وجوه وثاقت حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazarzadeh: جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

2026-05-13T09:49:00Z

جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۹
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	'''اجماع''' اتفاق نظر جماعتی از فقها را در یک امر شرعی گویند<ref>موسوی بجنوردی، محمد، مقالات اصولی، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، چاپ سوم، ۱۳۷۱ش، ص۳۶.</ref> و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد.<ref>حلی، جعفر بن حسن، معارج الاصول، قم، موسسه آل‌البیت، ص۱۲۵. مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول، قم، مدرسه الامام امیرالمومنین، ج۲، ص۳۹۲.</ref> طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>		'''اجماع''' اتفاق نظر جماعتی از فقها را در یک امر شرعی گویند<ref>موسوی بجنوردی، محمد، مقالات اصولی، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، چاپ سوم، ۱۳۷۱ش، ص۳۶.</ref> و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد.<ref>حلی، جعفر بن حسن، معارج الاصول، قم، موسسه آل‌البیت، ص۱۲۵. مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول، قم، مدرسه الامام امیرالمومنین، ج۲، ص۳۹۲.</ref> طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>

	یادگیری و تدریس [[تاریخ پیدایش علم رجال\|علم رجال]] در بین علما، نشانه اهمیت زیاد به حدیث است؛ از [[امام صادق(ع)]] نقل شده است که فهمیدن یک حدیث، از نقل هزار حدیث بهتر است.<ref>مجلسی، محمد باقر، ~~بحارالانوار،~~ بیروت، مؤسسة وفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳هـ، ج۲، ص۱۸۴: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ مِنْ ألْفٍ تَرْویه».</ref> از همین‌رو قبل از هر چیز، حدیث را باید از جهت ادبیات عرب، علم لغت، عموم و خصوص، اطلاق و تقیید، مجمل و مبین، ظهور و دلالت الفاظ، حقیقت و مجاز و … مورد بحث قرار داد تا احادیث صحیح از ضعیف جدا شود.		یادگیری و تدریس [[تاریخ پیدایش علم رجال\|علم رجال]] در بین علما، نشانه اهمیت زیاد به حدیث است؛ از [[امام صادق(ع)]] نقل شده است که فهمیدن یک حدیث، از نقل هزار حدیث بهتر است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، مؤسسة وفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳هـ، ج۲، ص۱۸۴: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ مِنْ ألْفٍ تَرْویه».</ref> از همین‌رو قبل از هر چیز، حدیث را باید از جهت ادبیات عرب، علم لغت، عموم و خصوص، اطلاق و تقیید، مجمل و مبین، ظهور و دلالت الفاظ، حقیقت و مجاز و … مورد بحث قرار داد تا احادیث صحیح از ضعیف جدا شود.

	== جستار وابسته ==		== جستار وابسته ==

A.rezapour در ‏۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۹

2023-10-09T10:19:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۹
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =		\| اولویت =ج
	\| کیفیت =		\| کیفیت =ج
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

Fabbasi در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۴

2023-02-23T07:14:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۴
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	'''حدیث موثق:''' حدیثی است که سند آن متصل به معصوم(ع) باشد؛ اما همه یا بعضی از راویان آن غیر دوازده امامی باشد که در کتاب‌های رجال به ثقه بودن آنها تصریح شده است.<ref>عاملی، حسن بن زین الدین، معالم الدین و ملاذ المجتهدین، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ دوازدهم، ۴۱۷ق، ص۲۱۶. قربانی لاهیجی، زین العابدین، علم حدیث، قم، انصاریان، چاپ اول، ۱۳۷۰، ص۱۱۱.</ref>		'''حدیث موثق:''' حدیثی است که سند آن متصل به معصوم(ع) باشد؛ اما همه یا بعضی از راویان آن غیر دوازده امامی باشد که در کتاب‌های رجال به ثقه بودن آنها تصریح شده است.<ref>عاملی، حسن بن زین الدین، معالم الدین و ملاذ المجتهدین، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ دوازدهم، ۴۱۷ق، ص۲۱۶. قربانی لاهیجی، زین العابدین، علم حدیث، قم، انصاریان، چاپ اول، ۱۳۷۰، ص۱۱۱.</ref>

