نور الهی و نقش آن در هدایت و گمراهی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Fabbasi: /* روایت جبر در منابع شیعی */

2023-01-04T20:07:25Z

روایت جبر در منابع شیعی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۲۳:۳۷
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	==روایت جبر در منابع شیعی==		==روایت جبر در منابع شیعی==
	در منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌ است. برخی از کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> درمنابع روائی و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از [[عبدالله بن عمرو عاص]]، و برخی نیز از [[عبدالله بن عمر]] و هر دو از [[پیامبر(ص)]] نقل کرده‌اند.		در منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌ است. برخی از کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> درمنابع روائی و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از [[عبدالله بن عمرو بن عاص]]، و برخی نیز از [[عبدالله بن عمر]] و هر دو از [[پیامبر(ص)]] نقل کرده‌اند.

	متن حدیث به این شکل است: {{متن عربی\|عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسولُ اللَّهِ(ص) یقول: اِنَّ اللَّهَ تَعالى خَلَقَ خَلقَهُ فِى ظُلمَةٍ فَألقَى عَلَیهِم مِن نُورِهِ فَمَن أصابَهُ مِن ذلِکَ النُّورِ اهتَدَى وَ مَن أخطَأَهُ ضَلَّ\|ترجمه=عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا(ص) فرمود: خداوند خلق خود را در تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآن‌ها تابید، پس کسانی که از این نور بهره‌ای بردند و در شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند و کسانی که از نور خدا بی‌بهره ماندند به گمراهی و ضلالت گراییدند. سپس در ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند به آن علم دارد ناتوان است و می‌خشکد.}}<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷</ref>		متن حدیث به این شکل است: {{متن عربی\|عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسولُ اللَّهِ(ص) یقول: اِنَّ اللَّهَ تَعالى خَلَقَ خَلقَهُ فِى ظُلمَةٍ فَألقَى عَلَیهِم مِن نُورِهِ فَمَن أصابَهُ مِن ذلِکَ النُّورِ اهتَدَى وَ مَن أخطَأَهُ ضَلَّ\|ترجمه=عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا(ص) فرمود: خداوند خلق خود را در تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآن‌ها تابید، پس کسانی که از این نور بهره‌ای بردند و در شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند و کسانی که از نور خدا بی‌بهره ماندند به گمراهی و ضلالت گراییدند. سپس در ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند به آن علم دارد ناتوان است و می‌خشکد.}}<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷</ref>

Fabbasi در ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۰۳

2023-01-04T20:03:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۲۳:۳۳
خط ۴:		خط ۴:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	'''روایت [[آفرینش]] و تاباندن نور خدا جهت [[هدایت]] و [[ضلالت]]''' در [[منابع روایی شیعه]] ~~بیان آورده نشده~~ است. این روایت به [[جبر]] اشاره دارد و اینکه انسان در اعمالش دارای [[اختیار]] نیست. این روایت در [[منابع متاخر شیعه]] به نقل از [[اهل سنت]] آورده شده است.		'''روایت [[آفرینش]] و تاباندن نور خدا جهت [[هدایت]] و [[ضلالت]]''' در [[منابع روایی شیعه]] نیامده است. این روایت به [[جبر]] اشاره دارد و اینکه انسان در اعمالش دارای [[اختیار]] نیست. این روایت در [[منابع متاخر شیعه]] به نقل از [[اهل سنت]] آورده شده است.
	==جبر و اختیار انسان==		==جبر و اختیار انسان==
	این گونه ~~اخبار و~~ روایات بیشتر از طرف کسانی که معتقد به جبر هستند و هیچ‌گونه اختیار و اراده‌ای به انسان ~~نمی‌دهند~~ و افعال و اعمال انسان را به خداوند نسبت می‌دهند و در اصطلاح کلامی، [[جبریّه]] ~~هستند، مطرح می‌شود؛ لذا~~ با طرح چنین روایاتی می‌خواهند ~~اندیشه و~~ اعتقاد خود را توجیه و تفسیر کنند.		این گونه روایات بیشتر از طرف کسانی مطرح می‌شود که معتقد به جبر هستند و هیچ‌گونه اختیار و اراده‌ای به انسان قائل نیستند و افعال و اعمال انسان را به خداوند نسبت می‌دهند و در اصطلاح کلامی، [[جبریّه]] هستند. افرادی با طرح چنین روایاتی می‌خواهند اعتقاد خود را توجیه و تفسیر کنند.

	جبر و اختیار از ~~مهمترین،~~ قدیمی‌ترین و حساس‌ترین مباحث [[فلسفه]] و [[کلام]] است. ~~اهمیت و~~ حساسیت این مساله از بُعد دینی ~~و کلامی~~ به این دلیل است که با مسائل اراده، ~~استطاعت، قدرت،~~ علم خداوند به افعال بندگان، ~~مخصوصاً خلق افعال و قضا و قدر و طلب و اراده،~~ پیوندی تنگاتنگ دارد.		جبر و اختیار از قدیمی‌ترین و حساس‌ترین مباحث [[فلسفه]] و [[کلام]] است. حساسیت این مساله از بُعد دینی به این دلیل است که با مسائل اراده، قدرت و علم خداوند به افعال بندگان، پیوندی تنگاتنگ دارد.

