست، حرام است که [[تقوا]] در آن خانه کند».<ref>{{عربی\|حَرَامٌ عَلَى کلِّ قَلْبٍ مُتَوَلِّهٍ بِالدُّنْیا أَنْ یسْکنَهُ التَّقْوَى}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>
			# تباهی خرد: دنیا دوستی آنچنان عقل و جان انسان را احاطه می‌کند که او را از درست اندیشیدن باز می دارد. امام عل(ع) می‌فرمایند: «از برای دوستی دنیا کر شده‌‏اند گوش‌ها از شنیدن حکمت و کور گشته‌اند دل‌ها از نور بصیرت».<ref>{{عربی\|لِحُبِّ الدُّنْیا صَمَّتِ الْأَسْمَاعُ عَنْ سَمَاعِ الْحِکمَةِ وَ عَمِیتِ الْقُلُوبُ عَنْ نُورِ الْبَصِیرَة}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>

	== راه‌های دلبسته نشدن به دنیا ==		== راه‌های دلبسته نشدن به دنیا ==

R.bahmani در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۲۶

2024-10-26T16:26:07Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 چگونه انسان به دنیا دلبسته نشود؟
 == مقدمه ==
 دوستی [[دنیا]] منشأ همۀ خطاها معرفی شده است.<ref>{{عربی|حب الدنیا رأس کل خطیئه}}؛ مصباح الشریعة، ص ۱۳۸، بیروت، اعلمی، چاپ اول، ۱۴۰۰ق.</ref> دوستی دنیا، اعم از [[حب مال]]، مقام، برتری‌جویی، تن‌پروری، انتقام‌جویی و مانند اینها، گاه چنان طوفانی در روح [[انسان]] ایجاد می‌کند که موجب می‌شود انسان [[حیات دنیا]] را بر [[آخرت]] مقدم دارد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۲۶، ص ۴۰۶ ـ ۴۰۷، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.</ref> اما باید توجه داشت که در بیان [[قرآن]] و [[روایات]]، دنیا به دو قسم تقسیم شده است: [[دنیای مذموم]] و [[دنیای ممدوح]]. گاهی [[زندگی]] دنیا به «لهو و لعب» توصیف شده<ref>{{قرآن|و ما الحیاة الدنیا الا لعب و لهو}}، زندگی دنیا جز بازی و سرگرمی نیست». انعام، ۳۲.</ref> و عامل غرور و فریب دانسته شده است<ref>لقمان، ۳۳؛ حدید، ۲۰؛ آل عمران، ۱۸۵؛ انعام، ۷۰؛ جاثیه، ۳۵؛ آل عمران، ۱۹۶.</ref> و گاهی اگر این مواهب مادی و در اصطلاح فرصت‌های دنیایی، با بصیرت و ارادۀ دارندۀ آن، تغییر جهت داده و نردبانی برای رسیدن به اهداف الهی گردند، سرمایه‌هایی می‌شوند که خدا آنها را از مؤمنان می‌خرد و بهشت جاودان و سعادت ابدی به آنها می‌بخشد.<ref>سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص ۳۵۲، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.</ref> آن‌گونه که [[حضرت علی(ع)]] فرمود: «دنیا برای رسیدن به آخرت آفریده شده، نه برای رسیدن به خود».<ref>{{عربی|الدنیا خلقت لغیرها و لم تخلق لنفسها}}، نهج البلاغة، ص ۵۵۷، حکمت ۴۶۳.</ref>
@@ خط ۱۶: / خط ۲۲: @@
 # '''اندیشه در [[حرص]] و اندوختن مال:''' انسان باید اندیشه کند که حرص در اندوختن و ذخیره‌کردن اموال و برنامه‌ریزی برای رسیدن به آرزوها و آمال، هرگز مایۀ سعادت انسان نمی‌شود، بلکه دائماً او را به درد و رنج گرفتار می‌سازد؛ از این‌رو باید صبر و استقامت که خمیرمایۀ همۀ کارهای مثبت و پایۀ اصلی هرگونه اطاعت و ترک معصیت و دنیای مذموم است و از جمله اسباب ورود در بهشت و رضوان الهی است، را پیشه سازد.<ref>انسان، ۱۲؛ رعد، ۲۴.</ref> این اندیشه موجب می‌گردد در امور زندگی [[قناعت]] پیشه نموده و به ضروریات زندگی اکتفا نماید. به زندگی سادۀ فقرا و مردمی که در سطحی پایین‌تر هستند نگاه کرده و از این طریق روح انفاق و کمک به مستمندان را در خویش تقویت نماید.<ref>مائده، ۸۵.</ref>
-== پانویس ==
+== منابع ==
 {{پانویس}}

R.bahmani در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۲۳

2024-10-26T16:23:19Z

R.bahmani در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۴

2024-10-26T16:14:51Z

R.bahmani: /* راه‌های دلبسته نشدن به دنیا */

2024-10-25T16:32:59Z

راه‌های دلبسته نشدن به دنیا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۰۲
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	# '''یاد [[مرگ]] و توجه به آخرت''': به یاد آوردن مرگ که سفر حتمی پیش روی انسان است، باعث می‌شود دل بستن به دنیا کم شده، یا از بین برود. یاد مرگ موجب می‌شود انسان در دنیا به انجام کارهای نیک پرداخته و توشه‌ای برای آخرت فراهم کند. باور قلبی به قیامت و آخرت نیز، از [[غفلت]] و سرگرم شدن به دنیا جلوگیری می‌کند.		# '''یاد [[مرگ]] و توجه به آخرت''': به یاد آوردن مرگ که سفر حتمی پیش روی انسان است، باعث می‌شود دل بستن به دنیا کم شده، یا از بین برود. یاد مرگ موجب می‌شود انسان در دنیا به انجام کارهای نیک پرداخته و توشه‌ای برای آخرت فراهم کند. باور قلبی به قیامت و آخرت نیز، از [[غفلت]] و سرگرم شدن به دنیا جلوگیری می‌کند.
	# [[صدقه]] و [[انفاق مستحبی]]: راه دیگر برای زدودن حب دنیا، صدقه و انفاق مستحبی و پرداخت واجبات مالی همچون [[خمس]] و [[زکات]] معرفی شده است<ref>امام‌خمینی، آداب الصلاة، ۱۳۷۸ش، ۵۰-۵۱.</ref>؛ زیرا وقتی انسان آنچه را که با زحمت به دست آورده و دوست دارد انفاق می‌کند عملا دل از آن می‌کَند و این رفتار بر قلب اثر می‌گذارد<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۳.</ref>.		# [[صدقه]] و [[انفاق مستحبی]]: راه دیگر برای زدودن حب دنیا، صدقه و انفاق مستحبی و پرداخت واجبات مالی همچون [[خمس]] و [[زکات]] معرفی شده است<ref>امام‌خمینی، آداب الصلاة، ۱۳۷۸ش، ۵۰-۵۱.</ref>؛ زیرا وقتی انسان آنچه را که با زحمت به دست آورده و دوست دارد انفاق می‌کند عملا دل از آن می‌کَند و این رفتار بر قلب اثر می‌گذارد<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۳.</ref>.
