نقش عقل در تحصیل معرفت دینی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

A.ahmadi: /* تعارض عقل و نقل */

2021-07-10T08:53:44Z

تعارض عقل و نقل

@@ خط ۴۶: / خط ۴۶: @@
 اگر در موردی، ظاهر دلیل نقلی با عقل هماهنگ نبود، با دلیل عقلی می‌توان در ظاهر دلیل نقلی تصرف کرد.<ref>جوادی آملی، دین‌شناسی، ص۱۴۸.</ref> گفتارهای معصومان(ع) همان‌گونه که دارای قید و تخصیص لفظی هستند، می‌تواند دارای قید عقلی نیز باشند که لحاظ آن‌ها در فهم کلام معصومان(ع) ضروری است.
 تخصیص‌های عقلی متصل و منفصل هستند. تخصیص متصل [[بدیهیات عقلی]] است. تخصیص عقلی منفصل، نظریات یقینی است که قطعی بوده اما همزمان با حدیث به ذهن نمی‌آید بلکه نیاز به تحقیق علمی دارد.<ref>جوادی آملی، شریعت در آینه معرفت، ص۲۱۹.</ref>
 == محدوده عقل در معرفت دینی ==

A.ahmadi: /* محدوده عقل در معرفت دینی */

2021-07-10T08:53:31Z

محدوده عقل در معرفت دینی

@@ خط ۴۹: / خط ۴۹: @@
 == محدوده عقل در معرفت دینی ==
 عقل انسانی، گرچه در معرفت دینی، نقش اساسی دارد ولی از درک همه حقایق به ویژه عالم ماورای طبیعت، ناتوان است و سه‌گونه محدودیت است:
 * عقل، غالبا در مفاهیم طبیعی، قدرت فهم دارد و حقایق [[آخرت]] و ماورای طبیعت، برای عقل، قابل تجربه نیست.<ref>خسروپناه، کلام جدید، ص۸۳.</ref>

A.ahmadi: /* محدوده عقل در معرفت دینی */

2021-07-10T08:53:09Z

محدوده عقل در معرفت دینی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۲۳
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	\|گفتاورد = <small>آیت‌الله مصباح یزدی:</small>		\|گفتاورد = <small>آیت‌الله مصباح یزدی:</small>

	~~«در دین نیز امور ثابتی وجود دارد که دست عقل به آنها نمی‌رسد. عقل~~ توانایی درک امور آخرتی را ندارد و لذا نمی‌تواند به وجوب عملی خاص، به دلیل مصالح آخرتی آن، حکم کند. هم چنین عقل نمی‌تواند مصالح و مفاسد ابدی یا خفی و مکتوم را درک کند؛ چون قابل تجربه نیست.»		«عقل توانایی درک امور آخرتی را ندارد و لذا نمی‌تواند به وجوب عملی خاص، به دلیل مصالح آخرتی آن، حکم کند. هم چنین عقل نمی‌تواند مصالح و مفاسد ابدی یا خفی و مکتوم را درک کند؛ چون قابل تجربه نیست.»
	\|منبع = <small>شیخ صدوق، الامالی، ص۴۶۳.</small>		\|منبع = <small>شیخ صدوق، الامالی، ص۴۶۳.</small>
	\|تراز = چپ		\|تراز = چپ

A.ahmadi: /* محدوده عقل در معرفت دینی */

2021-07-10T08:52:31Z

محدوده عقل در معرفت دینی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۲۲
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	\|گفتاورد = <small>آیت‌الله مصباح یزدی:</small>		\|گفتاورد = <small>آیت‌الله مصباح یزدی:</small>

	«در دین نیز امور ثابتی وجود دارد که دست عقل به آنها نمی‌رسد. عقل توانایی درک امور آخرتی را ندارد و لذا نمی‌تواند به وجوب عملی خاص، به دلیل مصالح آخرتی آن، حکم کند. هم چنین عقل نمی‌تواند مصالح و مفاسد ابدی یا خفی و مکتوم را درک کند؛ چون قابل تجربه نیست~~. آنچه در چنین قضایایی حکم می‌کند، دین است که احکام تعبدی صادر می‌کند~~.»		«در دین نیز امور ثابتی وجود دارد که دست عقل به آنها نمی‌رسد. عقل توانایی درک امور آخرتی را ندارد و لذا نمی‌تواند به وجوب عملی خاص، به دلیل مصالح آخرتی آن، حکم کند. هم چنین عقل نمی‌تواند مصالح و مفاسد ابدی یا خفی و مکتوم را درک کند؛ چون قابل تجربه نیست.»
	\|منبع = <small>شیخ صدوق، الامالی، ص۴۶۳.</small>		\|منبع = <small>شیخ صدوق، الامالی، ص۴۶۳.</small>
	\|تراز = چپ		\|تراز = چپ

