ناسخ و منسوخ نشانه حکمت الهی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Fabbasi در ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۵

2026-01-31T07:35:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۵
خط ۷:		خط ۷:
	'''ناسخ و منسوخ''' در قرآن به این معناست که برخی احکام و دستورات الهی در طول زمان و با توجه به شرایط و مقتضیات جامعه، توسط آیات دیگر جایگزین شده‌اند. این تغییرات نشانه نقص دین نیست، بلکه بیانگر حکمت الهی و تناسب شریعت با نیازهای متغیر بشریت است.		'''ناسخ و منسوخ''' در قرآن به این معناست که برخی احکام و دستورات الهی در طول زمان و با توجه به شرایط و مقتضیات جامعه، توسط آیات دیگر جایگزین شده‌اند. این تغییرات نشانه نقص دین نیست، بلکه بیانگر حکمت الهی و تناسب شریعت با نیازهای متغیر بشریت است.

	~~تدریج در تشریع؛~~ تکامل دین؛ اهداف حکیمانه در کنار هدف اصلی؛ علم الهی و مصلحت‌اندیشی؛ از جمله حکمت‌های ناسخ و منسوخ در قرآن است.		تدریجی بودن احکام؛ تکامل دین؛ اهداف حکیمانه در کنار هدف اصلی؛ علم الهی و مصلحت‌اندیشی؛ از جمله حکمت‌های ناسخ و منسوخ در قرآن است.

	== چرایی ناسخ و منسوخ ==		== چرایی ناسخ و منسوخ ==

Fabbasi: تکمیل اولیه مدخل

2025-06-11T06:40:18Z

تکمیل اولیه مدخل

نمایش تغییرات

Fabbasi: اصلاح ارقام

2025-06-11T06:25:30Z

اصلاح ارقام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۵
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	قرآن به تدریج و متناسب با ظرفیت مردم نازل شد: {{قرآن\|وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِنَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلاً		قرآن به تدریج و متناسب با ظرفیت مردم نازل شد: {{قرآن\|وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِنَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلاً
	\|ترجمه= قرآني بخش بخش نازل كرديم تا آن را به آرامي بر مردم بخواني و آن را به تدريج نازل كرديم.\|\|سوره=اسراء\|آیه=۱۰۶}}		\|ترجمه= قرآني بخش بخش نازل كرديم تا آن را به آرامي بر مردم بخواني و آن را به تدريج نازل كرديم.\|\|سوره=اسراء\|آیه=۱۰۶}}
	تغییر برخی احکام، لازمه تدریجی بودن تشریع است که در هر مقطعی حکمی لازم است و با آمدن آن، حکم قبلی برداشته می‌شود. <ref>{{پک\|1=معرفت‏\|2= ۱۳۸۷.ش\|ک= التفسير الأثري الجامع ‏\|ص=۱۱۰\|ج=۵}}</ref>		تغییر برخی احکام، لازمه تدریجی بودن تشریع است که در هر مقطعی حکمی لازم است و با آمدن آن، حکم قبلی برداشته می‌شود. <ref>{{پک\|1=معرفت‏\|2=۱۳۸۷\|ک= التفسير الأثري الجامع ‏\|ص=۱۱۰\|ج=۵}}</ref>

	=== تکامل دین، نه نقص آن ===		=== تکامل دین، نه نقص آن ===
	ناسخ و منسوخ نشان‌دهنده تکامل و پویایی دین است، نه نقص آن. خداوند احکام را متناسب با رشد جامعه اسلامی اصلاح کرده است. نسخ و تغيير برنامه‏‌هاى تربيتى در مقاطع مختلف زمانى و مكانى، برنامه‏ تازه و عجيبى نيست؛ بلكه قسمتى از مراحل تكامل‏ است.<ref>{{پک\|1=رضایی اصفهانی‏\|2= ۱۳۸۷\|ک=تفسير قرآن مهر‏\|ص=۲۴\|ج=۲}}</ref>		ناسخ و منسوخ نشان‌دهنده تکامل و پویایی دین است، نه نقص آن. خداوند احکام را متناسب با رشد جامعه اسلامی اصلاح کرده است. نسخ و تغيير برنامه‏‌هاى تربيتى در مقاطع مختلف زمانى و مكانى، برنامه‏ تازه و عجيبى نيست؛ بلكه قسمتى از مراحل تكامل‏ است.<ref>{{پک\|1=رضایی اصفهانی‏\|2=۱۳۸۷\|ک=تفسير قرآن مهر‏\|ص=۲۴\|ج=۲}}</ref>
	اين تغيير، مثل تغييرات قوانين بشرى، به خاطر جهل، شك، پشيمانى و یا رشد علمى قانون‏‌گذار نيست، بلكه به خاطر تربيت، اصلاح و تكامل‏ جامعه است كه مرحله به مرحله صورت مى‏‌گيرد؛ هم‏چون پزشك كه در هر مرحله نسخه‌‏اى براى بيمار خود ارائه مى‏‌كند و مرحله‏ بعدى معالجه را پى‏گيرى مى‌‏كند.<ref>{{پک\|1=رضایی اصفهانی‏\|2= ۱۳۸۷\|ک=تفسير قرآن مهر‏\|ص=۳۲۷\|ج=۱۱}}</ref>		اين تغيير، مثل تغييرات قوانين بشرى، به خاطر جهل، شك، پشيمانى و یا رشد علمى قانون‏‌گذار نيست، بلكه به خاطر تربيت، اصلاح و تكامل‏ جامعه است كه مرحله به مرحله صورت مى‏‌گيرد؛ هم‏چون پزشك كه در هر مرحله نسخه‌‏اى براى بيمار خود ارائه مى‏‌كند و مرحله‏ بعدى معالجه را پى‏گيرى مى‌‏كند.<ref>{{پک\|1=رضایی اصفهانی‏\|2= ۱۳۸۷\|ک=تفسير قرآن مهر‏\|ص=۳۲۷\|ج=۱۱}}</ref>

