https://fa.wikipasokh.com/history/%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87?feed=atomوثاقت مشایخ شیخ صدوق در سند زیارت جامعه کبیره - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-28T00:45:16Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.3https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87&diff=70571&oldid=prevWhitenoah91 در ۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۴2024-07-13T12:24:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۵۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شروع متن}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شروع متن}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{سوال}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{سوال}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سند زیارت جامعه کبیره از مشایخ شیخ صدوق نام برده شده، اما توثیق بهخصوصی راجع به آنها نشده است. در نتیجه اختلاف رجالی پیش آمده که آیا مشایخ صدوق قابل اعتنا هستند یا نه؟ با این توضیح آیا میتوان به سند زیارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعه </del>اعتماد کرد؟</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سند زیارت جامعه کبیره از مشایخ شیخ صدوق نام برده شده، اما توثیق بهخصوصی راجع به آنها نشده است. در نتیجه اختلاف رجالی پیش آمده که آیا مشایخ صدوق قابل اعتنا هستند یا نه؟ با این توضیح آیا میتوان به سند زیارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعهکبیره </ins>اعتماد کرد؟</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان سوال}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان سوال}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پاسخ}}'''وثاقت مشایخ شیخ صدوق در سند زیارت جامعه کبیره''' به دلیل کثرت نقل از آنان توسط [[شیخ صدوق]] تأیید شده است. از نظر محققان این افراد از مشایخ اجازه شیخ صدوق هستند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و خود روایتی از آنان نقل کرده است. شیخ صدوق در همه این موارد در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده و بر آنان اعتماد کرده است. اعتماد شیخ صدوق و مدح او در مورد این مشایخ موجب شده که سند زیارت جامعه کبیره صحیح یا نزدیک به صحیح قلمداد شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پاسخ}}'''وثاقت مشایخ شیخ صدوق در سند زیارت جامعه کبیره''' به دلیل کثرت نقل از آنان توسط [[شیخ صدوق]] تأیید شده است. از نظر محققان این افراد از مشایخ اجازه شیخ صدوق هستند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و خود روایتی از آنان نقل کرده است. شیخ صدوق در همه این موارد در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده و بر آنان اعتماد کرده است. اعتماد شیخ صدوق و مدح او در مورد این مشایخ موجب شده که سند زیارت جامعه کبیره صحیح یا نزدیک به صحیح قلمداد شود.</div></td></tr>
</table>Whitenoah91https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87&diff=61082&oldid=prevShamloo: Shamloo صفحهٔ وثاقت مشایخ شیخ صدوق در زیارت جامعه را به وثاقت مشایخ شیخ صدوق در سند زیارت جامعه کبیره منتقل کرد2023-08-22T09:50:37Z<p>Shamloo صفحهٔ <a href="/view/%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87" class="mw-redirect" title="وثاقت مشایخ شیخ صدوق در زیارت جامعه">وثاقت مشایخ شیخ صدوق در زیارت جامعه</a> را به <a href="/view/%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87" title="وثاقت مشایخ شیخ صدوق در سند زیارت جامعه کبیره">وثاقت مشایخ شیخ صدوق در سند زیارت جامعه کبیره</a> منتقل کرد</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Shamloohttps://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87&diff=61081&oldid=prevShamloo در ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۹2023-08-22T09:49:36Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35">خط ۳۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> | ناوبری =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> | ناوبری =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> | نمایه =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> | نمایه =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> | تغییر مسیر =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> | تغییر مسیر =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شد</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> | ارجاعات =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> | ارجاعات =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> | بازبینی نویسنده = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> | بازبینی نویسنده = </div></td></tr>
</table>Shamloohttps://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87&diff=61079&oldid=prevShamloo در ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۴2023-08-22T09:44:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{در دست ویرایش|کاربر=Shamloo }}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شروع متن}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شروع متن}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{سوال}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{سوال}}</div></td></tr>
</table>Shamloohttps://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87&diff=61078&oldid=prevShamloo در ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۳2023-08-22T09:43:53Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سند زیارت جامعه کبیره از مشایخ شیخ صدوق نام برده شده، اما توثیق بهخصوصی راجع به آنها نشده است. در نتیجه اختلاف رجالی پیش آمده که آیا مشایخ صدوق قابل اعتنا هستند یا نه؟ با این توضیح آیا میتوان به سند زیارت جامعه اعتماد کرد؟</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سند زیارت جامعه کبیره از مشایخ شیخ صدوق نام برده شده، اما توثیق بهخصوصی راجع به آنها نشده است. در نتیجه اختلاف رجالی پیش آمده که آیا مشایخ صدوق قابل اعتنا هستند یا نه؟ با این توضیح آیا میتوان به سند زیارت جامعه اعتماد کرد؟</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان سوال}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان سوال}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پاسخ}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پاسخ}}<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''وثاقت مشایخ شیخ صدوق در سند زیارت جامعه کبیره''' به دلیل کثرت نقل از آنان توسط [[شیخ صدوق]] تأیید شده است. از نظر محققان این افراد از مشایخ اجازه شیخ صدوق هستند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و خود روایتی از آنان نقل کرده است. شیخ صدوق در همه این موارد در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده و بر آنان اعتماد کرده است. اعتماد شیخ صدوق و مدح او در مورد این مشایخ موجب شده که سند زیارت جامعه کبیره صحیح یا نزدیک به صحیح قلمداد شود.