	# '''افزایش [[ایمان]] و [[تقوا]]:''' هرچه ایمان انسان به خدا بیش‌تر شود، وابستگی به دنیا، کم‌تر می‌شود. [[پیامبران الهی]] و اولیای خدا، هرگز دل‌بستگی به دنیا نداشتند. [[علی]] {{ع}} در این باره می‌فرماید: «ای دنیا! غیر علی را فریب بده‌، من تو را سه طلاقه کرده‌ام‌»<ref>غرر الحکم‌، ج ۲، ص ۸۶.</ref>.		# '''افزایش [[ایمان]] و [[تقوا]]:''' هرچه ایمان انسان به خدا بیش‌تر شود، وابستگی به دنیا، کم‌تر می‌شود. [[پیامبران الهی]] و اولیای خدا، هرگز دل‌بستگی به دنیا نداشتند. [[علی]] (ع) در این باره می‌فرماید: «ای دنیا! غیر علی را فریب بده‌، من تو را سه طلاقه کرده‌ام‌»<ref>غرر الحکم‌، ج ۲، ص ۸۶.</ref>.
	# '''[[خودشناسی]]:''' انسان باید خود را به خوبی بشناسد و بداند موجودی است آسیب‌پذیر که فاصلۀ میان مرگ و زندگی او بسیار کم است. امروز سالم است و پر نشاط، فردا ممکن است گرفتار سخت‌ترین بیماری‌ها، یا اندوه‌بارترین مصایب گردد. امروز قوی و غنی و قدرت‌مند است، فردا ممکن است از ضعیف‌ترین و فقیرترین افراد باشد و نمونه‌های آن صفحات تاریخ بشریّت را پر کرده است. این اندیشه در او روحیۀ متعالی [[هجرت]] و [[جهاد]] را زنده می‌کند<ref>توبه، ۲۰ - ۲۱.</ref>.		# '''[[خودشناسی]]:''' انسان باید خود را به خوبی بشناسد و بداند موجودی است آسیب‌پذیر که فاصلۀ میان مرگ و زندگی او بسیار کم است. امروز سالم است و پر نشاط، فردا ممکن است گرفتار سخت‌ترین بیماری‌ها، یا اندوه‌بارترین مصایب گردد. امروز قوی و غنی و قدرت‌مند است، فردا ممکن است از ضعیف‌ترین و فقیرترین افراد باشد و نمونه‌های آن صفحات تاریخ بشریّت را پر کرده است. این اندیشه در او روحیۀ متعالی [[هجرت]] و [[جهاد]] را زنده می‌کند<ref>توبه، ۲۰ - ۲۱.</ref>.
	# '''اندیشه در [[حرص]] و اندوختن مال:''' انسان باید اندیشه کند که حرص در اندوختن و ذخیره‌کردن اموال و برنامه‌ریزی برای رسیدن به آرزوها و آمال، هرگز مایۀ سعادت انسان نمی‌شود، بلکه دائماً او را به درد و رنج گرفتار می‌سازد؛ از این‌رو باید [[صبر]] و [[استقامت]] که خمیرمایۀ همۀ کارهای مثبت و پایۀ اصلی هرگونه [[اطاعت]] و ترک [[معصیت]] و [[دنیای مذموم]] است و از جمله اسباب ورود در بهشت و [[رضوان الهی]] است، را پیشه سازد<ref>انسان، ۱۲؛ رعد، ۲۴.</ref>. این اندیشه موجب می‌گردد در امور زندگی [[قناعت]] پیشه نموده و به ضروریات [[زندگی]] اکتفا نماید. به زندگی سادۀ فقرا و مردمی که در سطحی پایین‌تر هستند نگاه کرده و از این طریق روح انفاق و کمک به مستمندان را در خویش تقویت نماید<ref>مائده، ۸۵.</ref>.		# '''اندیشه در [[حرص]] و اندوختن مال:''' انسان باید اندیشه کند که حرص در اندوختن و ذخیره‌کردن اموال و برنامه‌ریزی برای رسیدن به آرزوها و آمال، هرگز مایۀ سعادت انسان نمی‌شود، بلکه دائماً او را به درد و رنج گرفتار می‌سازد؛ از این‌رو باید [[صبر]] و [[استقامت]] که خمیرمایۀ همۀ کارهای مثبت و پایۀ اصلی هرگونه [[اطاعت]] و ترک [[معصیت]] و [[دنیای مذموم]] است و از جمله اسباب ورود در بهشت و [[رضوان الهی]] است، را پیشه سازد<ref>انسان، ۱۲؛ رعد، ۲۴.</ref>. این اندیشه موجب می‌گردد در امور زندگی [[قناعت]] پیشه نموده و به ضروریات [[زندگی]] اکتفا نماید. به زندگی سادۀ فقرا و مردمی که در سطحی پایین‌تر هستند نگاه کرده و از این طریق روح انفاق و کمک به مستمندان را در خویش تقویت نماید<ref>مائده، ۸۵.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۰۸
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	# '''فراموشی [[یاد خدا]]:''' از آثار ناگوار دنیا دوستی غفلت و فراموشی یاد خداست. قرآن کریم می فرماید: {{قرآن\|ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَینِ فی‏ جَوْفِه}}.<ref>سوره احزاب، آیه ۴.</ref> اگر محبت دنیا قلب انسان را پر کند دیگر جایی برای تجلی محبت خدا باقی نمی ماند.		# '''فراموشی [[یاد خدا]]:''' از آثار ناگوار دنیا دوستی غفلت و فراموشی یاد خداست. قرآن کریم می فرماید: {{قرآن\|ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَینِ فی‏ جَوْفِه}}.<ref>سوره احزاب، آیه ۴.</ref> اگر محبت دنیا قلب انسان را پر کند دیگر جایی برای تجلی محبت خدا باقی نمی ماند.
