نیرنگ در جنگ - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Fabbasi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۶

2026-04-19T08:36:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۶
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا(ص) حدیث {{متن عربی\|الحرب خدعه\|ترجمه= جنگ، نیرنگ است}}<ref>طوسی، محمد بن الحسن، تهذيب الأحكام، تحقيق : حسن موسوي خرسان، تهران دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۱۶۲.</ref>، مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد... . این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، علی بن الحسین، مروج‌الذهب، قم، موسسه دار الهجره، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۲۹۳.</ref>		مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا(ص) حدیث {{متن عربی\|الحرب خدعه\|ترجمه= جنگ، نیرنگ است}}<ref>طوسی، محمد بن الحسن، تهذيب الأحكام، تحقيق : حسن موسوي خرسان، تهران دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۱۶۲.</ref>، مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد... . این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، علی بن الحسین، مروج‌الذهب، قم، موسسه دار الهجره، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۲۹۳.</ref>

	موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. [[علامه حلی]] در کتاب تذکره الفقهاء می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، [[اجماع\|اجماعی]] است.<ref>~~علّامه‌حلّی،~~ تذکره ~~الفقها،~~ ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، ج۲۱، ص۷۹.</ref>		موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. [[علامه حلی]] در کتاب تذکره الفقهاء می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، [[اجماع\|اجماعی]] است.<ref>حلّی، حسن بن یوسف، تذکره الفقهاء، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، ج۲۱، ص۷۹.</ref>

	ابن‌قدامه در کتاب المغنی، فصلی برای این موضوع قرار داده، خدعه را مجاز دانسته و سپس به خدعه علی(ع) در هنگام جنگ با عمرو بن‌ عبدود اشاره کرده است.<ref>ابن قدامه، عبد الله بن احمد، المغنی، مصر-قاهره، ۱۳۸۸ق/۱۹۶۸م، ج۹، ص۲۱۸.</ref>		ابن‌قدامه در کتاب المغنی، فصلی برای این موضوع قرار داده، خدعه را مجاز دانسته و سپس به خدعه علی(ع) در هنگام جنگ با عمرو بن‌ عبدود اشاره کرده است.<ref>ابن قدامه، عبد الله بن احمد، المغنی، مصر-قاهره، ۱۳۸۸ق/۱۹۶۸م، ج۹، ص۲۱۸.</ref>

	== نیرنگ در جنگ توسط پیامبر(ص) ==		== نیرنگ در جنگ توسط پیامبر(ص) ==
	روایت مشهور از پیامبر اسلام(ص) {{متن عربی\|الحَرْبُ‏ خُدْعَة\|ترجمه=جنگ نیرنگ است.}}، در بسیاری از منابع تاریخی<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینهٔ دمشق، ج۲۸، ص۲۶.</ref><ref>ابن کثیر، اسماعیل‌بن‌کثیر، البدایه و النهایه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۸ق/۱۹۸۸م، ج۴، ص۱۲۷.</ref> و حدیثی<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۳۲.</ref><ref>نیشابوری، مسلم، صحیح‌مسلم، بیروت، دارالفکر، بی‌تا، ج۵، ص۱۴۳.</ref> ذکر شده است. در روایتی از رسول خدا(ص) نقل شده: هر سخن دروغی، دروغ نوشته می‌شود مگر دروغی که فرد در جنگ می‌گوید، چرا که جنگ خدعه است.<ref> مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۶۹، ص۲۵۴.</ref>		روایت مشهور از پیامبر اسلام(ص) {{متن عربی\|الحَرْبُ‏ خُدْعَة\|ترجمه=جنگ نیرنگ است.}}، در بسیاری از منابع تاریخی<ref>ابن‌عساکر، علی بن الحسن، تاریخ مدینهٔ دمشق، ج۲۸، ص۲۶.</ref><ref>ابن کثیر، اسماعیل‌بن‌کثیر، البدایه و النهایه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۸ق/۱۹۸۸م، ج۴، ص۱۲۷.</ref> و حدیثی<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۳۲.</ref><ref>نیشابوری، مسلم، صحیح‌مسلم، بیروت، دارالفکر، بی‌تا، ج۵، ص۱۴۳.</ref> ذکر شده است. در روایتی از رسول خدا(ص) نقل شده: هر سخن دروغی، دروغ نوشته می‌شود مگر دروغی که فرد در جنگ می‌گوید، چرا که جنگ خدعه است.<ref> مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۶۹، ص۲۵۴.</ref>

	منابع، مواردی از خدعه پیامبر اسلام در جنگ‌ها را آورده‌اند:		منابع، مواردی از خدعه پیامبر اسلام در جنگ‌ها را آورده‌اند:
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	* در [[غزوه ذات سلاسل]]، [[عمرو عاص]] از رسول خدا(ص) درخواست کرد با خدعه به جنگ برود و رسول خدا موافقت کرد و او را فرستاد.<ref>شیخ‌مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۶۳.</ref>		* در [[غزوه ذات سلاسل]]، [[عمرو عاص]] از رسول خدا(ص) درخواست کرد با خدعه به جنگ برود و رسول خدا موافقت کرد و او را فرستاد.<ref>شیخ‌مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۶۳.</ref>
	* رسول خدا در برخی از جنگ‌ها دستور می‌داد برای فریب دشمن، هر فرد از مسلمانان، آتشی روشن کند تا دشمن تصور کند سپاه اسلام از نظر نیروی نظامی، برتر است.		* رسول خدا در برخی از جنگ‌ها دستور می‌داد برای فریب دشمن، هر فرد از مسلمانان، آتشی روشن کند تا دشمن تصور کند سپاه اسلام از نظر نیروی نظامی، برتر است.
	* به رسول خدا خبر رسید که [[بنی‌قریظه\|یهودیان بنی‌قریظه]] به [[ابوسفیان]] پیام فرستادند که آن‌ها را در جنگ علیه مسلمانان یاری می‌کنند. پیامبر در جمع مسلمانان برخاست و فرمود: بنی‌قریظه فردی را نزد ما فرستاده‌اند و گفته‌اند: در جنگ ما و ابوسفیان، به یاری ما خواهند آمد. این خبر به ابوسفیان رسید. ابوسفیان گفت: یهودیان نیرنگ زدند….<ref>~~عبدالله~~ حمیری، قرب‌الاسناد، ص۱۳۳.</ref>		* به رسول خدا خبر رسید که [[بنی‌قریظه\|یهودیان بنی‌قریظه]] به [[ابوسفیان]] پیام فرستادند که آن‌ها را در جنگ علیه مسلمانان یاری می‌کنند. پیامبر در جمع مسلمانان برخاست و فرمود: بنی‌قریظه فردی را نزد ما فرستاده‌اند و گفته‌اند: در جنگ ما و ابوسفیان، به یاری ما خواهند آمد. این خبر به ابوسفیان رسید. ابوسفیان گفت: یهودیان نیرنگ زدند….<ref>حمیری، عبد الله بن جعفر، قرب‌الاسناد، ص۱۳۳.</ref>

	== نیرنگ در جنگ توسط امام علی(ع) ==		== نیرنگ در جنگ توسط امام علی(ع) ==

Fabbasi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۱

2026-04-19T08:31:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۱
خط ۴:		خط ۴:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	'''خُدْعَة''' و '''نیرنگ''' در ~~جنگ را وسیله‌ای~~ برای شکست دشمن ~~دانسته‌اند~~ که در اسلام نیز ~~مورد~~ تأیید ~~قرار گرفته~~ است.		'''خُدْعَة''' و '''نیرنگ''' در جنگ، به عنوان ابزاری کارآمد برای شکست دشمن شناخته شده است؛ رویکردی که در اسلام نیز تأیید شده است.