	'''حدیث ضعیف:'''حدیثی است که هیچ‌کدام از شرایط (صحیح، حسن و موثق) را ندارد.<ref>موسوی غریفی، محی الدین، قواعد الحدیث، بیروت، دار الأضواء، ~~چاچ~~ دوم، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م، ص۲۴. قربانی لاهیجی، زین العابدین، علم حدیث، قم، انصاریان، چاپ اول، ۱۳۷۰، ص۱۱۱.</ref>		'''حدیث ضعیف:'''حدیثی است که هیچ‌کدام از شرایط (صحیح، حسن و موثق) را ندارد.<ref>موسوی غریفی، محی الدین، قواعد الحدیث، بیروت، دار الأضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م، ص۲۴. قربانی لاهیجی، زین العابدین، علم حدیث، قم، انصاریان، چاپ اول، ۱۳۷۰، ص۱۱۱.</ref>

	=== از نظر متن ===		=== از نظر متن ===

Fabbasi در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۱

2022-12-12T08:11:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۴۱
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	}}		}}
	{{تکمیل مقاله		{{تکمیل مقاله
	\| شناسه =		\| شناسه = شد
	\| تیترها =		\| تیترها = شد
	\| ویرایش =		\| ویرایش =
	\| لینک‌دهی =		\| لینک‌دهی = شد
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =

Fabbasi: /* از نظر متن */ اصلاح ارقام

2022-12-12T08:04:50Z

از نظر متن: اصلاح ارقام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۴
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	'''عدم مخالفت با اجماع:'''		'''عدم مخالفت با اجماع:'''

	'''اجماع''' اتفاق نظر جماعتی از فقها را در یک امر شرعی گویند<ref>موسوی بجنوردی، محمد، مقالات اصولی، ص۳۶.</ref> و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد.<ref>حلی، جعفر بن حسن، معارج الاصول، ص۱۲۵. مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول، ج۲، ص۳۹۲.</ref> طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>		'''اجماع''' اتفاق نظر جماعتی از فقها را در یک امر شرعی گویند<ref>موسوی بجنوردی، محمد، مقالات اصولی، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، چاپ سوم، ۱۳۷۱ش، ص۳۶.</ref> و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد.<ref>حلی، جعفر بن حسن، معارج الاصول، قم، موسسه آل‌البیت، ص۱۲۵. مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول، قم، مدرسه الامام امیرالمومنین، ج۲، ص۳۹۲.</ref> طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>

	یادگیری و تدریس [[تاریخ پیدایش علم رجال\|علم رجال]] در بین علما، نشانه اهمیت زیاد به حدیث است؛ از [[امام صادق(ع)]] نقل شده است که فهمیدن یک حدیث، از نقل هزار حدیث بهتر است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة وفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳هـ، ج۲، ص۱۸۴: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ مِنْ ألْفٍ تَرْویه».</ref> از همین‌رو قبل از هر چیز، حدیث را باید از جهت ادبیات عرب، علم لغت، عموم و خصوص، اطلاق و تقیید، مجمل و مبین، ظهور و دلالت الفاظ، حقیقت و مجاز و … مورد بحث قرار داد تا احادیث صحیح از ضعیف جدا شود.		یادگیری و تدریس [[تاریخ پیدایش علم رجال\|علم رجال]] در بین علما، نشانه اهمیت زیاد به حدیث است؛ از [[امام صادق(ع)]] نقل شده است که فهمیدن یک حدیث، از نقل هزار حدیث بهتر است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة وفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳هـ، ج۲، ص۱۸۴: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ مِنْ ألْفٍ تَرْویه».</ref> از همین‌رو قبل از هر چیز، حدیث را باید از جهت ادبیات عرب، علم لغت، عموم و خصوص، اطلاق و تقیید، مجمل و مبین، ظهور و دلالت الفاظ، حقیقت و مجاز و … مورد بحث قرار داد تا احادیث صحیح از ضعیف جدا شود.