	# '''غفلت از آخرت:''' پیامد آشکار مشغول شدن قلب انسان به دنیا، فراموشی آخرت است که موجب خسران ابدی برای انسان است. امام علی(ع) می‌فرمایند: «کسی که سرگرم دنیاست، چگونه برای آخرت کار کند؟!»<ref>{{عربی\|کیفَ یعْمَلُ لِلْآخِرَةِ الْمَشْغُولُ بِالدُّنْیا}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۱.</ref> انسان دنیا دوست همه توان و توجه خود را در گرد آوری توشۀ ناچیز دنیا صرف خواهد کرد و و دستش از توشۀ آخرت به کلی خالی خواهد بود.		# '''غفلت از آخرت:''' پیامد آشکار مشغول شدن قلب انسان به دنیا، فراموشی آخرت است که موجب خسران ابدی برای انسان است. امام علی(ع) می‌فرمایند: «کسی که سرگرم دنیاست، چگونه برای آخرت کار کند؟!»<ref>{{عربی\|کیفَ یعْمَلُ لِلْآخِرَةِ الْمَشْغُولُ بِالدُّنْیا}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۱.</ref> انسان دنیا دوست همه توان و توجه خود را در گرد آوری توشۀ ناچیز دنیا صرف خواهد کرد و و دستش از توشۀ آخرت به کلی خالی خواهد بود.
	# '''شعله ور شدن آتش [[طمع]]:''' طمع سرچشمه بسیاری از بدبختی‌های انسان است و دنیا دوستی باعث شعله ور شدن آتش طمع در انسان می شود. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «دنیا مانند آب دریاست که هر چه شخص تشنه از آن بیشتر آشامد، تشنگی‌اش بیشتر شود تا او را بکشد»<ref>{{عربی\|مَثَلُ الدُّنْیا کمَثَلِ مَاءِ الْبَحْرِ کلَّمَا شَرِبَ مِنْهُ الْعَطْشَانُ ازْدَادَ عَطَشاً حَتَّى یقْتُلَهُ}}؛ الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۲، ص ۱۳۶.</ref>.		# '''شعله ور شدن آتش [[طمع]]:''' طمع سرچشمه بسیاری از بدبختی‌های انسان است و دنیا دوستی باعث شعله ور شدن آتش طمع در انسان می شود. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «دنیا مانند آب دریاست که هر چه شخص تشنه از آن بیشتر آشامد، تشنگی‌اش بیشتر شود تا او را بکشد».<ref>{{عربی\|مَثَلُ الدُّنْیا کمَثَلِ مَاءِ الْبَحْرِ کلَّمَا شَرِبَ مِنْهُ الْعَطْشَانُ ازْدَادَ عَطَشاً حَتَّى یقْتُلَهُ}}؛ الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۲، ص ۱۳۶.</ref>
	# '''آلودگی به انواع [[گناهان]]:''' شعله‌ور شدن میل انسان به ظواهر دنیا باعث می شود انسان از راهی به دنبال رسیدن به خواسته‌های بی‌پایان خود باشد. او چشم و گوش بسته به هر بی‌اخلاقی تن می‌دهد تا به اهدافش برسد. برای چنین انسانی رعایت حدود الهی و مرزهای زهد و تقوا ممکن نخواهد بود. چنانکه امام علی(ع) فرمودند: «بر هر دلی که شیفته دنیاست، حرام است که [[تقوا]] در آن خانه کند».<ref>{{عربی\|حَرَامٌ عَلَى کلِّ قَلْبٍ مُتَوَلِّهٍ بِالدُّنْیا أَنْ یسْکنَهُ التَّقْوَى}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>		# '''آلودگی به انواع [[گناهان]]:''' شعله‌ور شدن میل انسان به ظواهر دنیا باعث می شود انسان از راهی به دنبال رسیدن به خواسته‌های بی‌پایان خود باشد. او چشم و گوش بسته به هر بی‌اخلاقی تن می‌دهد تا به اهدافش برسد. برای چنین انسانی رعایت حدود الهی و مرزهای زهد و تقوا ممکن نخواهد بود. چنانکه امام علی(ع) فرمودند: «بر هر دلی که شیفته دنیاست، حرام است که [[تقوا]] در آن خانه کند».<ref>{{عربی\|حَرَامٌ عَلَى کلِّ قَلْبٍ مُتَوَلِّهٍ بِالدُّنْیا أَنْ یسْکنَهُ التَّقْوَى}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>
	# '''تباهی خرد:''' دنیا دوستی آنچنان عقل و جان انسان را احاطه می‌کند که او را از درست اندیشیدن باز می دارد. امام عل(ع) می‌فرمایند: «از برای دوستی دنیا کر شده‌‏اند گوش‌ها از شنیدن حکمت و کور گشته‌اند دل‌ها از نور بصیرت».<ref>{{عربی\|لِحُبِّ الدُّنْیا صَمَّتِ الْأَسْمَاعُ عَنْ سَمَاعِ الْحِکمَةِ وَ عَمِیتِ الْقُلُوبُ عَنْ نُورِ الْبَصِیرَة}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>		# '''تباهی خرد:''' دنیا دوستی آنچنان عقل و جان انسان را احاطه می‌کند که او را از درست اندیشیدن باز می دارد. امام عل(ع) می‌فرمایند: «از برای دوستی دنیا کر شده‌‏اند گوش‌ها از شنیدن حکمت و کور گشته‌اند دل‌ها از نور بصیرت».<ref>{{عربی\|لِحُبِّ الدُّنْیا صَمَّتِ الْأَسْمَاعُ عَنْ سَمَاعِ الْحِکمَةِ وَ عَمِیتِ الْقُلُوبُ عَنْ نُورِ الْبَصِیرَة}}؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۴۲.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۵۳
خط ۱:		خط ۱:
	چگونه انسان به دنیا دلبسته نشود؟		چگونه انسان به دنیا دلبسته نشود؟