	در مباحث ~~کلامی، آنجا که از تعلق علم و اراده و قدرت خداوند به افعال بندگان و خلق افعال سخن به میان می‌آید،~~ این مسئله مطرح می‌شود که آیا در افعال بندگان، [[علم]] و [[اراده]] و قدرت خداوند مؤثر است و[[قدرت انسان]] در آن تأثیری ندارد و در واقع خداوند خالق و فاعل افعال انسانها است یا نه؟ کسانی که ~~علم و~~ اراده و [[قدرت خداوند]] را در افعال بندگان مؤثر، و [[خلق]] (پدید آوردن) را از اوصاف انحصاری او می‌دانند و نسبت خلق را به انسان به هیچ وجهی روا نمی‌دارند، به جبر قائل می‌شوند. در مقابل اینان، کسانی که در انسان به اراده و قدرت مؤثر در ایجاد و انجام فعل عقیده دارند و او را [[خالق]] و فاعل افعالش می‌شناسند، به اختیار قائل‌اند.		در مباحث کلامی این مسئله مطرح می‌شود که آیا در افعال بندگان، [[علم]]، [[اراده]] و قدرت خداوند مؤثر است و[[قدرت انسان]] در آن تأثیری ندارد و در واقع خداوند خالق و فاعل افعال انسانها است یا نه؟ کسانی که علم، اراده و [[قدرت خداوند]] را در افعال بندگان مؤثر، و [[خلق]] (پدید آوردن) را از اوصاف انحصاری او می‌دانند و نسبت خلق را به انسان به هیچ وجهی روا نمی‌دارند، به جبر قائل می‌شوند. در مقابل اینان، کسانی که در انسان به اراده و قدرت مؤثر در ایجاد و انجام فعل عقیده دارند و او را [[خالق]] (پدید آورنده) و فاعل افعالش می‌شناسند، به اختیار قائل‌اند.

	==روایت جبر در منابع شیعی==		==روایت جبر در منابع شیعی==
	در ~~منابع شیعی مخصوصاً~~ منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌ است. ~~البته~~ برخی کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> ~~ولی~~ درمنابع روائی ~~و حدیثی~~ و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از [[عبدالله بن عمرو عاص]]، و برخی نیز از [[عبدالله بن عمر]] که هر دو از [[پیامبر(ص)]] نقل ~~حدیث کرده‌اند، در منابع و کتب خود آورده‌اند~~.		در منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌ است. برخی از کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> درمنابع روائی و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از [[عبدالله بن عمرو عاص]]، و برخی نیز از [[عبدالله بن عمر]] و هر دو از [[پیامبر(ص)]] نقل کرده‌اند.

	متن حدیث به این شکل است: {{متن عربی\|عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسولُ اللَّهِ(ص) یقول: اِنَّ اللَّهَ تَعالى خَلَقَ خَلقَهُ فِى ظُلمَةٍ فَألقَى عَلَیهِم مِن نُورِهِ فَمَن أصابَهُ مِن ذلِکَ النُّورِ اهتَدَى وَ مَن أخطَأَهُ ضَلَّ\|ترجمه=عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا(ص) فرمود: خداوند خلق خود را در تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآن‌ها تابید، پس کسانی که از این نور بهره‌ای بردند و در شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند و کسانی که از نور خدا بی‌بهره ماندند به گمراهی و ضلالت گراییدند. سپس در ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند به آن علم دارد ناتوان است و می‌خشکد.}}<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷</ref>		متن حدیث به این شکل است: {{متن عربی\|عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسولُ اللَّهِ(ص) یقول: اِنَّ اللَّهَ تَعالى خَلَقَ خَلقَهُ فِى ظُلمَةٍ فَألقَى عَلَیهِم مِن نُورِهِ فَمَن أصابَهُ مِن ذلِکَ النُّورِ اهتَدَى وَ مَن أخطَأَهُ ضَلَّ\|ترجمه=عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا(ص) فرمود: خداوند خلق خود را در تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآن‌ها تابید، پس کسانی که از این نور بهره‌ای بردند و در شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند و کسانی که از نور خدا بی‌بهره ماندند به گمراهی و ضلالت گراییدند. سپس در ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند به آن علم دارد ناتوان است و می‌خشکد.}}<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷</ref>

	بر اساس این روایت اختیار انسان سلب شده و هدایت و ضلالت انسان به خداوند نسبت داده شده‌ است که مطابق [[عقیده شیعه]]، باطل است. ~~البته~~ با وجود اینکه [[شیعیان]] از عبدالله بن عمرو بن عاص و عبدالله بن عمر روایاتی در کتب روائی خود آورده‌اند، ~~ولی~~ متذکر این روایت نشده‌اند ~~و نیز از آنجا که مدت‌ها نقل و کتابت آن از سوی [[خلیفه دوم]] ممنوع شده بود،~~ احتمال دارد این گونه روایات را ~~جبریون بعدها~~ جعل کرده باشند.		بر اساس این روایت اختیار انسان سلب شده و هدایت و ضلالت انسان به خداوند نسبت داده شده‌ است که مطابق [[عقیده شیعه]]، باطل است. با وجود اینکه [[شیعیان]] از عبدالله بن عمرو بن عاص و عبدالله بن عمر روایاتی در کتب روائی خود آورده‌اند، متذکر این روایت نشده‌اند. احتمال دارد این گونه روایات را باورمندان به جبر جعل کرده باشند.

