مفتاح الفلاح - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۴۸

2025-05-27T03:48:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۸
خط ۱۲۵:		خط ۱۲۵:
	\| شاخه اصلی =حدیث		\| شاخه اصلی =حدیث
	\| شاخه فرعی۱ =دعا		\| شاخه فرعی۱ =دعا
	\| شاخه فرعی۲ =کتاب‌های ~~دعا~~		\| شاخه فرعی۲ =کتاب‌های دعایی
	\| شاخه فرعی۳ =		\| شاخه فرعی۳ =
	}}		}}

Whitenoah91 در ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۱۸

2024-07-13T12:18:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۴۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}کتاب مفتاح الفلاح اثر کیست و چه محتوایی دارد؟
	~~موضوع~~ کتاب مفتاح الفلاح ~~شیخ بهایی چیست؟~~
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}

A.rezapour: /* شرح و تلخیص و حواشی */

2023-08-15T09:18:10Z

شرح و تلخیص و حواشی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۸
خط ۹۷:		خط ۹۷:

	=== شرح و تلخیص و حواشی ===		=== شرح و تلخیص و حواشی ===
	[[پرونده:آداب عباسی ترجمه مفتاح الفلاح.PNG\|بندانگشتی\| تصویری از دست‌نویسی از آداب عباسی (ترجمه مفتاح الفلاح)]]		[[پرونده:آداب عباسی ترجمه مفتاح الفلاح.PNG\|بندانگشتی\| تصویری از دست‌نویسی از آداب عباسی (ترجمه مفتاح الفلاح)\|200x200پیکسل]]
	* شرح مفتاح الفلاح از [[آقا جمال خوانساری]] (درگذشته ۱۱۲۵ق) که با که با ترجمه آن همراه است.<ref>تهرانی، الذریعه، ج۱۴، ص۸۲.</ref>		* شرح مفتاح الفلاح از [[آقا جمال خوانساری]] (درگذشته ۱۱۲۵ق) که با که با ترجمه آن همراه است.<ref>تهرانی، الذریعه، ج۱۴، ص۸۲.</ref>
	* فلق الصباح فی شرح مفتاح الفلاح از [[شیخ سلیمان بن عبدالله بحرانی]] (درگذشته ۱۱۲۸ق).<ref>تهرانی، الذریعه، ج۱۴، ص۸۲.</ref>		* فلق الصباح فی شرح مفتاح الفلاح از [[شیخ سلیمان بن عبدالله بحرانی]] (درگذشته ۱۱۲۸ق).<ref>تهرانی، الذریعه، ج۱۴، ص۸۲.</ref>

Rezapour: ابرابزار

2023-08-15T07:17:54Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

Rezapour در ‏۱۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۶

2023-08-15T07:16:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۶
خط ۱۳۹:		خط ۱۳۹:
	\| تغییر مسیر =شد		\| تغییر مسیر =شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| بازبینی =		\| بازبینی =شد
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =ج		\| اولویت =ج

Rezapour در ‏۱۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۵

2023-08-15T07:15:59Z

Nazarzadeh در ‏۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۱

2023-08-08T10:01:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۱
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	\| نسخه الکترونیکی =		\| نسخه الکترونیکی =
	}}		}}
			{{درگاه\|واژه‌ها}}

	'''مفتاح الفلاح''' اثر [[شیخ بهائی]] کتابی به زبان عربی درباره دعا و آداب اسلامی است. این کتاب به‌دلیل حسن تألیف، ایجاز، صحت و اعتبار مطالب و جایگاه علمی و عملی مؤلف آن از همان ابتدای تألیف مورد اقبال عام و خاص قرار گرفت. ملا حسینقلی همدانی، فقیه و عارف [[شیعه]]، کتاب مفتاح الفلاح را برای عمل‌کردن در سیر و سلوک اخلاقی و عرفانی توصیه می‌کرده است.		'''مفتاح الفلاح''' اثر [[شیخ بهائی]] کتابی به زبان عربی درباره دعا و آداب اسلامی است. این کتاب به‌دلیل حسن تألیف، ایجاز، صحت و اعتبار مطالب و جایگاه علمی و عملی مؤلف آن از همان ابتدای تألیف مورد اقبال عام و خاص قرار گرفت. ملا حسینقلی همدانی، فقیه و عارف [[شیعه]]، کتاب مفتاح الفلاح را برای عمل‌کردن در سیر و سلوک اخلاقی و عرفانی توصیه می‌کرده است.