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	دوستی [[دنیا]] منشأ همۀ خطاها معرفی شده است.<ref>{{عربی\|حب الدنیا رأس کل خطیئه}}؛ مصباح الشریعة، ص ۱۳۸، بیروت، اعلمی، چاپ اول، ۱۴۰۰ق.</ref> دوستی دنیا، اعم از [[حب مال]]، مقام، برتری‌جویی، تن‌پروری، انتقام‌جویی و مانند اینها، گاه چنان طوفانی در [[روح]] [[انسان]] ایجاد می‌کند که موجب می‌شود انسان [[حیات دنیا]] را بر [[آخرت]] مقدم دارد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۲۶، ص ۴۰۶ ـ ۴۰۷، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.</ref> اما باید توجه داشت که در بیان [[قرآن]] و [[روایات]]، دنیا به دو قسم تقسیم شده است: [[دنیای مذموم]] و [[دنیای ممدوح]]. گاهی زندگی دنیا به «لهو و لعب» توصیف شده<ref>{{قرآن\|و ما الحیاة الدنیا الا لعب و لهو}}، زندگی دنیا جز بازی و سرگرمی نیست». انعام، ۳۲.</ref> و عامل [[غرور]] و فریب دانسته شده است<ref>لقمان، ۳۳؛ حدید، ۲۰؛ آل عمران، ۱۸۵؛ انعام، ۷۰؛ جاثیه، ۳۵؛ آل عمران، ۱۹۶.</ref> و گاهی اگر این مواهب مادی و در اصطلاح فرصت‌های دنیایی، با [[بصیرت]] و ارادۀ دارندۀ آن، تغییر جهت داده و نردبانی برای رسیدن به اهداف الهی گردند، سرمایه‌هایی می‌شوند که خدا آنها را از [[مؤمنان]] می‌خرد و [[بهشت]] جاودان و [[سعادت]] ابدی به آنها می‌بخشد.<ref>سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص ۳۵۲، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.</ref> آن‌گونه که [[حضرت علی]](ع) فرمود: «دنیا برای رسیدن به آخرت آفریده شده، نه برای رسیدن به خود».<ref>{{عربی\|الدنیا خلقت لغیرها و لم تخلق لنفسها}}، نهج البلاغة، ص ۵۵۷، حکمت ۴۶۳.</ref>		دوستی [[دنیا]] منشأ همۀ خطاها معرفی شده است.<ref>{{عربی\|حب الدنیا رأس کل خطیئه}}؛ مصباح الشریعة، ص ۱۳۸، بیروت، اعلمی، چاپ اول، ۱۴۰۰ق.</ref> دوستی دنیا، اعم از [[حب مال]]، مقام، برتری‌جویی، تن‌پروری، انتقام‌جویی و مانند اینها، گاه چنان طوفانی در روح [[انسان]] ایجاد می‌کند که موجب می‌شود انسان [[حیات دنیا]] را بر [[آخرت]] مقدم دارد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۲۶، ص ۴۰۶ ـ ۴۰۷، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.</ref> اما باید توجه داشت که در بیان [[قرآن]] و [[روایات]]، دنیا به دو قسم تقسیم شده است: [[دنیای مذموم]] و [[دنیای ممدوح]]. گاهی [[زندگی]] دنیا به «لهو و لعب» توصیف شده<ref>{{قرآن\|و ما الحیاة الدنیا الا لعب و لهو}}، زندگی دنیا جز بازی و سرگرمی نیست». انعام، ۳۲.</ref> و عامل غرور و فریب دانسته شده است<ref>لقمان، ۳۳؛ حدید، ۲۰؛ آل عمران، ۱۸۵؛ انعام، ۷۰؛ جاثیه، ۳۵؛ آل عمران، ۱۹۶.</ref> و گاهی اگر این مواهب مادی و در اصطلاح فرصت‌های دنیایی، با بصیرت و ارادۀ دارندۀ آن، تغییر جهت داده و نردبانی برای رسیدن به اهداف الهی گردند، سرمایه‌هایی می‌شوند که خدا آنها را از مؤمنان می‌خرد و بهشت جاودان و سعادت ابدی به آنها می‌بخشد.<ref>سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص ۳۵۲، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.</ref> آن‌گونه که [[حضرت علی(ع)]] فرمود: «دنیا برای رسیدن به آخرت آفریده شده، نه برای رسیدن به خود».<ref>{{عربی\|الدنیا خلقت لغیرها و لم تخلق لنفسها}}، نهج البلاغة، ص ۵۵۷، حکمت ۴۶۳.</ref>

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	برخی لغت‌شناسان دنیا را به معنای نزدیک‌تر بودن نسبت به [[جهان آخرت]] و مرحله نخست زندگی می‌دانند و برخی دیگر آن را به معنای پست‌تر نسبت به جهان آخرت دانسته‌اند.<ref>ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۲، ص۳۰۳؛ جوهری، الصحاح، ج۶ ص۲۳۴۱؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۴، ص۲۷۲؛ ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ج۲، ص۱۳۷.</ref> در [[فرهنگ اسلامی]] دنیا بیشتر به معنای دوره زندگی هر انسان تا پیش از [[مرگ]] به کار رفته که محدود بوده و به ندرت به معنای [[جهان مادی]] و کیهان آمده است. دنیا مزرعه آخرت {{عربی\|الدنیا مزرعة الآخرة}} و محل سعی و کوشش است و آنچه در آخرت نصیب انسان می‌شود جز دستاورد تلاش دنیا ~~نیست؛~~ {{قرآن\|وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى}}<ref>«و اینکه آدمی را چیزی جز آنچه (برای آن) کوشیده است نخواهد بود» سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>.<ref>ام‌البنین خالقیان، دانشنامه صحیفه سجادیه، ص ۲۱۹؛ عبدالامیر خادم علی‌زاده، مقاله دنیا و آخرت، دانشنامه امام علی ج۷، ص ۱۰۹.</ref>		برخی لغت‌شناسان دنیا را به معنای نزدیک‌تر بودن نسبت به [[جهان آخرت]] و مرحله نخست زندگی می‌دانند و برخی دیگر آن را به معنای پست‌تر نسبت به جهان آخرت دانسته‌اند.<ref>ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۲، ص۳۰۳؛ جوهری، الصحاح، ج۶ ص۲۳۴۱؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۴، ص۲۷۲؛ ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ج۲، ص۱۳۷.</ref> در فرهنگ اسلامی دنیا بیشتر به معنای دوره زندگی هر انسان تا پیش از [[مرگ]] به کار رفته که محدود بوده و به ندرت به معنای جهان مادی و کیهان آمده است. دنیا مزرعه آخرت {{عربی\|الدنیا مزرعة الآخرة}} و محل سعی و کوشش است و آنچه در آخرت نصیب انسان می‌شود جز دستاورد تلاش دنیا نیست: {{قرآن\|وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى}}<ref>«و اینکه آدمی را چیزی جز آنچه (برای آن) کوشیده است نخواهد بود» سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>.<ref>ام‌البنین خالقیان، دانشنامه صحیفه سجادیه، ص ۲۱۹؛ عبدالامیر خادم علی‌زاده، مقاله دنیا و آخرت، دانشنامه امام علی ج۷، ص ۱۰۹.</ref>

	== راه‌های دلبسته نشدن به دنیا ==		== راه‌های دلبسته نشدن به دنیا ==
	برخی از راه‌های دلبسته نشدن به دنیا چنین است:		برخی از راه‌های دلبسته نشدن به دنیا چنین است:
	# '''اندیشیدن درباره [[ماهیت دنیا]]''': از راه‌های از بین بردن [[حب دنیا]]، اندیشیدن درباره ماهیت دنیا دانسته شده است. [[قرآن]] بین دنیا و آخرت مقایسه‌هایی انجام داده که تأمل در آنها می‌تواند انسان را به این نکته برساند که دنیا پایدار نیست<ref>سوره نحل، آیه ۹۶.</ref> یک استدلال عقلی است؛ یعنی بر فرض که لذایذی در دنیا فراهم باشد، ولی همه از بین می‌رود؛ از آن طرف لذت‌های آخرت پایدار بوده و به لحاظ مقدار نیز بی‌نهایت است.<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۲.</ref>		# '''اندیشیدن درباره [[ماهیت دنیا]]''': از راه‌های از بین بردن [[حب دنیا]]، اندیشیدن درباره ماهیت دنیا دانسته شده است. قرآن بین دنیا و آخرت مقایسه‌هایی انجام داده که تأمل در آنها می‌تواند انسان را به این نکته برساند که دنیا پایدار نیست<ref>سوره نحل، آیه ۹۶.</ref> یک استدلال عقلی است؛ یعنی بر فرض که لذایذی در دنیا فراهم باشد، ولی همه از بین می‌رود؛ از آن طرف لذت‌های آخرت پایدار بوده و به لحاظ مقدار نیز بی‌نهایت است.<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۲.</ref>
	# '''توجه به زودگذر بودن دنیا''': خواندن سرگذشت امیران و پادشاهانی که ثروت و قدرت گذشته خود را از دست داده و دچار ذلت و خواری شده‌اند، در توجه به بی‌اعتباری دنیا تأثیرگذار است.<ref>برای نمونه نگاه کنید به اسدی گرمارودی، محمد، درس‌هایی از تربیت انسانی، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء، ۱۳۷۳، ج۳. ص۲۴۵.</ref>		# '''توجه به زودگذر بودن دنیا''': خواندن سرگذشت امیران و پادشاهانی که ثروت و قدرت گذشته خود را از دست داده و دچار ذلت و خواری شده‌اند، در توجه به بی‌اعتباری دنیا تأثیرگذار است.<ref>برای نمونه نگاه کنید به اسدی گرمارودی، محمد، درس‌هایی از تربیت انسانی، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء، ۱۳۷۳، ج۳. ص۲۴۵.</ref>
	# '''یاد [[مرگ]] و توجه به آخرت''': به یاد آوردن مرگ که سفر حتمی پیش روی انسان است، باعث می‌شود دل بستن به دنیا کم شده، یا از بین برود. یاد مرگ موجب می‌شود انسان در دنیا به انجام کارهای نیک پرداخته و توشه‌ای برای آخرت فراهم کند. باور قلبی به قیامت و آخرت نیز، از [[غفلت]] و سرگرم شدن به دنیا جلوگیری می‌کند.		# '''یاد مرگ و توجه به آخرت''': به یاد آوردن مرگ که سفر حتمی پیش روی انسان است، باعث می‌شود دل بستن به دنیا کم شده، یا از بین برود. یاد مرگ موجب می‌شود انسان در دنیا به انجام کارهای نیک پرداخته و توشه‌ای برای آخرت فراهم کند. باور قلبی به قیامت و آخرت نیز، از [[غفلت]] و سرگرم شدن به دنیا جلوگیری می‌کند.
	# [[صدقه]] و [[انفاق مستحبی]]: راه دیگر برای زدودن حب دنیا، صدقه و انفاق مستحبی و پرداخت واجبات مالی همچون [[خمس]] و [[زکات]] معرفی شده است؛<ref>امام‌خمینی، آداب الصلاة، ۱۳۷۸ش، ۵۰-۵۱.</ref> زیرا وقتی انسان آنچه را که با زحمت به دست آورده و دوست دارد انفاق ~~می‌کند~~ عملا دل از آن می‌کَند و این رفتار بر قلب اثر می‌گذارد.<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۳.</ref>		# صدقه و انفاق مستحبی: راه دیگر برای زدودن حب دنیا، صدقه و انفاق مستحبی و پرداخت واجبات مالی همچون خمس و زکات معرفی شده است؛<ref>امام‌خمینی، آداب الصلاة، ۱۳۷۸ش، ۵۰-۵۱.</ref> زیرا وقتی انسان آنچه را که با زحمت به دست آورده و دوست دارد انفاق می‌کند، عملا دل از آن می‌کَند و این رفتار بر قلب اثر می‌گذارد.<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۳.</ref>
	# '''افزایش [[ایمان]] و [[تقوا]]:''' هرچه ایمان انسان به خدا بیش‌تر شود، وابستگی به دنیا، کم‌تر می‌شود. [[پیامبران الهی]] و اولیای خدا، هرگز دل‌بستگی به دنیا نداشتند. [[علی]] (ع) در این باره می‌فرماید: «ای دنیا! غیر علی را فریب بده‌، من تو را سه طلاقه کرده‌ام‌».<ref>غرر الحکم‌، ج ۲، ص ۸۶.</ref>		# '''افزایش [[ایمان]] و [[تقوا]]:''' هرچه ایمان انسان به خدا بیش‌تر شود، وابستگی به دنیا، کم‌تر می‌شود. [[پیامبران الهی]] و اولیای خدا، هرگز دل‌بستگی به دنیا نداشتند. علی (ع) در این باره می‌فرماید: «ای دنیا! غیر علی را فریب بده‌، من تو را سه طلاقه کرده‌ام‌».<ref>غرر الحکم‌، ج ۲، ص ۸۶.</ref>
	# '''[[خودشناسی]]:''' انسان باید خود را به خوبی بشناسد و بداند موجودی است آسیب‌پذیر که فاصلۀ میان مرگ و زندگی او بسیار کم است. امروز سالم است و پر نشاط، فردا ممکن است گرفتار سخت‌ترین بیماری‌ها، یا اندوه‌بارترین مصایب گردد. امروز قوی و غنی و قدرت‌مند است، فردا ممکن است از ضعیف‌ترین و فقیرترین افراد باشد و نمونه‌های آن صفحات تاریخ بشریّت را پر کرده است. این اندیشه در او روحیۀ متعالی [[هجرت]] و [[جهاد]] را زنده می‌کند.<ref>توبه، ۲۰ - ۲۱.</ref>		# '''[[خودشناسی]]:''' انسان باید خود را به خوبی بشناسد و بداند موجودی است آسیب‌پذیر که فاصلۀ میان مرگ و زندگی او بسیار کم است. امروز سالم است و پر نشاط، فردا ممکن است گرفتار سخت‌ترین بیماری‌ها، یا اندوه‌بارترین مصایب گردد. امروز قوی و غنی و قدرت‌مند است، فردا ممکن است از ضعیف‌ترین و فقیرترین افراد باشد و نمونه‌های آن صفحات تاریخ بشریّت را پر کرده است. این اندیشه در او روحیۀ متعالی هجرت و جهاد را زنده می‌کند.<ref>توبه، ۲۰ - ۲۱.</ref>