A.ahmadi: /* تعریف عقل و معرفت دینی */

2021-07-10T08:51:53Z

تعریف عقل و معرفت دینی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۲۱
خط ۷:		خط ۷:
	دلیل عقلی گاه با ظاهر دلیل نقلی هم‌خوان نیست. در این موارد پس از بررسی‌هایی، می‌توان با دلیل عقلی در ظاهر دلیل نقلی تصرف کرد. گفتارهای [[معصوم\|معصومان(ع)]] همان‌گونه که دارای قید و تخصیص لفظی هستند، می‌تواند دارای قید عقلی نیز باشند که لحاظ آن‌ها در فهم کلام معصومان(ع) ضروری است.		دلیل عقلی گاه با ظاهر دلیل نقلی هم‌خوان نیست. در این موارد پس از بررسی‌هایی، می‌توان با دلیل عقلی در ظاهر دلیل نقلی تصرف کرد. گفتارهای [[معصوم\|معصومان(ع)]] همان‌گونه که دارای قید و تخصیص لفظی هستند، می‌تواند دارای قید عقلی نیز باشند که لحاظ آن‌ها در فهم کلام معصومان(ع) ضروری است.
	==تعریف عقل و معرفت دینی==		==تعریف عقل و معرفت دینی==
			عقل، اگر خالی از مغالطه، وهم و تخیل بوده و بر قضایای یقینی تکیه داشته باشد، منبع معرفت دینی است.<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، قم، نشر مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، چاپ اول، ۱۳۷۹، ص۶۵.</ref> این عقل نیرویی است که [[انسان]] به کمک آن می‌تواند حقیقت را بشناسد.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی، قم، مؤسسه پژوهشی امام خمینی، چاپ اول، ۱۳۸۰، ص۶۴.</ref> عقل به این معنا، نوعی از علم است.<ref>جوادی آملی، عبدالله، دین‌شناسی، مرکز نشر اسراء، چاپخانه جامعه مدرسین، چاپ اول، ۱۳۸۱، ص۱۳۹.</ref>
	{{جعبه گفتاورد		{{جعبه گفتاورد
	\|عنوان =		\|عنوان =
خط ۲۸:		خط ۲۹:
	\|شکل‌بندی منبع =		\|شکل‌بندی منبع =
	}}		}}
	عقل، اگر خالی از مغالطه، وهم و تخیل بوده و بر قضایای یقینی تکیه داشته باشد، منبع معرفت دینی است.<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، قم، نشر مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، چاپ اول، ۱۳۷۹، ص۶۵.</ref> این عقل نیرویی است که [[انسان]] به کمک آن می‌تواند حقیقت را بشناسد.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی، قم، مؤسسه پژوهشی امام خمینی، چاپ اول، ۱۳۸۰، ص۶۴.</ref> عقل به این معنا، نوعی از علم است.<ref>جوادی آملی، عبدالله، دین‌شناسی، مرکز نشر اسراء، چاپخانه جامعه مدرسین، چاپ اول، ۱۳۸۱، ص۱۳۹.</ref>

	معرفت دینی، اطلاعات و دانش‌هایی است که با پژوهش، فهم روش‌مند و متخصصانه از متون دینی، تدوین و تنظیم گردیده است،<ref>مجله کلام اسلامی، سال پنجم، مسلسل ۱۸، ص۶۶.</ref> [[علم تفسیر]]، [[علم کلام\|کلام]]، [[علم اخلاق\|اخلاق]] و [[فقه]]، بخش‌های اصلی معرفت دینی را تشکیل می‌دهند.<ref>مجله کلام اسلامی، سال هفتم، مسلسل ۲۵، ص۲۲.</ref>		معرفت دینی، اطلاعات و دانش‌هایی است که با پژوهش، فهم روش‌مند و متخصصانه از متون دینی، تدوین و تنظیم گردیده است،<ref>مجله کلام اسلامی، سال پنجم، مسلسل ۱۸، ص۶۶.</ref> [[علم تفسیر]]، [[علم کلام\|کلام]]، [[علم اخلاق\|اخلاق]] و [[فقه]]، بخش‌های اصلی معرفت دینی را تشکیل می‌دهند.<ref>مجله کلام اسلامی، سال هفتم، مسلسل ۲۵، ص۲۲.</ref>