Shamloo در ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۷

2023-07-04T10:17:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۷
خط ۹۶:		خط ۹۶:
	* [[منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح]] الفلاح ترجمه علی بن طیفور بسطامی که در سال ۱۰۶۲ ق به پایان رسانده است.<ref>بسطامی، علی بن طیفور، منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح، تهران، حکمت، ۱۳۸۴ش، مقدمه، ص۱۸.</ref>		* [[منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح]] الفلاح ترجمه علی بن طیفور بسطامی که در سال ۱۰۶۲ ق به پایان رسانده است.<ref>بسطامی، علی بن طیفور، منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح، تهران، حکمت، ۱۳۸۴ش، مقدمه، ص۱۸.</ref>
	===شرح‌ و تلخیص و حواشی===		===شرح‌ و تلخیص و حواشی===
			[[پرونده:آداب عباسی ترجمه مفتاح الفلاح.PNG\|بندانگشتی\| تصویری از دست‌نویسی از آداب عباسی (ترجمه مفتاح الفلاح)]]
	* شرح مفتاح الفلاح از [[آقا جمال خوانساری]] (درگذشته ۱۱۲۵ق) که با که با ترجمه آن همراه است.<ref>تهرانی، الذریعه، ج۱۴، ص۸۲.</ref>		* شرح مفتاح الفلاح از [[آقا جمال خوانساری]] (درگذشته ۱۱۲۵ق) که با که با ترجمه آن همراه است.<ref>تهرانی، الذریعه، ج۱۴، ص۸۲.</ref>
	* فلق الصباح فی شرح مفتاح الفلاح از [[شیخ سلیمان بن عبدالله بحرانی]] (درگذشته ۱۱۲۸ق).<ref>تهرانی، الذریعه، ج۱۴، ص۸۲.</ref>		* فلق الصباح فی شرح مفتاح الفلاح از [[شیخ سلیمان بن عبدالله بحرانی]] (درگذشته ۱۱۲۸ق).<ref>تهرانی، الذریعه، ج۱۴، ص۸۲.</ref>

Shamloo: /* دست‌نویس‌ها و چاپ‌ها */

2023-07-04T09:54:15Z

دست‌نویس‌ها و چاپ‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۴
خط ۱۲۱:		خط ۱۲۱:
	*چاپ دفتر انتشارات اسلامی با تحقیق سید مهدی رجایی به همراه حواشی [[ملا اسماعیل خواجوی]] در سال ۱۴۱۵ق.<ref>ملکی، «کلید رستگاری»، ص۹۳.</ref>		*چاپ دفتر انتشارات اسلامی با تحقیق سید مهدی رجایی به همراه حواشی [[ملا اسماعیل خواجوی]] در سال ۱۴۱۵ق.<ref>ملکی، «کلید رستگاری»، ص۹۳.</ref>

	=== منابع ===		== منابع ==
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}
	{{شاخه		{{شاخه

Shamloo در ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۲

2023-07-04T09:52:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۲
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|کاربر=Shamloo}}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
خط ۳۹:		خط ۳۸:
	\| نسخه الکترونیکی =		\| نسخه الکترونیکی =
	}}		}}
	~~[[پرونده:مفتاح الفلاح شیخ بهائی.gif\|بندانگشتی\| مفتاح الفلاح شیخ بهائی\|392x392پیکسل]]~~
	'''مفتاح الفلاح''' اثر [[شیخ بهائی]] کتابی به زبان عربی درباره دعا و آداب اسلامی است. این کتاب به‌دلیل حسن تألیف، ایجاز، صحت و اعتبار مطالب و جایگاه علمی و عملی مؤلف آن از همان ابتدای تألیف مورد اقبال عام و خاص قرار گرفت. ملا حسینقلی همدانی، فقیه و عارف [[شیعه]]، کتاب مفتاح الفلاح را برای عمل‌کردن در سیر و سلوک اخلاقی و عرفانی توصیه می‌کرده است.		'''مفتاح الفلاح''' اثر [[شیخ بهائی]] کتابی به زبان عربی درباره دعا و آداب اسلامی است. این کتاب به‌دلیل حسن تألیف، ایجاز، صحت و اعتبار مطالب و جایگاه علمی و عملی مؤلف آن از همان ابتدای تألیف مورد اقبال عام و خاص قرار گرفت. ملا حسینقلی همدانی، فقیه و عارف [[شیعه]]، کتاب مفتاح الفلاح را برای عمل‌کردن در سیر و سلوک اخلاقی و عرفانی توصیه می‌کرده است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۵
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	{{درگاه\|واژه‌ها}}		{{درگاه\|واژه‌ها}}