	=== اهداف حکیمانه در کنار هدف اصلی ===		=== اهداف حکیمانه در کنار هدف اصلی ===
	تغییر برخی دستورات به معنای نقض هدف اصلی شریعت نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ اهداف عمیق‌تر الهی است. به عنوان نمونه تغییر قبله از بیت‌المقدس به کعبه دو هدف عمده داشت:		تغییر برخی دستورات به معنای نقض هدف اصلی شریعت نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ اهداف عمیق‌تر الهی است. به عنوان نمونه تغییر قبله از بیت‌المقدس به کعبه دو هدف عمده داشت:
	* آزمون ایمان مؤمنان، بررسی میزان اطاعت و انعطاف‌پذیری مسلمانان در برابر فرمان الهی.<ref>~~هاشمى رفسنجانى، اكبر،~~ فرهنگ ~~قرآن، قم، بوستان كتاب، چاپ دوم، ۱۳۸۳ش، ج۴، ص۲۹۴.~~</ref> قرآن پیروی از رسول خدا را که امتحانی است برای مومنان، یکی از حکمت‌های تغییر قبله دانسته است: {{قرآن\|وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَه الَّتي‏ كُنْتَ عَلَيْها إِلاَّ لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى‏ عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبيرَه إِلاَّ عَلَى الَّذينَ هَدَى اللَّهُ وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضيعَ إيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ \|ترجمه= و قبله‏اى را كه [چندى‏] بر آن بودى، مقرر نكرديم جز براى آنكه كسى را كه از پيامبر پيروى مى‏كند، از آن كس كه از عقيده خود برمى‏گردد بازشناسيم؛ و البتّه [اين كار] جز بر كسانى كه خدا هدايت [شان‏] كرده، سخت گران بود؛ و خدا بر آن نبود كه ايمان شما را ضايع گرداند، زيرا خدا [نسبت‏] به مردم دلسوز و مهربان است.\|سوره=بقره\|آیه=۱۴۳}}		* آزمون ایمان مؤمنان، بررسی میزان اطاعت و انعطاف‌پذیری مسلمانان در برابر فرمان الهی.<ref>{{پک\|1=هاشمی رفسنجانی‏\|2= ۱۳۸۳\|ک=فرهنگ قرآن‏\|ص=۲۹۴\|ج=۴}}</ref> قرآن پیروی از رسول خدا را که امتحانی است برای مومنان، یکی از حکمت‌های تغییر قبله دانسته است: {{قرآن\|وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَه الَّتي‏ كُنْتَ عَلَيْها إِلاَّ لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى‏ عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبيرَه إِلاَّ عَلَى الَّذينَ هَدَى اللَّهُ وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضيعَ إيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ \|ترجمه= و قبله‏اى را كه [چندى‏] بر آن بودى، مقرر نكرديم جز براى آنكه كسى را كه از پيامبر پيروى مى‏كند، از آن كس كه از عقيده خود برمى‏گردد بازشناسيم؛ و البتّه [اين كار] جز بر كسانى كه خدا هدايت [شان‏] كرده، سخت گران بود؛ و خدا بر آن نبود كه ايمان شما را ضايع گرداند، زيرا خدا [نسبت‏] به مردم دلسوز و مهربان است.\|سوره=بقره\|آیه=۱۴۳}}
	* استقلال امت اسلامی، ایجاد هویت مستقل برای امت اسلام با نشانه‌ای متمایز که کعبه باشد.<ref>~~جعفرى، يعقوب، تفسير كوثر، قم، موسسه انتشارات هجرت، چاپ اول، ۱۳۷۶ش، ج۱، ص۳۸۶.~~</ref> <ref>~~مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلاميه، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۴۸۰.~~</ref>		* استقلال امت اسلامی، ایجاد هویت مستقل برای امت اسلام با نشانه‌ای متمایز که کعبه باشد.<ref>{{پک\|1=جعفری‏\|2= ۱۳۷۶\|ک=تفسیر کوثر‏\|ص=۳۸۶\|ج=۱}}</ref> <ref>{{پک\|1=مکارم شیرازی\|2= ۱۳۷۱\|ک=نام کتاب‏\|ص=۴۸۰\|ج=۱}}</ref>