	بخشی از ~~تلاش~~ گروه‌ها در درگیری‌های ~~نظامی،~~ بر فریب دشمن ~~بوده~~ و ~~چنین تلاشی را امری~~ عقلانی ~~بر شمرده‌اند~~. [[فقیهان شیعه]] نیز نیرنگ در ~~جنگ~~ را ~~تأیید کرده‌اند~~.		بخشی از استراتژی گروه‌ها در درگیری‌های نظامی بر فریب دشمن متمرکز است و این روش، اقدامی عقلانی ارزیابی شده است. فقیهان شیعه نیز به کارگیری نیرنگ در میدان نبرد را جایز دانسته‌اند.

	~~روایت~~ مشهوری از [[پیامبر اسلام~~]] در منابع مختلف~~ نقل شده که {{متن عربی\|الحَرْبُ‏ خُدْعَة\|ترجمه= جنگ نیرنگ است.}} ~~براساس نقل‌های~~ تاریخی پیامبر ~~خدا~~(ص)، نیرنگ ~~را وسیله‌ای~~ برای پیروزی بر دشمن ~~قرار می‌داد~~.		در منابع مختلف، حدیث مشهوری از پیامبر اسلام (ص) نقل شده است: {{متن عربی\|الحَرْبُ‏ خُدْعَة\|ترجمه=جنگ نیرنگ است.}} گزارش‌های تاریخی حاکی از آن است که پیامبر اکرم (ص) از نیرنگ به عنوان ابزاری برای پیروزی بر دشمن بهره می‌گرفت.

	~~از [[~~امام علی(ع)~~]] نیز نقل شده که~~ اعتماد بر نیرنگ و حیله در ~~نبرد~~ را ~~بیش~~ از ~~اعتماد بر~~ نیرو و توان می‌دانست~~. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش~~ در فریب دشمن ~~داشت و در مواردی~~ از جمله [[فریب عمرو بن عبدود توسط امام علی(ع)\|~~کشتن~~ عمرو بن عبدود]] از آن استفاده کرد.		امام علی (ع) اعتماد به نیرنگ و حیله در جنگ را برتر از اتکا به صِرف نیرو و توان می‌دانست و در جنگ‌های خویش از روش فریب دشمن استفاده می‌کرد؛ از جمله در واقعه کشتن [[فریب عمرو بن عبدود توسط امام علی(ع)\|عمرو بن عبدود]] از آن استفاده کرد.

	== مفهوم شناسی ==		== مفهوم شناسی ==
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا(ص) حدیث {{متن عربی\|الحرب خدعه\|ترجمه= جنگ، نیرنگ است}}<ref>طوسی، محمد بن الحسن، تهذيب الأحكام، تحقيق : حسن موسوي خرسان، تهران دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۱۶۲.</ref>، مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد... . این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، علی بن الحسین، مروج‌الذهب، قم، موسسه دار الهجره، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۲۹۳.</ref>		مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا(ص) حدیث {{متن عربی\|الحرب خدعه\|ترجمه= جنگ، نیرنگ است}}<ref>طوسی، محمد بن الحسن، تهذيب الأحكام، تحقيق : حسن موسوي خرسان، تهران دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۱۶۲.</ref>، مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد... . این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، علی بن الحسین، مروج‌الذهب، قم، موسسه دار الهجره، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۲۹۳.</ref>

	موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. [[علامه حلی]] در کتاب تذکره الفقهاء می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، [[اجماع\|اجماعی]] است.<ref>علّامه‌حلّی، تذکره الفقها، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> ~~شیخ محمدحسن‌ نجفی،~~ صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>~~شیخ محمدحسین~~ نجفی، ~~جواهر،~~ ج۲۱، ص۷۹.</ref>		موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. [[علامه حلی]] در کتاب تذکره الفقهاء می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، [[اجماع\|اجماعی]] است.<ref>علّامه‌حلّی، تذکره الفقها، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، ج۲۱، ص۷۹.</ref>

	ابن‌قدامه در کتاب المغنی، فصلی برای این موضوع قرار داده، ~~آن‌را~~ مجاز دانسته و سپس به ~~خدعهٔ~~ علی(ع) در هنگام جنگ با عمرو بن‌ عبدود اشاره کرده است.		ابن‌قدامه در کتاب المغنی، فصلی برای این موضوع قرار داده، خدعه را مجاز دانسته و سپس به خدعه علی(ع) در هنگام جنگ با عمرو بن‌ عبدود اشاره کرده است.<ref>ابن قدامه، عبد الله بن احمد، المغنی، مصر-قاهره، ۱۳۸۸ق/۱۹۶۸م، ج۹، ص۲۱۸.</ref>

	== نیرنگ در جنگ توسط پیامبر(ص) ==		== نیرنگ در جنگ توسط پیامبر(ص) ==
	روایت مشهور از پیامبر اسلام ~~که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛~~ جنگ نیرنگ ~~است»،~~ در بسیاری از منابع تاریخی<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینهٔ دمشق، ج۲۸، ~~ص۲۶،~~ اسماعیل‌بن‌کثیر، البدایه و النهایه، ج۴، ~~ص۱۱۳~~.</ref> و حدیثی<ref>~~محمدباقر~~ مجلسی، بحار الانوار، ج۳۴، ~~ص۳۳۲، مسلم~~ نیشابوری، صحیح‌مسلم، بیروت، دارالفکر، بی‌تا، ج۵، ص۱۴۳.</ref> ذکر شده است. در روایتی ~~دیگر~~ از رسول خدا(ص) نقل شده: هر سخن دروغی، دروغ نوشته می‌شود مگر دروغی که فرد در جنگ می‌گوید، چرا که جنگ خدعه است.<ref> مجلسی، بحار ~~النوار،~~ ج۶۹، ص۲۵۴.</ref>		روایت مشهور از پیامبر اسلام(ص) {{متن عربی\|الحَرْبُ‏ خُدْعَة\|ترجمه=جنگ نیرنگ است.}}، در بسیاری از منابع تاریخی<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینهٔ دمشق، ج۲۸، ص۲۶.</ref><ref>ابن کثیر، اسماعیل‌بن‌کثیر، البدایه و النهایه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۸ق/۱۹۸۸م، ج۴، ص۱۲۷.</ref> و حدیثی<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۳۲.</ref><ref>نیشابوری، مسلم، صحیح‌مسلم، بیروت، دارالفکر، بی‌تا، ج۵، ص۱۴۳.</ref> ذکر شده است. در روایتی از رسول خدا(ص) نقل شده: هر سخن دروغی، دروغ نوشته می‌شود مگر دروغی که فرد در جنگ می‌گوید، چرا که جنگ خدعه است.<ref> مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۶۹، ص۲۵۴.</ref>

	منابع، مواردی از خدعه پیامبر اسلام در جنگ‌ها را آورده‌اند:		منابع، مواردی از خدعه پیامبر اسلام در جنگ‌ها را آورده‌اند:

	* پیامبر در [[جنگ خندق]]، درخواست «نعیم بن مسعود» برای اختلاف انداختن با خدعه میان دشمن را اجازه داد.<ref>ابن‌هشام حمیری، السیره‌النبویه، ج۲، ص۲۲۹، محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۲۰، ص۲۰۷.</ref>		* پیامبر(ص) در [[جنگ خندق]]، درخواست «نعیم بن مسعود» برای اختلاف انداختن با خدعه میان دشمن را اجازه داد.<ref>ابن‌هشام حمیری، السیره‌النبویه، ج۲، ص۲۲۹، محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۲۰، ص۲۰۷.</ref>
	* در [[غزوه ذات سلاسل]]، [[عمرو عاص]] از رسول خدا(ص) درخواست کرد با خدعه به جنگ برود و رسول خدا موافقت کرد و او را فرستاد.<ref>شیخ‌مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۶۳.</ref>		* در [[غزوه ذات سلاسل]]، [[عمرو عاص]] از رسول خدا(ص) درخواست کرد با خدعه به جنگ برود و رسول خدا موافقت کرد و او را فرستاد.<ref>شیخ‌مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۶۳.</ref>
	* رسول خدا در برخی از جنگ‌ها دستور می‌داد برای فریب دشمن، هر فرد از مسلمانان، آتشی روشن کند تا دشمن تصور کند سپاه اسلام از نظر نیروی نظامی، برتر است.		* رسول خدا در برخی از جنگ‌ها دستور می‌داد برای فریب دشمن، هر فرد از مسلمانان، آتشی روشن کند تا دشمن تصور کند سپاه اسلام از نظر نیروی نظامی، برتر است.
خط ۳۸:		خط ۳۸:

	* در روایتی از «[[عدی‌ بن‌ حاتم]]» نقل شده که در جنگ صفین، علی(ع) با صدای بلند گفت: به خدا قسم، معاویه و یارانش را خواهم کشت. سپس در پایان سخنش، آهسته گفت: «إِنْ‏ شَاءَ اللَّه‏». من نزدیک او بودم و گفتم: یا امیرالمؤمنین! شما قسم خوردید. سپس از آن استثنا کردید! مقصودتان چه بود؟ چه هدفی داشتید؟ امام: جنگ خدعه است، من دروغ‌گو نیستم. خواستم اصحابم را بر علیه آنها تحریک کنم تا سست نشوند و خواستار حمله به آنها باشند؛ اما درعین حال کلمهٔ «ان شاء الله» را گفتم تا دروغ هم نگفته باشم.<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب، ج۲، ص۱۹۵.</ref>		* در روایتی از «[[عدی‌ بن‌ حاتم]]» نقل شده که در جنگ صفین، علی(ع) با صدای بلند گفت: به خدا قسم، معاویه و یارانش را خواهم کشت. سپس در پایان سخنش، آهسته گفت: «إِنْ‏ شَاءَ اللَّه‏». من نزدیک او بودم و گفتم: یا امیرالمؤمنین! شما قسم خوردید. سپس از آن استثنا کردید! مقصودتان چه بود؟ چه هدفی داشتید؟ امام: جنگ خدعه است، من دروغ‌گو نیستم. خواستم اصحابم را بر علیه آنها تحریک کنم تا سست نشوند و خواستار حمله به آنها باشند؛ اما درعین حال کلمهٔ «ان شاء الله» را گفتم تا دروغ هم نگفته باشم.<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب، ج۲، ص۱۹۵.</ref>
	* امام علی(ع) در [[فریب عمرو بن عبدود توسط امام علی(ع)\|نبرد با عمرو بن عبدود]]، او را فریب داد و کشت.<ref>~~علی~~ بن ~~ابراهیم، تفسیر القمی، ج‏۲، ص ۱۸۴~~.</ref>		* امام علی(ع) در [[فریب عمرو بن عبدود توسط امام علی(ع)\|نبرد با عمرو بن عبدود]]، او را فریب داد و کشت.<ref>ابن قدامه، عبد الله بن احمد، المغنی، مصر-قاهره، ۱۳۸۸ق/۱۹۶۸م، ج۹، ص۲۱۸.</ref>
	* ابن‌اعثم کوفی می‌نویسد: در [[جنگ صفین]] «بسر بن‌ ارطاه» به میدان آمد و ساعتی جولان داد و هیچ سخن نمی‌گفت. از ترس این‌که مبادا علی(ع) او را بشناسد. علی(ع) مخفیانه جلو آمد و بر او حمله کرد. و نیزه‌ای پرتاب کرد. بسر، از اسب بر روی زمین افتاد و سپس میدان جنگ را ترک کرد.<ref>ابن‌اعثم کوفی، الفتوح، ص۵۹۰–۵۹۱. </ref>		* ابن‌اعثم کوفی می‌نویسد: در [[جنگ صفین]] «بسر بن‌ ارطاه» به میدان آمد و ساعتی جولان داد و هیچ سخن نمی‌گفت. از ترس این‌که مبادا علی(ع) او را بشناسد. علی(ع) مخفیانه جلو آمد و بر او حمله کرد. و نیزه‌ای پرتاب کرد. بسر، از اسب بر روی زمین افتاد و سپس میدان جنگ را ترک کرد.<ref>ابن‌اعثم کوفی، الفتوح، ص۵۹۰–۵۹۱. </ref>

Fabbasi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۳

2026-04-19T08:03:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۳
خط ۶:		خط ۶:
	'''خُدْعَة''' و '''نیرنگ''' در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.		'''خُدْعَة''' و '''نیرنگ''' در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.

	در درگیری‌های نظامی، ~~بخشی از تلاش گروه‌ها،~~ بر فریب دشمن بوده و چنین تلاشی را امری عقلانی بر شمرده‌اند. [[فقیهان شیعه]] نیز نیرنگ در جنگ را تأیید ~~کرده و آن‌را مورد [[اجماع]] دانسته‌اند~~.		بخشی از تلاش گروه‌ها در درگیری‌های نظامی، بر فریب دشمن بوده و چنین تلاشی را امری عقلانی بر شمرده‌اند. [[فقیهان شیعه]] نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده‌اند.

	روایت مشهوری از [[پیامبر اسلام]] در منابع مختلف نقل شده که {{متن عربی\|الحَرْبُ‏ خُدْعَة\|ترجمه= جنگ نیرنگ است.}} براساس نقل‌های تاریخی پیامبر خدا(ص)، نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.		روایت مشهوری از [[پیامبر اسلام]] در منابع مختلف نقل شده که {{متن عربی\|الحَرْبُ‏ خُدْعَة\|ترجمه= جنگ نیرنگ است.}} براساس نقل‌های تاریخی پیامبر خدا(ص)، نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	== مفهوم شناسی ==		== مفهوم شناسی ==
	«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>مقری فیومی، احمد بن‌ محمد، مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.		«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>مقری فیومی، احمد بن‌ محمد، مصباح المنیر، قم، موسسه دار الهجره، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.

	== حکم نیرنگ در جنگ ==		== حکم نیرنگ در جنگ ==
	در درگیری‌های نظامی هر یک از طرفین تلاش می‌کنند با اتخاذ سیاست‌های فریب دهنده، دشمن را شکست داده و آنها را وادار به تسلیم نمایند. از گذشته‌های دور تا به امروز، همواره فریب‌های نظامی، به صورت بسیار گسترده در جنگ‌ها استفاده می‌شود.		در درگیری‌های نظامی هر یک از طرفین تلاش می‌کنند با اتخاذ سیاست‌های فریب دهنده، دشمن را شکست داده و آنها را وادار به تسلیم نمایند. از گذشته‌های دور تا به امروز، همواره فریب‌های نظامی، به صورت بسیار گسترده در جنگ‌ها استفاده می‌شود.

	مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا(ص) حدیث {{متن عربی\|الحرب خدعه\|ترجمه= جنگ، نیرنگ است}}<ref>طوسی، محمد بن الحسن، تهذيب الأحكام، تحقيق : حسن موسوي خرسان، تهران دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۱۶۲.</ref>، مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد. ... این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، علی بن الحسین، مروج‌الذهب، قم، موسسه دار الهجره، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۲۹۳.</ref>		مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا(ص) حدیث {{متن عربی\|الحرب خدعه\|ترجمه= جنگ، نیرنگ است}}<ref>طوسی، محمد بن الحسن، تهذيب الأحكام، تحقيق : حسن موسوي خرسان، تهران دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۱۶۲.</ref>، مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد... . این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، علی بن الحسین، مروج‌الذهب، قم، موسسه دار الهجره، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۲۹۳.</ref>

	موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. [[علامه حلی]] در کتاب تذکره الفقهاء می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، [[اجماع\|اجماعی]] است.<ref>علّامه‌حلّی، تذکره الفقها، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> شیخ محمدحسن‌ نجفی، صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>شیخ محمدحسین نجفی، جواهر، ج۲۱، ص۷۹.</ref>		موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. [[علامه حلی]] در کتاب تذکره الفقهاء می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، [[اجماع\|اجماعی]] است.<ref>علّامه‌حلّی، تذکره الفقها، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> شیخ محمدحسن‌ نجفی، صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>شیخ محمدحسین نجفی، جواهر، ج۲۱، ص۷۹.</ref>

Fabbasi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۰

2026-04-19T07:50:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
	خدعه و نیرنگ در جنگ		آیا خدعه و نیرنگ در جنگ مورد تایید اسلام است؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	خُدْعَة و نیرنگ در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.		'''خُدْعَة''' و '''نیرنگ''' در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.