	'''مفتاح ~~الفلاح~~''' اثر [[شیخ بهائی]] کتابی به زبان عربی درباره دعا و آداب اسلامی است. این کتاب به‌دلیل ~~حسن تألیف، ایجاز،~~ صحت و اعتبار ~~مطالب~~ و جایگاه علمی و عملی ~~مؤلف آن از همان ابتدای تألیف~~ مورد اقبال ~~عام و خاص~~ قرار گرفت. ملا حسینقلی همدانی، فقیه و عارف [[شیعه]]، کتاب مفتاح الفلاح را برای عمل‌کردن در سیر و سلوک اخلاقی و عرفانی توصیه می‌کرده است.		'''مفتاح الفَلاح''' اثر [[شیخ بهائی]] کتابی به زبان عربی درباره دعا و آداب اسلامی است. این کتاب به‌دلیل صحت و اعتبار مطالب، مختصر بودن و جایگاه علمی و عملی نویسنده مورد اقبال بسیار قرار گرفت. ملا حسینقلی همدانی، فقیه و عارف [[شیعه]]، کتاب مفتاح الفلاح را برای عمل‌کردن در سیر و سلوک اخلاقی و عرفانی توصیه می‌کرده است.

	شیخ بهائی کتاب مفتاح الفلاح را به خواهش گروهی از مؤمنان که از او ~~می‌خواهند تا~~ کتابی درباره واجبات، [[مستحبات]] و سایر آدابی که یک مؤمن باید مراعات کند، ~~نوشت~~. کتاب مفتاح الفلاح تنها به ذکر ادعیه و آداب بسنده نکرده، بلکه ~~مؤلف کتاب عموماً، بعد یا قبل از ذکر دعا،~~ تحقیق ~~کوتاه و~~ فشرده‌ای درباره زمان یا معانی یا اختلاف و تعارض روایات [[دعا]] ارائه کرده است. هیچ کدام از روایات کتاب مفتاح الفلاح همراه با سند نیستند؛ ولی در مواردی مؤلف منبع روایت را ذکر و گاه وضعیت سند آن را نیز مشخص کرده است.		شیخ بهائی کتاب مفتاح الفلاح را به خواهش گروهی از مؤمنان نوشت. آن‌ها از او خواسته بودند کتابی درباره واجبات، [[مستحبات]] و سایر آدابی که یک مؤمن باید مراعات کند، بنوسید. کتاب مفتاح الفلاح تنها به ذکر ادعیه و آداب بسنده نکرده، بلکه تحقیق فشرده‌ای درباره زمان یا معانی یا اختلاف و تعارض روایات [[دعا]] ارائه کرده است. هیچ کدام از روایات کتاب مفتاح الفلاح همراه با سند نیستند؛ ولی در مواردی مؤلف منبع روایت را ذکر و گاه وضعیت سند آن را نیز مشخص کرده است.