	نسخ و تغییرات نشان‌دهنده‌ انعطاف‌پذیری شریعت و توجه به مصلحت‌های زمانی و مکانی است. گاهی حکمی از طرف خداوند تشریع می‌شود و هدف از آن [[امتحان الهی در قرآن\|امتحان]] یا اتمام حجت است، در این موارد نسخ هیچ گونه اشکالی ندارد. هر دو حکم در جای خود دارای حکمت و مصلحت هستند.<ref name=":0">~~خویی، ابوالقاسم، محاضرات، قم، ناشر دارالهادی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۴۱۰ه‍، ج۵، ص۳۲۸.~~</ref>		نسخ و تغییرات نشان‌دهنده‌ انعطاف‌پذیری شریعت و توجه به مصلحت‌های زمانی و مکانی است. گاهی حکمی از طرف خداوند تشریع می‌شود و هدف از آن [[امتحان الهی در قرآن\|امتحان]] یا اتمام حجت است، در این موارد نسخ هیچ گونه اشکالی ندارد. هر دو حکم در جای خود دارای حکمت و مصلحت هستند.<ref name=":0">{{پک\|1=خوئی‏\|2=۱۴۱۰\|ک=محاضر‏\|ص=۳۲۸\|ج=۵}}</ref>

	=== علم الهی و مصلحت‌اندیشی ===		=== علم الهی و مصلحت‌اندیشی ===
خط ۳۷:		خط ۳۷:

	== پانویس ==		== پانویس ==
			{{پانویس}}

	==منابع==		==منابع==
			{{پانویس}}
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان= التفسير الأثري الجامع \|سال=1387\|پیوند=\|نام= محمدهادى \|نام خانوادگی=معرفت\|پیوند نویسنده=\|ناشر= موسسه فرهنگى انتشاراتى التمهيد \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان= التفسير الأثري الجامع \|سال=1387\|پیوند=\|نام= محمدهادى \|نام خانوادگی=معرفت\|پیوند نویسنده=\|ناشر= موسسه فرهنگى انتشاراتى التمهيد \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان= تفسير قرآن مهر\|سال=1387\|پیوند=\|نام= محمدعلى \|نام خانوادگی= رضايى اصفهانى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= پژوهشهاى تفسير و علوم قرآن \|مکان= قم \|کوشش=\|مترجم=}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان= تفسير قرآن مهر\|سال=1387\|پیوند=\|نام= محمدعلى \|نام خانوادگی= رضايى اصفهانى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= پژوهشهاى تفسير و علوم قرآن \|مکان= قم \|کوشش=\|مترجم=}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=تفسیر کوثر \|سال=1376\|پیوند=\|نام=یعقوب\|نام خانوادگی=جعفری\|پیوند نویسنده=\|ناشر=هجرت\|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=تفسیر نمونه \|سال=1371\|پیوند=\|نام=ناصر\|نام خانوادگی=مکارم شیرازی\|پیوند نویسنده=\|ناشر=دار الکتب الاسلامیه\|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان= فرهنگ قرآن\|سال=1383\|پیوند=\|نام=اکبر\|نام خانوادگی=هاشمی رفسنجانی\|پیوند نویسنده=\|ناشر=بوستان کتاب\|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=محاضرات \|سال=1410\|پیوند=\|نام=ابو القاسم\|نام خانوادگی=خوئی\|پیوند نویسنده=\|ناشر=دار الهادی للمطبوعات\|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}

	{{شاخه		{{شاخه

Fabbasi: اصلاح ارقام

2025-06-11T06:05:32Z

اصلاح ارقام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۵
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	قرآن به تدریج و متناسب با ظرفیت مردم نازل شد: {{قرآن\|وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِنَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلاً		قرآن به تدریج و متناسب با ظرفیت مردم نازل شد: {{قرآن\|وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِنَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلاً
	\|ترجمه= قرآني بخش بخش نازل كرديم تا آن را به آرامي بر مردم بخواني و آن را به تدريج نازل كرديم.\|\|سوره=اسراء\|آیه=۱۰۶}}		\|ترجمه= قرآني بخش بخش نازل كرديم تا آن را به آرامي بر مردم بخواني و آن را به تدريج نازل كرديم.\|\|سوره=اسراء\|آیه=۱۰۶}}
	تغییر برخی احکام، لازمه تدریجی بودن تشریع است که در هر مقطعی حکمی لازم است و با آمدن آن، حکم قبلی برداشته می‌شود. <ref>~~معرفت، محمدهادى،~~ التفسير الأثري ~~الجامع، قم، موسسه فرهنگى انتشاراتى التمهيد، چاپ اول، ۱۳۸۷ش، ج۵، ص۱۱۰.~~</ref>		تغییر برخی احکام، لازمه تدریجی بودن تشریع است که در هر مقطعی حکمی لازم است و با آمدن آن، حکم قبلی برداشته می‌شود. <ref>{{پک\|1=معرفت‏\|2= ۱۳۸۷.ش\|ک= التفسير الأثري الجامع ‏\|ص=۱۱۰\|ج=۵}}</ref>

