مقدم بودن تسبیح بر حمد خداوند در تسبیحات حضرت زهرا(س) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Javadrezapour در ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۳۶

2022-05-31T15:36:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۰۶
خط ۶:		خط ۶:
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	{{درگاه\|فاطمی}}		{{درگاه\|فاطمی}}
	'''تسبیحات حضرت زهرا(س)'''، در منابع مختلف شیعه و اهل‌سنت روایت شده که در بیشتر این منابع ذکر الحمدلله پس از ذکر سبحان‌الله نقل شده است. در آیاتی از قرآن که ذکر حمد و تسبیح با هم آمده، تسبیح بر حمد مقدم است. دلیل مقدم بودن تسبیح، بر حمد این دانسته شده که برای به جا آوردن یک ستایش صحیح و کامل، باید خداوند را از هرگونه محدودیت و صفات نقص، مبرا و منزه کرد و با ذکر تسبیح قبل از حمد الهی، اینگونه ستایش محقق می‌شود. در برخی روایت‌ها از تسبیحات حضرت زهرا نیز ذکر حمد بر ذکر تسبیح مقدم است و این مقدم بودن اشکالی ندارد و می‌توان قبل از تسبیح خداوند را ستایش کرد.		'''تسبیحات حضرت زهرا(س)'''، در منابع مختلف شیعه و اهل‌سنت روایت شده که در بیشتر این منابع ذکر الحمدلله پس از ذکر سبحان‌الله نقل شده است. در آیاتی از قرآن که ذکر حمد و تسبیح با هم آمده، تسبیح بر حمد مقدم است. دلیل مقدم بودن تسبیح، بر حمد این دانسته شده که برای به جا آوردن یک ستایش صحیح و کامل، باید خداوند را از هرگونه محدودیت و صفات نقص، مبرا و منزه کرد و با ذکر تسبیح قبل از حمد الهی، اینگونه ستایش محقق می‌شود. در برخی روایت‌ها از تسبیحات حضرت زهرا نیز ذکر حمد بر ذکر تسبیح مقدم است و این مقدم بودن اشکالی ندارد و می‌توان قبل از تسبیح خداوند را ستایش کرد.

	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	آیاتی از [[قرآن کریم]] که در آن حمد و [[تسبیح]] با هم آمده‌اند، ابتدا واژه تسبیح به کار رفته‌است سپس [[حمد]]، به دلیل آنکه ابتدا [[خداوند]] را از توصیفاتِ محدود، معدود و معیوب خود منزه می‌دانیم. سپس، حمد او را می‌نماییم. در [[داستان تسبیحات حضرت زهرا(س)\|تسبیحات حضرت زهرا(س)]] هم، در بیشتر روایات، تسبیح مقدم بر حمد خداوند است ولی در برخی روایات حمد بر تسبیح مقدم شده است.		آیاتی از [[قرآن کریم]] که در آن حمد و [[تسبیح]] با هم آمده‌اند، ابتدا واژه تسبیح به کار رفته‌است سپس [[حمد]]، به دلیل آنکه ابتدا [[خداوند]] را از توصیفاتِ محدود، معدود و معیوب خود منزه می‌دانیم. سپس، حمد او را می‌نماییم. در [[داستان تسبیحات حضرت زهرا(س)\|تسبیحات حضرت زهرا(س)]] هم، در بیشتر روایات، تسبیح مقدم بر حمد خداوند است ولی در برخی روایات حمد بر تسبیح مقدم شده است.

Rezvani در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۴

2022-01-23T10:04:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۴
خط ۴:		خط ۴:
	چرا در تسبیحات حضرت زهرا(س)، حمد بر تسبیح تقدم دارد، امّا در قرآن کریم، تسبیح بر حمد تقدم دارد؟		چرا در تسبیحات حضرت زهرا(س)، حمد بر تسبیح تقدم دارد، امّا در قرآن کریم، تسبیح بر حمد تقدم دارد؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}

	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	{{درگاه\|فاطمی}}		{{درگاه\|فاطمی}}
			'''تسبیحات حضرت زهرا(س)'''، در منابع مختلف شیعه و اهل‌سنت روایت شده که در بیشتر این منابع ذکر الحمدلله پس از ذکر سبحان‌الله نقل شده است. در آیاتی از قرآن که ذکر حمد و تسبیح با هم آمده، تسبیح بر حمد مقدم است. دلیل مقدم بودن تسبیح، بر حمد این دانسته شده که برای به جا آوردن یک ستایش صحیح و کامل، باید خداوند را از هرگونه محدودیت و صفات نقص، مبرا و منزه کرد و با ذکر تسبیح قبل از حمد الهی، اینگونه ستایش محقق می‌شود. در برخی روایت‌ها از تسبیحات حضرت زهرا نیز ذکر حمد بر ذکر تسبیح مقدم است و این مقدم بودن اشکالی ندارد و می‌توان قبل از تسبیح خداوند را ستایش کرد.
	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	آیاتی از [[قرآن کریم]] که در آن حمد و [[تسبیح]] با هم آمده‌اند، ابتدا واژه تسبیح به کار رفته‌است سپس [[حمد]]، به دلیل آنکه ابتدا [[خداوند]] را از توصیفاتِ محدود، معدود و معیوب خود منزه می‌دانیم. سپس، حمد او را می‌نماییم. در [[داستان تسبیحات حضرت زهرا(س)\|تسبیحات حضرت زهرا(س)]] هم، در بیشتر روایات، تسبیح مقدم بر حمد خداوند است ولی در برخی روایات حمد بر تسبیح مقدم شده است.		آیاتی از [[قرآن کریم]] که در آن حمد و [[تسبیح]] با هم آمده‌اند، ابتدا واژه تسبیح به کار رفته‌است سپس [[حمد]]، به دلیل آنکه ابتدا [[خداوند]] را از توصیفاتِ محدود، معدود و معیوب خود منزه می‌دانیم. سپس، حمد او را می‌نماییم. در [[داستان تسبیحات حضرت زهرا(س)\|تسبیحات حضرت زهرا(س)]] هم، در بیشتر روایات، تسبیح مقدم بر حمد خداوند است ولی در برخی روایات حمد بر تسبیح مقدم شده است.