	==دو رسول برای هدایت بشر==		==دو رسول برای هدایت بشر==
	اگر حدیث طبق ~~نظر شیعه که برگرفته از احادیث و~~ [[روایات ائمه معصومین(ع)]] ~~است~~ تفسیر شود باید ~~گفته شود~~ خداوند خلق خود را آفرید و برای هدایت این خلق راهنمائی قرار داد. یکی [[راهنمای درونی]]، که از آن تعبیر به [[عقل]] و [[فطرت]] شده‌ است. و دیگری [[راهنمای بیرون]] که همان ~~[[انبیاء]] و~~ پیامبران فرستاده شده از سوی خداوند برای [[هدایت بشر]] است. هر چند که این توضیح با ظاهر روایت سازگار نیست اما ~~با نگاه به~~ روایاتی که درباره هدایت انسان وارد شده‌ ~~ملاحظه می‌شود~~ بیشتر ناظر بر این دو راهنما است که هر دو از طرف خداوند است. عقل اول چیزی است که خداوند در وجود انسان خلق کرد و نور [[هدایت درونی]] در انسان به وجود آمد و سپس برای [[تکامل]] آن رسولانی را فرستاد که [[کلام خدا]] را به بشر برسانند؛ ~~لذا~~ هر کس از این دو [[نیروی فطری]] و [[رسالت انبیا]]، بهره گرفت هدایت یافت و هر کس عناد ورزید و دشمنی کرد، به گمراهی کشیده شد.		اگر این حدیث طبق [[روایات ائمه معصومین(ع)]] تفسیر شود باید گفت خداوند خلق خود را آفرید و برای هدایت این خلق راهنمائی قرار داد. یکی [[راهنمای درونی]]، که از آن تعبیر به [[عقل]] و [[فطرت]] شده‌ است. و دیگری [[راهنمای بیرون]] که همان پیامبران فرستاده شده از سوی خداوند برای [[هدایت بشر]] است. هر چند این توضیح با ظاهر روایت سازگار نیست اما روایاتی که درباره هدایت انسان وارد شده‌ است بیشتر ناظر بر این دو راهنما است که هر دو از طرف خداوند است. عقل اول چیزی است که خداوند در وجود انسان خلق کرد و نور [[هدایت درونی]] در انسان به وجود آمد و سپس برای [[تکامل]] آن رسولانی را فرستاد که [[کلام خدا]] را به بشر برسانند؛ هر کس از این دو [[نیروی فطری]] و [[رسالت انبیا]]، بهره گرفت هدایت یافت و هر کس عناد ورزید و دشمنی کرد، به گمراهی کشیده شد.
	{{پایان پاسخ}}		{{پایان پاسخ}}
	~~{{مطالعه بیشتر}}~~

	~~== مطالعه بیشتر ==~~
	* ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۱، محمد باقر موسوی همدانی.
	~~{{پایان مطالعه بیشتر}}~~

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۳۳:		خط ۲۸:
	\| شاخه اصلی = حدیث		\| شاخه اصلی = حدیث
	\|شاخه فرعی۱ = فقه الحدیث		\|شاخه فرعی۱ = فقه الحدیث
	\|شاخه فرعی۲ =		\|شاخه فرعی۲ =
	\|شاخه فرعی۳ =		\|شاخه فرعی۳ =
	}}		}}

A.rezapour: /* معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر */

2021-11-13T09:49:56Z

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۱۹
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}

	== ~~معرفی منابع جهت~~ مطالعه بیشتر ==		== مطالعه بیشتر ==
	* ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۱، محمد باقر موسوی همدانی.		* ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۱، محمد باقر موسوی همدانی.
	{{پایان مطالعه بیشتر}}		{{پایان مطالعه بیشتر}}

Rahmani در ‏۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۳

2021-06-02T10:03:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۳۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|کاربر=Rahmani }}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}

Rahmani در ‏۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۲

2021-06-02T10:02:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۳۲
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	در منابع شیعی مخصوصاً منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌ است. البته برخی کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> ولی درمنابع روائی و حدیثی و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از [[عبدالله بن عمرو عاص]]، و برخی نیز از [[عبدالله بن عمر]] که هر دو از [[پیامبر(ص)]] نقل حدیث کرده‌اند، در منابع و کتب خود آورده‌اند.		در منابع شیعی مخصوصاً منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌ است. البته برخی کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> ولی درمنابع روائی و حدیثی و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از [[عبدالله بن عمرو عاص]]، و برخی نیز از [[عبدالله بن عمر]] که هر دو از [[پیامبر(ص)]] نقل حدیث کرده‌اند، در منابع و کتب خود آورده‌اند.

	متن حدیث به این شکل است: {{متن عربی\|عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسولُ اللَّهِ(ص) یقول: اِنَّ اللَّهَ تَعالى خَلَقَ خَلقَهُ فِى ظُلمَةٍ فَألقَى عَلَیهِم مِن نُورِهِ فَمَن أصابَهُ مِن ذلِکَ النُّورِ اهتَدَى وَ مَن أخطَأَهُ ضَلَّ\|ترجمه=عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا(ص) فرمود: خداوند خلق خود را در تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآن‌ها تابید، پس کسانی که از این نور بهره‌ای بردند و در شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند و کسانی که از نور خدا بی‌بهره ماندند به گمراهی و ضلالت گراییدند. سپس در ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند به آن علم دارد ناتوان است و می‌خشکد.}}<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷ و…</ref>		متن حدیث به این شکل است: {{متن عربی\|عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسولُ اللَّهِ(ص) یقول: اِنَّ اللَّهَ تَعالى خَلَقَ خَلقَهُ فِى ظُلمَةٍ فَألقَى عَلَیهِم مِن نُورِهِ فَمَن أصابَهُ مِن ذلِکَ النُّورِ اهتَدَى وَ مَن أخطَأَهُ ضَلَّ\|ترجمه=عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا(ص) فرمود: خداوند خلق خود را در تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآن‌ها تابید، پس کسانی که از این نور بهره‌ای بردند و در شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند و کسانی که از نور خدا بی‌بهره ماندند به گمراهی و ضلالت گراییدند. سپس در ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند به آن علم دارد ناتوان است و می‌خشکد.}}<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷</ref>