	=== تکامل دین، نه نقص آن ===		=== تکامل دین، نه نقص آن ===
	ناسخ و منسوخ نشان‌دهنده تکامل و پویایی دین است، نه نقص آن. خداوند احکام را متناسب با رشد جامعه اسلامی اصلاح کرده است. نسخ و تغيير برنامه‏‌هاى تربيتى در مقاطع مختلف زمانى و مكانى، برنامه‏ تازه و عجيبى نيست؛ بلكه قسمتى از مراحل تكامل‏ است.<ref>~~رضايى اصفهانى، محمدعلى،~~ تفسير قرآن ~~مهر، قم، پژوهشهاى تفسير و علوم قرآن، چاپ اول، ۱۳۸۷ش، ج۲، ص۲۴.~~</ref>		ناسخ و منسوخ نشان‌دهنده تکامل و پویایی دین است، نه نقص آن. خداوند احکام را متناسب با رشد جامعه اسلامی اصلاح کرده است. نسخ و تغيير برنامه‏‌هاى تربيتى در مقاطع مختلف زمانى و مكانى، برنامه‏ تازه و عجيبى نيست؛ بلكه قسمتى از مراحل تكامل‏ است.<ref>{{پک\|1=رضایی اصفهانی‏\|2= ۱۳۸۷\|ک=تفسير قرآن مهر‏\|ص=۲۴\|ج=۲}}</ref>
	اين تغيير، مثل تغييرات قوانين بشرى، به خاطر جهل، شك، پشيمانى و یا رشد علمى قانون‏‌گذار نيست، بلكه به خاطر تربيت، اصلاح و تكامل‏ جامعه است كه مرحله به مرحله صورت مى‏‌گيرد؛ هم‏چون پزشك كه در هر مرحله نسخه‌‏اى براى بيمار خود ارائه مى‏‌كند و مرحله‏ بعدى معالجه را پى‏گيرى مى‌‏كند.<ref>~~رضايى اصفهانى، محمدعلى،~~ تفسير قرآن ~~مهر، قم، پژوهشهاى تفسير و علوم قرآن، چاپ اول، ۱۳۸۷ش، ج۱۱، ص۳۲۷.~~</ref>		اين تغيير، مثل تغييرات قوانين بشرى، به خاطر جهل، شك، پشيمانى و یا رشد علمى قانون‏‌گذار نيست، بلكه به خاطر تربيت، اصلاح و تكامل‏ جامعه است كه مرحله به مرحله صورت مى‏‌گيرد؛ هم‏چون پزشك كه در هر مرحله نسخه‌‏اى براى بيمار خود ارائه مى‏‌كند و مرحله‏ بعدى معالجه را پى‏گيرى مى‌‏كند.<ref>{{پک\|1=رضایی اصفهانی‏\|2= ۱۳۸۷\|ک=تفسير قرآن مهر‏\|ص=۳۲۷\|ج=۱۱}}</ref>

	=== اهداف حکیمانه در کنار هدف اصلی ===		=== اهداف حکیمانه در کنار هدف اصلی ===
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	* [[شرایط و اقسام نسخ]]		* [[شرایط و اقسام نسخ]]
	* [[دلایل مخالفان نسخ احکام]]		* [[دلایل مخالفان نسخ احکام]]

			== پانویس ==

	==منابع==		==منابع==
	~~<references />~~		* {{یادکرد کتاب\|عنوان= التفسير الأثري الجامع \|سال=1387\|پیوند=\|نام= محمدهادى \|نام خانوادگی=معرفت\|پیوند نویسنده=\|ناشر= موسسه فرهنگى انتشاراتى التمهيد \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان= تفسير قرآن مهر\|سال=1387\|پیوند=\|نام= محمدعلى \|نام خانوادگی= رضايى اصفهانى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= پژوهشهاى تفسير و علوم قرآن \|مکان= قم \|کوشش=\|مترجم=}}

	{{شاخه		{{شاخه
	\| شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن		\| شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن

Fabbasi در ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۵

2025-06-10T10:15:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۵
خط ۸:		خط ۸:
	ناسخ و منسوخ در قرآن به این معناست که برخی احکام و دستورات الهی در طول زمان و با توجه به شرایط و مقتضیات جامعه، توسط آیات دیگر جایگزین شده‌اند. این تغییرات نشانه نقص دین نیست، بلکه بیانگر حکمت الهی و تناسب شریعت با نیازهای متغیر بشریت است.		ناسخ و منسوخ در قرآن به این معناست که برخی احکام و دستورات الهی در طول زمان و با توجه به شرایط و مقتضیات جامعه، توسط آیات دیگر جایگزین شده‌اند. این تغییرات نشانه نقص دین نیست، بلکه بیانگر حکمت الهی و تناسب شریعت با نیازهای متغیر بشریت است.