	در درگیری‌های نظامی، بخشی از تلاش گروه‌ها، بر فریب دشمن بوده و چنین تلاشی را امری عقلانی بر شمرده‌اند. [[فقیهان شیعه]] نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده و آن‌را مورد [[اجماع]] دانسته‌اند.		در درگیری‌های نظامی، بخشی از تلاش گروه‌ها، بر فریب دشمن بوده و چنین تلاشی را امری عقلانی بر شمرده‌اند. [[فقیهان شیعه]] نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده و آن‌را مورد [[اجماع]] دانسته‌اند.

	روایت مشهوری از [[پیامبر اسلام]] در منابع مختلف نقل شده که ~~«الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛~~ جنگ نیرنگ ~~است»~~. براساس نقل‌های تاریخی پیامبر ~~به افراد خود در جنگ‌ها اجازه می‌داد دشمن را فریب دهند. پیامبر،~~ نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.		روایت مشهوری از [[پیامبر اسلام]] در منابع مختلف نقل شده که {{متن عربی\|الحَرْبُ‏ خُدْعَة\|ترجمه= جنگ نیرنگ است.}} براساس نقل‌های تاریخی پیامبر خدا(ص)، نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.

	از [[امام علی(ع)]] نیز نقل شده که اعتماد بر نیرنگ و حیله در نبرد را بیش از اعتماد بر نیرو و توان می‌دانست. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش در فریب دشمن داشت و در مواردی از جمله [[فریب عمرو بن عبدود توسط امام علی(ع)\|کشتن عمرو بن عبدود]] از آن استفاده کرد.		از [[امام علی(ع)]] نیز نقل شده که اعتماد بر نیرنگ و حیله در نبرد را بیش از اعتماد بر نیرو و توان می‌دانست. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش در فریب دشمن داشت و در مواردی از جمله [[فریب عمرو بن عبدود توسط امام علی(ع)\|کشتن عمرو بن عبدود]] از آن استفاده کرد.

	~~نیرنگ در غیر جنگ را امری ناپسند و نامطلوب برشمرده‌اند.~~
	== مفهوم شناسی ==		== مفهوم شناسی ==
	«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>احمد بن‌ ~~محمد مقری فیومی،~~ مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.		«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>مقری فیومی، احمد بن‌ محمد، مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.

	== حکم نیرنگ در جنگ ==		== حکم نیرنگ در جنگ ==
	در درگیری‌های نظامی هر یک از طرفین تلاش می‌کنند با اتخاذ سیاست‌های فریب دهنده، دشمن را شکست داده و آنها را وادار به تسلیم نمایند. از گذشته‌های دور تا به امروز، همواره فریب‌های نظامی، به صورت بسیار گسترده در جنگ‌ها استفاده می‌شود.		در درگیری‌های نظامی هر یک از طرفین تلاش می‌کنند با اتخاذ سیاست‌های فریب دهنده، دشمن را شکست داده و آنها را وادار به تسلیم نمایند. از گذشته‌های دور تا به امروز، همواره فریب‌های نظامی، به صورت بسیار گسترده در جنگ‌ها استفاده می‌شود.

	مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا (حدیث ~~«الحرب خدعه؛~~ جنگ، نیرنگ ~~است»)~~ مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد. ... این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، مروج‌الذهب، ج۲، ص۲۹۳.</ref>		مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا(ص) حدیث {{متن عربی\|الحرب خدعه\|ترجمه= جنگ، نیرنگ است}}<ref>طوسی، محمد بن الحسن، تهذيب الأحكام، تحقيق : حسن موسوي خرسان، تهران دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۱۶۲.</ref>، مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد. ... این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، علی بن الحسین، مروج‌الذهب، قم، موسسه دار الهجره، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۲۹۳.</ref>

	موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. [[علامه حلی]] در کتاب تذکره الفقهاء می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، [[اجماع\|اجماعی]] است.<ref>علّامه‌حلّی، تذکره الفقها، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> شیخ محمدحسن‌ نجفی، صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>شیخ محمدحسین نجفی، جواهر، ج۲۱، ص۷۹.</ref>		موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. [[علامه حلی]] در کتاب تذکره الفقهاء می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، [[اجماع\|اجماعی]] است.<ref>علّامه‌حلّی، تذکره الفقها، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> شیخ محمدحسن‌ نجفی، صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>شیخ محمدحسین نجفی، جواهر، ج۲۱، ص۷۹.</ref>

	ابن‌قدامه در کتاب المغنی، فصلی برای این موضوع قرار داده، آن‌را مجاز دانسته و سپس به خدعهٔ علی(ع) در هنگام جنگ با عمرو بن‌ عبدود اشاره کرده است.		ابن‌قدامه در کتاب المغنی، فصلی برای این موضوع قرار داده، آن‌را مجاز دانسته و سپس به خدعهٔ علی(ع) در هنگام جنگ با عمرو بن‌ عبدود اشاره کرده است.

	== نیرنگ در جنگ توسط پیامبر(ص) ==		== نیرنگ در جنگ توسط پیامبر(ص) ==
	روایت مشهور از پیامبر اسلام که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است»، در بسیاری از منابع تاریخی<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینهٔ دمشق، ج۲۸، ص۲۶، اسماعیل‌بن‌کثیر، البدایه و النهایه، ج۴، ص۱۱۳.</ref> و حدیثی<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۳۲، مسلم نیشابوری، صحیح‌مسلم، بیروت، دارالفکر، بی‌تا، ج۵، ص۱۴۳.</ref> ذکر شده است. در روایتی دیگر از رسول خدا(ص) نقل شده: هر سخن دروغی، دروغ نوشته می‌شود مگر دروغی که فرد در جنگ می‌گوید، چرا که جنگ خدعه است.<ref> مجلسی، بحار النوار، ج۶۹، ص۲۵۴.</ref>		روایت مشهور از پیامبر اسلام که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است»، در بسیاری از منابع تاریخی<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینهٔ دمشق، ج۲۸، ص۲۶، اسماعیل‌بن‌کثیر، البدایه و النهایه، ج۴، ص۱۱۳.</ref> و حدیثی<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۳۲، مسلم نیشابوری، صحیح‌مسلم، بیروت، دارالفکر، بی‌تا، ج۵، ص۱۴۳.</ref> ذکر شده است. در روایتی دیگر از رسول خدا(ص) نقل شده: هر سخن دروغی، دروغ نوشته می‌شود مگر دروغی که فرد در جنگ می‌گوید، چرا که جنگ خدعه است.<ref> مجلسی، بحار النوار، ج۶۹، ص۲۵۴.</ref>
خط ۳۹:		خط ۴۰:
	* امام علی(ع) در [[فریب عمرو بن عبدود توسط امام علی(ع)\|نبرد با عمرو بن عبدود]]، او را فریب داد و کشت.<ref>علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج‏۲، ص ۱۸۴.</ref>		* امام علی(ع) در [[فریب عمرو بن عبدود توسط امام علی(ع)\|نبرد با عمرو بن عبدود]]، او را فریب داد و کشت.<ref>علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج‏۲، ص ۱۸۴.</ref>
	* ابن‌اعثم کوفی می‌نویسد: در [[جنگ صفین]] «بسر بن‌ ارطاه» به میدان آمد و ساعتی جولان داد و هیچ سخن نمی‌گفت. از ترس این‌که مبادا علی(ع) او را بشناسد. علی(ع) مخفیانه جلو آمد و بر او حمله کرد. و نیزه‌ای پرتاب کرد. بسر، از اسب بر روی زمین افتاد و سپس میدان جنگ را ترک کرد.<ref>ابن‌اعثم کوفی، الفتوح، ص۵۹۰–۵۹۱. </ref>		* ابن‌اعثم کوفی می‌نویسد: در [[جنگ صفین]] «بسر بن‌ ارطاه» به میدان آمد و ساعتی جولان داد و هیچ سخن نمی‌گفت. از ترس این‌که مبادا علی(ع) او را بشناسد. علی(ع) مخفیانه جلو آمد و بر او حمله کرد. و نیزه‌ای پرتاب کرد. بسر، از اسب بر روی زمین افتاد و سپس میدان جنگ را ترک کرد.<ref>ابن‌اعثم کوفی، الفتوح، ص۵۹۰–۵۹۱. </ref>