Rezvani: added Category:حضرت فاطمه(س) using HotCat

2022-01-23T07:14:16Z

added Category:حضرت فاطمه(س) using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۴
خط ۶۶:		خط ۶۶:

	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

			[[رده:حضرت فاطمه(س)]]

Rezvani در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۱۴

2022-01-23T07:14:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۴
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}
	{{شاخه		{{شاخه
	\| شاخه اصلی =		\| شاخه اصلی =آفریدگار
	\| شاخه فرعی۱ =		\| شاخه فرعی۱ =اسماء و صفات الهی
	\| شاخه فرعی۲ =		\| شاخه فرعی۲ =
	\| شاخه فرعی۳ =		\| شاخه فرعی۳ =

Rezvani در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۱۲

2022-01-23T07:12:06Z

Rezvani: /* دلیل مقدم بودن تسبیح بر حمد، در قرآن */

2022-01-23T06:54:29Z

دلیل مقدم بودن تسبیح بر حمد، در قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	بنابر این، ستایش صحیح و بی اشکال خداوند اینست که قبل از حمد، او را از محدودیت و اندازه‌گیری، منزه و پاک بدانیم.<ref>طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه: محمد باقر موسوی همدنی، قم: جامعه مدرسین، ۱۳۷۴ ش، ج۱، ص۳۳ و جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ذیل آیهٔ دوم سورهٔ حمد.</ref>		بنابر این، ستایش صحیح و بی اشکال خداوند اینست که قبل از حمد، او را از محدودیت و اندازه‌گیری، منزه و پاک بدانیم.<ref>طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه: محمد باقر موسوی همدنی، قم: جامعه مدرسین، ۱۳۷۴ ش، ج۱، ص۳۳ و جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ذیل آیهٔ دوم سورهٔ حمد.</ref>

	از آنجا که شناخت خداوند متعال به جهت نامتناهی بودن برای هیچ موجودی حتی ملائکه و پیامبران و اولیای الهی ممکن نیست، تا جایی که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) که کامل‌ترین مرتبه از مراتب شناخت و قرب را دارد فرمود: «ما عرفتک حق معرفتک لااحصی ثناء علیک انت کما اثنیت علی نفسک»<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق، ج۶۸، ص۲۳.</ref> لذا از دیدگاه قرآن مجید، تسبیح و تنزیه به عنوان اصل مطرح شده و ~~سپس~~ در پی آن ~~مسألهٔ~~ حمد و ستایش ~~آمده و بدان امر شده است~~. آیات همگی دلالت بر این معنا دارند که مخلوقات به جهت محدودیت ~~وجودی شان~~ نمی‌توانند حمد و ستایش خداوند را آنگونه که هست به جای آورند، به همین جهت خداوند خود را از حمد حامدان منزه داشته، بدین صورت که حمد را همراه با تسبیح آورده است.		از دیدگاه قرآن مجید، تسبیح و تنزیه به عنوان اصل مطرح شده و در پی آن مسأله حمد و ستایش آمده‌است. آیات قرآن همگی دلالت بر این معنا دارند که مخلوقات به جهت محدودیت وجودی‌شان نمی‌توانند حمد و ستایش خداوند را آنگونه که هست به جای آورند، به همین جهت خداوند خود را از حمد حامدان منزه داشته، بدین صورت که حمد را همراه با تسبیح آورده است.
			==پیش آمدن حمد در تسبیحات حضرت زهرا==
			دلیل مقدم شدن حمد در تسبیحات حضرت زهرا(س) اینست که:
			* این ذکری است که رسول اکرم(ص) به آن حضرت آموزش دادند و ماجرای آن در منابع روایی شیعه و سنی ذکر شده است.<ref>رک: علل الشرایع، ج۲، ص۳۶۶. کنزل العمال، ج۱۵، ص۴۹۶. مسند احمد، ج۱، ص۱۷۴، ۲۰۶،۲۶۰، ۲۸۷ و ۳۰۵.</ref>
			* در زمینه ترتیب ذکرها در تسبیحات حضرت زهرا، روایات مختلفی وجود دارد، در برخی حمد مقدم بر تسبیح شده است و در برخی دیگر تسبیح، مقدم است. آنچه که قطعی است؛ این‌است که در بیشتر این روایات تسبیح مقدم بر حمد است. از این نظر که حمد مقدم باشد اشکالی در تسبیحات وجود ندارد، زیرا شخص اول حمد خدا را می‌کند، سپس خداوند را از این حمد خود منزه می‌داند.