	تدریج در تشریع؛ تکامل دین؛ هدف ~~واحد و حکیمانه؛~~ علم الهی و مصلحت‌اندیشی؛ از جمله حکمت‌های ناسخ و منسوخ در قرآن است.		تدریج در تشریع؛ تکامل دین؛ اهداف حکیمانه در کنار هدف اصلی؛ علم الهی و مصلحت‌اندیشی؛ از جمله حکمت‌های ناسخ و منسوخ در قرآن است.

	== چرایی ناسخ و منسوخ ==		== چرایی ناسخ و منسوخ ==
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	اين تغيير، مثل تغييرات قوانين بشرى، به خاطر جهل، شك، پشيمانى و یا رشد علمى قانون‏‌گذار نيست، بلكه به خاطر تربيت، اصلاح و تكامل‏ جامعه است كه مرحله به مرحله صورت مى‏‌گيرد؛ هم‏چون پزشك كه در هر مرحله نسخه‌‏اى براى بيمار خود ارائه مى‏‌كند و مرحله‏ بعدى معالجه را پى‏گيرى مى‌‏كند.<ref>رضايى اصفهانى، محمدعلى، تفسير قرآن مهر، قم، پژوهشهاى تفسير و علوم قرآن، چاپ اول، ۱۳۸۷ش، ج۱۱، ص۳۲۷.</ref>		اين تغيير، مثل تغييرات قوانين بشرى، به خاطر جهل، شك، پشيمانى و یا رشد علمى قانون‏‌گذار نيست، بلكه به خاطر تربيت، اصلاح و تكامل‏ جامعه است كه مرحله به مرحله صورت مى‏‌گيرد؛ هم‏چون پزشك كه در هر مرحله نسخه‌‏اى براى بيمار خود ارائه مى‏‌كند و مرحله‏ بعدى معالجه را پى‏گيرى مى‌‏كند.<ref>رضايى اصفهانى، محمدعلى، تفسير قرآن مهر، قم، پژوهشهاى تفسير و علوم قرآن، چاپ اول، ۱۳۸۷ش، ج۱۱، ص۳۲۷.</ref>

	=== هدف ~~واحد و حکیمانه~~ ===		=== اهداف حکیمانه در کنار هدف اصلی ===
	تغییر برخی دستورات به معنای نقض هدف اصلی شریعت نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ اهداف عمیق‌تر الهی است. به عنوان نمونه تغییر قبله از بیت‌المقدس به کعبه دو هدف عمده داشت:		تغییر برخی دستورات به معنای نقض هدف اصلی شریعت نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ اهداف عمیق‌تر الهی است. به عنوان نمونه تغییر قبله از بیت‌المقدس به کعبه دو هدف عمده داشت:
	* آزمون ایمان مؤمنان، بررسی میزان اطاعت و انعطاف‌پذیری مسلمانان در برابر فرمان الهی.<ref>هاشمى رفسنجانى، اكبر، فرهنگ قرآن، قم، بوستان كتاب، چاپ دوم، ۱۳۸۳ش، ج۴، ص۲۹۴.</ref> قرآن پیروی از رسول خدا را که امتحانی است برای مومنان، یکی از حکمت‌های تغییر قبله دانسته است: {{قرآن\|وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَه الَّتي‏ كُنْتَ عَلَيْها إِلاَّ لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى‏ عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبيرَه إِلاَّ عَلَى الَّذينَ هَدَى اللَّهُ وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضيعَ إيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ \|ترجمه= و قبله‏اى را كه [چندى‏] بر آن بودى، مقرر نكرديم جز براى آنكه كسى را كه از پيامبر پيروى مى‏كند، از آن كس كه از عقيده خود برمى‏گردد بازشناسيم؛ و البتّه [اين كار] جز بر كسانى كه خدا هدايت [شان‏] كرده، سخت گران بود؛ و خدا بر آن نبود كه ايمان شما را ضايع گرداند، زيرا خدا [نسبت‏] به مردم دلسوز و مهربان است.\|سوره=بقره\|آیه=۱۴۳}}		* آزمون ایمان مؤمنان، بررسی میزان اطاعت و انعطاف‌پذیری مسلمانان در برابر فرمان الهی.<ref>هاشمى رفسنجانى، اكبر، فرهنگ قرآن، قم، بوستان كتاب، چاپ دوم، ۱۳۸۳ش، ج۴، ص۲۹۴.</ref> قرآن پیروی از رسول خدا را که امتحانی است برای مومنان، یکی از حکمت‌های تغییر قبله دانسته است: {{قرآن\|وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَه الَّتي‏ كُنْتَ عَلَيْها إِلاَّ لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى‏ عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبيرَه إِلاَّ عَلَى الَّذينَ هَدَى اللَّهُ وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضيعَ إيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ \|ترجمه= و قبله‏اى را كه [چندى‏] بر آن بودى، مقرر نكرديم جز براى آنكه كسى را كه از پيامبر پيروى مى‏كند، از آن كس كه از عقيده خود برمى‏گردد بازشناسيم؛ و البتّه [اين كار] جز بر كسانى كه خدا هدايت [شان‏] كرده، سخت گران بود؛ و خدا بر آن نبود كه ايمان شما را ضايع گرداند، زيرا خدا [نسبت‏] به مردم دلسوز و مهربان است.\|سوره=بقره\|آیه=۱۴۳}}