	# '''اندیشه در [[حرص]] و اندوختن مال:''' انسان باید اندیشه کند که حرص در اندوختن و ذخیره‌کردن اموال و برنامه‌ریزی برای رسیدن به آرزوها و آمال، هرگز مایۀ سعادت انسان نمی‌شود، بلکه دائماً او را به درد و رنج گرفتار می‌سازد؛ از این‌رو باید [[صبر]] و [[استقامت]] که خمیرمایۀ همۀ کارهای مثبت و پایۀ اصلی هرگونه [[اطاعت]] و ترک [[معصیت]] و [[دنیای مذموم]] است و از جمله اسباب ورود در بهشت و [[رضوان الهی]] است، را پیشه سازد.<ref>انسان، ۱۲؛ رعد، ۲۴.</ref> این اندیشه موجب می‌گردد در امور زندگی [[قناعت]] پیشه نموده و به ضروریات [[زندگی]] اکتفا نماید. به زندگی سادۀ فقرا و مردمی که در سطحی پایین‌تر هستند نگاه کرده و از این طریق روح انفاق و کمک به مستمندان را در خویش تقویت نماید.<ref>مائده، ۸۵.</ref>		# '''اندیشه در [[حرص]] و اندوختن مال:''' انسان باید اندیشه کند که حرص در اندوختن و ذخیره‌کردن اموال و برنامه‌ریزی برای رسیدن به آرزوها و آمال، هرگز مایۀ سعادت انسان نمی‌شود، بلکه دائماً او را به درد و رنج گرفتار می‌سازد؛ از این‌رو باید صبر و استقامت که خمیرمایۀ همۀ کارهای مثبت و پایۀ اصلی هرگونه اطاعت و ترک معصیت و دنیای مذموم است و از جمله اسباب ورود در بهشت و رضوان الهی است، را پیشه سازد.<ref>انسان، ۱۲؛ رعد، ۲۴.</ref> این اندیشه موجب می‌گردد در امور زندگی [[قناعت]] پیشه نموده و به ضروریات زندگی اکتفا نماید. به زندگی سادۀ فقرا و مردمی که در سطحی پایین‌تر هستند نگاه کرده و از این طریق روح انفاق و کمک به مستمندان را در خویش تقویت نماید.<ref>مائده، ۸۵.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	چگونه انسان به دنیا دلبسته نشود؟		چگونه انسان به دنیا دلبسته نشود؟
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	دوستی [[دنیا]] منشأ همۀ خطاها معرفی شده است<ref>{{عربی\|حب الدنیا رأس کل خطیئه}}؛ مصباح الشریعة، ص ۱۳۸، بیروت، اعلمی، چاپ اول، ۱۴۰۰ق.</ref>. دوستی دنیا، اعم از [[حب مال]]، مقام، برتری‌جویی، تن‌پروری، انتقام‌جویی و مانند اینها، گاه چنان طوفانی در [[روح]] [[انسان]] ایجاد می‌کند که موجب می‌شود انسان [[حیات دنیا]] را بر [[آخرت]] مقدم دارد<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۲۶، ص ۴۰۶ ـ ۴۰۷، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.</ref>. اما باید توجه داشت که در بیان [[قرآن]] و [[روایات]]، دنیا به دو قسم تقسیم شده است: [[دنیای مذموم]] و [[دنیای ممدوح]]. گاهی زندگی دنیا به «لهو و لعب» توصیف شده<ref>{{قرآن\|و ما الحیاة الدنیا الا لعب و لهو}}، زندگی دنیا جز بازی و سرگرمی نیست». انعام، ۳۲.</ref> و عامل [[غرور]] و فریب دانسته شده است<ref>لقمان، ۳۳؛ حدید، ۲۰؛ آل عمران، ۱۸۵؛ انعام، ۷۰؛ جاثیه، ۳۵؛ آل عمران، ۱۹۶.</ref> و گاهی اگر این مواهب مادی و در اصطلاح فرصت‌های دنیایی، با [[بصیرت]] و ارادۀ دارندۀ آن، تغییر جهت داده و نردبانی برای رسیدن به اهداف الهی گردند، سرمایه‌هایی می‌شوند که خدا آنها را از [[مؤمنان]] می‌خرد و [[بهشت]] جاودان و [[سعادت]] ابدی به آنها می‌بخشد<ref>سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص ۳۵۲، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.</ref>. آن‌گونه که [[حضرت علی]](ع) فرمود: «دنیا برای رسیدن به آخرت آفریده شده، نه برای رسیدن به خود»<ref>{{عربی\|الدنیا خلقت لغیرها و لم تخلق لنفسها}}، نهج البلاغة، ص ۵۵۷، حکمت ۴۶۳.</ref>.		دوستی [[دنیا]] منشأ همۀ خطاها معرفی شده است.<ref>{{عربی\|حب الدنیا رأس کل خطیئه}}؛ مصباح الشریعة، ص ۱۳۸، بیروت، اعلمی، چاپ اول، ۱۴۰۰ق.</ref> دوستی دنیا، اعم از [[حب مال]]، مقام، برتری‌جویی، تن‌پروری، انتقام‌جویی و مانند اینها، گاه چنان طوفانی در [[روح]] [[انسان]] ایجاد می‌کند که موجب می‌شود انسان [[حیات دنیا]] را بر [[آخرت]] مقدم دارد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۲۶، ص ۴۰۶ ـ ۴۰۷، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.</ref> اما باید توجه داشت که در بیان [[قرآن]] و [[روایات]]، دنیا به دو قسم تقسیم شده است: [[دنیای مذموم]] و [[دنیای ممدوح]]. گاهی زندگی دنیا به «لهو و لعب» توصیف شده<ref>{{قرآن\|و ما الحیاة الدنیا الا لعب و لهو}}، زندگی دنیا جز بازی و سرگرمی نیست». انعام، ۳۲.</ref> و عامل [[غرور]] و فریب دانسته شده است<ref>لقمان، ۳۳؛ حدید، ۲۰؛ آل عمران، ۱۸۵؛ انعام، ۷۰؛ جاثیه، ۳۵؛ آل عمران، ۱۹۶.</ref> و گاهی اگر این مواهب مادی و در اصطلاح فرصت‌های دنیایی، با [[بصیرت]] و ارادۀ دارندۀ آن، تغییر جهت داده و نردبانی برای رسیدن به اهداف الهی گردند، سرمایه‌هایی می‌شوند که خدا آنها را از [[مؤمنان]] می‌خرد و [[بهشت]] جاودان و [[سعادت]] ابدی به آنها می‌بخشد.<ref>سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص ۳۵۲، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.</ref> آن‌گونه که [[حضرت علی]](ع) فرمود: «دنیا برای رسیدن به آخرت آفریده شده، نه برای رسیدن به خود».<ref>{{عربی\|الدنیا خلقت لغیرها و لم تخلق لنفسها}}، نهج البلاغة، ص ۵۵۷، حکمت ۴۶۳.</ref>