Fabbasi: /* از نظر متن */ اضافه کردن چند پاورقی

2022-12-12T07:59:03Z

از نظر متن: اضافه کردن چند پاورقی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۹
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	'''عدم مخالفت با اجماع:'''		'''عدم مخالفت با اجماع:'''

	'''اجماع''' اتفاق نظر ~~جمیع فقهاء~~ را در یک امر شرعی گویند و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد. طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>		'''اجماع''' اتفاق نظر جماعتی از فقها را در یک امر شرعی گویند<ref>موسوی بجنوردی، محمد، مقالات اصولی، ص۳۶.</ref> و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد.<ref>حلی، جعفر بن حسن، معارج الاصول، ص۱۲۵. مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول، ج۲، ص۳۹۲.</ref> طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>

	یادگیری و تدریس [[تاریخ پیدایش علم رجال\|علم رجال]] در بین ~~علماء،~~ نشانه اهمیت زیاد به حدیث است؛ از [[امام صادق(ع)]] نقل شده است که فهمیدن یک حدیث، از نقل هزار حدیث بهتر است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة وفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳هـ، ج۲، ص۱۸۴: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ مِنْ ألْفٍ تَرْویه».</ref> از همین‌رو قبل از هر چیز، حدیث را باید از جهت ادبیات عرب، علم لغت، عموم و خصوص، اطلاق و تقیید، مجمل و مبین، ظهور و دلالت الفاظ، حقیقت و مجاز و … مورد بحث قرار داد تا احادیث صحیح از ضعیف جدا شود.		یادگیری و تدریس [[تاریخ پیدایش علم رجال\|علم رجال]] در بین علما، نشانه اهمیت زیاد به حدیث است؛ از [[امام صادق(ع)]] نقل شده است که فهمیدن یک حدیث، از نقل هزار حدیث بهتر است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة وفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳هـ، ج۲، ص۱۸۴: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ مِنْ ألْفٍ تَرْویه».</ref> از همین‌رو قبل از هر چیز، حدیث را باید از جهت ادبیات عرب، علم لغت، عموم و خصوص، اطلاق و تقیید، مجمل و مبین، ظهور و دلالت الفاظ، حقیقت و مجاز و … مورد بحث قرار داد تا احادیث صحیح از ضعیف جدا شود.

	== جستار وابسته ==		== جستار وابسته ==

Fabbasi: /* از نظر متن */

2022-12-12T07:47:15Z

از نظر متن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	هر حدیثی که با بدیهیات عقل مخالف باشد، صدور آن از معصوم مورد اشکال است. مانند احادیثی درباره [[قابل رؤیت بودن خدا]]، [[جبر و اختیار]]، نقض [[دلیل عصمت انبیاء\|عصمت پیامبران الهی]]، و … که باید کنار گذاشته شود.		هر حدیثی که با بدیهیات عقل مخالف باشد، صدور آن از معصوم مورد اشکال است. مانند احادیثی درباره [[قابل رؤیت بودن خدا]]، [[جبر و اختیار]]، نقض [[دلیل عصمت انبیاء\|عصمت پیامبران الهی]]، و … که باید کنار گذاشته شود.

	'''عدم مخالفت با ~~ضرورت و~~ اجماع:'''		'''عدم مخالفت با اجماع:'''

	'''اجماع''' اتفاق نظر جمیع فقهاء را در یک امر شرعی گویند و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد. طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>		'''اجماع''' اتفاق نظر جمیع فقهاء را در یک امر شرعی گویند و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد. طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>

Fabbasi: /* از نظر متن */

2022-12-12T07:46:30Z

از نظر متن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۶
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	'''عدم مخالفت باسنت:'''		'''عدم مخالفت باسنت:'''

	حدیث، نباید با [[سنّت]] و [[خبر متواتر]]، مخالف باشد. امام باقر(ع) فرمود: {{نقل قول\|حدیثی را که از ما به شما برسد اگر با قرآن و سنّت رسول‌الله موافق نباشد؛ تصدیق نکنید.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۹، ح۴۸: «لا تصدّق علینا إلاّ ما وافَقَ کتابَ الله و سنّةَ نبیِّه».</ref>}}		حدیث، نباید با [[سنّت]] و [[خبر متواتر]]، مخالف باشد. امام باقر(ع) فرمود: {{نقل قول\|حدیثی را که از ما به شما برسد اگر با قرآن و سنّت رسول‌الله موافق نباشد؛ تصدیق نکنید.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۹، ح۴۸: «لا تصدّق علینا إلاّ ما وافَقَ کتابَ الله و سنّةَ نبیِّه».</ref>}}

	'''عدم مخالفت با عقل:'''		'''عدم مخالفت با عقل:'''

	هر حدیثی که با بدیهیات عقل مخالف باشد، صدور آن از معصوم مورد اشکال است. مانند احادیثی درباره [[قابل رؤیت بودن خدا]]، [[جبر و اختیار]]، نقض [[دلیل عصمت انبیاء\|عصمت پیامبران الهی]]، و … که باید کنار گذاشته شود.		هر حدیثی که با بدیهیات عقل مخالف باشد، صدور آن از معصوم مورد اشکال است. مانند احادیثی درباره [[قابل رؤیت بودن خدا]]، [[جبر و اختیار]]، نقض [[دلیل عصمت انبیاء\|عصمت پیامبران الهی]]، و … که باید کنار گذاشته شود.