Fabbasi: /* هدف واحد و حکیمانه */ اصلاح ارقام

2025-06-10T10:14:46Z

هدف واحد و حکیمانه: اصلاح ارقام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۴
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	=== هدف واحد و حکیمانه ===		=== هدف واحد و حکیمانه ===
	تغییر برخی دستورات به معنای نقض هدف اصلی شریعت نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ اهداف عمیق‌تر الهی است. به عنوان نمونه تغییر قبله از بیت‌المقدس به کعبه دو هدف عمده داشت:		تغییر برخی دستورات به معنای نقض هدف اصلی شریعت نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ اهداف عمیق‌تر الهی است. به عنوان نمونه تغییر قبله از بیت‌المقدس به کعبه دو هدف عمده داشت:
	* آزمون ایمان مؤمنان، بررسی میزان اطاعت و انعطاف‌پذیری مسلمانان در برابر فرمان الهی.		* آزمون ایمان مؤمنان، بررسی میزان اطاعت و انعطاف‌پذیری مسلمانان در برابر فرمان الهی.<ref>هاشمى رفسنجانى، اكبر، فرهنگ قرآن، قم، بوستان كتاب، چاپ دوم، ۱۳۸۳ش، ج۴، ص۲۹۴.</ref> قرآن پیروی از رسول خدا را که امتحانی است برای مومنان، یکی از حکمت‌های تغییر قبله دانسته است: {{قرآن\|وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَه الَّتي‏ كُنْتَ عَلَيْها إِلاَّ لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى‏ عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبيرَه إِلاَّ عَلَى الَّذينَ هَدَى اللَّهُ وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضيعَ إيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ \|ترجمه= و قبله‏اى را كه [چندى‏] بر آن بودى، مقرر نكرديم جز براى آنكه كسى را كه از پيامبر پيروى مى‏كند، از آن كس كه از عقيده خود برمى‏گردد بازشناسيم؛ و البتّه [اين كار] جز بر كسانى كه خدا هدايت [شان‏] كرده، سخت گران بود؛ و خدا بر آن نبود كه ايمان شما را ضايع گرداند، زيرا خدا [نسبت‏] به مردم دلسوز و مهربان است.\|سوره=بقره\|آیه=۱۴۳}}
	* استقلال امت ~~اسلامی:~~ ایجاد هویت مستقل برای امت اسلام با نشانه‌ای متمایز.		* استقلال امت اسلامی، ایجاد هویت مستقل برای امت اسلام با نشانه‌ای متمایز که کعبه باشد.<ref>جعفرى، يعقوب، تفسير كوثر، قم، موسسه انتشارات هجرت، چاپ اول، ۱۳۷۶ش، ج۱، ص۳۸۶.</ref> <ref>مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلاميه، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۴۸۰.</ref>

	نسخ و تغییرات نشان‌دهنده‌ انعطاف‌پذیری شریعت و توجه به مصلحت‌های زمانی و مکانی است. گاهی حکمی از طرف خداوند تشریع می‌شود و هدف از آن [[امتحان الهی در قرآن\|امتحان]] یا اتمام حجت است، در این موارد نسخ هیچ گونه اشکالی ندارد. هر دو حکم در جای خود دارای حکمت و مصلحت هستند.<ref name=":0">خویی، ابوالقاسم، محاضرات، قم، ناشر دارالهادی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۴۱۰ه‍، ج۵، ص۳۲۸.</ref>		نسخ و تغییرات نشان‌دهنده‌ انعطاف‌پذیری شریعت و توجه به مصلحت‌های زمانی و مکانی است. گاهی حکمی از طرف خداوند تشریع می‌شود و هدف از آن [[امتحان الهی در قرآن\|امتحان]] یا اتمام حجت است، در این موارد نسخ هیچ گونه اشکالی ندارد. هر دو حکم در جای خود دارای حکمت و مصلحت هستند.<ref name=":0">خویی، ابوالقاسم، محاضرات، قم، ناشر دارالهادی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۴۱۰ه‍، ج۵، ص۳۲۸.</ref>