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	برخی لغت‌شناسان دنیا را به معنای نزدیک‌تر بودن نسبت به [[جهان آخرت]] و مرحله نخست زندگی می‌دانند و برخی دیگر آن را به معنای پست‌تر نسبت به جهان آخرت دانسته‌اند<ref>ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۲، ص۳۰۳؛ جوهری، الصحاح، ج۶ ص۲۳۴۱؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۴، ص۲۷۲؛ ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ج۲، ص۱۳۷.</ref>. در [[فرهنگ اسلامی]] دنیا بیشتر به معنای دوره زندگی هر انسان تا پیش از [[مرگ]] به کار رفته که محدود بوده و به ندرت به معنای [[جهان مادی]] و کیهان آمده است. دنیا مزرعه آخرت {{عربی\|الدنیا مزرعة الآخرة}} و محل سعی و کوشش است و آنچه در آخرت نصیب انسان می‌شود جز دستاورد تلاش دنیا نیست؛ {{قرآن\|وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى}}<ref>«و اینکه آدمی را چیزی جز آنچه (برای آن) کوشیده است نخواهد بود» سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>.<ref>ام‌البنین خالقیان، دانشنامه صحیفه سجادیه، ص ۲۱۹؛ عبدالامیر خادم علی‌زاده، مقاله دنیا و آخرت، دانشنامه امام علی ج۷، ص ۱۰۹.</ref>		برخی لغت‌شناسان دنیا را به معنای نزدیک‌تر بودن نسبت به [[جهان آخرت]] و مرحله نخست زندگی می‌دانند و برخی دیگر آن را به معنای پست‌تر نسبت به جهان آخرت دانسته‌اند.<ref>ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۲، ص۳۰۳؛ جوهری، الصحاح، ج۶ ص۲۳۴۱؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۴، ص۲۷۲؛ ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ج۲، ص۱۳۷.</ref> در [[فرهنگ اسلامی]] دنیا بیشتر به معنای دوره زندگی هر انسان تا پیش از [[مرگ]] به کار رفته که محدود بوده و به ندرت به معنای [[جهان مادی]] و کیهان آمده است. دنیا مزرعه آخرت {{عربی\|الدنیا مزرعة الآخرة}} و محل سعی و کوشش است و آنچه در آخرت نصیب انسان می‌شود جز دستاورد تلاش دنیا نیست؛ {{قرآن\|وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى}}<ref>«و اینکه آدمی را چیزی جز آنچه (برای آن) کوشیده است نخواهد بود» سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>.<ref>ام‌البنین خالقیان، دانشنامه صحیفه سجادیه، ص ۲۱۹؛ عبدالامیر خادم علی‌زاده، مقاله دنیا و آخرت، دانشنامه امام علی ج۷، ص ۱۰۹.</ref>

	== راه‌های دلبسته نشدن به دنیا ==		== راه‌های دلبسته نشدن به دنیا ==
	برخی از راه‌های دلبسته نشدن به دنیا چنین است:		برخی از راه‌های دلبسته نشدن به دنیا چنین است:
	# '''اندیشیدن درباره [[ماهیت دنیا]]''': از راه‌های از بین بردن [[حب دنیا]]، اندیشیدن درباره ماهیت دنیا دانسته شده است. [[قرآن]] بین دنیا و آخرت مقایسه‌هایی انجام داده که تأمل در آنها می‌تواند انسان را به این نکته برساند که دنیا پایدار نیست<ref>سوره نحل، آیه ۹۶.</ref> یک استدلال عقلی است؛ یعنی بر فرض که لذایذی در دنیا فراهم باشد، ولی همه از بین می‌رود؛ از آن طرف لذت‌های آخرت پایدار بوده و به لحاظ مقدار نیز بی‌نهایت است<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۲.</ref>.		# '''اندیشیدن درباره [[ماهیت دنیا]]''': از راه‌های از بین بردن [[حب دنیا]]، اندیشیدن درباره ماهیت دنیا دانسته شده است. [[قرآن]] بین دنیا و آخرت مقایسه‌هایی انجام داده که تأمل در آنها می‌تواند انسان را به این نکته برساند که دنیا پایدار نیست<ref>سوره نحل، آیه ۹۶.</ref> یک استدلال عقلی است؛ یعنی بر فرض که لذایذی در دنیا فراهم باشد، ولی همه از بین می‌رود؛ از آن طرف لذت‌های آخرت پایدار بوده و به لحاظ مقدار نیز بی‌نهایت است.<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۲.</ref>
	# '''توجه به زودگذر بودن دنیا''': خواندن سرگذشت امیران و پادشاهانی که ثروت و قدرت گذشته خود را از دست داده و دچار ذلت و خواری شده‌اند، در توجه به بی‌اعتباری دنیا تأثیرگذار است<ref>برای نمونه نگاه کنید به اسدی گرمارودی، محمد، درس‌هایی از تربیت انسانی، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء، ۱۳۷۳، ج۳. ص۲۴۵.</ref>.		# '''توجه به زودگذر بودن دنیا''': خواندن سرگذشت امیران و پادشاهانی که ثروت و قدرت گذشته خود را از دست داده و دچار ذلت و خواری شده‌اند، در توجه به بی‌اعتباری دنیا تأثیرگذار است.<ref>برای نمونه نگاه کنید به اسدی گرمارودی، محمد، درس‌هایی از تربیت انسانی، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء، ۱۳۷۳، ج۳. ص۲۴۵.</ref>
	# '''یاد [[مرگ]] و توجه به آخرت''': به یاد آوردن مرگ که سفر حتمی پیش روی انسان است، باعث می‌شود دل بستن به دنیا کم شده، یا از بین برود. یاد مرگ موجب می‌شود انسان در دنیا به انجام کارهای نیک پرداخته و توشه‌ای برای آخرت فراهم کند. باور قلبی به قیامت و آخرت نیز، از [[غفلت]] و سرگرم شدن به دنیا جلوگیری می‌کند.		# '''یاد [[مرگ]] و توجه به آخرت''': به یاد آوردن مرگ که سفر حتمی پیش روی انسان است، باعث می‌شود دل بستن به دنیا کم شده، یا از بین برود. یاد مرگ موجب می‌شود انسان در دنیا به انجام کارهای نیک پرداخته و توشه‌ای برای آخرت فراهم کند. باور قلبی به قیامت و آخرت نیز، از [[غفلت]] و سرگرم شدن به دنیا جلوگیری می‌کند.