	بر اساس این روایت اختیار انسان سلب شده و هدایت و ضلالت انسان به خداوند نسبت داده شده‌ است که مطابق [[عقیده شیعه]]، باطل است. البته با وجود اینکه [[شیعیان]] از عبدالله بن عمرو بن عاص و عبدالله بن عمر روایاتی در کتب روائی خود آورده‌اند، ولی متذکر این روایت نشده‌اند و نیز از آنجا که مدت‌ها نقل و کتابت آن از سوی [[خلیفه دوم]] ممنوع شده بود، احتمال دارد این گونه روایات را جبریون بعدها جعل کرده باشند.		بر اساس این روایت اختیار انسان سلب شده و هدایت و ضلالت انسان به خداوند نسبت داده شده‌ است که مطابق [[عقیده شیعه]]، باطل است. البته با وجود اینکه [[شیعیان]] از عبدالله بن عمرو بن عاص و عبدالله بن عمر روایاتی در کتب روائی خود آورده‌اند، ولی متذکر این روایت نشده‌اند و نیز از آنجا که مدت‌ها نقل و کتابت آن از سوی [[خلیفه دوم]] ممنوع شده بود، احتمال دارد این گونه روایات را جبریون بعدها جعل کرده باشند.

Rahmani در ‏۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۱

2021-06-02T10:01:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۳۱
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
			'''روایت [[آفرینش]] و تاباندن نور خدا جهت [[هدایت]] و [[ضلالت]]''' در [[منابع روایی شیعه]] بیان آورده نشده است. این روایت به [[جبر]] اشاره دارد و اینکه انسان در اعمالش دارای [[اختیار]] نیست. این روایت در [[منابع متاخر شیعه]] به نقل از [[اهل سنت]] آورده شده است.
	==جبر و اختیار انسان==		==جبر و اختیار انسان==
	این گونه اخبار و روایات بیشتر از طرف کسانی که معتقد به جبر هستند و هیچ‌گونه اختیار و اراده‌ای به انسان نمی‌دهند و افعال و اعمال انسان را به خداوند نسبت می‌دهند و در اصطلاح کلامی، جبریّه هستند، مطرح می‌شود؛ لذا با طرح چنین روایاتی می‌خواهند اندیشه و اعتقاد خود را توجیه و تفسیر کنند.		این گونه اخبار و روایات بیشتر از طرف کسانی که معتقد به جبر هستند و هیچ‌گونه اختیار و اراده‌ای به انسان نمی‌دهند و افعال و اعمال انسان را به خداوند نسبت می‌دهند و در اصطلاح کلامی، [[جبریّه]] هستند، مطرح می‌شود؛ لذا با طرح چنین روایاتی می‌خواهند اندیشه و اعتقاد خود را توجیه و تفسیر کنند.

	جبر و اختیار از مهمترین، قدیمی‌ترین و حساس‌ترین مباحث فلسفه و کلام است. اهمیت و حساسیت این مساله از بُعد دینی و کلامی به این دلیل است که با مسائل اراده، استطاعت، قدرت، علم خداوند به افعال بندگان، مخصوصاً خلق افعال و قضا و قدر و طلب و اراده، پیوندی تنگاتنگ دارد.		جبر و اختیار از مهمترین، قدیمی‌ترین و حساس‌ترین مباحث [[فلسفه]] و [[کلام]] است. اهمیت و حساسیت این مساله از بُعد دینی و کلامی به این دلیل است که با مسائل اراده، استطاعت، قدرت، علم خداوند به افعال بندگان، مخصوصاً خلق افعال و قضا و قدر و طلب و اراده، پیوندی تنگاتنگ دارد.

	در مباحث کلامی، آنجا که از تعلق علم و اراده و قدرت خداوند به افعال بندگان و خلق افعال سخن به میان می‌آید، این مسئله مطرح می‌شود که آیا در افعال بندگان، علم و اراده و قدرت خداوند مؤثر است ~~وقدرت~~ انسان در آن تأثیری ندارد و در واقع خداوند خالق و فاعل افعال ~~انسانهاست~~ یا نه؟ کسانی که علم و اراده و قدرت خداوند را در افعال بندگان مؤثر، و خلق (پدید آوردن) را از اوصاف انحصاری او می‌دانند و نسبت خلق را به انسان به هیچ وجهی روا نمی‌دارند، به جبر قائل می‌شوند. در مقابل اینان، کسانی که در انسان به اراده و قدرت مؤثر در ایجاد و انجام فعل عقیده دارند و او را خالق و فاعل افعالش می‌شناسند، به اختیار قائل‌اند.		در مباحث کلامی، آنجا که از تعلق علم و اراده و قدرت خداوند به افعال بندگان و خلق افعال سخن به میان می‌آید، این مسئله مطرح می‌شود که آیا در افعال بندگان، [[علم]] و [[اراده]] و قدرت خداوند مؤثر است و[[قدرت انسان]] در آن تأثیری ندارد و در واقع خداوند خالق و فاعل افعال انسانها است یا نه؟ کسانی که علم و اراده و [[قدرت خداوند]] را در افعال بندگان مؤثر، و [[خلق]] (پدید آوردن) را از اوصاف انحصاری او می‌دانند و نسبت خلق را به انسان به هیچ وجهی روا نمی‌دارند، به جبر قائل می‌شوند. در مقابل اینان، کسانی که در انسان به اراده و قدرت مؤثر در ایجاد و انجام فعل عقیده دارند و او را [[خالق]] و فاعل افعالش می‌شناسند، به اختیار قائل‌اند.