	پس اگر بخواهیم او را ستایش صحیح و بی اشکال کرده باشیم، باید قبل از حمد خود، او را منزّه از محدودیت و اندازه‌گیری کنیم و اعلام بداریم که: «پروردگارا تو منزه از آنی که به تحدید و تقریر فهم ما محدود شوی».<ref>ر. ک. مرتضی مطهری، آشنایی با قرآن، ج۴، ص۱۶۲. محمد بیدهندی، تسبیح موجودات از نظر قرآن کریم، فصلنامه مشکوه، شماره ۵۹.</ref>		{{پایان پاسخ}}

	اما در مورد تسبیحات حضرت زهرا (سلام الله علیها) که حمد مقدم بر تسبیح است باید گفت: اولاً این ذکری است که رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) به آن حضرت تعلیم نمودند و داستان آن در کتب روایی شیعه و سنی آمده است.<ref>رک: علل الشرایع، ج۲، ص۳۶۶. کنزل العمال، ج۱۵، ص۴۹۶. مسند احمد، ج۱، ص۱۷۴، ۲۰۶،۲۶۰، ۲۸۷ و ۳۰۵.</ref>

	ثانیاً در زمینهٔ ترتیب آن روایات مختلفی وجود دارد که در برخی حمد مقدم بر تسبیح شده است و در برخی دیگر تسبیح، مقدم است. اما آنچه قطعی می‌باشد این است که در بیشتر این روایات تسبیح مقدم بر حمد است به همان دلیلی که در بالا ذکر شد. البته اگر هم حمد مقدم باشد مشکلی ایجاد نمی‌کند زیرا اول شخص حمد خدا را می‌کند سپس خداوند را از این حمد خود منزه می‌داند پس اشکالی ندارد که ابتدا حمد گفته شود یا تسبیح.

	~~{{پایان پاسخ}}~~
	==مطالعه بیشتر==		==مطالعه بیشتر==

Rezvani در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۳۳

2022-01-23T06:33:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۳
خط ۲:		خط ۲:

	{{سوال}}		{{سوال}}
	چرا در تسبیحات حضرت زهرا (~~سلام الله علیها~~)، حمد بر تسبیح تقدم ~~دارد؛~~ امّا در قرآن کریم، تسبیح بر حمد تقدم دارد؟		چرا در تسبیحات حضرت زهرا(س)، حمد بر تسبیح تقدم دارد، امّا در قرآن کریم، تسبیح بر حمد تقدم دارد؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}

	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	{{درگاه\|فاطمی}}		{{درگاه\|فاطمی}}
	در قرآن کریم در آیاتی که حمد و تسبیح با هم آمده‌اند، ابتدا واژهٔ تسبیح به کار رفته است سپس حمد، به دلیل آنکه ابتدا خداوند را از توصیفات محدود، معدود و معیوب خود منزه می‌دانیم سپس، حمد او را می‌نماییم. در مورد تسبیحات حضرت زهرا (سلام الله علیها) هم باید دانسته شود، در بیشتر روایاتی که در این مورد وارد شده است، تسبیح مقدم بر حمد است.

	~~پاسخ تفصیلی:~~		==مفهوم‌شناسی==
			آیاتی از قرآن کریم که در آن حمد و تسبیح با هم آمده‌اند، ابتدا واژه تسبیح به کار رفته‌است سپس حمد، به دلیل آنکه ابتدا خداوند را از توصیفاتِ محدود، معدود و معیوب خود منزه می‌دانیم. سپس، حمد او را می‌نماییم. در تسبیحات حضرت زهرا(س) هم، در بیشتر روایات، تسبیح مقدم بر حمد خداوند است ولی در برخی روایات حمد بر تسبیح مقدم شده است.

	~~ابتدا~~ تعریف و تفاوت ~~بین~~ حمد و تسبیح ~~بیان می‌شود سپس~~ به ~~این نکته می‌پردازیم که آیا حمد مقدم بر تسبیح است یا تسبیح مقدم~~ بر ~~حمد؟~~ و ~~به عبارت دیگر اصل تسبیح~~ است ~~یا حمد؟~~		===تعریف و تفاوت حمد و تسبیح===
			'''حمد''' در لغت، ضد مذمت<ref>فراهیدی، خلیل، کتاب العین، قم، هجرت، ۱۴۰۹ق، ج‏۳، ص۱۸۸؛ ابن‌منظور، محمد، لسان العرب، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۴ق، ج‏۳، ص۱۵۶.</ref> و به معنی ستایش و ثنا بر اساس فضیلت و معرفت برای خداوند است.<ref>راغب اصفهانی، حسین، المفردات فی غریب القرآن، دمشق، دارالعلم، ۱۴۱۲ ق، ص۲۵۶.</ref>