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== سند زیارت ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== سند زیارت ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متن </del>سند زیارت جامعه کبیره را اولین بار شیخ صدوق در کتاب من لایحضره الفقیه<ref>صدوق، محمد بن علی، کتاب من لا يحضره الفقيه، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۶۰۹-۶۱۷.</ref> و در عیون اخبار الرضا(ع)<ref>صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا(ع)، تحقیق مهدی لاجوردی، تهران، انتشارات جهان، بیتا، ج۲، ص۲۷۲-۲۷۸.</ref> از امام هادی(ع) نقل کرده است. سند این روایت در کتاب من لایحضره الفقیه چنین است: {{متن عربی|رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْبَرْمَكِيُ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِاللَّهِ النَّخَعِيُّ}}.<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> سند این روایت در کتاب عیون اخبار الرضا(ع) این چنین آمده است: {{متن عربی|حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِمْرَانَ الدَّقَّاقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ السِّنَانِيُّ وَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَرَّاقُ وَ الْحُسَيْنُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ هِشَامٍ الْمُكَتِّبُ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيُّ وَ أَبُو الْحُسَيْنِ الْأَسَدِيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَكِّيُّ الْبَرْمَكِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ النَّخَعِيُّ}}<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سند زیارت جامعه کبیره را اولین بار شیخ صدوق در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کتاب من لایحضره الفقیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><ref>صدوق، محمد بن علی، کتاب من لا يحضره الفقيه، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۶۰۹-۶۱۷.</ref> و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عیون اخبار الرضا(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><ref>صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا(ع)، تحقیق مهدی لاجوردی، تهران، انتشارات جهان، بیتا، ج۲، ص۲۷۲-۲۷۸.</ref> از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام هادی(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نقل کرده است. سند این روایت در کتاب من لایحضره الفقیه چنین است: {{متن عربی|رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْبَرْمَكِيُ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِاللَّهِ النَّخَعِيُّ}}.<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> سند این روایت در کتاب عیون اخبار الرضا(ع) این چنین آمده است: {{متن عربی|حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِمْرَانَ الدَّقَّاقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ السِّنَانِيُّ وَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَرَّاقُ وَ الْحُسَيْنُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ هِشَامٍ الْمُكَتِّبُ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيُّ وَ أَبُو الْحُسَيْنِ الْأَسَدِيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَكِّيُّ الْبَرْمَكِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ النَّخَعِيُّ}}<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تحلیل سند ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تحلیل سند ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع رجالی، درباره مشایخ سند زیارت جامعه چنین آمده است:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع رجالی، درباره مشایخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدیث|سند]] </ins>زیارت جامعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کبیره </ins>چنین آمده است:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''موسی النخعی:''' شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> این شخص را با عنوان «موسی بن عبدالله النخعی» و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع)<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲.</ref> با عنوان «موسی بن عمران النخعی» یاد کرده و از او زیارت جامعه را نقل کرده است. برخی محققان گفتهاند که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، ناشر فرزند مؤلف، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref> در برخی منابع از قول وحید بهبهانی و شیخ عبدالله مامقانی آمده است که موسی بن عبدالله النخعی، راوی زیارت جامعه، شخصی امامیمذهب و دارای اعتقادات صحیح است. نقل چنین زیارتی با چنین مضامینی در مورد ائمه(ع) دلیل واضحی است بر اینکه او اهل علم و فضل بوده روایاتش مقبول اهل علم شمرده میشده است. عدم ذکر نام او در کتابهای رجالی موجب ضعف او از نظر رجالی نیست.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷–۸.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''موسی النخعی:''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیخ صدوق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در کتاب من لا یحضره الفقیه<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> این شخص را با عنوان «موسی بن عبدالله النخعی» و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع)<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲.</ref> با عنوان «موسی بن عمران النخعی» یاد کرده و از او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>زیارت جامعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کبیره]] </ins>را نقل کرده است. برخی محققان گفتهاند که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، ناشر فرزند مؤلف، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref> در برخی منابع از قول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[محمدباقر بهبهانی|</ins>وحید بهبهانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیخ عبدالله مامقانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آمده است که موسی بن عبدالله النخعی، راوی زیارت جامعه، شخصی امامیمذهب و دارای اعتقادات صحیح است. نقل چنین زیارتی با چنین مضامینی در مورد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ائمه(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دلیل واضحی است بر اینکه او اهل علم و فضل بوده روایاتش مقبول اهل علم شمرده میشده است. عدم ذکر نام او در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فهرست آثار رجالی شیعه|</ins>کتابهای رجالی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>موجب ضعف او از نظر رجالی نیست.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷–۸.