	شیخ بهائی مفتاح الفلاح را، بر اساس گردش ساعات روز، در شش باب تألیف کرده است. محتوای این باب‌ها درباره کیفیت [[نمازهای واجب]] ~~و نوافل~~ و تعقیبات آنها،‌ نمازهای مستحب، آداب، ادعیه و تعقیبات آنها، ~~دعاهای واردشده روز و شب~~ و آداب مستحب توصیه‌شده در هر روز و شب است. پیرامون کتاب مفتاح الفلاح آثاری تحریر شده ~~است؛ از جمله، شرح، ترجمه، تلخیص، حاشیه و تکمله که~~ از جمله آنها می‌توان به منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح و شرح مفتاح الفلاح [[آقا جمال خوانساری]] اشاره کرد. تا کنون بیش از ۳۰۰ نسخه خطی مفتاح الفلاح شناسایی شده که دو نسخه از آنها به خط مؤلف است.		شیخ بهائی مفتاح الفلاح را، بر اساس گردش ساعات روز، در شش باب تألیف کرده است. محتوای این باب‌ها درباره کیفیت [[نمازهای واجب]] و تعقیبات آنها،‌ نمازهای مستحب، آداب، ادعیه و تعقیبات آنها، دعاها و آداب مستحب توصیه‌شده در هر روز و شب است. پیرامون کتاب مفتاح الفلاح آثاری تحریر شده است. از جمله آنها می‌توان به منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح و شرح مفتاح الفلاح [[آقا جمال خوانساری]] اشاره کرد. تا کنون بیش از ۳۰۰ نسخه خطی مفتاح الفلاح شناسایی شده که دو نسخه از آنها به خط مؤلف است.
	{{کتاب‌های دعا و زیارت}}		{{کتاب‌های دعا و زیارت}}
	== جایگاه ==		== جایگاه ==
	مفتاح الفلاح شیخ بهائی، با نام کامل مِفْتاحُ الْفَلاح فی عَمَلِ الْیَوْم و اللّیلَة مِنَ الْواجباتِ وَ الْمُسْتَحَبّات، کتابی با موضوع دعا و آداب اسلامی به زبان عربی است.<ref>ملازاده، محمدهانی، «بهاءالدین عاملی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دایرة‌المعارف اسلامی، ۱۳۷۸ش، ج۴، ص۶۶۱.</ref> این کتاب به دلیل حسن تألیف، ایجاز، صحت و اعتبار مطالب و جایگاه علمی و عملی مؤلف آن از همان ابتدای تألیف مورد اقبال عام و خاص قرار گرفت.<ref>نظری منفرد، مجتبی، «گزیده‌نگاری با بررسی گزیده مفتاح الفلاح»، حدیث اندیشه، شماره ۴، پاییز و زمستان ۱۳۸۶ش، ص۵۴.</ref>		مفتاح الفلاح شیخ بهائی، با نام کامل مِفْتاحُ الْفَلاح فی عَمَلِ الْیَوْم و اللّیلَة مِنَ الْواجباتِ وَ الْمُسْتَحَبّات، کتابی با موضوع دعا و آداب اسلامی به زبان عربی است.<ref>ملازاده، محمدهانی، «بهاءالدین عاملی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دایرة‌المعارف اسلامی، ۱۳۷۸ش، ج۴، ص۶۶۱.</ref> این کتاب به دلیل حسن تألیف، ایجاز، صحت و اعتبار مطالب و جایگاه علمی و عملی مؤلف آن از همان ابتدای تألیف مورد اقبال عام و خاص قرار گرفت.<ref>نظری منفرد، مجتبی، «گزیده‌نگاری با بررسی گزیده مفتاح الفلاح»، حدیث اندیشه، شماره ۴، پاییز و زمستان ۱۳۸۶ش، ص۵۴.</ref>