	~~تعریف و تفاوت حمد و~~ تسبیح		'''تسبیح''' به معنای منزه دانستن خداوند از هر صفتی است که سزاوار آن نمی‌باشد.<ref>لسان العرب، پیشین، ج‏۲، ص۴۷۰. کتاب العین، پیشین، ج‏۳، ص۱۵۱.</ref>

	حمد در لغت ضد مذمت<ref>فراهیدی، خلیل، کتاب العین، قم، هجرت، ۱۴۰۹ق، ج‏۳، ص۱۸۸. ابن منظور، محمد، لسان العرب، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۴ق، ج‏۳، ص۱۵۶.</ref> و به معنی ثنا و ستایش بر اساس فضیلت و معرفت برای خداوند متعال است<ref>راغب اصفهانی، حسین، المفردات فی غریب القرآن، دمشق، دارالعلم، ۱۴۱۲ ق، ص۲۵۶.</ref> و تسبیح به معنای منزه دانستن خداوند از هر صفتی است که سزاوار آن نمی‌باشد.<ref>لسان العرب، پیشین، ج‏۲، ص۴۷۰. کتاب العین، پیشین، ج‏۳، ص۱۵۱.</ref>		هرگاه خداوند از این نظر ستایش شود که او دارای صفات کمال، جمال و مبدأ کارهای نیک و سودمند است، این نوع ستایش را «حمد» می‌گویند؛ ولی اگر ذات او را از هر نوع عیب و نقص پیراسته بدانیم و پیراستگی او را ابراز کنیم، آنرا «تسبیح» می‌گویند.

	هرگاه خداوند را از این نظر ستایش ~~کنیم~~ که او دارای صفات ~~کمال و~~ جمال و مبدأ کارهای نیک و سودمند است، در این ~~صورت~~ ستایش ما را «حمد» می‌گویند؛ ولی اگر ذات او را از هر نوع عیب و نقص پیراسته بدانیم و پیراستگی او را ابراز کنیم، آنرا «تسبیح» می‌گویند.

	و به عبارت دیگر: «حمدِ» خداوند، توصیف اوست در برابر کمال (صفات ثبوتی و اعمال نیک)، خواه این کمال جزء ذات او باشد مانند علم و قدرت، یا از افعال او به شمار رود، مانند رازقیت. در حالی که تسبیح خداوند، تنزیه اوست از عیوب و نقایص (صفات سلبی).		و به عبارت دیگر: «حمدِ» خداوند، توصیف اوست در برابر کمال (صفات ثبوتی و اعمال نیک)، خواه این کمال جزء ذات او باشد مانند علم و قدرت، یا از افعال او به شمار رود، مانند رازقیت. در حالی که تسبیح خداوند، تنزیه اوست از عیوب و نقایص (صفات سلبی).

	~~بنابراین~~ حمد و ~~تسبیح~~ هر ~~یک،~~ تنها اشاره به یک جنبه از صفات الهی دارند. از این رو در بسیاری از آیات قرآنی این دو را با هم ~~می‌بینیم~~. در بیان لزوم این همراهی گفته‌اند: انسان هیچگاه نمی‌تواند کمالات الهی را به درستی بشناسد و انسانِ محدود هرگز نمی‌تواند نامحدود را درک کند. به همین سبب خوب است بعد از هر حمدی، تسبیح الهی هم گفته شود، تا تذکرّی باشد بر این که ماهیت صفات خدا از شناخت ما برتر است و او منزه از آن است که ما صفات او را بشناسیم.		حمد و تسبیح، هر یک تنها اشاره به یک جنبه از صفات الهی دارند. از این رو در بسیاری از آیات قرآنی این دو را با هم هستند. در بیان لزوم این همراهی گفته‌اند: انسان هیچگاه نمی‌تواند کمالات الهی را به درستی بشناسد و انسانِ محدود هرگز نمی‌تواند نامحدود را درک کند. به همین سبب خوب است بعد از هر حمدی، تسبیح الهی هم گفته شود، تا تذکرّی باشد بر این که ماهیت صفات خدا از شناخت ما برتر است و او منزه از آن است که ما صفات او را بشناسیم.

	~~علت تقدم~~ تسبیح بر حمد در قرآن		==دلیل مقدم بودن تسبیح بر حمد، در قرآن==
			واژه حمد در هیچ‌یک از آیات قرآن بر تسبیح مقدم نشده است بلکه واژه تسبیح است که بر حمد، مقدم شده‌است؛ مانند سوره بقره، آیه ۳۰، سوره یونس آیه ۱۰، سوره سجده آیه ۱۵، سوره فرقان آیه ۵۸ و ….<ref>سوره تغابن: ۱؛ سوره حجر: ۹۸؛ سوره طه: ۱۳۰؛ سوره زمر: ۷۵؛ سوره غافر: ۷ و ۵۵؛ سوره شوری: ۵؛ سوره ق: ۳۹؛ سوره طور: ۴۸؛ سوره نصر: ۳؛ سوره رعد: ۱۳.</ref>