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیاکبر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غفاری، </del>محدث و محقق علوم حدیث، در ذیل روایت این زیارت در کتاب من لایحضره الفقیه میگوید: شیخ صدوق این روایت را توسط سه تن از مشایخ خود روایت کرده است؛ علی بن احمد بن موسی الدقاق، محمد بن احمد السنانی، که همان محمد بن احمد بن محمد بن سنان است، و حسین بن ابراهیم بن احمد بن هشام المکتب. این سه نفر از مشایخ اجازهاند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و کتابهای خود روایتی را از این سه شیخ ذکر نکرده، مگر آنکه در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده و بر آنان اعتماد کرده است. این اعتماد شیخ صدوق و مدح او در مورد آنان کافی است و به همین دلیل طریق نقل شده توسط شیخ در مورد زیارت جامعه، صحیح یا حسن مانند صحیح است و اعتماد شیخ مؤید این مطلب است.<ref>صدوق، کتاب من لایحضره الفقیه، تعلیقات محقق، ج۲، ص۶۰۹.</ref> [[جایگاه علامه مجلسی|علامه مجلسی]] نیز سند زیارت جامعه را از صحیحترین سندها بر میشمرد.<ref>مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، بحارالأنوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۱۳ق، ج۹۹، ص۱۴۴.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>علیاکبر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غفاری]]، [[</ins>محدث<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و محقق علوم حدیث، در ذیل روایت این زیارت در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کتاب من لایحضره الفقیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میگوید: شیخ صدوق این روایت را توسط سه تن از مشایخ خود روایت کرده است؛ علی بن احمد بن موسی الدقاق، محمد بن احمد السنانی، که همان محمد بن احمد بن محمد بن سنان است، و حسین بن ابراهیم بن احمد بن هشام المکتب. این سه نفر از مشایخ اجازهاند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و کتابهای خود روایتی را از این سه شیخ ذکر نکرده، مگر آنکه در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده و بر آنان اعتماد کرده است. این اعتماد شیخ صدوق و مدح او در مورد آنان کافی است و به همین دلیل طریق نقل شده توسط شیخ در مورد زیارت جامعه، صحیح یا حسن مانند صحیح است و اعتماد شیخ مؤید این مطلب است.<ref>صدوق، کتاب من لایحضره الفقیه، تعلیقات محقق، ج۲، ص۶۰۹.</ref> [[جایگاه علامه مجلسی|علامه مجلسی]] نیز سند زیارت جامعه را از صحیحترین سندها بر میشمرد.<ref>مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، بحارالأنوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۱۳ق، ج۹۹، ص۱۴۴.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==علت توثیق مشایخ سهگانه صدوق در سند زیارت==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==علت توثیق مشایخ سهگانه صدوق در سند زیارت==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی محققان علم رجال درباره علت توثیق مشایخ سهگانه صدوق در سند زیارت جامعه چنین گفتهاند: عالمان متقدم حدیث از تعدادی از مشایخ خود روایت نقل میکردند و این نقل روایت نشان از شأن علمی آنان است. با این حال، نام این مشایخ در کتابهای رجالی نیست. بنا بر قواعد علم رجال باید این افراد در شمار رجال مجهول قرار بگیرند. اما شواهد نشان میدهد که ایشان در شمار افراد ضعیف یا مجهول نیستند. زیرا کثرت روایت نقل شده از آنان و اعتنا به شأن آنان خلاف این را ثابت میکند. این موضوع درباره مورد برخی از مشایخ شیخ صدوق نیز بیان شده است: ممکن است چنین گمان شود که عدم ذکر نام آنان در کتابهای رجالی به دلیل عدم اعتماد بر آنان بوده است. اما عدم ذکر نام آنان دلایل مختلفی دارد که از جمله اینکه این مشایخ دارای تألیف نبودهاند و بیشتر کتابهای رجالی متقدمان در مورد کسانی بود که صاحب کتاب بودند.<ref>عاملی، حسن بن زینالدین، منتقی الجمان فی الاحادیث الصحاح و الحسان، تحقیق علیاکبر غفاری، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۳۶۲ش، ج۱، ص۳۹–۴۰.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی محققان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>علم رجال<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>درباره علت توثیق مشایخ سهگانه صدوق در سند زیارت جامعه چنین گفتهاند: عالمان متقدم حدیث از تعدادی از مشایخ خود روایت نقل میکردند و این نقل روایت نشان از شأن علمی آنان است. با این حال، نام این مشایخ در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فهرست آثار رجالی شیعه|</ins>کتابهای رجالی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیست. بنا بر قواعد علم رجال باید این افراد در شمار رجال مجهول قرار بگیرند. اما شواهد نشان میدهد که ایشان در شمار افراد ضعیف یا مجهول نیستند. زیرا کثرت روایت نقل شده از آنان و اعتنا به شأن آنان خلاف این را ثابت میکند. این موضوع درباره مورد برخی از مشایخ شیخ صدوق نیز بیان شده است: ممکن است چنین گمان شود که عدم ذکر نام آنان در کتابهای رجالی به دلیل عدم اعتماد بر آنان بوده است. اما عدم ذکر نام آنان دلایل مختلفی دارد که از جمله اینکه این مشایخ دارای تألیف نبودهاند و بیشتر کتابهای رجالی متقدمان در مورد کسانی بود که صاحب کتاب بودند.<ref>عاملی، حسن بن زینالدین، منتقی الجمان فی الاحادیث الصحاح و الحسان، تحقیق علیاکبر غفاری، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۳۶۲ش، ج۱، ص۳۹–۴۰.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علامه مجلسی هم علت توثیق مشایخ شیخ صدوق را چنین برمیشمرد: مشایخ که صدوق، که از آنها را در کتاب کمال الدین خود یاد کرده، گرچه در کتابهای رجال توثیقی در مورد آنان نرسیده، اما صدوق بسیار از آنان روایت نقل کرده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>و پس از ذکر نام آنها لفظ «رضی الله عنه» را به کار برده است<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ج۸۰، ص۵۳.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جایگاه </ins>علامه مجلسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|علامه مجلسی]] </ins>هم علت توثیق مشایخ شیخ صدوق را چنین برمیشمرد: مشایخ که صدوق، که از آنها را در کتاب کمال الدین خود یاد کرده، گرچه در کتابهای رجال توثیقی در مورد آنان نرسیده، اما صدوق بسیار از آنان روایت نقل کرده و پس از ذکر نام آنها لفظ «رضی الله عنه» را به کار برده است<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ج۸۰، ص۵۳.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr>