	=== علم الهی و مصلحت‌اندیشی ===		=== علم الهی و مصلحت‌اندیشی ===
	خداوند از ابتدا می‌دانست که برخی احکام موقت هستند و در آینده نسخ می‌شوند. این موضوع نشان‌دهنده علم بی‌نظیر الهی و برنامه‌ریزی دقیق برای هدایت بشر است. گاهی حکمی براساس مصلحتی تشریع می‌شود که از اول حکم آن در علم خداوند موقت بود و پس از تمام شدن آن مدت، نسخ آن اعلان شده است.<ref name=":0" />		خداوند از ابتدا می‌دانست که برخی احکام موقت هستند و در آینده نسخ می‌شوند. این موضوع نشان‌دهنده علم بی‌نظیر الهی و برنامه‌ریزی دقیق برای هدایت بشر است. گاهی حکمی براساس مصلحتی تشریع می‌شود که از اول حکم آن در علم خداوند موقت بود و پس از تمام شدن آن مدت، نسخ آن اعلان شده است.<ref name=":0" />

Fabbasi در ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۰

2025-06-10T10:10:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۰
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	* آزمون ایمان مؤمنان، بررسی میزان اطاعت و انعطاف‌پذیری مسلمانان در برابر فرمان الهی.		* آزمون ایمان مؤمنان، بررسی میزان اطاعت و انعطاف‌پذیری مسلمانان در برابر فرمان الهی.
	* استقلال امت اسلامی: ایجاد هویت مستقل برای امت اسلام با نشانه‌ای متمایز.		* استقلال امت اسلامی: ایجاد هویت مستقل برای امت اسلام با نشانه‌ای متمایز.
	نسخ و تغییرات نشان‌دهنده‌ انعطاف‌پذیری شریعت و توجه به مصلحت‌های زمانی و مکانی است. گاهی حکمی از طرف خداوند تشریع می‌شود و هدف از آن [[امتحان الهی در قرآن\|امتحان]] یا اتمام حجت است، در این موارد نسخ هیچ گونه اشکالی ندارد. هر دو حکم در جای خود دارای حکمت و مصلحت هستند.<ref>خویی، ابوالقاسم، محاضرات، قم، ناشر دارالهادی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۴۱۰ه‍، ج۵، ص۳۲۸.</ref>		نسخ و تغییرات نشان‌دهنده‌ انعطاف‌پذیری شریعت و توجه به مصلحت‌های زمانی و مکانی است. گاهی حکمی از طرف خداوند تشریع می‌شود و هدف از آن [[امتحان الهی در قرآن\|امتحان]] یا اتمام حجت است، در این موارد نسخ هیچ گونه اشکالی ندارد. هر دو حکم در جای خود دارای حکمت و مصلحت هستند.<ref name=":0">خویی، ابوالقاسم، محاضرات، قم، ناشر دارالهادی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۴۱۰ه‍، ج۵، ص۳۲۸.</ref>

	=== علم الهی و مصلحت‌اندیشی ===		=== علم الهی و مصلحت‌اندیشی ===
	خداوند از ابتدا می‌دانست که برخی احکام موقت هستند و در آینده نسخ می‌شوند. این موضوع نشان‌دهنده علم بی‌نظیر الهی و برنامه‌ریزی دقیق برای هدایت بشر است. گاهی حکمی براساس مصلحتی تشریع می‌شود که از اول حکم آن در علم خداوند موقت بود و پس از تمام شدن آن مدت، نسخ آن اعلان شده است.<ref~~>خویی، ابوالقاسم، محاضرات، قم، ناشر دارالهادی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۴۱۰ه‍، ج۵، ص۳۲۸.<~~/~~ref~~>		خداوند از ابتدا می‌دانست که برخی احکام موقت هستند و در آینده نسخ می‌شوند. این موضوع نشان‌دهنده علم بی‌نظیر الهی و برنامه‌ریزی دقیق برای هدایت بشر است. گاهی حکمی براساس مصلحتی تشریع می‌شود که از اول حکم آن در علم خداوند موقت بود و پس از تمام شدن آن مدت، نسخ آن اعلان شده است.<ref name=":0" />

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Fabbasi: ایجاد: ناسخ و منسوخ نشانه حکمت الهی

2025-06-10T10:03:53Z

ایجاد: ناسخ و منسوخ نشانه حکمت الهی

صفحهٔ تازه

{{ویرایش}}
{{شروع متن}}
{{سوال}}
آیا آیات ناسخ و منسوخ در قرآن نشانه نقص تدریجی دین نیست؟
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}

ناسخ و منسوخ در قرآن به این معناست که برخی احکام و دستورات الهی در طول زمان و با توجه به شرایط و مقتضیات جامعه، توسط آیات دیگر جایگزین شده‌اند. این تغییرات نشانه نقص دین نیست، بلکه بیانگر حکمت الهی و تناسب شریعت با نیازهای متغیر بشریت است.

تدریج در تشریع؛ تکامل دین؛ هدف واحد و حکیمانه؛ علم الهی و مصلحت‌اندیشی؛ از جمله حکمت‌های ناسخ و منسوخ در قرآن است.