	==روایت جبر در منابع شیعی==		==روایت جبر در منابع شیعی==
	در منابع شیعی مخصوصاً منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌ است. البته برخی کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> ولی درمنابع روائی و حدیثی و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از عبدالله بن عمرو ~~عاص،~~ و برخی نیز از عبدالله بن عمر که هر دو از پیامبر(ص) نقل حدیث کرده‌اند، ~~درمنابع~~ و کتب خود آورده‌اند.		در منابع شیعی مخصوصاً منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌ است. البته برخی کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> ولی درمنابع روائی و حدیثی و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از [[عبدالله بن عمرو عاص]]، و برخی نیز از [[عبدالله بن عمر]] که هر دو از [[پیامبر(ص)]] نقل حدیث کرده‌اند، در منابع و کتب خود آورده‌اند.

	متن حدیث به این شکل است: {{متن عربی\|عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسولُ اللَّهِ(ص) یقول: اِنَّ اللَّهَ تَعالى خَلَقَ خَلقَهُ فِى ظُلمَةٍ فَألقَى عَلَیهِم مِن نُورِهِ فَمَن أصابَهُ مِن ذلِکَ النُّورِ اهتَدَى وَ مَن أخطَأَهُ ضَلَّ\|ترجمه=عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا(ص) فرمود: خداوند خلق خود را در تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآن‌ها تابید، پس کسانی که از این نور بهره‌ای بردند و در شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند و کسانی که از نور خدا بی‌بهره ماندند به گمراهی و ضلالت گراییدند. سپس در ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند به آن علم دارد ناتوان است و می‌خشکد.}}<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷ و…</ref>		متن حدیث به این شکل است: {{متن عربی\|عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسولُ اللَّهِ(ص) یقول: اِنَّ اللَّهَ تَعالى خَلَقَ خَلقَهُ فِى ظُلمَةٍ فَألقَى عَلَیهِم مِن نُورِهِ فَمَن أصابَهُ مِن ذلِکَ النُّورِ اهتَدَى وَ مَن أخطَأَهُ ضَلَّ\|ترجمه=عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا(ص) فرمود: خداوند خلق خود را در تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآن‌ها تابید، پس کسانی که از این نور بهره‌ای بردند و در شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند و کسانی که از نور خدا بی‌بهره ماندند به گمراهی و ضلالت گراییدند. سپس در ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند به آن علم دارد ناتوان است و می‌خشکد.}}<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷ و…</ref>

	بر اساس این روایت اختیار انسان سلب شده و هدایت و ضلالت انسان به خداوند نسبت داده شده‌ است که مطابق عقیده ~~شیعه،~~ باطل است. البته با وجود اینکه شیعیان از عبدالله بن عمرو بن عاص و عبدالله بن عمر روایاتی در کتب روائی خود ~~آورده‌اند~~ ولی متذکر این روایت نشده‌اند و نیز از آنجا که مدت‌ها نقل و کتابت آن از سوی خلیفه دوم ممنوع شده بود، احتمال دارد این گونه روایات را جبریون بعدها جعل کرده باشند.		بر اساس این روایت اختیار انسان سلب شده و هدایت و ضلالت انسان به خداوند نسبت داده شده‌ است که مطابق [[عقیده شیعه]]، باطل است. البته با وجود اینکه [[شیعیان]] از عبدالله بن عمرو بن عاص و عبدالله بن عمر روایاتی در کتب روائی خود آورده‌اند، ولی متذکر این روایت نشده‌اند و نیز از آنجا که مدت‌ها نقل و کتابت آن از سوی [[خلیفه دوم]] ممنوع شده بود، احتمال دارد این گونه روایات را جبریون بعدها جعل کرده باشند.

	اگر حدیث طبق نظر شیعه که برگرفته از احادیث و روایات ائمه معصومین(ع) است تفسیر شود باید ~~بگوئیم~~ خداوند خلق خود را آفرید و برای هدایت این خلق راهنمائی قرار داد.		==دو رسول برای هدایت بشر==
			اگر حدیث طبق نظر شیعه که برگرفته از احادیث و [[روایات ائمه معصومین(ع)]] است تفسیر شود باید گفته شود خداوند خلق خود را آفرید و برای هدایت این خلق راهنمائی قرار داد. یکی [[راهنمای درونی]]، که از آن تعبیر به [[عقل]] و [[فطرت]] شده‌ است. و دیگری [[راهنمای بیرون]] که همان [[انبیاء]] و پیامبران فرستاده شده از سوی خداوند برای [[هدایت بشر]] است. هر چند که این توضیح با ظاهر روایت سازگار نیست اما با نگاه به روایاتی که درباره هدایت انسان وارد شده‌ ملاحظه می‌شود بیشتر ناظر بر این دو راهنما است که هر دو از طرف خداوند است. عقل اول چیزی است که خداوند در وجود انسان خلق کرد و نور [[هدایت درونی]] در انسان به وجود آمد و سپس برای [[تکامل]] آن رسولانی را فرستاد که [[کلام خدا]] را به بشر برسانند؛ لذا هر کس از این دو [[نیروی فطری]] و [[رسالت انبیا]]، بهره گرفت هدایت یافت و هر کس عناد ورزید و دشمنی کرد، به گمراهی کشیده شد.
	یکی راهنمای ~~درونی،~~ که از آن تعبیر به عقل و فطرت ~~شده‌است~~. و دیگری راهنمای بیرون که همان انبیاء و پیامبران فرستاده شده از سوی خداوند برای هدایت بشر ~~می‌باشند~~. هر چند که این توضیح با ظاهر روایت سازگار نیست ~~ولی وقتی~~ به روایاتی که ~~دربارهٔ~~ هدایت انسان وارد ~~شده‌است~~ ملاحظه ~~می‌کنیم~~ بیشتر ناظر بر این دو راهنما ~~می‌باشند~~ که هر دو از طرف خداوند است. عقل اول چیزی است که خداوند در وجود انسان خلق کرد و نور هدایت درونی در انسان به وجود آمد و سپس برای تکامل آن رسولانی را فرستاد که کلام خدا را به ~~ابن~~ بشر برسانند؛ لذا هر کس از این دو نیروی فطری و رسالت ~~انبیاء،~~ بهره گرفت هدایت یافت و هر کس عناد ورزید و دشمنی کرد، به گمراهی کشیده شد.
	{{پایان پاسخ}}		{{پایان پاسخ}}
	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}

	== معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر ==		== معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر ==
	۱ـ ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۱، محمد باقر موسوی همدانی.		* ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۱، محمد باقر موسوی همدانی.

	~~۲ـ نهج الفصاحه، گردآوری و ترجمه ابوالقاسم پاینده~~.
	{{پایان مطالعه بیشتر}}		{{پایان مطالعه بیشتر}}

خط ۴۰:		خط ۳۸:
	}}		}}
	{{تکمیل مقاله		{{تکمیل مقاله
	\| شناسه =		\| شناسه =شد
	\| تیترها =		\| تیترها =شد
	\| ویرایش =		\| ویرایش =شد
	\| لینک‌دهی =		\| لینک‌دهی =شد
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =
خط ۵۰:		خط ۴۸:
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =		\| اولویت =ج
	\| کیفیت =		\| کیفیت =ج
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

Rahmani در ‏۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۵۲

2021-06-02T08:52:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۲۲
خط ۲:		خط ۲:
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
	~~در مورد این~~ حدیث ~~توضیح فرمایید؟ خداوند~~ بدترین آفریدگان خویش را در تاریکی آفرید و از نور خویش بر آنها بینداخت. هر کس در آن روز، نور بدو ~~رسیده‌است~~ هدایت ~~یافته‌است~~ و هر کس ~~بی بهره مانده‌است~~ به گمراهی ~~افتاده‌است؟~~		حدیث «خداوند بدترین آفریدگان خویش را در تاریکی آفرید و از نور خویش بر آنها بینداخت. هر کس در آن روز، نور بدو رسیده‌ است هدایت یافته‌ است و هر کس بی‌بهره مانده‌ است به گمراهی افتاده‌ است» را توضیح دهید؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	این گونه اخبار و روایات که بیشتر از طرف کسانی که معتقد به جبر هستند و ~~هیچ گونه~~ اختیار و ~~اراده ای~~ به انسان نمی‌دهند و افعال و اعمال انسان را به خداوند نسبت می‌دهند و در اصطلاح کلامی، جبریّه هستند، مطرح می‌شود؛ لذا با طرح چنین روایاتی می‌خواهند اندیشه و اعتقاد خود را توجیه و تفسیر کنند. در منابع شیعی مخصوصاً منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌است. البته برخی کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> ولی درمنابع روائی و حدیثی و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از عبدالله بن عمرو عاص، و برخی نیز از عبدالله بن عمر که هر دو از پیامبر اکرم (ص) نقل حدیث کرده‌اند، درمنابع و کتب خود آورده‌اند.		==جبر و اختیار انسان==
			این گونه اخبار و روایات بیشتر از طرف کسانی که معتقد به جبر هستند و هیچ‌گونه اختیار و اراده‌ای به انسان نمی‌دهند و افعال و اعمال انسان را به خداوند نسبت می‌دهند و در اصطلاح کلامی، جبریّه هستند، مطرح می‌شود؛ لذا با طرح چنین روایاتی می‌خواهند اندیشه و اعتقاد خود را توجیه و تفسیر کنند.

	~~متن حدیث~~ به این ~~شکل می‌باشد. «عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسول الله (ص) یقول: انّ الله~~ خلق ~~خلقه فی ظلمه ثم القی علیهم من نوره، فمن اصابه من ذلک النور یومئذ شی اهتدی~~ و ~~من اخطأ ضل»~~.<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷ و…</ref>		جبر و اختیار از مهمترین، قدیمی‌ترین و حساس‌ترین مباحث فلسفه و کلام است. اهمیت و حساسیت این مساله از بُعد دینی و کلامی به این دلیل است که با مسائل اراده، استطاعت، قدرت، علم خداوند به افعال بندگان، مخصوصاً خلق افعال و قضا و قدر و طلب و اراده، پیوندی تنگاتنگ دارد.

	~~عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا (ص) فرمود: خداوند خلق خود را~~ در ~~تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآنها تابید، پس کسانی~~ که از این ~~نور بهره ای بردند~~ و در ~~شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند~~ و کسانی که از ~~نور خدا بی بهره ماندند~~ به ~~گمراهی و ضلالت گراییدند~~. ~~سپس~~ در ~~ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند~~ به ~~آن علم دارد ناتوان است~~ و ~~می‌خشکد~~.		در مباحث کلامی، آنجا که از تعلق علم و اراده و قدرت خداوند به افعال بندگان و خلق افعال سخن به میان می‌آید، این مسئله مطرح می‌شود که آیا در افعال بندگان، علم و اراده و قدرت خداوند مؤثر است وقدرت انسان در آن تأثیری ندارد و در واقع خداوند خالق و فاعل افعال انسانهاست یا نه؟ کسانی که علم و اراده و قدرت خداوند را در افعال بندگان مؤثر، و خلق (پدید آوردن) را از اوصاف انحصاری او می‌دانند و نسبت خلق را به انسان به هیچ وجهی روا نمی‌دارند، به جبر قائل می‌شوند. در مقابل اینان، کسانی که در انسان به اراده و قدرت مؤثر در ایجاد و انجام فعل عقیده دارند و او را خالق و فاعل افعالش می‌شناسند، به اختیار قائل‌اند.