</table>Shamloohttps://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87&diff=61072&oldid=prevShamloo: /* تحلیل سند */2023-08-22T09:23:32Z<p><span class="autocomment">تحلیل سند</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شروع متن}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شروع متن}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{سوال}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{سوال}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سند زیارت جامعه کبیره از مشایخ شیخ صدوق نام برده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده </del>اما توثیق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به خصوصی </del>راجع به آنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده، </del>در نتیجه اختلاف رجالی پیش آمده که آیا مشایخ صدوق قابل اعتنا هستند یا نه؟ با این توضیح آیا میتوان سند زیارت جامعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را تمام دانست؟</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سند زیارت جامعه کبیره از مشایخ شیخ صدوق نام برده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده، </ins>اما توثیق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهخصوصی </ins>راجع به آنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده است. </ins>در نتیجه اختلاف رجالی پیش آمده که آیا مشایخ صدوق قابل اعتنا هستند یا نه؟ با این توضیح آیا میتوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به </ins>سند زیارت جامعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعتماد کرد؟</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان سوال}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان سوال}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پاسخ}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پاسخ}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''موسی النخعی:''' شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> این شخص را با عنوان «موسی بن عبدالله النخعی» و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع)<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲.</ref> با عنوان «موسی بن عمران النخعی» یاد کرده و از او زیارت جامعه را نقل کرده است. برخی محققان گفتهاند که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، ناشر فرزند مؤلف، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref> در برخی منابع از قول وحید بهبهانی و شیخ عبدالله مامقانی آمده است که موسی بن عبدالله النخعی، راوی زیارت جامعه، شخصی امامیمذهب و دارای اعتقادات صحیح است. نقل چنین زیارتی با چنین مضامینی در مورد ائمه(ع) دلیل واضحی است بر اینکه او اهل علم و فضل بوده روایاتش مقبول اهل علم شمرده میشده است. عدم ذکر نام او در کتابهای رجالی موجب ضعف او از نظر رجالی نیست.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷–۸.</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''موسی النخعی:''' شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> این شخص را با عنوان «موسی بن عبدالله النخعی» و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع)<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲.</ref> با عنوان «موسی بن عمران النخعی» یاد کرده و از او زیارت جامعه را نقل کرده است. برخی محققان گفتهاند که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، ناشر فرزند مؤلف، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref> در برخی منابع از قول وحید بهبهانی و شیخ عبدالله مامقانی آمده است که موسی بن عبدالله النخعی، راوی زیارت جامعه، شخصی امامیمذهب و دارای اعتقادات صحیح است. نقل چنین زیارتی با چنین مضامینی در مورد ائمه(ع) دلیل واضحی است بر اینکه او اهل علم و فضل بوده روایاتش مقبول اهل علم شمرده میشده است. عدم ذکر نام او در کتابهای رجالی موجب ضعف او از نظر رجالی نیست.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷–۸.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیاکبر غفاری، محدث و محقق علوم حدیث، در ذیل روایت این زیارت در کتاب من لایحضره الفقیه میگوید: شیخ صدوق این روایت را توسط سه تن از مشایخ خود روایت کرده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است: </del>علی بن احمد بن موسی الدقاق، محمد بن احمد السنانی، که همان محمد بن احمد بن محمد بن سنان است، و حسین بن ابراهیم بن احمد بن هشام المکتب. این سه نفر از مشایخ اجازهاند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و کتابهای خود روایتی را از این سه شیخ ذکر نکرده، مگر آنکه در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده و بر آنان اعتماد کرده است. این اعتماد شیخ صدوق و مدح او در مورد آنان کافی است و به همین دلیل طریق نقل شده توسط شیخ در مورد زیارت جامعه، صحیح یا حسن مانند صحیح است و اعتماد شیخ مؤید این مطلب است.<ref>صدوق، کتاب من لایحضره الفقیه، تعلیقات محقق، ج۲، ص۶۰۹.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیاکبر غفاری، محدث و محقق علوم حدیث، در ذیل روایت این زیارت در کتاب من لایحضره الفقیه میگوید: شیخ صدوق این روایت را توسط سه تن از مشایخ خود روایت کرده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است؛ </ins>علی بن احمد بن موسی الدقاق، محمد بن احمد السنانی، که همان محمد بن احمد بن محمد بن سنان است، و حسین بن ابراهیم بن احمد بن هشام المکتب. این سه نفر از مشایخ اجازهاند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و کتابهای خود روایتی را از این سه شیخ ذکر نکرده، مگر آنکه در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده و بر آنان اعتماد کرده است. این اعتماد شیخ صدوق و مدح او در مورد آنان کافی است و به همین دلیل طریق نقل شده توسط شیخ در مورد زیارت جامعه، صحیح یا حسن مانند صحیح است و اعتماد شیخ مؤید این مطلب است.<ref>صدوق، کتاب من لایحضره الفقیه، تعلیقات محقق، ج۲، ص۶۰۹<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ref> [[جایگاه علامه مجلسی|علامه مجلسی]] نیز سند زیارت جامعه را از صحیحترین سندها بر میشمرد.<ref>مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، بحارالأنوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۱۳ق، ج۹۹، ص۱۴۴</ins>.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به این دلیل من به مقدار ناچیزی به شرح این </del>زیارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرداختم </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اگر چه حق آن را ادا نکردم، که </del>این روایت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصح الزیارات سنداً </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همه زیارتها از جهت لفظ فصیحتر </del>و از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهت معنا بلیغتر و از نظر رتبه والاتر </del>است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، بیروت داراحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۹۸۳م، ج۹۹، ص۱۴۴.</ref> مرحوم محدث قمی نیز </del>در کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الانوار به همین مطلب علامه مجلسی اشاره میکند</del>.<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محدث قمی، الأنوار البهیه، </del>قم، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعه مدرسین حوزه، چاپ اول، ۱۴۱۷ق، ص۲۸۷</del>.