A.ahmadi: /* محدوده عقل در معرفت دینی */

2021-07-10T08:50:05Z

محدوده عقل در معرفت دینی

@@ خط ۵۰: / خط ۵۰: @@
 == محدوده عقل در معرفت دینی ==
-در دین نیز امور ثابتی وجود دارد که دست عقل به آنها نمی‌رسد؛ و منظور ما همین عقل عادی است که آن را به کار می‌گیریم، نه عقل درک کننده امور متعالی که ما به آن دسترسی نداریم. این عقل قوه‌ای است که همه انسان‌های عادی، آن را دارا هستند. علت عدم دسترسی عقل ما به بعضی از امور، عدم احاطه ما به تمام مصالح و مفاسد افعال است. ممکن است مصالحِ دنیایی مخصوص هر فعلی، به وسیله تجربه به دست آید، ولی آیا اثرات آخرتی یک فعل، قابل تجربه است؟ عقل توانایی درک امور آخرتی را ندارد و لذا نمی‌تواند به وجوب عملی خاص، به دلیل مصالح آخرتی آن، حکم کند. هم چنین عقل نمی‌تواند مصالح و مفاسد ابدی یا خفی و مکتوم را درک کند؛ چون قابل تجربه نیست. آنچه در چنین قضایایی حکم می‌کند، دین است که احکام تعبدی صادر می‌کند.
+{{جعبه گفتاورد
 عقل انسانی، گرچه در معرفت دینی، نقش اساسی دارد ولی از درک همه حقایق به ویژه عالم ماورای طبیعت، ناتوان است و سه‌گونه محدودیت است:

A.ahmadi: /* محدوده عقل در معرفت دینی */ ابرابزار

2021-07-10T08:46:26Z

محدوده عقل در معرفت دینی: ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۶
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	تخصیص‌های عقلی متصل و منفصل هستند. تخصیص متصل [[بدیهیات عقلی]] است. تخصیص عقلی منفصل، نظریات یقینی است که قطعی بوده اما همزمان با حدیث به ذهن نمی‌آید بلکه نیاز به تحقیق علمی دارد.<ref>جوادی آملی، شریعت در آینه معرفت، ص۲۱۹.</ref>		تخصیص‌های عقلی متصل و منفصل هستند. تخصیص متصل [[بدیهیات عقلی]] است. تخصیص عقلی منفصل، نظریات یقینی است که قطعی بوده اما همزمان با حدیث به ذهن نمی‌آید بلکه نیاز به تحقیق علمی دارد.<ref>جوادی آملی، شریعت در آینه معرفت، ص۲۱۹.</ref>

	==محدوده عقل در معرفت دینی==		== محدوده عقل در معرفت دینی ==
	~~عقل انسانی، گرچه~~ در ~~معرفت دینی، نقش اساسی~~ دارد ~~ولی از~~ درک همه ~~حقایق~~ به ~~ویژه عالم ماورای طبیعت، ناتوان~~ است و ~~سه‌گونه محدودیت~~ است:		در دین نیز امور ثابتی وجود دارد که دست عقل به آنها نمی‌رسد؛ و منظور ما همین عقل عادی است که آن را به کار می‌گیریم، نه عقل درک کننده امور متعالی که ما به آن دسترسی نداریم. این عقل قوه‌ای است که همه انسان‌های عادی، آن را دارا هستند. علت عدم دسترسی عقل ما به بعضی از امور، عدم احاطه ما به تمام مصالح و مفاسد افعال است. ممکن است مصالحِ دنیایی مخصوص هر فعلی، به وسیله تجربه به دست آید، ولی آیا اثرات آخرتی یک فعل، قابل تجربه است؟ عقل توانایی درک امور آخرتی را ندارد و لذا نمی‌تواند به وجوب عملی خاص، به دلیل مصالح آخرتی آن، حکم کند. هم چنین عقل نمی‌تواند مصالح و مفاسد ابدی یا خفی و مکتوم را درک کند؛ چون قابل تجربه نیست. آنچه در چنین قضایایی حکم می‌کند، دین است که احکام تعبدی صادر می‌کند.