	در ~~هیچ‌یک~~ از ~~آیات قرآن واژهٔ حمد بر~~ تسبیح ~~مقدم نشده است~~ و ~~تنها واژهٔ تسبیح است که~~ مقدم بر حمد ~~شده~~ است ~~مانند سورهٔ بقره، آیهٔ ۳۰؛ یونس، آیهٔ ۱۰؛ سجده، آیهٔ ۱۵؛ فرقان، آیهٔ ۵۸~~ و ….~~<ref>سوره تغابن، آیهٔ ۱؛ سوره حجر، آیهٔ ۹۸؛ سوره طه، آیهٔ ۱۳۰؛ سوره زمر، آیهٔ ۷۵؛ سوره غافر، آیات ۷~~ و ~~۵۵؛ سوره شوری، آیهٔ ۵؛ سوره ق، ۳۹؛ سوره طور، آیهٔ ۴۸؛ سوره نصر، آیهٔ ۳؛ سوره رعد، آیهٔ ۱۳~~.~~</ref>~~		در جواب از اینکه چرا خداوند تسبیح و تنزیه خود را مقدم بر حمد بیان کرده است، علامه طباطبائی نویسنده تفسیر المیزان، نوشته است: مخلوق خدا به هر وضعی او را بستاید به همان مقدار به او و صفاتش احاطه یافته است و او را محدود به حدود آن صفات دانسته، و اندازه‌گیری کرده است. حال آنکه خداوند، محدود به هیچ حدی نیست، نه خودش و نه صفات و اسمائش و نه جمال و کمال افعالش، چرا که «لا یُحیطُونَ بِعِلمهِ؛ احاطه علمی به او ندارند.

	در جواب اینکه چرا خدای متعال تسبیح و تنزیه خود را مقدم بر حمد بیان کرده است علامه طباطبائی (ره) می‌نویسد: «مخلوق خدا به هر وضعی او را بستاید به همان مقدار به او و صفاتش احاطه یافته است و او را محدود¬ به حدود آن صفات دانسته و اندازه‌گیری کرده است و حال آنکه خدای تعالی محدود به هیچ حدّی نیست نه خودش و نه صفات و اسمائش و نه جمال و کمال افعالش، چرا که «لا یُحیطُونَ بِعِلمهِ؛ احاطهٔ علمی به او ندارند» پس اگر بخواهیم او را ستایش صحیح و بی اشکال ~~کرده باشیم، باید~~ قبل از ~~حمد خود،~~ او را ~~منزّه~~ از محدودیت و ~~اندازه‌گیری کنیم~~.»<ref>طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه: محمد باقر موسوی همدنی، قم: جامعه مدرسین، ۱۳۷۴ ش، ج۱، ص۳۳ و جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ذیل آیهٔ دوم سورهٔ حمد.</ref>		بنابر این، ستایش صحیح و بی اشکال خداوند اینست که قبل از حمد، او را از محدودیت و اندازه‌گیری، منزه و پاک بدانیم.<ref>طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه: محمد باقر موسوی همدنی، قم: جامعه مدرسین، ۱۳۷۴ ش، ج۱، ص۳۳ و جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ذیل آیهٔ دوم سورهٔ حمد.</ref>

	از آنجا که شناخت خداوند متعال به جهت نامتناهی بودن برای هیچ موجودی حتی ملائکه و پیامبران و اولیای الهی ممکن نیست، تا جایی که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) که کامل‌ترین مرتبه از مراتب شناخت و قرب را دارد فرمود: «ما عرفتک حق معرفتک لااحصی ثناء علیک انت کما اثنیت علی نفسک»<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق، ج۶۸، ص۲۳.</ref> لذا از دیدگاه قرآن مجید، تسبیح و تنزیه به عنوان اصل مطرح شده و سپس در پی آن مسألهٔ حمد و ستایش آمده و بدان امر شده است. آیات همگی دلالت بر این معنا دارند که مخلوقات به جهت محدودیت وجودی شان نمی‌توانند حمد و ستایش خداوند را آنگونه که هست به جای آورند، به همین جهت خداوند خود را از حمد حامدان منزه داشته، بدین صورت که حمد را همراه با تسبیح آورده است.		از آنجا که شناخت خداوند متعال به جهت نامتناهی بودن برای هیچ موجودی حتی ملائکه و پیامبران و اولیای الهی ممکن نیست، تا جایی که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) که کامل‌ترین مرتبه از مراتب شناخت و قرب را دارد فرمود: «ما عرفتک حق معرفتک لااحصی ثناء علیک انت کما اثنیت علی نفسک»<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق، ج۶۸، ص۲۳.</ref> لذا از دیدگاه قرآن مجید، تسبیح و تنزیه به عنوان اصل مطرح شده و سپس در پی آن مسألهٔ حمد و ستایش آمده و بدان امر شده است. آیات همگی دلالت بر این معنا دارند که مخلوقات به جهت محدودیت وجودی شان نمی‌توانند حمد و ستایش خداوند را آنگونه که هست به جای آورند، به همین جهت خداوند خود را از حمد حامدان منزه داشته، بدین صورت که حمد را همراه با تسبیح آورده است.