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==علت توثیق مشایخ سهگانه صدوق در سند زیارت==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی محققان علم رجال درباره علت توثیق مشایخ سهگانه صدوق در سند </ins>زیارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعه چنین گفتهاند: عالمان متقدم حدیث از تعدادی از مشایخ خود روایت نقل میکردند </ins>و این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقل </ins>روایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشان از شأن علمی آنان </ins>است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. با این حال، نام این مشایخ در کتابهای رجالی نیست. بنا بر قواعد علم رجال باید این افراد در شمار رجال مجهول قرار بگیرند. اما شواهد نشان میدهد که ایشان در شمار افراد ضعیف یا مجهول نیستند. زیرا کثرت روایت نقل شده </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعتنا به شأن آنان خلاف این را ثابت میکند. این موضوع درباره مورد برخی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشایخ شیخ صدوق نیز بیان شده است: ممکن است چنین گمان شود که عدم ذکر نام آنان در کتابهای رجالی به دلیل عدم اعتماد بر آنان بوده </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اما عدم ذکر نام آنان دلایل مختلفی دارد که از جمله اینکه این مشایخ دارای تألیف نبودهاند و بیشتر کتابهای رجالی متقدمان </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورد کسانی بود که صاحب </ins>کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بودند</ins>.<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاملی، حسن بن زینالدین، منتقی الجمان فی الاحادیث الصحاح و الحسان، تحقیق علیاکبر غفاری، </ins>قم، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۳۶۲ش، ج۱، ص۳۹–۴۰</ins>.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنابراین جایی برای تردید در مورد صحت صدور زیارت جامعه کبیره از معصوم(ع) وجود ندارد و اهتمام علمای بزرگ شیعه به این زیارت و شروح مفصلی که در مورد آن نوشتهاند و استشهاد آنان به این زیارت که خود بحثی است مفصل که باید در مجالی جداگانه بدان پرداخته شود دلیل روشنی بر صحت آن است.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علامه مجلسی هم علت توثیق </ins>مشایخ شیخ صدوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را چنین برمیشمرد</ins>: مشایخ که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدوق، </ins>که از آنها را در کتاب کمال الدین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خود یاد کرده، </ins>گرچه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتابهای </ins>رجال توثیقی در مورد آنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نرسیده، </ins>اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدوق </ins>بسیار از آنان روایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقل </ins>کرده است و پس از ذکر نام آنها لفظ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«رضی </ins>الله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنه» </ins>را به کار برده است<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ج۸۰، ص۵۳.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{پایان پاسخ}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</del>مشایخ شیخ صدوق<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صاحب معالم الاصول که از فرزندان شهید ثانی است در کتاب منتقی الجمان مینویسد</del>:</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«متقدمان از علمای ما رضی الله عنهم از جماعتی از </del>مشایخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خود روایت نقل میکردند </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملاحظه احوال آنان جلالت شأن آنان را مشخص میکند، اما نام ایشان در کتابهای رجالی موجود نیست و اگر کسی بنا را بر ظاهر امر گذارد باید نام آنان را در شمار مجهولان قرار دهد، در حالی که قرائن و شواهد گواه آن است که ایشان در شمار افراد ضعیف یا مجهول نیستند چرا که کثرت روایت نقل شده از آنان و اعتنا به جلالت شأن و بزرگواری آنان خلاف این را ثابت میکند؛ پدرم </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درود و رحمت خدا بر او باد نیز سخنی مانند این در مورد برخی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مشایخ شیخ صدوق]] بیان کرده است. ممکن است چنین گمان شود که عدم ذکر نام آنان در کتابهای رجالی به دلیل عدم اعتماد بر آنان بوده است، در حالی که پنداری غلط است زیرا عدم ذکر نام آنان دلایل مختلفی دارد که از جمله آنان این است که این مشایخ بزرگوار دارای تألیف و صاحب تصنیف نبودهاند و بیشتر کتابهای رجالی متقدمان در مورد کسانی بود که صاحب تصنیف و کتاب بودند و در آن طرق روایت به آن کتابها را بیان میکردند …».<ref>شیخ حسن صاحب معالم، منتقی الجمان، ج۱، ص۳۹–۴۰.</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علامه مجلسی محمد باقر، در کتاب بحارالأنوار در بررسی و حکم به صحت یکی از روایات، در مورد برخی از مشایخ صدوق (ره) مینویسد: «مشایخ اربعهای که صدوق </del>آنها را در کتاب کمال الدین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذکر کرده است، </del>گرچه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتب </del>رجال توثیقی در مورد آنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نرسیده است، </del>اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنان از مشایخی هستند که صدوق، </del>بسیار از آنان روایت کرده است و پس از ذکر نام آنها لفظ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضی </del>الله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنه </del>را به کار برده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.»</del><ref>مجلسی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد باقر، </del>بحارالأنوار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۹۸۳م، </del>ج۸۰، ص۵۳.</ref></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با توجه به مطالب بیان شده، عدم ذکر نام یک راوی در کتابهای رجالی ثمانیه، به تنهایی دلیل بر ضعیف یا مجهول بودن آن راوی نیست.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr>