	'''عدم مخالفت با ضرورت و اجماع:'''		'''عدم مخالفت با ضرورت و اجماع:'''

	'''اجماع''' اتفاق نظر جمیع فقهاء را در یک امر شرعی گویند و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد. طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>		'''اجماع''' اتفاق نظر جمیع فقهاء را در یک امر شرعی گویند و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد. طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>

Fabbasi: /* از نظر متن */

2022-12-12T07:45:56Z

از نظر متن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۵
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	=== از نظر متن ===		=== از نظر متن ===
	'''عدم مخالفت با قرآن:'''		'''عدم مخالفت با قرآن:'''
	اگر مضمون و محتوی حدیث، برخلاف [[نص قرآن]] یا [[ظاهر قرآن]] باشد، مورد قبول علمای شیعه قرار نمی‌گیرد. از رسول خدا(ص) روایت شده است: {{نقل قول\|ای مردم! آنچه از من به شما رسیده در صورت موافقت با کتاب خدا، گفته من است، و آنچه را که مخالف با قرآن باشد، من نگفته‌ام.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۱۵ و ۷۹: «أیها الناس ما جائکم عنّی یُوافِق کتابَ الله فأنا قلتُه و ما جائکم یُخالِف کتابَ الله فلم أقلْه»</ref>}}		اگر مضمون و محتوی حدیث، برخلاف [[نص یا ظاهر قرآن\|نص یا ظاهر قرآن]] باشد، مورد قبول علمای شیعه قرار نمی‌گیرد. از رسول خدا(ص) روایت شده است: {{نقل قول\|ای مردم! آنچه از من به شما رسیده در صورت موافقت با کتاب خدا، گفته من است، و آنچه را که مخالف با قرآن باشد، من نگفته‌ام.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۱۵ و ۷۹: «أیها الناس ما جائکم عنّی یُوافِق کتابَ الله فأنا قلتُه و ما جائکم یُخالِف کتابَ الله فلم أقلْه»</ref>}}

	'''عدم مخالفت باسنت:'''		'''عدم مخالفت باسنت:'''

Fabbasi در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۴۴

2022-12-12T07:44:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۴
خط ۴:		خط ۴:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	آمدن نام همه راویان تا معصوم(ع)؛ ثقه بودن تمام راویان؛ معارض نبودن محتوای حدیث با ~~قرآن،~~ دیگر روایات، ضروریات عقل و اجماع علما، از جمله معیارهای قابل استناد بودن حدیث می‌باشد که از آن به وجوه وثاقت حدیث نیز یاد می‌شود.		آمدن نام همه راویان تا معصوم(ع)؛ ثقه بودن تمام راویان؛ معارض نبودن محتوای حدیث با [[قرآن]] و دیگر روایات، ضروریات عقل و [[اجماع]] علما، از جمله معیارهای قابل استناد بودن حدیث می‌باشد که از آن به وجوه وثاقت حدیث نیز یاد می‌شود.

	== ملاک وثاقت حدیث ==		== ملاک وثاقت حدیث ==
	=== از نظر سند ===		=== از نظر سند ===
	'''حدیث صحیح:''' حدیثی است که سلسله سند آن به معصوم(ع) متّصل باشد و ~~ناقل~~ آن در تمام طبقات، ~~شیعة~~ اثنی ~~عشری، ضابط و عادل~~ باشد.<ref>قربانی لاهیجی، زین العابدین، علم حدیث، قم، انصاریان، چاپ اول، ۱۳۷۰، ص۱۱۱.</ref>		'''حدیث صحیح:''' حدیثی است که [[سلسله حدیث\|سلسله سند]] آن به معصوم(ع) متّصل باشد و راوی آن در تمام طبقات، [[شیعه اثنی عشری]]، ثقه باشد.<ref>قربانی لاهیجی، زین العابدین، علم حدیث، قم، انصاریان، چاپ اول، ۱۳۷۰، ص۱۱۱.</ref>