Rezvani در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۳۷

2022-01-23T05:37:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۷
خط ۳۸:		خط ۳۸:

	{{پایان پاسخ}}		{{پایان پاسخ}}
	~~معرفی منابع جهت مطالعهٔ~~ بیشتر:		==مطالعه بیشتر==

	# فاطمه زهرا شادمانی دل پیامبر(ص)، رحمانی همدانی.		* فاطمه زهرا شادمانی دل پیامبر(ص)، رحمانی همدانی.
	#		* دانش نامه فاطمی، پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی، زیر نظر علی اکبر رشاد.
	# دانش نامه فاطمی، پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی، زیر نظر علی اکبر رشاد.		== منابع ==
	#		{{پانویس\|۲}}
	# == منابع ==		{{شاخه
	# {{پانویس\|۲}}		\| شاخه اصلی =
	# {{شاخه		\| شاخه فرعی۱ =
	# \| شاخه اصلی =		\| شاخه فرعی۲ =
	۹. \| شاخه فرعی۱ =		\| شاخه فرعی۳ =
	~~۱۰.~~ \| شاخه فرعی۲ =		}}
	~~۱۱.~~ \| شاخه فرعی۳ =
	# }}		{{تکمیل مقاله
	# {{تکمیل مقاله		\| شناسه =
	# \| شناسه =		\| تیترها =
	# \| تیترها =		\| ویرایش =
	# \| ویرایش =		\| لینک‌دهی =
	# \| لینک‌دهی =		\| ناوبری =
	# \| ناوبری =		\| نمایه =
	# \| نمایه =		\| تغییر مسیر =
	# \| تغییر مسیر =		\| ارجاعات =
	# \| ارجاعات =		\| بازبینی =
	# \| بازبینی =		\| تکمیل =
	# \| تکمیل =		\| اولویت =
	# \| اولویت =		\| کیفیت =
	# \| کیفیت =		}}
	# }}
	# {{پایان متن}}		{{پایان متن}}

Rezvani در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۳۵

2022-01-23T05:35:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{شروع متن}}سؤال: چرا در تسبیحات حضرت زهرا (سلام الله علیها)، حمد بر تسبیح تقدم دارد؛ امّا در قرآن کریم، تسبیح بر حمد تقدم دارد؟		{{شروع متن}}

	~~پاسخ اجمالی:~~		{{سوال}}
			چرا در تسبیحات حضرت زهرا (سلام الله علیها)، حمد بر تسبیح تقدم دارد؛ امّا در قرآن کریم، تسبیح بر حمد تقدم دارد؟
			{{پایان سوال}}

			{{پاسخ}}
			{{درگاه\|فاطمی}}
	در قرآن کریم در آیاتی که حمد و تسبیح با هم آمده‌اند، ابتدا واژهٔ تسبیح به کار رفته است سپس حمد، به دلیل آنکه ابتدا خداوند را از توصیفات محدود، معدود و معیوب خود منزه می‌دانیم سپس، حمد او را می‌نماییم. در مورد تسبیحات حضرت زهرا (سلام الله علیها) هم باید دانسته شود، در بیشتر روایاتی که در این مورد وارد شده است، تسبیح مقدم بر حمد است.		در قرآن کریم در آیاتی که حمد و تسبیح با هم آمده‌اند، ابتدا واژهٔ تسبیح به کار رفته است سپس حمد، به دلیل آنکه ابتدا خداوند را از توصیفات محدود، معدود و معیوب خود منزه می‌دانیم سپس، حمد او را می‌نماییم. در مورد تسبیحات حضرت زهرا (سلام الله علیها) هم باید دانسته شود، در بیشتر روایاتی که در این مورد وارد شده است، تسبیح مقدم بر حمد است.

خط ۳۳:		خط ۳۷:
	ثانیاً در زمینهٔ ترتیب آن روایات مختلفی وجود دارد که در برخی حمد مقدم بر تسبیح شده است و در برخی دیگر تسبیح، مقدم است. اما آنچه قطعی می‌باشد این است که در بیشتر این روایات تسبیح مقدم بر حمد است به همان دلیلی که در بالا ذکر شد. البته اگر هم حمد مقدم باشد مشکلی ایجاد نمی‌کند زیرا اول شخص حمد خدا را می‌کند سپس خداوند را از این حمد خود منزه می‌داند پس اشکالی ندارد که ابتدا حمد گفته شود یا تسبیح.		ثانیاً در زمینهٔ ترتیب آن روایات مختلفی وجود دارد که در برخی حمد مقدم بر تسبیح شده است و در برخی دیگر تسبیح، مقدم است. اما آنچه قطعی می‌باشد این است که در بیشتر این روایات تسبیح مقدم بر حمد است به همان دلیلی که در بالا ذکر شد. البته اگر هم حمد مقدم باشد مشکلی ایجاد نمی‌کند زیرا اول شخص حمد خدا را می‌کند سپس خداوند را از این حمد خود منزه می‌داند پس اشکالی ندارد که ابتدا حمد گفته شود یا تسبیح.