</table>Shamloohttps://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87&diff=61069&oldid=prevShamloo: /* تحلیل سند */2023-08-22T08:45:18Z<p><span class="autocomment">تحلیل سند</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''موسی النخعی:''' شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> این شخص را با عنوان «موسی بن عبدالله النخعی» و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع)<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲.</ref> با عنوان «موسی بن عمران النخعی» یاد کرده و از او زیارت جامعه را نقل کرده است. برخی محققان گفتهاند که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، ناشر فرزند مؤلف، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref> در برخی منابع از قول وحید بهبهانی و شیخ عبدالله مامقانی آمده است که موسی بن عبدالله النخعی، راوی زیارت جامعه، شخصی امامیمذهب و دارای اعتقادات صحیح است. نقل چنین زیارتی با چنین مضامینی در مورد ائمه(ع) دلیل واضحی است بر اینکه او اهل علم و فضل بوده روایاتش مقبول اهل علم شمرده میشده است. عدم ذکر نام او در کتابهای رجالی موجب ضعف او از نظر رجالی نیست.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷–۸.</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''موسی النخعی:''' شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> این شخص را با عنوان «موسی بن عبدالله النخعی» و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع)<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲.</ref> با عنوان «موسی بن عمران النخعی» یاد کرده و از او زیارت جامعه را نقل کرده است. برخی محققان گفتهاند که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، ناشر فرزند مؤلف، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref> در برخی منابع از قول وحید بهبهانی و شیخ عبدالله مامقانی آمده است که موسی بن عبدالله النخعی، راوی زیارت جامعه، شخصی امامیمذهب و دارای اعتقادات صحیح است. نقل چنین زیارتی با چنین مضامینی در مورد ائمه(ع) دلیل واضحی است بر اینکه او اهل علم و فضل بوده روایاتش مقبول اهل علم شمرده میشده است. عدم ذکر نام او در کتابهای رجالی موجب ضعف او از نظر رجالی نیست.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷–۸.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیاکبر غفاری، محدث و محقق علوم حدیث، در ذیل روایت این زیارت در کتاب من لایحضره الفقیه میگوید: شیخ صدوق این روایت را توسط سه تن از مشایخ خود روایت کرده است: علی بن احمد بن موسی الدقاق، محمد بن احمد السنانی، که همان محمد بن احمد بن محمد بن سنان است، و حسین بن ابراهیم بن احمد بن هشام المکتب. این سه نفر از مشایخ اجازهاند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و کتابهای خود روایتی را از این سه شیخ ذکر نکرده، مگر آنکه در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>و بر آنان اعتماد کرده است. این اعتماد شیخ و مدح او در مورد آنان کافی است و به همین دلیل طریق نقل شده توسط شیخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«در </del>مورد زیارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعه»، </del>صحیح یا حسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کالصحیح </del>است و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خودِ </del>اعتماد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ، </del>مؤید این مطلب است.<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ </del>صدوق، من لایحضره الفقیه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعلیق شیخ غفاری، علی اکبر، قم، جامعه مدرسین حوزه، </del>ج۲، ص۶۰۹.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیاکبر غفاری، محدث و محقق علوم حدیث، در ذیل روایت این زیارت در کتاب من لایحضره الفقیه میگوید: شیخ صدوق این روایت را توسط سه تن از مشایخ خود روایت کرده است: علی بن احمد بن موسی الدقاق، محمد بن احمد السنانی، که همان محمد بن احمد بن محمد بن سنان است، و حسین بن ابراهیم بن احمد بن هشام المکتب. این سه نفر از مشایخ اجازهاند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و کتابهای خود روایتی را از این سه شیخ ذکر نکرده، مگر آنکه در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده و بر آنان اعتماد کرده است. این اعتماد شیخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدوق </ins>و مدح او در مورد آنان کافی است و به همین دلیل طریق نقل شده توسط شیخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در </ins>مورد زیارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعه، </ins>صحیح یا حسن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانند صحیح </ins>است و اعتماد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ </ins>مؤید این مطلب است.<ref>صدوق، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>من لایحضره الفقیه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعلیقات محقق، </ins>ج۲، ص۶۰۹.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از این رو است که علامه مجلسی در کتاب بحارالأنوار در مورد این روایت و در ذیل آن مینویسد:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به این دلیل من به مقدار ناچیزی به شرح این زیارت پرداختم و اگر چه حق آن را ادا نکردم، که این روایت اصح الزیارات سنداً است و از همه زیارتها از جهت لفظ فصیحتر و از جهت معنا بلیغتر و از نظر رتبه والاتر است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، بیروت داراحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۹۸۳م، ج۹۹، ص۱۴۴.</ref> مرحوم محدث قمی نیز در کتاب الانوار به همین مطلب علامه مجلسی اشاره میکند.<ref>محدث قمی، الأنوار البهیه، قم، جامعه مدرسین حوزه، چاپ اول، ۱۴۱۷ق، ص۲۸۷.</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به این دلیل من به مقدار ناچیزی به شرح این زیارت پرداختم و اگر چه حق آن را ادا نکردم، که این روایت اصح الزیارات سنداً است و از همه زیارتها از جهت لفظ فصیحتر و از جهت معنا بلیغتر و از نظر رتبه والاتر است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، بیروت داراحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۹۸۳م، ج۹۹، ص۱۴۴.</ref> مرحوم محدث قمی نیز در کتاب الانوار به همین مطلب علامه مجلسی اشاره میکند.<ref>محدث قمی، الأنوار البهیه، قم، جامعه مدرسین حوزه، چاپ اول، ۱۴۱۷ق، ص۲۸۷.</ref></div></td></tr>
</table>Shamloohttps://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87&diff=61067&oldid=prevShamloo: /* تحلیل سند */2023-08-22T08:39:26Z<p><span class="autocomment">تحلیل سند</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع رجالی، درباره مشایخ سند زیارت جامعه چنین آمده است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع رجالی، درباره مشایخ سند زیارت جامعه چنین آمده است:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''موسی النخعی:''' شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> این شخص را با عنوان «موسی بن عبدالله النخعی» و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع)<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲.</ref> با عنوان «موسی بن عمران النخعی» یاد کرده و از او زیارت جامعه را نقل کرده است. برخی محققان گفتهاند که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، ناشر فرزند مؤلف، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref> در برخی منابع از قول وحید بهبهانی و شیخ عبدالله مامقانی آمده است که موسی بن عبدالله النخعی، راوی زیارت جامعه، شخصی امامیمذهب و دارای اعتقادات صحیح است. نقل چنین زیارتی با چنین مضامینی در مورد ائمه(ع) دلیل واضحی است بر اینکه او اهل علم و فضل بوده روایاتش مقبول اهل علم شمرده میشده است. عدم ذکر نام او در کتابهای رجالی موجب ضعف او از نظر رجالی نیست.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷–۸.