	*عقل، غالبا در مفاهیم طبیعی، قدرت فهم دارد و حقایق [[~~آخرت\|~~آخرت]] و ماورای طبیعت، برای عقل، قابل تجربه نیست.<ref>خسروپناه، کلام جدید، ص۸۳.</ref>		عقل انسانی، گرچه در معرفت دینی، نقش اساسی دارد ولی از درک همه حقایق به ویژه عالم ماورای طبیعت، ناتوان است و سه‌گونه محدودیت است:
	*درک عقل محدود به کلیات است و جزئیات دین را نمی‌توان با عقل درک کرد؛ زیرا جزئیات در دسترس برهان عقلی قرار نمی‌گیرد.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی، ص۶۹.</ref>		* عقل، غالبا در مفاهیم طبیعی، قدرت فهم دارد و حقایق [[آخرت]] و ماورای طبیعت، برای عقل، قابل تجربه نیست.<ref>خسروپناه، کلام جدید، ص۸۳.</ref>
	*درک امور شهودی نیاز به امور باطنی دارد و عقل قابلیت دریافت آن‌ها را ندارد. البته عقل می‌تواند از امور شهودی، مفهوم انتزاع کند و آن را تجزیه و تحلیل نماید.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی، ص۱۷۴.</ref>		* درک عقل محدود به کلیات است و جزئیات دین را نمی‌توان با عقل درک کرد؛ زیرا جزئیات در دسترس برهان عقلی قرار نمی‌گیرد.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی، ص۶۹.</ref>
			* درک امور شهودی نیاز به امور باطنی دارد و عقل قابلیت دریافت آن‌ها را ندارد. البته عقل می‌تواند از امور شهودی، مفهوم انتزاع کند و آن را تجزیه و تحلیل نماید.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی، ص۱۷۴.</ref>
	{{پایان پاسخ}}		{{پایان پاسخ}}
	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}

A.ahmadi: /* تعریف عقل و معرفت دینی */

2021-07-10T08:30:00Z

تعریف عقل و معرفت دینی

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 دلیل عقلی گاه با ظاهر دلیل نقلی هم‌خوان نیست. در این موارد پس از بررسی‌هایی، می‌توان با دلیل عقلی در ظاهر دلیل نقلی تصرف کرد. گفتارهای [[معصوم|معصومان(ع)]] همان‌گونه که دارای قید و تخصیص لفظی هستند، می‌تواند دارای قید عقلی نیز باشند که لحاظ آن‌ها در فهم کلام معصومان(ع) ضروری است.
 ==تعریف عقل و معرفت دینی==
 عقل، اگر خالی از مغالطه، وهم و تخیل بوده و بر قضایای یقینی تکیه داشته باشد، منبع معرفت دینی است.<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، قم، نشر مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، چاپ اول، ۱۳۷۹، ص۶۵.</ref> این عقل نیرویی است که [[انسان]] به کمک آن می‌تواند حقیقت را بشناسد.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی، قم، مؤسسه پژوهشی امام خمینی، چاپ اول، ۱۳۸۰، ص۶۴.</ref> عقل به این معنا، نوعی از علم است.<ref>جوادی آملی، عبدالله، دین‌شناسی، مرکز نشر اسراء، چاپخانه جامعه مدرسین، چاپ اول، ۱۳۸۱، ص۱۳۹.</ref>

A.ahmadi: /* نقش عقل */

2021-07-10T08:29:01Z

نقش عقل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۵۹
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	==نقش عقل==		==نقش عقل==
	~~{{جعبه گفتاورد~~
	~~\|عنوان =~~
	~~\|گفتاورد = <small>امام کاظم(ع):</small>~~

	«برای خدا بر مردم دو حجت است: حجتی ظاهری و حجتی باطنی. حجت ظاهری رسولان، پیامبران و امامان(ع) هستند و حجت باطنی عقل‌ است.»
	~~\|منبع = <small>کلینی، الکافی، الاسلامیه، ج۱، ص۱۶.</small>~~
	~~\|تراز = چپ~~
	~~\|عرض = 200px~~
	~~\|حاشیه = 2px~~
	~~\|اندازه قلم =~~
	~~\|رنگ پس‌زمینه =~~
	~~\|شکل‌بندی =~~
	~~\|پس‌زمینه عنوان =~~
	~~\|رنگ قلم عنوان =~~
	~~\|شکل‌بندی عنوان =~~
	~~\|تراز گفتاورد =~~
	~~\|شکل‌بندی گفتاورد =~~
	~~\|گیومه گفتاورد =~~
	~~\|تراز منبع =~~
	~~\|شکل‌بندی منبع =~~
	}}
	عقل بشر می‌تواند برخی قوانین اسلام را کشف کند و این همان حجت درونی است که در روایت به آن تصریح شده است.<ref>مطهری، مرتضی، اسلام و مقتضیات زمان، انتشارات صدرا، چاپ اول، ۱۳۷۰، ج۲، ص۳۸.</ref>		عقل بشر می‌تواند برخی قوانین اسلام را کشف کند و این همان حجت درونی است که در روایت به آن تصریح شده است.<ref>مطهری، مرتضی، اسلام و مقتضیات زمان، انتشارات صدرا، چاپ اول، ۱۳۷۰، ج۲، ص۳۸.</ref>