			{{پایان پاسخ}}
	معرفی منابع جهت مطالعهٔ بیشتر:		معرفی منابع جهت مطالعهٔ بیشتر:

Rezvani: ابرابزار

2022-01-23T05:34:01Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۹:		خط ۹:

	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	آیاتی از قرآن کریم که در آن حمد و تسبیح با هم آمده‌اند، ابتدا واژه تسبیح به کار رفته‌است سپس ~~حمد،~~ به دلیل آنکه ابتدا خداوند را از توصیفاتِ محدود، معدود و معیوب خود منزه می‌دانیم. سپس، حمد او را می‌نماییم. در تسبیحات حضرت زهرا(س) هم، در بیشتر روایات، تسبیح مقدم بر حمد خداوند است ولی در برخی روایات حمد بر تسبیح مقدم شده است.		آیاتی از [[قرآن کریم]] که در آن حمد و [[تسبیح]] با هم آمده‌اند، ابتدا واژه تسبیح به کار رفته‌است سپس [[حمد]]، به دلیل آنکه ابتدا [[خداوند]] را از توصیفاتِ محدود، معدود و معیوب خود منزه می‌دانیم. سپس، حمد او را می‌نماییم. در [[داستان تسبیحات حضرت زهرا(س)\|تسبیحات حضرت زهرا(س)]] هم، در بیشتر روایات، تسبیح مقدم بر حمد خداوند است ولی در برخی روایات حمد بر تسبیح مقدم شده است.

	===تعریف و تفاوت حمد و تسبیح===		===تعریف و تفاوت حمد و تسبیح===
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	و به عبارت دیگر: «حمدِ» خداوند، توصیف اوست در برابر کمال (صفات ثبوتی و اعمال نیک)، خواه این کمال جزء ذات او باشد مانند علم و قدرت، یا از افعال او به شمار رود، مانند رازقیت. در حالی که تسبیح خداوند، تنزیه اوست از عیوب و نقایص (صفات سلبی).		و به عبارت دیگر: «حمدِ» خداوند، توصیف اوست در برابر کمال (صفات ثبوتی و اعمال نیک)، خواه این کمال جزء ذات او باشد مانند علم و قدرت، یا از افعال او به شمار رود، مانند رازقیت. در حالی که تسبیح خداوند، تنزیه اوست از عیوب و نقایص (صفات سلبی).

	حمد و تسبیح، هر یک تنها اشاره به یک جنبه از صفات الهی دارند. از این رو در بسیاری از آیات قرآنی این دو را با هم هستند. در بیان لزوم این همراهی گفته‌اند: انسان هیچگاه نمی‌تواند کمالات الهی را به درستی بشناسد و انسانِ محدود هرگز نمی‌تواند نامحدود را درک کند. به همین سبب خوب است بعد از هر حمدی، تسبیح الهی هم گفته شود، تا ~~تذکرّی~~ باشد بر این که ماهیت صفات خدا از شناخت ما برتر است و او منزه از آن است که ما صفات او را بشناسیم.		حمد و تسبیح، هر یک تنها اشاره به یک جنبه از صفات الهی دارند. از این رو در بسیاری از آیات قرآنی این دو را با هم هستند. در بیان لزوم این همراهی گفته‌اند: انسان هیچگاه نمی‌تواند کمالات الهی را به درستی بشناسد و انسانِ محدود هرگز نمی‌تواند نامحدود را درک کند. به همین سبب خوب است بعد از هر حمدی، تسبیح الهی هم گفته شود، تا تذکری باشد بر این که ماهیت صفات خدا از شناخت ما برتر است و او منزه از آن است که ما صفات او را بشناسیم.

	==دلیل مقدم بودن تسبیح بر حمد، در قرآن==		==دلیل مقدم بودن تسبیح بر حمد، در قرآن==
	واژه حمد در هیچ‌یک از آیات قرآن بر تسبیح مقدم نشده است بلکه واژه تسبیح است که بر حمد، مقدم شده‌است؛ مانند سوره بقره، آیه ۳۰، سوره یونس آیه ۱۰، سوره سجده آیه ۱۵، سوره فرقان آیه ۵۸ و ….<ref>سوره تغابن: ۱؛ سوره حجر: ۹۸؛ سوره طه: ۱۳۰؛ سوره زمر: ۷۵؛ سوره غافر: ۷ و ۵۵؛ سوره شوری: ۵؛ سوره ق: ۳۹؛ سوره طور: ۴۸؛ سوره نصر: ۳؛ سوره رعد: ۱۳.</ref>		واژه حمد در هیچ‌یک از آیات قرآن بر تسبیح مقدم نشده است بلکه واژه تسبیح است که بر حمد، مقدم شده‌است؛ مانند سوره بقره، آیه ۳۰، سوره یونس آیه ۱۰، سوره سجده آیه ۱۵، سوره فرقان آیه ۵۸ و ….<ref>سوره تغابن: ۱؛ سوره حجر: ۹۸؛ سوره طه: ۱۳۰؛ سوره زمر: ۷۵؛ سوره غافر: ۷ و ۵۵؛ سوره شوری: ۵؛ سوره ق: ۳۹؛ سوره طور: ۴۸؛ سوره نصر: ۳؛ سوره رعد: ۱۳.</ref>