	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==
	این مدخل برگرفته شده از کتاب «سیره نظامی امیرالمؤمنین» نوشته «یدالله حاجی‌زاده» قم مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، ۱۳۹۲ش.		این مدخل برگرفته شده از کتاب «سیره نظامی امیرالمؤمنین» نوشته «یدالله حاجی‌زاده» قم مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، ۱۳۹۲ش.

	== منابع ==		== منابع ==
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}

Rezapour در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۴۰

2022-05-08T05:40:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۰
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ویرایش}}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
خط ۵۳:		خط ۵۲:
	}}		}}
	{{تکمیل مقاله		{{تکمیل مقاله
	\| شناسه =		\| شناسه =شد
	\| تیترها =		\| تیترها =شد
	\| ویرایش =		\| ویرایش =شد
	\| لینک‌دهی =		\| لینک‌دهی =شد
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =
خط ۶۳:		خط ۶۲:
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =		\| اولویت =ج
	\| کیفیت =		\| کیفیت =ج
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

Rezapour در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۳۸

2022-05-08T05:38:11Z

Rezapour: /* مفهوم شناسی */

2022-05-08T05:23:26Z

مفهوم شناسی

Rezapour در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۱۳

2022-05-08T05:13:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۴۳
خط ۷:		خط ۷:
	خُدْعَة و نیرنگ در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.		خُدْعَة و نیرنگ در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.

	در درگیری‌های نظامی، بخشی از تلاش گروه‌ها، بر فریب دشمن ~~قرار می‌گیرد~~ و چنین ~~هدفی در جنگ~~ را امری عقلانی بر شمرده‌اند. فقیهان شیعه نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده و آن‌را مورد اجماع دانسته‌اند.		در درگیری‌های نظامی، بخشی از تلاش گروه‌ها، بر فریب دشمن بوده و چنین تلاشی را امری عقلانی بر شمرده‌اند. فقیهان شیعه نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده و آن‌را مورد اجماع دانسته‌اند.

	روایت مشهوری از پیامبر اسلام در منابع مختلف نقل شده که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است». براساس نقل‌های تاریخی پیامبر به افراد خود در جنگ‌ها اجازه می‌داد دشمن را فریب دهند. پیامبر نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.		روایت مشهوری از پیامبر اسلام در منابع مختلف نقل شده که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است». براساس نقل‌های تاریخی پیامبر به افراد خود در جنگ‌ها اجازه می‌داد دشمن را فریب دهند. پیامبر نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	از امام علی(ع) نیز نقل شده که اعتماد بر نیرنگ و حیله در نبرد را بیش از اعتماد بر نیرو و توان می‌دانست. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش در فریب دشمن داشت و در مواردی از جمله کشتن عمر بن عبدود از آن استفاده کرد.		از امام علی(ع) نیز نقل شده که اعتماد بر نیرنگ و حیله در نبرد را بیش از اعتماد بر نیرو و توان می‌دانست. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش در فریب دشمن داشت و در مواردی از جمله کشتن عمر بن عبدود از آن استفاده کرد.

	نیرنگ در غیر جنگ، که امری ناپسند ~~است~~.		البته نیرنگ در غیر جنگ، را امری ناپسند و نامطلوب برشمرده‌اند.
	== مفهوم شناسی ==		== مفهوم شناسی ==
	«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>احمد بن‌ محمد مقری فیومی، مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نیرنگ و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.		«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>احمد بن‌ محمد مقری فیومی، مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نیرنگ و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.

Rezapour در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۴:۵۸

2022-05-08T04:58:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۸
خط ۷:		خط ۷:
	خُدْعَة و نیرنگ در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.		خُدْعَة و نیرنگ در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.

	در درگیری‌های نظامی، بخشی از تلاش گروه‌ها، بر فریب دشمن قرار می‌گیرد و چنین هدفی در جنگ را امری عقلانی بر شمرده‌اند. فقیهان شیعه نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده و آن‌را مورد اجماع ~~فقهای شیعه~~ دانسته‌اند.		در درگیری‌های نظامی، بخشی از تلاش گروه‌ها، بر فریب دشمن قرار می‌گیرد و چنین هدفی در جنگ را امری عقلانی بر شمرده‌اند. فقیهان شیعه نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده و آن‌را مورد اجماع دانسته‌اند.

	روایت مشهوری از پیامبر اسلام در منابع مختلف نقل شده که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است». براساس نقل‌های تاریخی پیامبر به افراد خود در جنگ‌ها اجازه می‌داد دشمن را فریب دهند. پیامبر نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.		روایت مشهوری از پیامبر اسلام در منابع مختلف نقل شده که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است». براساس نقل‌های تاریخی پیامبر به افراد خود در جنگ‌ها اجازه می‌داد دشمن را فریب دهند. پیامبر نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.

	از امام علی(ع) نیز نقل شده که در ~~نبرد،~~ بیش از نیرو و ~~توان، بر نیرنگ و حیله می‌توان اعتماد کرد~~. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش در فریب دشمن داشت و در مواردی از جمله کشتن عمر بن عبدود از آن استفاده کرد.		از امام علی(ع) نیز نقل شده که اعتماد بر نیرنگ و حیله در نبرد را بیش از اعتماد بر نیرو و توان می‌دانست. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش در فریب دشمن داشت و در مواردی از جمله کشتن عمر بن عبدود از آن استفاده کرد.

	نیرنگ در غیر جنگ، که امری ناپسند است.		نیرنگ در غیر جنگ، که امری ناپسند است.

Rezapour در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۴:۵۳

2022-05-08T04:53:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۳
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	~~خدعه~~ و نیرنگ در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که ~~پیش از~~ اسلام نیز ~~وجود داشته و در اسلام~~ مورد تأیید قرار گرفته است.		خُدْعَة و نیرنگ در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.

	در درگیری‌های ~~نظامی هر یک~~ از ~~طرفین~~ تلاش ~~می‌کنند با اتخاذ سیاست‌های~~ فریب ~~دهنده،~~ دشمن ~~را شکست دهد. فریب~~ در جنگ را امری عقلانی ~~دانسته‌اند برخلاف نیرنگ در غیر جنگ، که امری ناپسند است~~. فقیهان شیعه نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده و آن‌را مورد اجماع فقهای شیعه دانسته‌اند.		در درگیری‌های نظامی، بخشی از تلاش گروه‌ها، بر فریب دشمن قرار می‌گیرد و چنین هدفی در جنگ را امری عقلانی بر شمرده‌اند. فقیهان شیعه نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده و آن‌را مورد اجماع فقهای شیعه دانسته‌اند.

	روایت مشهوری از پیامبر اسلام در منابع مختلف نقل شده که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است». براساس نقل‌های تاریخی پیامبر به افراد خود در جنگ‌ها اجازه می‌داد دشمن را فریب دهند. پیامبر نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.		روایت مشهوری از پیامبر اسلام در منابع مختلف نقل شده که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است». براساس نقل‌های تاریخی پیامبر به افراد خود در جنگ‌ها اجازه می‌داد دشمن را فریب دهند. پیامبر نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.