	'''حدیث حسن:''' حدیثی است که سلسله سند آن متصل به معصوم(ع) باشد و راویان آن شیعه و مورد ستایش (نه در حد ~~عدالت~~) باشند و مذمت هم نشده باشد.<ref>عاملی، زین الدین بن علی، الرعایة فی علم الدرایة، قم، مکتبة آیت الله مرعشی نجفی، چاپ اول، ۱۴۱۳ق، ص۸۱. کلباسی، ابو الهدی، سماء المقال فی علم الرجال، قم، مؤسسة ولی العصر(ع) للدراسات الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۴۲۹.</ref>		'''حدیث حسن:''' حدیثی است که سلسله سند آن متصل به معصوم(ع) باشد و راویان آن شیعه و مورد ستایش (نه در حد وثاقت) باشند و مذمت هم نشده باشد.<ref>عاملی، زین الدین بن علی، الرعایة فی علم الدرایة، قم، مکتبة آیت الله مرعشی نجفی، چاپ اول، ۱۴۱۳ق، ص۸۱. کلباسی، ابو الهدی، سماء المقال فی علم الرجال، قم، مؤسسة ولی العصر(ع) للدراسات الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۴۲۹.</ref>

	'''حدیث موثق:''' حدیثی است که سند آن متصل به معصوم(ع) باشد؛ اما همه یا بعضی از راویان آن غیر دوازده امامی باشد که در کتاب‌های رجال به ثقه بودن آنها تصریح شده است.<ref>عاملی، حسن بن زین الدین، معالم الدین و ملاذ المجتهدین، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ دوازدهم، ۴۱۷ق، ص۲۱۶. قربانی لاهیجی، زین العابدین، علم حدیث، قم، انصاریان، چاپ اول، ۱۳۷۰، ص۱۱۱.</ref>		'''حدیث موثق:''' حدیثی است که سند آن متصل به معصوم(ع) باشد؛ اما همه یا بعضی از راویان آن غیر دوازده امامی باشد که در کتاب‌های رجال به ثقه بودن آنها تصریح شده است.<ref>عاملی، حسن بن زین الدین، معالم الدین و ملاذ المجتهدین، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ دوازدهم، ۴۱۷ق، ص۲۱۶. قربانی لاهیجی، زین العابدین، علم حدیث، قم، انصاریان، چاپ اول، ۱۳۷۰، ص۱۱۱.</ref>
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	=== از نظر متن ===		=== از نظر متن ===
	'''عدم مخالفت با قرآن:'''		'''عدم مخالفت با قرآن:'''
	اگر مضمون و محتوی حدیث، برخلاف نص یا ظاهر قرآن باشد، مورد قبول ~~علماء~~ شیعه قرار نمی‌گیرد. از رسول خدا(ص) روایت شده است: ای مردم! آنچه از من به شما رسیده در صورت موافقت با کتاب خدا، گفته من است، و آنچه را که مخالف با قرآن باشد، من نگفته‌ام.»<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۱۵ و ۷۹: «أیها الناس ما جائکم عنّی یُوافِق کتابَ الله فأنا قلتُه و ما جائکم یُخالِف کتابَ الله فلم أقلْه»</ref>		اگر مضمون و محتوی حدیث، برخلاف [[نص قرآن]] یا [[ظاهر قرآن]] باشد، مورد قبول علمای شیعه قرار نمی‌گیرد. از رسول خدا(ص) روایت شده است: {{نقل قول\|ای مردم! آنچه از من به شما رسیده در صورت موافقت با کتاب خدا، گفته من است، و آنچه را که مخالف با قرآن باشد، من نگفته‌ام.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۱۵ و ۷۹: «أیها الناس ما جائکم عنّی یُوافِق کتابَ الله فأنا قلتُه و ما جائکم یُخالِف کتابَ الله فلم أقلْه»</ref>}}