== چرایی ناسخ و منسوخ ==
[[شرایط و اقسام نسخ|نسخ]] آیات نشان‌دهنده حکمت، انعطاف و پویایی شریعت اسلامی است که توانسته در شرایط مختلف، بهترین راه‌کارها را ارائه دهد. این مسئله بر کمال دین اسلام و تطبیق‌پذیری آن با نیازهای بشر دلالت دارد.

=== تدریج در تشریع ===
قرآن به تدریج و متناسب با ظرفیت مردم نازل شد: {{قرآن|وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِنَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلاً
|ترجمه= قرآني بخش بخش نازل كرديم تا آن را به آرامي بر مردم بخواني و آن را به تدريج نازل كرديم.||سوره=اسراء|آیه=۱۰۶}}
تغییر برخی احکام، لازمه تدریجی بودن تشریع است که در هر مقطعی حکمی لازم است و با آمدن آن، حکم قبلی برداشته می‌شود. <ref>معرفت، محمدهادى، التفسير الأثري الجامع، قم، موسسه فرهنگى انتشاراتى التمهيد، چاپ اول، ۱۳۸۷ش، ج۵، ص۱۱۰.</ref>

=== تکامل دین، نه نقص آن ===
ناسخ و منسوخ نشان‌دهنده تکامل و پویایی دین است، نه نقص آن. خداوند احکام را متناسب با رشد جامعه اسلامی اصلاح کرده است. نسخ و تغيير برنامه‏‌هاى تربيتى در مقاطع مختلف زمانى و مكانى، برنامه‏ تازه و عجيبى نيست؛ بلكه قسمتى از مراحل تكامل‏ است.<ref>رضايى اصفهانى، محمدعلى، تفسير قرآن مهر، قم، پژوهشهاى تفسير و علوم قرآن، چاپ اول، ۱۳۸۷ش، ج۲، ص۲۴.</ref>
اين تغيير، مثل تغييرات قوانين بشرى، به خاطر جهل، شك، پشيمانى و یا رشد علمى قانون‏‌گذار نيست، بلكه به خاطر تربيت، اصلاح و تكامل‏ جامعه است كه مرحله به مرحله صورت مى‏‌گيرد؛ هم‏چون پزشك كه در هر مرحله نسخه‌‏اى براى بيمار خود ارائه مى‏‌كند و مرحله‏ بعدى معالجه را پى‏گيرى مى‌‏كند.<ref>رضايى اصفهانى، محمدعلى، تفسير قرآن مهر، قم، پژوهشهاى تفسير و علوم قرآن، چاپ اول، ۱۳۸۷ش، ج۱۱، ص۳۲۷.</ref>

=== هدف واحد و حکیمانه ===
تغییر برخی دستورات به معنای نقض هدف اصلی شریعت نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ اهداف عمیق‌تر الهی است. به عنوان نمونه تغییر قبله از بیت‌المقدس به کعبه دو هدف عمده داشت:
* آزمون ایمان مؤمنان، بررسی میزان اطاعت و انعطاف‌پذیری مسلمانان در برابر فرمان الهی.
* استقلال امت اسلامی: ایجاد هویت مستقل برای امت اسلام با نشانه‌ای متمایز.
نسخ و تغییرات نشان‌دهنده‌ انعطاف‌پذیری شریعت و توجه به مصلحت‌های زمانی و مکانی است. گاهی حکمی از طرف خداوند تشریع می‌شود و هدف از آن [[امتحان الهی در قرآن|امتحان]] یا اتمام حجت است، در این موارد نسخ هیچ گونه اشکالی ندارد. هر دو حکم در جای خود دارای حکمت و مصلحت هستند.<ref>خویی، ابوالقاسم، محاضرات، قم، ناشر دارالهادی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۴۱۰ه‍، ج۵، ص۳۲۸.</ref>

=== علم الهی و مصلحت‌اندیشی ===
خداوند از ابتدا می‌دانست که برخی احکام موقت هستند و در آینده نسخ می‌شوند. این موضوع نشان‌دهنده علم بی‌نظیر الهی و برنامه‌ریزی دقیق برای هدایت بشر است. گاهی حکمی براساس مصلحتی تشریع می‌شود که از اول حکم آن در علم خداوند موقت بود و پس از تمام شدن آن مدت، نسخ آن اعلان شده است.<ref>خویی، ابوالقاسم، محاضرات، قم، ناشر دارالهادی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۴۱۰ه‍، ج۵، ص۳۲۸.</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[شرایط و اقسام نسخ]]
* [[دلایل مخالفان نسخ احکام]]

==منابع==
<references />
{{شاخه
| شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن
| شاخه فرعی۱ = علوم قرآن
| شاخه فرعی۲ = اصطلاحات علوم قرآنی
| شاخه فرعی۳ = ناسخ و منسوخ
}}
{{تکمیل مقاله
| شناسه = شد
| تیترها = شد
| ویرایش =
| لینک‌دهی =شد
| ناوبری =
| نمایه =
| تغییر مسیر = شد
| ارجاعات =
| بازبینی =
| تکمیل =
| اولویت = ب
| کیفیت =
}}
{{پایان متن}}