	[[ملا حسینقلی همدانی]] (۱۲۳۹-۱۳۱۱ق)، فقیه و عارف شیعه، کتاب مفتاح الفلاح را برای عمل‌کردن در سیر و سلوک اخلاقی و عرفانی توصیه می‌کرده است.<ref>حسن‌زاده آملی، حسن، رساله نور علی نور در ذکر و ذاکر و مذکور، قم، انتشارات تشیع، ۱۳۷۱ش، ص۱۱.</ref> [[حسن حسن زاده آملی]]، فیلسوف و عارف شیعه (۱۳۰۷-۱۴۰۰ش)، ~~به ترتیب کتاب‌های~~ مفتاح الفلاح، [[عدة الداعی]] ابن‌فهد حلی، [[قوت القلوب]] ابوطالب مکی، [[اقبال الاعمال]] سید بن طاووس و [[صحیفه سجادیه]] امام سجاد(ع) را از کتاب‌هایی بر می‌شمرد که شایسته است در حوزه‌هاى ~~علميه، تحت نظر استادان اهل نظر و عمل،~~ از متون درسى قرار گيرند. از نظر او این ~~کتاب‌ها، که~~ حاوی ادعيه و اذكاری است كه از ائمه اطهار(ع) صادر ~~شده‌اند،~~ بيانگر مقامات و مدارج انسان ~~هستند~~ و تعلیم آنها نقش مثبتی در احياى معارف اصيل اسلامى خواهد داشت.<ref>حسن‌زاده آملی، رساله نور علی نور، ص۱۱.</ref>		[[ملا حسینقلی همدانی]] (۱۲۳۹-۱۳۱۱ق)، فقیه و عارف شیعه، کتاب مفتاح الفلاح را برای عمل‌کردن در سیر و سلوک اخلاقی و عرفانی توصیه می‌کرده است.<ref>حسن‌زاده آملی، حسن، رساله نور علی نور در ذکر و ذاکر و مذکور، قم، انتشارات تشیع، ۱۳۷۱ش، ص۱۱.</ref> [[حسن حسن زاده آملی]]، فیلسوف و عارف شیعه (۱۳۰۷-۱۴۰۰ش)، مفتاح الفلاح را از کتاب‌هایی بر می‌شمرد که شایسته است در حوزه‌هاى علميه از متون درسى قرار گيرند. از نظر او این کتاب حاوی ادعيه و اذكاری است كه از ائمه اطهار(ع) صادر شده، بيانگر مقامات و مدارج انسان بوده و تعلیم آنها نقش مثبتی در احياى معارف اصيل اسلامى خواهد داشت.<ref>حسن‌زاده آملی، رساله نور علی نور، ص۱۱.</ref>

	[[شیخ عباس قمی]] در کتاب [[سفینة البحار]] نقلی کرامت‌آمیز درباره کتاب مفتاح الفلاح آورده است: «از قاضى ~~معزالدين محمد بن تقى الدين~~ اصفهانى، كه در زمان [[شاه عباس]] قاضى اصفهان بوده ~~است و از فقهاء و متكلمين بوده و در علوم رياضى مهارت تام داشته است و از مشايخ [[مجلسى اول]] بوده است،~~ نقل است كه ~~گويد: شبى~~ يكى از امامان(ع) را در خواب ~~ديدم؛~~ به من فرمود: كتاب مفتاح الفلاح را رونويسی كن و بر دستورات آن مداومت نما. ~~چون~~ بيدار ~~شدم~~ از همه علماى عصر از اين كتاب سراغ ~~گرفتم~~. همه به ~~اتّفاق~~ گفتند ~~تا به حال~~ نامى از اين كتاب ~~نشنيده‌ايم~~. [[شيخ بهائى]] در آن وقت همراه لشكر سلطان به يكى از نواحى ايران رفته بود، چون به شهر آمد از او درباره آن كتاب ~~پرسيدم~~. ايشان فرمود: من در اين سفر كتاب دعایى نوشته‌ام به نام مفتاح الفلاح و تا به حال نام آن را براى احدى ~~از اصحاب~~ بازگو نكرده‌ام. من خواب خود را براى شيخ باز گفتم؛ شيخ گريست و نسخه خود را به من داد. و اين نسخهٔ نخستين است كه از روى خط شيخ نوشته شده است‌.<ref>بسطامی، علی بن طیفور، منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح، تهران، انتشارات حکمت، ۱۳۸۴ش، مقدمهٔ ناشر، ص۱۰.</ref>		[[شیخ عباس قمی]] در کتاب [[سفینة البحار]] نقلی کرامت‌آمیز درباره کتاب مفتاح الفلاح آورده است: «از قاضى تقی‌الدين اصفهانى، از فقهاء و متكلمان كه در زمان [[شاه عباس]] قاضى اصفهان نیز بوده نقل است كه يكى از امامان(ع) را در خواب ديد. به او فرمود: كتاب مفتاح الفلاح را رونويسی كن و بر دستورات آن مداومت نما. بيدار شد از همه علماى عصر از اين كتاب سراغ گرفت. همه به اتفاق گفتند نامى از اين كتاب نشنيده‌اند. [[شيخ بهائى]] در آن وقت همراه لشكر سلطان به يكى از نواحى ايران رفته بود، چون به شهر آمد از او درباره آن كتاب پرسيد. ايشان فرمود: من در اين سفر كتاب دعایى نوشته‌ام به نام مفتاح الفلاح و تا به حال نام آن را براى احدى بازگو نكرده‌ام. من خواب خود را براى شيخ باز گفتم؛ شيخ گريست و نسخه خود را به من داد. و اين نسخهٔ نخستين است كه از روى خط شيخ نوشته شده است‌.<ref>بسطامی، علی بن طیفور، منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح، تهران، انتشارات حکمت، ۱۳۸۴ش، مقدمهٔ ناشر، ص۱۰.</ref>