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>'''موسی النخعی:''' شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> این شخص را با عنوان «موسی بن عبدالله النخعی» و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع)<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲.</ref> با عنوان «موسی بن عمران النخعی» یاد کرده و از او زیارت جامعه را نقل کرده است. برخی محققان گفتهاند که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، ناشر فرزند مؤلف، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref> در برخی منابع از قول وحید بهبهانی و شیخ عبدالله مامقانی آمده است که موسی بن عبدالله النخعی، راوی زیارت جامعه، شخصی امامیمذهب و دارای اعتقادات صحیح است. نقل چنین زیارتی با چنین مضامینی در مورد ائمه(ع) دلیل واضحی است بر اینکه او اهل علم و فضل بوده روایاتش مقبول اهل علم شمرده میشده است. عدم ذکر نام او در کتابهای رجالی موجب ضعف او از نظر رجالی نیست.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷–۸.</ref></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیاکبر غفاری، محدث و محقق علوم حدیث، در ذیل روایت این زیارت در کتاب من لایحضره الفقیه میگوید: شیخ صدوق این روایت را توسط سه تن از مشایخ خود روایت کرده است: علی بن احمد بن موسی الدقاق، محمد بن احمد السنانی، که همان محمد بن احمد بن محمد بن سنان است، و حسین بن ابراهیم بن احمد بن هشام المکتب. این سه نفر از مشایخ اجازهاند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و کتابهای خود روایتی را از این سه شیخ ذکر نکرده، مگر آنکه در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده است و بر آنان اعتماد کرده است. این اعتماد شیخ و مدح او در مورد آنان کافی است و به همین دلیل طریق نقل شده توسط شیخ «در مورد زیارت جامعه»، صحیح یا حسن کالصحیح است و خودِ اعتماد شیخ، مؤید این مطلب است.<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، تعلیق شیخ غفاری، علی اکبر، قم، جامعه مدرسین حوزه، ج۲، ص۶۰۹.</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیاکبر غفاری، محدث و محقق علوم حدیث، در ذیل روایت این زیارت در کتاب من لایحضره الفقیه میگوید: شیخ صدوق این روایت را توسط سه تن از مشایخ خود روایت کرده است: علی بن احمد بن موسی الدقاق، محمد بن احمد السنانی، که همان محمد بن احمد بن محمد بن سنان است، و حسین بن ابراهیم بن احمد بن هشام المکتب. این سه نفر از مشایخ اجازهاند و شیخ صدوق در تمام تألیفات و کتابهای خود روایتی را از این سه شیخ ذکر نکرده، مگر آنکه در مورد آنان از تعبیر «رضی الله عنه» استفاده کرده است و بر آنان اعتماد کرده است. این اعتماد شیخ و مدح او در مورد آنان کافی است و به همین دلیل طریق نقل شده توسط شیخ «در مورد زیارت جامعه»، صحیح یا حسن کالصحیح است و خودِ اعتماد شیخ، مؤید این مطلب است.<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، تعلیق شیخ غفاری، علی اکبر، قم، جامعه مدرسین حوزه، ج۲، ص۶۰۹.</ref></div></td></tr>
</table>Shamloohttps://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87&diff=61066&oldid=prevShamloo: /* تحلیل سند */2023-08-22T08:39:02Z<p><span class="autocomment">تحلیل سند</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع رجالی، درباره مشایخ سند زیارت جامعه چنین آمده است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع رجالی، درباره مشایخ سند زیارت جامعه چنین آمده است:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''علی بن احمد بن محمد بن عمران الدقاق:''' سید ابوالقاسم خویی میگوید که درباره او ذمی نقل نشده است.<ref>خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، چاپ پنجم، ۱۴۱۳ق، ج۱۲، ص۲۷۹.</ref></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسین بن ابراهیم بن أحمد بن هشام المکتب</del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: گفته شده که او از مشایخ </del>صدوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدوق بسیار </del>از او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روایت </del>نقل کرده و از او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با عبارت «رضی الله عنه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رحمة الله» با جلالت یاد کرده است</del>.<ref>وحید <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهبهانی، محمدباقر </del>بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمداكمل، تعلیقه علی منهج المقال، بیجا، مكتبة اهلالبيت</del>(ع)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، بیتا، ص۲۴۱</del>.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسی النخعی:</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ </ins>صدوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در کتاب من لا یحضره الفقیه<ref>صدوق، کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۶۰۹</ref> این شخص را با عنوان «موسی بن عبدالله النخعی» و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع)<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۷۲</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ref> با عنوان «موسی بن عمران النخعی» یاد کرده و </ins>از او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیارت جامعه را </ins>نقل کرده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است. برخی محققان گفتهاند که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامهای عمران یا عبدالله نام جد </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، ناشر فرزند مؤلف، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۲۰–۲۱</ins>.<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/</ins>ref> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در برخی منابع از قول </ins>وحید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهبهانی و شیخ عبدالله مامقانی آمده است که موسی </ins>بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالله النخعی، راوی زیارت جامعه، شخصی امامیمذهب و دارای اعتقادات صحیح است. نقل چنین زیارتی با چنین مضامینی در مورد ائمه</ins>(ع) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلیل واضحی است بر اینکه او اهل علم و فضل بوده روایاتش مقبول اهل علم شمرده میشده است. عدم ذکر نام او در کتابهای رجالی موجب ضعف او از نظر رجالی نیست.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷–۸</ins>.