	# [[صدقه]] و [[انفاق مستحبی]]: راه دیگر برای زدودن حب دنیا، صدقه و انفاق مستحبی و پرداخت واجبات مالی همچون [[خمس]] و [[زکات]] معرفی شده ~~است~~<ref>امام‌خمینی، آداب الصلاة، ۱۳۷۸ش، ۵۰-۵۱.</ref>؛ زیرا وقتی انسان آنچه را که با زحمت به دست آورده و دوست دارد انفاق می‌کند عملا دل از آن می‌کَند و این رفتار بر قلب اثر می‌گذارد<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۳.</ref>.		# [[صدقه]] و [[انفاق مستحبی]]: راه دیگر برای زدودن حب دنیا، صدقه و انفاق مستحبی و پرداخت واجبات مالی همچون [[خمس]] و [[زکات]] معرفی شده است؛<ref>امام‌خمینی، آداب الصلاة، ۱۳۷۸ش، ۵۰-۵۱.</ref> زیرا وقتی انسان آنچه را که با زحمت به دست آورده و دوست دارد انفاق می‌کند عملا دل از آن می‌کَند و این رفتار بر قلب اثر می‌گذارد.<ref>مصباح یزدی، «حبّ دنیا؛ و راه‌های زدودن آن»، ص۱۳.</ref>
	# '''افزایش [[ایمان]] و [[تقوا]]:''' هرچه ایمان انسان به خدا بیش‌تر شود، وابستگی به دنیا، کم‌تر می‌شود. [[پیامبران الهی]] و اولیای خدا، هرگز دل‌بستگی به دنیا نداشتند. [[علی]] (ع) در این باره می‌فرماید: «ای دنیا! غیر علی را فریب بده‌، من تو را سه طلاقه کرده‌ام‌»<ref>غرر الحکم‌، ج ۲، ص ۸۶.</ref>.		# '''افزایش [[ایمان]] و [[تقوا]]:''' هرچه ایمان انسان به خدا بیش‌تر شود، وابستگی به دنیا، کم‌تر می‌شود. [[پیامبران الهی]] و اولیای خدا، هرگز دل‌بستگی به دنیا نداشتند. [[علی]] (ع) در این باره می‌فرماید: «ای دنیا! غیر علی را فریب بده‌، من تو را سه طلاقه کرده‌ام‌».<ref>غرر الحکم‌، ج ۲، ص ۸۶.</ref>
	# '''[[خودشناسی]]:''' انسان باید خود را به خوبی بشناسد و بداند موجودی است آسیب‌پذیر که فاصلۀ میان مرگ و زندگی او بسیار کم است. امروز سالم است و پر نشاط، فردا ممکن است گرفتار سخت‌ترین بیماری‌ها، یا اندوه‌بارترین مصایب گردد. امروز قوی و غنی و قدرت‌مند است، فردا ممکن است از ضعیف‌ترین و فقیرترین افراد باشد و نمونه‌های آن صفحات تاریخ بشریّت را پر کرده است. این اندیشه در او روحیۀ متعالی [[هجرت]] و [[جهاد]] را زنده می‌کند<ref>توبه، ۲۰ - ۲۱.</ref>.		# '''[[خودشناسی]]:''' انسان باید خود را به خوبی بشناسد و بداند موجودی است آسیب‌پذیر که فاصلۀ میان مرگ و زندگی او بسیار کم است. امروز سالم است و پر نشاط، فردا ممکن است گرفتار سخت‌ترین بیماری‌ها، یا اندوه‌بارترین مصایب گردد. امروز قوی و غنی و قدرت‌مند است، فردا ممکن است از ضعیف‌ترین و فقیرترین افراد باشد و نمونه‌های آن صفحات تاریخ بشریّت را پر کرده است. این اندیشه در او روحیۀ متعالی [[هجرت]] و [[جهاد]] را زنده می‌کند.<ref>توبه، ۲۰ - ۲۱.</ref>
	# '''اندیشه در [[حرص]] و اندوختن مال:''' انسان باید اندیشه کند که حرص در اندوختن و ذخیره‌کردن اموال و برنامه‌ریزی برای رسیدن به آرزوها و آمال، هرگز مایۀ سعادت انسان نمی‌شود، بلکه دائماً او را به درد و رنج گرفتار می‌سازد؛ از این‌رو باید [[صبر]] و [[استقامت]] که خمیرمایۀ همۀ کارهای مثبت و پایۀ اصلی هرگونه [[اطاعت]] و ترک [[معصیت]] و [[دنیای مذموم]] است و از جمله اسباب ورود در بهشت و [[رضوان الهی]] است، را پیشه سازد<ref>انسان، ۱۲؛ رعد، ۲۴.</ref>. این اندیشه موجب می‌گردد در امور زندگی [[قناعت]] پیشه نموده و به ضروریات [[زندگی]] اکتفا نماید. به زندگی سادۀ فقرا و مردمی که در سطحی پایین‌تر هستند نگاه کرده و از این طریق روح انفاق و کمک به مستمندان را در خویش تقویت نماید<ref>مائده، ۸۵.</ref>.		# '''اندیشه در [[حرص]] و اندوختن مال:''' انسان باید اندیشه کند که حرص در اندوختن و ذخیره‌کردن اموال و برنامه‌ریزی برای رسیدن به آرزوها و آمال، هرگز مایۀ سعادت انسان نمی‌شود، بلکه دائماً او را به درد و رنج گرفتار می‌سازد؛ از این‌رو باید [[صبر]] و [[استقامت]] که خمیرمایۀ همۀ کارهای مثبت و پایۀ اصلی هرگونه [[اطاعت]] و ترک [[معصیت]] و [[دنیای مذموم]] است و از جمله اسباب ورود در بهشت و [[رضوان الهی]] است، را پیشه سازد.<ref>انسان، ۱۲؛ رعد، ۲۴.</ref> این اندیشه موجب می‌گردد در امور زندگی [[قناعت]] پیشه نموده و به ضروریات [[زندگی]] اکتفا نماید. به زندگی سادۀ فقرا و مردمی که در سطحی پایین‌تر هستند نگاه کرده و از این طریق روح انفاق و کمک به مستمندان را در خویش تقویت نماید.<ref>مائده، ۸۵.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}