	'''عدم مخالفت باسنت ~~قطعی~~:'''		'''عدم مخالفت باسنت:'''
	حدیث، نباید با سنّت ~~قطعی رسول‌الله(ص) و ائمه(ع)~~ و خبر ~~متواتر،~~ مخالف باشد. امام باقر(ع) فرمود: ~~«حدیثی~~ را که از ما به شما برسد اگر با قرآن و سنّت رسول‌الله موافق نباشد؛ تصدیق نکنید.»<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۹، ح۴۸: «لا تصدّق علینا إلاّ ما وافَقَ کتابَ الله و سنّةَ نبیِّه».</ref>		حدیث، نباید با [[سنّت]] و [[خبر متواتر]]، مخالف باشد. امام باقر(ع) فرمود: {{نقل قول\|حدیثی را که از ما به شما برسد اگر با قرآن و سنّت رسول‌الله موافق نباشد؛ تصدیق نکنید.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۹، ح۴۸: «لا تصدّق علینا إلاّ ما وافَقَ کتابَ الله و سنّةَ نبیِّه».</ref>}}

	'''عدم مخالفت با عقل:'''		'''عدم مخالفت با عقل:'''
	هر حدیثی که با بدیهیات عقل مخالف باشد، صدور آن از معصوم مورد اشکال است. مانند احادیثی درباره قابل رؤیت بودن ~~خدا،~~ جبر و ~~اختیار،~~ نقض عصمت پیامبران ~~الهی،~~ و … که باید کنار گذاشته شود.		هر حدیثی که با بدیهیات عقل مخالف باشد، صدور آن از معصوم مورد اشکال است. مانند احادیثی درباره [[قابل رؤیت بودن خدا]]، [[جبر و اختیار]]، نقض [[دلیل عصمت انبیاء\|عصمت پیامبران الهی]]، و … که باید کنار گذاشته شود.

	'''عدم مخالفت با ضرورت و اجماع:'''		'''عدم مخالفت با ضرورت و اجماع:'''
	'''اجماع''' اتفاق نظر جمیع فقهاء را در یک امر شرعی گویند و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد. طبق روایات اسلامی، زمانی که ~~به سر~~ حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>		'''اجماع''' اتفاق نظر جمیع فقهاء را در یک امر شرعی گویند و ملاک حجیت آن، کشف آن از قول معصوم(ع) می‌باشد. طبق روایات اسلامی، زمانی که درباره حدیثی اختلاف پیدا شد؛ آن حدیثی مورد قبول قرار می‌گیرد که بر آن اتفاق نظر وجود داند و هیچ شکی در آن حدیث نیست.<ref>حرّ عاملی، محمد، وسائل‌الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ هفتم، ۱۳۷۲، ج۱۸، ص۸۸، ح۴۳: «إذا اختلف أحادیثُنا علیکم، فخذوا بما اجتمعتْ علیه شیعتُنا فإنّه لا ریبَ فیه».</ref>

	یادگیری و تدریس [[تاریخ پیدایش علم رجال\|علم رجال]] در بین علماء، ~~نشانة~~ اهمیت زیاد به حدیث است؛ از [[امام صادق(ع)]] نقل شده است که فهمیدن یک حدیث، از نقل هزار حدیث بهتر است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة وفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳هـ، ج۲، ص۱۸۴: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ مِنْ ألْفٍ تَرْویه».</ref> از همین‌رو قبل از هر چیز، حدیث را باید از جهت ادبیات عرب، علم لغت، عموم و خصوص، اطلاق و تقیید، مجمل و مبین، ظهور و دلالت الفاظ، حقیقت و مجاز و … مورد بحث قرار داد تا احادیث صحیح را از ~~جعلی~~ جدا شود.		یادگیری و تدریس [[تاریخ پیدایش علم رجال\|علم رجال]] در بین علماء، نشانه اهمیت زیاد به حدیث است؛ از [[امام صادق(ع)]] نقل شده است که فهمیدن یک حدیث، از نقل هزار حدیث بهتر است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة وفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳هـ، ج۲، ص۱۸۴: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ مِنْ ألْفٍ تَرْویه».</ref> از همین‌رو قبل از هر چیز، حدیث را باید از جهت ادبیات عرب، علم لغت، عموم و خصوص، اطلاق و تقیید، مجمل و مبین، ظهور و دلالت الفاظ، حقیقت و مجاز و … مورد بحث قرار داد تا احادیث صحیح از ضعیف جدا شود.

	== جستار وابسته ==		== جستار وابسته ==