	== مؤلف ==		== مؤلف ==
	~~محمد بن عزالدین حسین~~ (۹۵۳-۱۰۳۱ق)، ~~متخلص به بهائی و معروف به شیخ بهائی،~~ فقیه، شاعر و دانشمند همه‌ چیز دان قرن دهم و یازدهم هجری است. شیخ ~~بهائی~~ در بعلبک لبنان به دنیا آمد و یک سال بعد با خانواده‌اش به منطقه ~~جبع~~ جبل عامل رفت. پدر شیخ بهائی، عزالدین حسین بن عبدالصمد حارثی (درگذشته ۹۸۴ق)، از نخستین عالمان شیعه در جبل عامل بود که، در پی استقرار حکومت شیعی صفوی، به ایران مهاجرت کردند.<ref>ملازاده، «بهاءالدین عاملی»، ج۴، ص۶۶۱.</ref> بیشتر تحصیلات شیخ بهائی در قزوین صورت گرفت و سپس در اصفهان ادامه یافت. اولین و مهم‌ترین او پدرش بود که نزد وی تفسیر، [[حدیث]]، ادبیات عرب، مقداری از علوم معقول خواند. [[ملا عبداللّه یزدی]]، ملا علی مُذَهّب، ملا علی قائنی و ملا محمدباقر یزدی، شیخ احمد گچایی و [[شیخ عبدالعالی کرکی]] از دیگر استادان شیخ بهائی بودند.<ref>ملازاده، «بهاءالدین عاملی»، ج۴، ص۶۶۳.</ref>		شیخ بهائی(۹۵۳-۱۰۳۱ق)، فقیه، شاعر و دانشمند همه‌ چیز دان قرن دهم و یازدهم هجری است. شیخ در بعلبک لبنان به دنیا آمد و یک سال بعد با خانواده‌اش به منطقه جبل عامل رفت. پدر شیخ بهائی، عزالدین حسین بن عبدالصمد حارثی (درگذشته ۹۸۴ق)، از نخستین عالمان شیعه در جبل عامل بود که، در پی استقرار حکومت شیعی صفوی، به ایران مهاجرت کردند.<ref>ملازاده، «بهاءالدین عاملی»، ج۴، ص۶۶۱.</ref> بیشتر تحصیلات شیخ بهائی در قزوین صورت گرفت و سپس در اصفهان ادامه یافت.<ref>ملازاده، «بهاءالدین عاملی»، ج۴، ص۶۶۳.</ref>

	جایگاه علمی شیخ بهائی موجب شد تا او مورد توجه حکومت صفوی قرار گیرد و ~~از سوی آنان~~ به بالاترین مقام مذهبی در دوره صفویه، یعنی منصب شیخ الاسلامی ~~نصب~~ شود. او این مقام را تا آخر عمر خود بر عهده داشت.<ref>ملازاده، «بهاءالدین عاملی»، ج۴، ص۶۶۴.</ref>		جایگاه علمی شیخ بهائی موجب شد تا او مورد توجه حکومت صفوی قرار گیرد و به بالاترین مقام مذهبی در دوره صفویه، یعنی منصب شیخ الاسلامی منصوب شود. او این مقام را تا آخر عمر خود بر عهده داشت.<ref>ملازاده، «بهاءالدین عاملی»، ج۴، ص۶۶۴.</ref>