	از امام علی(ع) نیز نقل شده که در نبرد، بیش از نیرو و توان، بر نیرنگ و حیله می‌توان اعتماد کرد. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش در فریب دشمن داشت و در مواردی از جمله کشتن عمر بن عبدود از آن استفاده کرد.		از امام علی(ع) نیز نقل شده که در نبرد، بیش از نیرو و توان، بر نیرنگ و حیله می‌توان اعتماد کرد. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش در فریب دشمن داشت و در مواردی از جمله کشتن عمر بن عبدود از آن استفاده کرد.

			نیرنگ در غیر جنگ، که امری ناپسند است.
	== مفهوم شناسی ==		== مفهوم شناسی ==
	«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>احمد بن‌ محمد مقری فیومی، مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نیرنگ و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.		«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>احمد بن‌ محمد مقری فیومی، مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نیرنگ و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۸
خط ۷:		خط ۷:
	خُدْعَة و نیرنگ در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.		خُدْعَة و نیرنگ در جنگ را وسیله‌ای برای شکست دشمن دانسته‌اند که در اسلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است.

	در درگیری‌های نظامی، بخشی از تلاش گروه‌ها، بر فریب دشمن بوده و چنین تلاشی را امری عقلانی بر شمرده‌اند. فقیهان شیعه نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده و آن‌را مورد اجماع دانسته‌اند.		در درگیری‌های نظامی، بخشی از تلاش گروه‌ها، بر فریب دشمن بوده و چنین تلاشی را امری عقلانی بر شمرده‌اند. [[فقیهان شیعه]] نیز نیرنگ در جنگ را تأیید کرده و آن‌را مورد [[اجماع]] دانسته‌اند.

	روایت مشهوری از پیامبر اسلام در منابع مختلف نقل شده که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است». براساس نقل‌های تاریخی پیامبر به افراد خود در جنگ‌ها اجازه می‌داد دشمن را فریب دهند. ~~پیامبر~~ نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.		روایت مشهوری از [[پیامبر اسلام]] در منابع مختلف نقل شده که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است». براساس نقل‌های تاریخی پیامبر به افراد خود در جنگ‌ها اجازه می‌داد دشمن را فریب دهند. پیامبر، نیرنگ را وسیله‌ای برای پیروزی بر دشمن قرار می‌داد.

	از امام علی(ع) نیز نقل شده که اعتماد بر نیرنگ و حیله در نبرد را بیش از اعتماد بر نیرو و توان می‌دانست. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش در فریب دشمن داشت و در مواردی از جمله کشتن ~~عمر~~ بن عبدود از آن استفاده کرد.		از [[امام علی(ع)]] نیز نقل شده که اعتماد بر نیرنگ و حیله در نبرد را بیش از اعتماد بر نیرو و توان می‌دانست. امام علی(ع) نیز در جنگ‌ها تلاش در فریب دشمن داشت و در مواردی از جمله [[فریب عمرو بن عبدود توسط امام علی(ع)\|کشتن عمرو بن عبدود]] از آن استفاده کرد.

	~~البته~~ نیرنگ در غیر ~~جنگ،~~ را امری ناپسند و نامطلوب برشمرده‌اند.		نیرنگ در غیر جنگ را امری ناپسند و نامطلوب برشمرده‌اند.
	== مفهوم شناسی ==		== مفهوم شناسی ==
	«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>احمد بن‌ محمد مقری فیومی، مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.		«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>احمد بن‌ محمد مقری فیومی، مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا (حدیث «الحرب خدعه؛ جنگ، نیرنگ است») مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد. ... این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، مروج‌الذهب، ج۲، ص۲۹۳.</ref>		مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا (حدیث «الحرب خدعه؛ جنگ، نیرنگ است») مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد. ... این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، مروج‌الذهب، ج۲، ص۲۹۳.</ref>

	موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. علامه حلی در تذکره ~~الفقها~~ می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، اجماعی است.<ref>علّامه‌حلّی، تذکره الفقها، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> شیخ محمدحسن‌ نجفی، صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>شیخ محمدحسین نجفی، جواهر، ج۲۱، ص۷۹.</ref>		موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. [[علامه حلی]] در کتاب تذکره الفقهاء می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، [[اجماع\|اجماعی]] است.<ref>علّامه‌حلّی، تذکره الفقها، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> شیخ محمدحسن‌ نجفی، صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>شیخ محمدحسین نجفی، جواهر، ج۲۱، ص۷۹.</ref>

	ابن‌قدامه در کتاب المغنی، فصلی برای این موضوع قرار داده، آن‌را مجاز دانسته و سپس به خدعهٔ علی(ع) در هنگام جنگ با عمرو بن‌ عبدود اشاره کرده است.		ابن‌قدامه در کتاب المغنی، فصلی برای این موضوع قرار داده، آن‌را مجاز دانسته و سپس به خدعهٔ علی(ع) در هنگام جنگ با عمرو بن‌ عبدود اشاره کرده است.
	== نیرنگ در جنگ توسط پیامبر(ص) ==		== نیرنگ در جنگ توسط پیامبر(ص) ==
	روایت مشهور از پیامبر اسلام که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است»، در بسیاری از منابع تاریخی<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینهٔ دمشق، ج۲۸، ص۲۶، اسماعیل‌بن‌کثیر، البدایه و النهایه، ج۴، ص۱۱۳.</ref> و حدیثی<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۳۲، مسلم نیشابوری، صحیح‌مسلم، بیروت، دارالفکر، بی‌تا، ج۵، ~~ص۱۴۳؛ سلیمان‌بن‌داوود سجستانی، مسند ابی‌داوود، ص۲۳۶~~.</ref> ذکر شده است. در روایتی دیگر از رسول خدا(ص) نقل شده: هر سخن دروغی، دروغ نوشته می‌شود مگر دروغی که فرد در جنگ می‌گوید، چرا که جنگ خدعه است.<ref> ~~محمدباقر~~ مجلسی، بحار النوار، ج۶۹، ص۲۵۴.</ref>		روایت مشهور از پیامبر اسلام که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است»، در بسیاری از منابع تاریخی<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینهٔ دمشق، ج۲۸، ص۲۶، اسماعیل‌بن‌کثیر، البدایه و النهایه، ج۴، ص۱۱۳.</ref> و حدیثی<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۳۲، مسلم نیشابوری، صحیح‌مسلم، بیروت، دارالفکر، بی‌تا، ج۵، ص۱۴۳.</ref> ذکر شده است. در روایتی دیگر از رسول خدا(ص) نقل شده: هر سخن دروغی، دروغ نوشته می‌شود مگر دروغی که فرد در جنگ می‌گوید، چرا که جنگ خدعه است.<ref> مجلسی، بحار النوار، ج۶۹، ص۲۵۴.</ref>

	منابع، مواردی از خدعه پیامبر اسلام در جنگ‌ها را آورده‌اند:		منابع، مواردی از خدعه پیامبر اسلام در جنگ‌ها را آورده‌اند:

	* پیامبر در جنگ ~~خندق،~~ درخواست «نعیم بن مسعود» برای اختلاف انداختن ~~بین~~ دشمن ~~با خدعه،~~ را اجازه داد.<ref>ابن‌هشام حمیری، السیره‌النبویه، ج۲، ص۲۲۹، محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۲۰، ~~ص۲۰۷؛ ابن‌حزم اندلسی، جوامع السیره‌النبویه، ص۱۵۱~~.</ref>		* پیامبر در [[جنگ خندق]]، درخواست «نعیم بن مسعود» برای اختلاف انداختن با خدعه میان دشمن را اجازه داد.<ref>ابن‌هشام حمیری، السیره‌النبویه، ج۲، ص۲۲۹، محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۲۰، ص۲۰۷.</ref>
	* در [[غزوه ذات سلاسل]]، [[عمرو عاص]] از رسول خدا(ص) درخواست کرد با خدعه به جنگ برود و رسول خدا موافقت کرد و او را فرستاد.<ref>شیخ‌مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۶۳.</ref>		* در [[غزوه ذات سلاسل]]، [[عمرو عاص]] از رسول خدا(ص) درخواست کرد با خدعه به جنگ برود و رسول خدا موافقت کرد و او را فرستاد.<ref>شیخ‌مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۶۳.</ref>
	* رسول خدا در برخی از جنگ‌ها دستور می‌داد برای فریب دشمن، هر فرد از مسلمانان، آتشی روشن کند تا دشمن تصور کند سپاه اسلام از نظر نیروی نظامی، برتر است.		* رسول خدا در برخی از جنگ‌ها دستور می‌داد برای فریب دشمن، هر فرد از مسلمانان، آتشی روشن کند تا دشمن تصور کند سپاه اسلام از نظر نیروی نظامی، برتر است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۳
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	البته نیرنگ در غیر جنگ، را امری ناپسند و نامطلوب برشمرده‌اند.		البته نیرنگ در غیر جنگ، را امری ناپسند و نامطلوب برشمرده‌اند.
	== مفهوم شناسی ==		== مفهوم شناسی ==
	«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>احمد بن‌ محمد مقری فیومی، مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت ~~و نیرنگ~~ و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.		«خدعه» در لغت، چیزی است که به وسیلهٔ آن، انسان فریب می‌خورد.<ref>احمد بن‌ محمد مقری فیومی، مصباح المنیر، ص۱۶۵.</ref> خدعه و نیرنگ در جنگ، وسیله‌ای برای شکست دشمن و ترفندی است که با آن می‌توان بهترین ضربات را به دشمن وارد کرد. «خُدعه» منحصراً برای نیرنگ در جنگ استفاده می‌شود. این کلمه تفاوت بسیاری با «غدر» که خیانت و نامردی است و در جنگ و غیر جنگ ممکن است از آن استفاده شود، دارد.
	== حکم نیرنگ در جنگ ==		== حکم نیرنگ در جنگ ==
	در درگیری‌های نظامی هر یک از طرفین تلاش می‌کنند با اتخاذ سیاست‌های فریب دهنده، دشمن را شکست داده و آنها را وادار به تسلیم نمایند. از گذشته‌های دور تا به امروز، همواره فریب‌های نظامی، به صورت بسیار گسترده در جنگ‌ها استفاده می‌شود. در جنگ‌ها برای فریب دشمن، جابجایی نیروها و تجهزات نظامی صورت می‌گیرد، اما عملیات نظامی از منطقه‌ای دیگر آغاز می‌شود. دشمن غافل گیر شده و شکست می‌خورد.		در درگیری‌های نظامی هر یک از طرفین تلاش می‌کنند با اتخاذ سیاست‌های فریب دهنده، دشمن را شکست داده و آنها را وادار به تسلیم نمایند. از گذشته‌های دور تا به امروز، همواره فریب‌های نظامی، به صورت بسیار گسترده در جنگ‌ها استفاده می‌شود.

	مسعودی مورخ مسلمان در مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا (حدیث «الحرب خدعه؛ جنگ، نیرنگ است») مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد. ... این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، مروج‌الذهب، ج۲، ص۲۹۳.</ref>		مسعودی مورخ مسلمان در کتاب مروج الذهب می‌نویسد: از کلام بسیار کوتاه و گویای رسول خدا (حدیث «الحرب خدعه؛ جنگ، نیرنگ است») مشخص است که درگیری با شمشیر در مراحل آخر جنگ است و در مراحل ابتدایی باید از خدعه بهره برد. ... این مطلب را هر انسان با بصیرت، دارای سیاست و مدیریت، خوب می‌فهمد.<ref>مسعودی، مروج‌الذهب، ج۲، ص۲۹۳.</ref>

	موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر ~~فقهی مورد اجماع~~ است. علامه حلی در تذکره الفقها می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند ~~رقیب خویش~~ را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این ~~مسئله~~ اجماعی است.<ref>علّامه‌حلّی، تذکره الفقها، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> شیخ محمدحسن‌ نجفی، صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>شیخ محمدحسین نجفی، جواهر، ج۲۱، ص۷۹.</ref>		موضوع فریب و نیرنگ در جنگ، از نظر فقهی، اجماعی است. علامه حلی در تذکره الفقها می‌نویسد: خدعه در جنگ جایز است و مبارز می‌تواند رقیبش را با توسل به خدعه، فریب دهد و به قتل برساند و این مسئله، اجماعی است.<ref>علّامه‌حلّی، تذکره الفقها، ج۱، ص۴۱۴ و ج۹، ص۸۳.</ref> شیخ محمدحسن‌ نجفی، صاحب جواهر، خدعه در جنگ را جایز می‌داند و معتقد است در «تذکره» و «منتهی» بر این امر اجماع شده است.<ref>شیخ محمدحسین نجفی، جواهر، ج۲۱، ص۷۹.</ref>

	~~ابن قدامه~~ در کتاب المغنی، فصلی برای این موضوع قرار ~~داده و~~ آن‌را مجاز ~~دانست است~~ و سپس به خدعهٔ علی(ع) در هنگام جنگ با عمرو بن‌ عبدود اشاره کرده است.		ابن‌قدامه در کتاب المغنی، فصلی برای این موضوع قرار داده، آن‌را مجاز دانسته و سپس به خدعهٔ علی(ع) در هنگام جنگ با عمرو بن‌ عبدود اشاره کرده است.
	== نیرنگ در جنگ توسط پیامبر(ص) ==		== نیرنگ در جنگ توسط پیامبر(ص) ==
	روایت مشهور از پیامبر اسلام که ~~«الحرب خدعه؛~~ جنگ نیرنگ است»، در بسیاری از منابع تاریخی<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینهٔ دمشق، ج۲۸، ص۲۶، اسماعیل‌بن‌کثیر، البدایه و النهایه، ج۴، ص۱۱۳.</ref> و حدیثی<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۳۲، مسلم نیشابوری، صحیح‌مسلم، بیروت، دارالفکر، بی‌تا، ج۵، ص۱۴۳؛ سلیمان‌بن‌داوود سجستانی، مسند ابی‌داوود، ص۲۳۶.</ref> ذکر شده است. در روایتی دیگر از ~~«نواس‌ بن‌ سمعان کلابی» نقل شده که~~ رسول خدا(ص) ~~فرمود~~: هر سخن دروغی، دروغ نوشته می‌شود مگر دروغی که فرد در جنگ می‌گوید، چرا که جنگ خدعه است.<ref> محمدباقر مجلسی، بحار النوار، ج۶۹، ص۲۵۴.</ref>		روایت مشهور از پیامبر اسلام که «الحَرْبُ‏ خُدْعَة؛ جنگ نیرنگ است»، در بسیاری از منابع تاریخی<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینهٔ دمشق، ج۲۸، ص۲۶، اسماعیل‌بن‌کثیر، البدایه و النهایه، ج۴، ص۱۱۳.</ref> و حدیثی<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۳۲، مسلم نیشابوری، صحیح‌مسلم، بیروت، دارالفکر، بی‌تا، ج۵، ص۱۴۳؛ سلیمان‌بن‌داوود سجستانی، مسند ابی‌داوود، ص۲۳۶.</ref> ذکر شده است. در روایتی دیگر از رسول خدا(ص) نقل شده: هر سخن دروغی، دروغ نوشته می‌شود مگر دروغی که فرد در جنگ می‌گوید، چرا که جنگ خدعه است.<ref> محمدباقر مجلسی، بحار النوار، ج۶۹، ص۲۵۴.</ref>