	~~همان‌طور که مشاهده می‌شود، بر اساس این~~ روایت ~~اختیار انسان سلب شده~~ و ~~هدایت~~ و ~~ضلالت انسان به خداوند نسبت داده شده‌است. که بر اساس عقیده شیعه، باطل~~ است. البته ~~با وجود اینکه شیعیان~~ از عبدالله بن عمرو ~~بن عاص~~ و عبدالله بن عمر ~~روایاتی در~~ کتب ~~روائی~~ خود آورده‌اند ولی متذکر این روایت نشده‌اند. و نیز از آنجا که مدتها نقل و کتابت آن از سوی خلیفه دوّم ممنوع شده بود، احتمال دارد این گونه روایات را جبریون بعدها جعل کرده باشند.		==روایت جبر در منابع شیعی==
			در منابع شیعی مخصوصاً منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌ است. البته برخی کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> ولی درمنابع روائی و حدیثی و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از عبدالله بن عمرو عاص، و برخی نیز از عبدالله بن عمر که هر دو از پیامبر(ص) نقل حدیث کرده‌اند، درمنابع و کتب خود آورده‌اند.

	اگر ~~بخواهیم~~ حدیث را طبق نظر شیعه که برگرفته از احادیث و روایات ائمه معصومین (ع) ~~می‌باشد.~~ تفسیر ~~کنیم~~ باید بگوئیم خداوند خلق خود را آفرید و برای هدایت این خلق راهنمائی قرار داد.		متن حدیث به این شکل است: {{متن عربی\|عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسولُ اللَّهِ(ص) یقول: اِنَّ اللَّهَ تَعالى خَلَقَ خَلقَهُ فِى ظُلمَةٍ فَألقَى عَلَیهِم مِن نُورِهِ فَمَن أصابَهُ مِن ذلِکَ النُّورِ اهتَدَى وَ مَن أخطَأَهُ ضَلَّ\|ترجمه=عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا(ص) فرمود: خداوند خلق خود را در تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآن‌ها تابید، پس کسانی که از این نور بهره‌ای بردند و در شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند و کسانی که از نور خدا بی‌بهره ماندند به گمراهی و ضلالت گراییدند. سپس در ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند به آن علم دارد ناتوان است و می‌خشکد.}}<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷ و…</ref>

			بر اساس این روایت اختیار انسان سلب شده و هدایت و ضلالت انسان به خداوند نسبت داده شده‌ است که مطابق عقیده شیعه، باطل است. البته با وجود اینکه شیعیان از عبدالله بن عمرو بن عاص و عبدالله بن عمر روایاتی در کتب روائی خود آورده‌اند ولی متذکر این روایت نشده‌اند و نیز از آنجا که مدت‌ها نقل و کتابت آن از سوی خلیفه دوم ممنوع شده بود، احتمال دارد این گونه روایات را جبریون بعدها جعل کرده باشند.

			اگر حدیث طبق نظر شیعه که برگرفته از احادیث و روایات ائمه معصومین(ع) است تفسیر شود باید بگوئیم خداوند خلق خود را آفرید و برای هدایت این خلق راهنمائی قرار داد.

	یکی راهنمای درونی، که از آن تعبیر به عقل و فطرت شده‌است. و دیگری راهنمای بیرون که همان انبیاء و پیامبران فرستاده شده از سوی خداوند برای هدایت بشر می‌باشند. هر چند که این توضیح با ظاهر روایت سازگار نیست ولی وقتی به روایاتی که دربارهٔ هدایت انسان وارد شده‌است ملاحظه می‌کنیم بیشتر ناظر بر این دو راهنما می‌باشند که هر دو از طرف خداوند است. عقل اول چیزی است که خداوند در وجود انسان خلق کرد و نور هدایت درونی در انسان به وجود آمد و سپس برای تکامل آن رسولانی را فرستاد که کلام خدا را به ابن بشر برسانند؛ لذا هر کس از این دو نیروی فطری و رسالت انبیاء، بهره گرفت هدایت یافت و هر کس عناد ورزید و دشمنی کرد، به گمراهی کشیده شد.		یکی راهنمای درونی، که از آن تعبیر به عقل و فطرت شده‌است. و دیگری راهنمای بیرون که همان انبیاء و پیامبران فرستاده شده از سوی خداوند برای هدایت بشر می‌باشند. هر چند که این توضیح با ظاهر روایت سازگار نیست ولی وقتی به روایاتی که دربارهٔ هدایت انسان وارد شده‌است ملاحظه می‌کنیم بیشتر ناظر بر این دو راهنما می‌باشند که هر دو از طرف خداوند است. عقل اول چیزی است که خداوند در وجود انسان خلق کرد و نور هدایت درونی در انسان به وجود آمد و سپس برای تکامل آن رسولانی را فرستاد که کلام خدا را به ابن بشر برسانند؛ لذا هر کس از این دو نیروی فطری و رسالت انبیاء، بهره گرفت هدایت یافت و هر کس عناد ورزید و دشمنی کرد، به گمراهی کشیده شد.