	در جواب از اینکه چرا خداوند تسبیح و تنزیه خود را مقدم بر حمد بیان کرده است، علامه طباطبائی نویسنده تفسیر ~~المیزان،~~ نوشته است: مخلوق خدا به هر وضعی او را بستاید به همان مقدار به او و صفاتش احاطه یافته است و او را محدود به حدود آن صفات دانسته، و اندازه‌گیری کرده است. حال آنکه خداوند، محدود به هیچ حدی نیست، نه خودش و نه صفات و اسمائش و نه جمال و کمال افعالش، چرا که «لا یُحیطُونَ بِعِلمهِ؛ احاطه علمی به او ندارند.		در جواب از اینکه چرا خداوند تسبیح و تنزیه خود را مقدم بر حمد بیان کرده است، [[علامه طباطبائی]] نویسنده [[تفسیر المیزان]]، نوشته است: مخلوق خدا به هر وضعی او را بستاید به همان مقدار به او و صفاتش احاطه یافته است و او را محدود به حدود آن صفات دانسته، و اندازه‌گیری کرده است. حال آنکه خداوند، محدود به هیچ حدی نیست، نه خودش و نه صفات و اسمائش و نه جمال و کمال افعالش، چرا که «لا یُحیطُونَ بِعِلمهِ؛ احاطه علمی به او ندارند.

	بنابر این، ستایش صحیح و بی اشکال خداوند اینست که قبل از حمد، او را از محدودیت و اندازه‌گیری، منزه و پاک بدانیم.<ref>طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه: محمد باقر موسوی همدنی، قم: جامعه مدرسین، ۱۳۷۴ ش، ج۱، ص۳۳ و جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ذیل آیهٔ دوم سورهٔ حمد.</ref>		بنابر این، ستایش صحیح و بی اشکال خداوند اینست که قبل از حمد، او را از محدودیت و اندازه‌گیری، منزه و پاک بدانیم.<ref>طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه: محمد باقر موسوی همدنی، قم: جامعه مدرسین، ۱۳۷۴ ش، ج۱، ص۳۳ و جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ذیل آیهٔ دوم سورهٔ حمد.</ref>

	از دیدگاه قرآن مجید، تسبیح و تنزیه به عنوان اصل مطرح شده و در پی آن مسأله حمد و ستایش آمده‌است. آیات قرآن همگی دلالت بر این معنا دارند که مخلوقات به جهت محدودیت وجودی‌شان نمی‌توانند حمد و ستایش خداوند را آنگونه که هست به جای آورند، به همین جهت خداوند خود را از حمد حامدان منزه داشته، بدین صورت که حمد را همراه با تسبیح آورده است.		از دیدگاه قرآن مجید، [[تسبیح]] و تنزیه به عنوان اصل مطرح شده و در پی آن مسأله حمد و ستایش آمده‌است. آیات قرآن همگی دلالت بر این معنا دارند که مخلوقات به جهت محدودیت وجودی‌شان نمی‌توانند حمد و ستایش خداوند را آنگونه که هست به جای آورند، به همین جهت خداوند خود را از حمد حامدان منزه داشته، بدین صورت که حمد را همراه با تسبیح آورده است.
	==پیش آمدن حمد در تسبیحات حضرت زهرا==		==پیش آمدن حمد در تسبیحات حضرت زهرا==
	دلیل مقدم شدن حمد در تسبیحات حضرت زهرا(س) اینست که:		دلیل مقدم شدن حمد در [[داستان تسبیحات حضرت زهرا(س)\|تسبیحات حضرت زهرا(س)]] اینست که:
	* این ذکری است که رسول اکرم(ص) به آن حضرت آموزش دادند و ماجرای آن در منابع روایی شیعه و سنی ذکر شده است.<ref>رک: علل الشرایع، ج۲، ص۳۶۶. کنزل العمال، ج۱۵، ص۴۹۶. مسند احمد، ج۱، ص۱۷۴، ۲۰۶،۲۶۰، ۲۸۷ و ۳۰۵.</ref>		* این ذکری است که رسول اکرم(ص) به آن حضرت آموزش دادند و ماجرای آن در منابع روایی شیعه و سنی ذکر شده است.<ref>رک: علل الشرایع، ج۲، ص۳۶۶. کنزل العمال، ج۱۵، ص۴۹۶. مسند احمد، ج۱، ص۱۷۴، ۲۰۶،۲۶۰، ۲۸۷ و ۳۰۵.</ref>
	* در زمینه ترتیب ذکرها در تسبیحات حضرت زهرا، روایات مختلفی وجود دارد، در برخی حمد مقدم بر تسبیح شده است و در برخی دیگر تسبیح، مقدم است. آنچه که قطعی است؛ این‌است که در بیشتر این روایات تسبیح مقدم بر حمد است. از این نظر که حمد مقدم باشد اشکالی در تسبیحات وجود ندارد، زیرا شخص اول حمد خدا را می‌کند، سپس خداوند را از این حمد خود منزه می‌داند.		* در زمینه ترتیب ذکرها در تسبیحات حضرت زهرا، روایات مختلفی وجود دارد، در برخی حمد مقدم بر تسبیح شده است و در برخی دیگر تسبیح، مقدم است. آنچه که قطعی است؛ این‌است که در بیشتر این روایات تسبیح مقدم بر حمد است. از این نظر که حمد مقدم باشد اشکالی در تسبیحات وجود ندارد، زیرا شخص اول حمد خدا را می‌کند، سپس خداوند را از این حمد خود منزه می‌داند.