A.ahmadi: /* نقش عقل */

2021-07-10T08:28:36Z

نقش عقل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۵۸
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	==نقش عقل==		==نقش عقل==
			{{جعبه گفتاورد
			\|عنوان =
			\|گفتاورد = <small>امام کاظم(ع):</small>

			«برای خدا بر مردم دو حجت است: حجتی ظاهری و حجتی باطنی. حجت ظاهری رسولان، پیامبران و امامان(ع) هستند و حجت باطنی عقل‌ است.»
			\|منبع = <small>کلینی، الکافی، الاسلامیه، ج۱، ص۱۶.</small>
			\|تراز = چپ
			\|عرض = 200px
			\|حاشیه = 2px
			\|اندازه قلم =
			\|رنگ پس‌زمینه =
			\|شکل‌بندی =
			\|پس‌زمینه عنوان =
			\|رنگ قلم عنوان =
			\|شکل‌بندی عنوان =
			\|تراز گفتاورد =
			\|شکل‌بندی گفتاورد =
			\|گیومه گفتاورد =
			\|تراز منبع =
			\|شکل‌بندی منبع =
			}}
	عقل بشر می‌تواند برخی قوانین اسلام را کشف کند و این همان حجت درونی است که در روایت به آن تصریح شده است.<ref>مطهری، مرتضی، اسلام و مقتضیات زمان، انتشارات صدرا، چاپ اول، ۱۳۷۰، ج۲، ص۳۸.</ref>		عقل بشر می‌تواند برخی قوانین اسلام را کشف کند و این همان حجت درونی است که در روایت به آن تصریح شده است.<ref>مطهری، مرتضی، اسلام و مقتضیات زمان، انتشارات صدرا، چاپ اول، ۱۳۷۰، ج۲، ص۳۸.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۵۹
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	==نقش عقل==		==نقش عقل==
	~~{{جعبه گفتاورد~~
	~~\|عنوان =~~
	~~\|گفتاورد = <small>امام کاظم(ع):</small>~~

	«برای خدا بر مردم دو حجت است: حجتی ظاهری و حجتی باطنی. حجت ظاهری رسولان، پیامبران و امامان(ع) هستند و حجت باطنی عقل‌ است.»
	~~\|منبع = <small>کلینی، الکافی، الاسلامیه، ج۱، ص۱۶.</small>~~
	~~\|تراز = چپ~~
	~~\|عرض = 200px~~
	~~\|حاشیه = 2px~~
	~~\|اندازه قلم =~~
	~~\|رنگ پس‌زمینه =~~
	~~\|شکل‌بندی =~~
	~~\|پس‌زمینه عنوان =~~
	~~\|رنگ قلم عنوان =~~
	~~\|شکل‌بندی عنوان =~~
	~~\|تراز گفتاورد =~~
	~~\|شکل‌بندی گفتاورد =~~
	~~\|گیومه گفتاورد =~~
	~~\|تراز منبع =~~
	~~\|شکل‌بندی منبع =~~
	}}
	عقل بشر می‌تواند برخی قوانین اسلام را کشف کند و این همان حجت درونی است که در روایت به آن تصریح شده است.<ref>مطهری، مرتضی، اسلام و مقتضیات زمان، انتشارات صدرا، چاپ اول، ۱۳۷۰، ج۲، ص۳۸.</ref>		عقل بشر می‌تواند برخی قوانین اسلام را کشف کند و این همان حجت درونی است که در روایت به آن تصریح شده است.<ref>مطهری، مرتضی، اسلام و مقتضیات زمان، انتشارات صدرا، چاپ اول، ۱۳۷۰، ج۲، ص۳۸.</ref>