	~~منابع مختلف،~~ مواردی از خدعه پیامبر اسلام در جنگ‌ها ~~نقل شده است~~:		منابع، مواردی از خدعه پیامبر اسلام در جنگ‌ها را آورده‌اند:

	* در جنگ ~~خندق پس از~~ درخواست «نعیم بن مسعود» برای اختلاف انداختن بین دشمن با خدعه، ~~پیامبر به او~~ اجازه داد.<ref>ابن‌هشام حمیری، السیره‌النبویه، ج۲، ص۲۲۹، محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۲۰، ص۲۰۷؛ ابن‌حزم اندلسی، جوامع السیره‌النبویه، ص۱۵۱.</ref>		* پیامبر در جنگ خندق، درخواست «نعیم بن مسعود» برای اختلاف انداختن بین دشمن با خدعه، را اجازه داد.<ref>ابن‌هشام حمیری، السیره‌النبویه، ج۲، ص۲۲۹، محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۲۰، ص۲۰۷؛ ابن‌حزم اندلسی، جوامع السیره‌النبویه، ص۱۵۱.</ref>
	* در [[غزوه ذات سلاسل]]، [[عمرو عاص]] از رسول خدا(ص) درخواست کرد با خدعه به جنگ برود و رسول خدا موافقت کرد و او را فرستاد.<ref>شیخ‌مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۶۳.</ref>		* در [[غزوه ذات سلاسل]]، [[عمرو عاص]] از رسول خدا(ص) درخواست کرد با خدعه به جنگ برود و رسول خدا موافقت کرد و او را فرستاد.<ref>شیخ‌مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۶۳.</ref>
	* رسول خدا در برخی از جنگ‌ها دستور می‌داد برای فریب دشمن، در فرد از مسلمانان، ~~آتش بیفروزند~~ تا دشمن تصور کند سپاه اسلام از نظر نیروی نظامی، برتر است.		* رسول خدا در برخی از جنگ‌ها دستور می‌داد برای فریب دشمن، هر فرد از مسلمانان، آتشی روشن کند تا دشمن تصور کند سپاه اسلام از نظر نیروی نظامی، برتر است.
	* به رسول خدا خبر رسید که ~~یهودیان~~ [[~~قبیله~~ بنی‌قریظه\|بنی‌قریظه]] به [[ابوسفیان]] پیام فرستادند که آن‌ها را در جنگ علیه مسلمانان یاری می‌کنند. پیامبر در جمع مسلمانان برخاست و فرمود: بنی‌قریظه فردی را نزد ما فرستاده‌اند و گفته‌اند: در جنگ ما و ابوسفیان، به یاری ما خواهند آمد. این خبر به ابوسفیان رسید. ابوسفیان گفت: یهودیان نیرنگ زدند….<ref>عبدالله حمیری، قرب‌الاسناد، ص۱۳۳.</ref>		* به رسول خدا خبر رسید که [[بنی‌قریظه\|یهودیان بنی‌قریظه]] به [[ابوسفیان]] پیام فرستادند که آن‌ها را در جنگ علیه مسلمانان یاری می‌کنند. پیامبر در جمع مسلمانان برخاست و فرمود: بنی‌قریظه فردی را نزد ما فرستاده‌اند و گفته‌اند: در جنگ ما و ابوسفیان، به یاری ما خواهند آمد. این خبر به ابوسفیان رسید. ابوسفیان گفت: یهودیان نیرنگ زدند….<ref>عبدالله حمیری، قرب‌الاسناد، ص۱۳۳.</ref>

	== نیرنگ در جنگ توسط امام علی(ع) ==		== نیرنگ در جنگ توسط امام علی(ع) ==
	امام علی(ع) نیز معتقد بود در نبرد، بیش از نیرو و توان، بر نیرنگ و حیله می‌توان اعتماد کرد.<ref>ابن‌حجر عسقلانی، فتح‌الباری، ج۸، ص۴۵۱.</ref>		امام علی(ع) نیز معتقد بود در نبرد، بیش از نیرو و توان، بر نیرنگ و حیله می‌توان اعتماد کرد.<ref>ابن‌حجر عسقلانی، فتح‌الباری، ج۸، ص۴۵۱.</ref>

	* در روایتی از ~~«عدی‌~~ بن‌ ~~حاتم»~~ نقل شده که در جنگ صفین، علی(ع) با صدای بلند گفت: به خدا قسم، معاویه و یارانش را خواهم کشت. سپس در ~~آخر سخنش~~ آهسته گفت: «إِنْ‏ شَاءَ اللَّه‏». من نزدیک او بودم و گفتم: یا امیرالمؤمنین! شما قسم خوردید. سپس از آن استثنا کردید! مقصودتان چه بود؟ چه هدفی داشتید؟ امام: جنگ خدعه است، من دروغ‌گو نیستم. خواستم اصحابم را بر علیه آنها تحریک کنم تا سست نشوند و خواستار حمله به آنها باشند؛ اما درعین حال کلمهٔ «ان شاء الله» را گفتم تا دروغ ~~هم،~~ نگفته باشم.<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب، ج۲، ص۱۹۵.</ref>		* در روایتی از «[[عدی‌ بن‌ حاتم]]» نقل شده که در جنگ صفین، علی(ع) با صدای بلند گفت: به خدا قسم، معاویه و یارانش را خواهم کشت. سپس در پایان سخنش، آهسته گفت: «إِنْ‏ شَاءَ اللَّه‏». من نزدیک او بودم و گفتم: یا امیرالمؤمنین! شما قسم خوردید. سپس از آن استثنا کردید! مقصودتان چه بود؟ چه هدفی داشتید؟ امام: جنگ خدعه است، من دروغ‌گو نیستم. خواستم اصحابم را بر علیه آنها تحریک کنم تا سست نشوند و خواستار حمله به آنها باشند؛ اما درعین حال کلمهٔ «ان شاء الله» را گفتم تا دروغ هم نگفته باشم.<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب، ج۲، ص۱۹۵.</ref>
	* امام علی(ع) در نبرد با عمرو بن ~~عبدود،~~ او را فریب داد و ~~او را~~ کشت.<ref>علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج‏۲، ص ۱۸۴.</ref>		* امام علی(ع) در [[فریب عمرو بن عبدود توسط امام علی(ع)\|نبرد با عمرو بن عبدود]]، او را فریب داد و کشت.<ref>علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج‏۲، ص ۱۸۴.</ref>
	* ابن‌اعثم کوفی می‌نویسد: در جنگ صفین «بسر بن‌ ارطاه» به میدان آمد و ساعتی جولان داد و هیچ سخن نمی‌گفت. از ترس این‌که مبادا علی(ع) او را بشناسد. علی(ع) مخفیانه جلو آمد و بر او حمله کرد. و نیزه‌ای پرتاب کرد. بسر، از اسب بر روی زمین افتاد و سپس میدان جنگ را ترک کرد.<ref>ابن‌اعثم کوفی، الفتوح، ص۵۹۰–۵۹۱. </ref>		* ابن‌اعثم کوفی می‌نویسد: در [[جنگ صفین]] «بسر بن‌ ارطاه» به میدان آمد و ساعتی جولان داد و هیچ سخن نمی‌گفت. از ترس این‌که مبادا علی(ع) او را بشناسد. علی(ع) مخفیانه جلو آمد و بر او حمله کرد. و نیزه‌ای پرتاب کرد. بسر، از اسب بر روی زمین افتاد و سپس میدان جنگ را ترک کرد.<ref>ابن‌اعثم کوفی، الفتوح، ص۵۹۰–۵۹۱. </ref>
	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==
	این مدخل برگرفته شده از کتاب «سیره نظامی امیرالمؤمنین» نوشته «یدالله حاجی‌زاده» قم مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، ۱۳۹۲ش.		این مدخل برگرفته شده از کتاب «سیره نظامی امیرالمؤمنین» نوشته «یدالله حاجی‌زاده» قم مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، ۱۳۹۲ش.