Rahmani در ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۴:۲۸

2021-05-27T04:28:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۵۸
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}
	{{شاخه		{{شاخه
	\| شاخه اصلی =		\| شاخه اصلی = حدیث
	\|شاخه فرعی۱ =		\|شاخه فرعی۱ = فقه الحدیث
	\|شاخه فرعی۲ =		\|شاخه فرعی۲ =
	\|شاخه فرعی۳ =		\|شاخه فرعی۳ =

Rahmani: ابرابزار

2021-05-27T04:27:11Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{در دست ویرایش|کاربر=Rahmani }}
{{شروع متن}}
{{سوال}}
در مورد این حدیث توضیح فرمایید؟ خداوند بدترین آفریدگان خویش را در تاریکی آفرید و از نور خویش بر آنها بینداخت. هر کس در آن روز، نور بدو رسیده‌است هدایت یافته‌است و هر کس بی بهره مانده‌است به گمراهی افتاده‌است؟
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
این گونه اخبار و روایات که بیشتر از طرف کسانی که معتقد به جبر هستند و هیچ گونه اختیار و اراده ای به انسان نمی‌دهند و افعال و اعمال انسان را به خداوند نسبت می‌دهند و در اصطلاح کلامی، جبریّه هستند، مطرح می‌شود؛ لذا با طرح چنین روایاتی می‌خواهند اندیشه و اعتقاد خود را توجیه و تفسیر کنند. در منابع شیعی مخصوصاً منابع اصیل و روائی شیعه که نزد علما و دانشمندان معتبر باشد، این گونه احادیث مخصوصاً حدیث مذکور، وارد نشده‌است. البته برخی کتاب‌های شیعی متأخر از اهل سنت نقل قول کرده‌اند.<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۸، ص۳۴۰.</ref> ولی درمنابع روائی و حدیثی و تفسیری اهل سنت، این حدیث را برخی از عبدالله بن عمرو عاص، و برخی نیز از عبدالله بن عمر که هر دو از پیامبر اکرم (ص) نقل حدیث کرده‌اند، درمنابع و کتب خود آورده‌اند.

متن حدیث به این شکل می‌باشد. «عبدالله بن عمرو قال: سمعت رسول الله (ص) یقول: انّ الله خلق خلقه فی ظلمه ثم القی علیهم من نوره، فمن اصابه من ذلک النور یومئذ شی اهتدی و من اخطأ ضل».<ref>هیثمی، نورالدین، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۹۳؛ ابن حجر، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، (بی تا)، ج۱۱، ص۴۳۰؛ عمرو بن ابی عاصم، کتاب السنه، تحقیق ناصر الدین البافی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۷؛ محمد بن هبان، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۴۳؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ق، ج۳، ص۱۴۷ و…</ref>

عبدالله بن عمرو عاص می‌گوید: شنیدم رسول خدا (ص) فرمود: خداوند خلق خود را در تاریکی آفرید. سپس از نور خودش برآنها تابید، پس کسانی که از این نور بهره ای بردند و در شعاع نور قرار گرفتند، هدایت یافتند و کسانی که از نور خدا بی بهره ماندند به گمراهی و ضلالت گراییدند. سپس در ادامه روایت می‌گوید: من می‌گویم: قلم از آنچه خداوند به آن علم دارد ناتوان است و می‌خشکد.

همان‌طور که مشاهده می‌شود، بر اساس این روایت اختیار انسان سلب شده و هدایت و ضلالت انسان به خداوند نسبت داده شده‌است. که بر اساس عقیده شیعه، باطل است. البته با وجود اینکه شیعیان از عبدالله بن عمرو بن عاص و عبدالله بن عمر روایاتی در کتب روائی خود آورده‌اند ولی متذکر این روایت نشده‌اند. و نیز از آنجا که مدتها نقل و کتابت آن از سوی خلیفه دوّم ممنوع شده بود، احتمال دارد این گونه روایات را جبریون بعدها جعل کرده باشند.

اگر بخواهیم حدیث را طبق نظر شیعه که برگرفته از احادیث و روایات ائمه معصومین (ع) می‌باشد. تفسیر کنیم باید بگوئیم خداوند خلق خود را آفرید و برای هدایت این خلق راهنمائی قرار داد.

یکی راهنمای درونی، که از آن تعبیر به عقل و فطرت شده‌است. و دیگری راهنمای بیرون که همان انبیاء و پیامبران فرستاده شده از سوی خداوند برای هدایت بشر می‌باشند. هر چند که این توضیح با ظاهر روایت سازگار نیست ولی وقتی به روایاتی که دربارهٔ هدایت انسان وارد شده‌است ملاحظه می‌کنیم بیشتر ناظر بر این دو راهنما می‌باشند که هر دو از طرف خداوند است. عقل اول چیزی است که خداوند در وجود انسان خلق کرد و نور هدایت درونی در انسان به وجود آمد و سپس برای تکامل آن رسولانی را فرستاد که کلام خدا را به ابن بشر برسانند؛ لذا هر کس از این دو نیروی فطری و رسالت انبیاء، بهره گرفت هدایت یافت و هر کس عناد ورزید و دشمنی کرد، به گمراهی کشیده شد.
{{پایان پاسخ}}
{{مطالعه بیشتر}}

== معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر ==
۱ـ ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۱، محمد باقر موسوی همدانی.

۲ـ نهج الفصاحه، گردآوری و ترجمه ابوالقاسم پاینده.
{{پایان مطالعه بیشتر}}

== منابع ==
{{پانویس}}
{{شاخه
| شاخه اصلی =
|شاخه فرعی۱ =
|شاخه فرعی۲ =
|شاخه فرعی۳ =
}}
{{تکمیل مقاله
| شناسه =
| تیترها =
| ویرایش =
| لینک‌دهی =
| ناوبری =
| نمایه =
| تغییر مسیر =
| ارجاعات =
| بازبینی =
| تکمیل =
| اولویت =
| کیفیت =
}}
{{پایان متن}}