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسی النخعی، باید توجه کرد که شیخ صدوق (ره) در کتاب من لا یحضره الفقیه این شخص را با عنوان موسی بن عبدالله النخعی و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع) او را با عنوان موسی بن عمران النخعی یاد کرده </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از او زیارت جامعه را نقل میکند. در کتاب مستدرکات علم رجال الحدیث آمده است که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علیاکبر غفاری، محدث </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محقق علوم حدیث، </ins>در ذیل روایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>زیارت در کتاب من لایحضره الفقیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میگوید</ins>: شیخ صدوق این روایت را توسط سه تن از مشایخ خود روایت کرده است: علی بن احمد بن موسی الدقاق، محمد بن احمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">السنانی، </ins>که همان محمد بن احمد بن محمد بن سنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است، </ins>و حسین بن ابراهیم بن احمد بن هشام المکتب. این سه نفر از مشایخ اجازهاند و شیخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدوق </ins>در تمام تألیفات و کتابهای خود روایتی را از این سه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ </ins>ذکر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نکرده، </ins>مگر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنکه </ins>در مورد آنان از تعبیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«رضی </ins>الله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنه» </ins>استفاده کرده است و بر آنان اعتماد کرده است. این اعتماد شیخ و مدح او در مورد آنان کافی است و به همین دلیل طریق نقل شده توسط شیخ «در مورد زیارت جامعه»، صحیح یا حسن کالصحیح است و خودِ اعتماد شیخ، مؤید این مطلب است.<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، تعلیق شیخ غفاری، علی اکبر، قم، جامعه مدرسین حوزه، ج۲، ص۶۰۹.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در کتاب مستدرکات علم رجال الحدیث از قول عدهای از علما که ازجمله آنان وحید بهبهانی وعلامه مامقانی است در موارد متعدد نقل شده است که موسی بن عبدالله النخعی راوی زیارت جامعه، شخصی امامی و صحیح الاعتقاد است و تلقین چنین زیارت با چنین مضامینی در مورد ائمه(ع) دلیل واضحی است بر آن که او اهل علم و فضل و مقبول الروایه است و عدم ذکر نام او در کتابهای رجالی موجب قدح او نیست.<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷–۸.</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با توجه به مطالب بیان شده، مشخص میشود که راویان سند زیارت جامعه کبیره از راویانی هستند که هیچ ذم و نادرستی از آنان در کتابها گزارش نشده است و علاوه بر آن افرادی مورد اعتماد و جلیل القدرند. علی اکبر غفاری </del>در ذیل روایت زیارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعه </del>در کتاب من لایحضره الفقیه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ صدوق (ره) مینویسد</del>: شیخ صدوق این روایت را توسط سه تن از مشایخ خود روایت کرده است: علی بن احمد بن موسی الدقاق، محمد بن احمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">السنانی </del>که همان محمد بن احمد بن محمد بن سنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>و حسین بن ابراهیم بن احمد بن هشام المکتب. این سه نفر از مشایخ اجازهاند و شیخ در تمام تألیفات و کتابهای خود روایتی را از این سه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشایخ </del>ذکر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نکرده است </del>مگر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن که </del>در مورد آنان از تعبیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضی </del>الله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنه </del>استفاده کرده است و بر آنان اعتماد کرده است. این اعتماد شیخ و مدح او در مورد آنان کافی است و به همین دلیل طریق نقل شده توسط شیخ «در مورد زیارت جامعه»، صحیح یا حسن کالصحیح است و خودِ اعتماد شیخ، مؤید این مطلب است.<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، تعلیق شیخ غفاری، علی اکبر، قم، جامعه مدرسین حوزه، ج۲، ص۶۰۹.</ref></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این رو است که علامه مجلسی در کتاب بحارالأنوار در مورد این روایت و در ذیل آن مینویسد:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این رو است که علامه مجلسی در کتاب بحارالأنوار در مورد این روایت و در ذیل آن مینویسد:</div></td></tr>
</table>Shamloohttps://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA_%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D9%86%D8%AF_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87&diff=61059&oldid=prevShamloo: /* تحلیل سند */2023-08-22T08:09:18Z<p><span class="autocomment">تحلیل سند</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''علی بن احمد بن محمد بن عمران الدقاق:''' سید ابوالقاسم خویی میگوید که درباره او ذمی نقل نشده است.<ref>خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، چاپ پنجم، ۱۴۱۳ق، ج۱۲، ص۲۷۹.</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''علی بن احمد بن محمد بن عمران الدقاق:''' سید ابوالقاسم خویی میگوید که درباره او ذمی نقل نشده است.<ref>خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، چاپ پنجم، ۱۴۱۳ق، ج۱۲، ص۲۷۹.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حسین بن ابراهیم بن أحمد بن هشام المکتب''': گفته شده که او از مشایخ صدوق است. صدوق بسیار از او روایت نقل کرده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>و از او با عبارت «رضی الله عنه و رحمة الله» با جلالت یاد کرده است.<ref>بهبهانی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وحید، </del>تعلیقه علی منهج المقال، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص۱۳۶؛ بروجردی، طوائف المقال، ج۱، ص۱۶۷</del>.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حسین بن ابراهیم بن أحمد بن هشام المکتب''': گفته شده که او از مشایخ صدوق است. صدوق بسیار از او روایت نقل کرده و از او با عبارت «رضی الله عنه و رحمة الله» با جلالت یاد کرده است.<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وحید </ins>بهبهانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدباقر بن محمداكمل، </ins>تعلیقه علی منهج المقال، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیجا، مكتبة اهلالبيت(ع)، بیتا، ص۲۴۱</ins>.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موسی النخعی، باید توجه کرد که شیخ صدوق (ره) در کتاب من لا یحضره الفقیه این شخص را با عنوان موسی بن عبدالله النخعی و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع) او را با عنوان موسی بن عمران النخعی یاد کرده و از او زیارت جامعه را نقل میکند. در کتاب مستدرکات علم رجال الحدیث آمده است که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موسی النخعی، باید توجه کرد که شیخ صدوق (ره) در کتاب من لا یحضره الفقیه این شخص را با عنوان موسی بن عبدالله النخعی و در کتاب عیون اخبار الرضا(ع) او را با عنوان موسی بن عمران النخعی یاد کرده و از او زیارت جامعه را نقل میکند. در کتاب مستدرکات علم رجال الحدیث آمده است که موسی بن عمران نخعی و موسی بن عبدالله نخعی نام یک نفر است و یکی از نامهای عمران یا عبدالله نام جد او است و نه پدرش.<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۸، ص۲۰–۲۱.</ref></div></td></tr>
</table>Shamloo