	شهرت علمی و موقعیت اجتماعی شیخ بهائی شاگردان بسیاری را جذب مجلس درس او کرد که مشهورترین آنها [[جایگاه علامه مجلسی\|علامه مجلسی]]، [[فیض کاشانی]]، [[ملاصدرا]]، [[ملا صالح مازندرانی]] برشمرده شده‌اند.<ref>ملازاده، «بهاءالدین عاملی»، ج۴، ص۶۶۴.</ref> شیخ بهائی در رشته‌های مختلف علوم اسلامی، ادبی، نجوم، ریاضی و علوم غریبه تخصص داشت و تألیفات بسیاری از او در این علوم به جای مانده است؛ از جمله مهم‌ترین آثار او می‌توان به [[جامع عباسی]] در فقه، زبدة الاصول در [[اصول فقه]]، الاعتقادیة در اعتقادات، مشرق الشمسین و اکسیر السعادتین در [[علوم قرآنی]]، اسرار البلاغة در علوم ادبی، [[خلاصة الحساب و الهندسة]] در ریاضیات و احکام النظر الی کتف الشاة در [[علوم غریبه]] ~~اشاره کرد. از دیگر آثار او می‌توان به~~ کشکول به زبان عربی و مثنوی‌های فارسی او چون نان و حلوا و شیر و شکر اشاره کرد.<ref>ملازاده، «بهاءالدین عاملی»، ج۴، ص۶۶۷-۶۷۱؛ نیز: برای اطلاع از فهرستی از آثار او ن.ک: بهائی، محمد بن حسین، مفتاح الفلاح، تحقیق سید مهدی‌ رجایی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۱۵ق، مقدمه محقق، ص۹-۱۲.</ref>		شهرت علمی و موقعیت اجتماعی شیخ بهائی شاگردان بسیاری را جذب مجلس درس او کرد که مشهورترین آنها [[جایگاه علامه مجلسی\|علامه مجلسی]]، [[فیض کاشانی]]، [[ملاصدرا]]، [[ملا صالح مازندرانی]] برشمرده شده‌اند.<ref>ملازاده، «بهاءالدین عاملی»، ج۴، ص۶۶۴.</ref> شیخ بهائی در رشته‌های مختلف علوم اسلامی، ادبی، نجوم، ریاضی و علوم غریبه تخصص داشت و تألیفات بسیاری از او در این علوم به جای مانده است؛ از جمله مهم‌ترین آثار او می‌توان به [[جامع عباسی]] در فقه، زبدة الاصول در [[اصول فقه]]، الاعتقادیة در اعتقادات، احکام النظر الی کتف الشاة در [[علوم غریبه]]، کشکول به زبان عربی و مثنوی‌های فارسی او چون نان و حلوا و شیر و شکر اشاره کرد.<ref>ملازاده، «بهاءالدین عاملی»، ج۴، ص۶۶۷-۶۷۱؛ نیز: برای اطلاع از فهرستی از آثار او ن.ک: بهائی، محمد بن حسین، مفتاح الفلاح، تحقیق سید مهدی‌ رجایی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۱۵ق، مقدمه محقق، ص۹-۱۲.</ref>

	== علت تألیف و ویژگی‌ها ==		== علت تألیف و ویژگی‌ها ==
	شیخ بهائی کتاب مفتاح الفلاح را به خواهش گروهی از مؤمنان که از او می‌خواهند تا کتابی درباره واجبات، مستحبات و سایر آدابی که یک مؤمن باید مراعات کند تألیف کند، به نگارش در می‌آورد.<ref>بهائی، مفتاح الفلاح، ص۴۱.</ref> شیخ بهائی در اوایل دهه سوم ماه صفر ۱۰۲۵ق از نوشتن این کتاب در شهر گنجه در قفقاز فراغت می‌یابد.<ref>بهائی، مفتاح الفلاح، ص۸۰۰.</ref>		شیخ بهائی کتاب مفتاح الفلاح را به خواهش گروهی از مؤمنان که از او می‌خواهند تا کتابی درباره واجبات، مستحبات و سایر آدابی که یک مؤمن باید مراعات کند تألیف کند، به نگارش در می‌آورد.<ref>بهائی، مفتاح الفلاح، ص۴۱.</ref> شیخ بهائی در اوایل دهه سوم ماه صفر ۱۰۲۵ق از نوشتن این کتاب در شهر گنجه در قفقاز فراغت می‌یابد.<ref>بهائی، مفتاح الفلاح، ص۸۰۰.</ref>

	از نظر محققان، کتاب مفتاح الفلاح، برخلاف سایر کتاب‌های ادعیه، تنها به ذکر ادعیه و آداب بسنده ~~نکرده، بلکه~~ مؤلف ~~کتاب~~ در بسیاری از موارد، بعد یا قبل از ذکر دعا، تحقیق کوتاه و فشرده‌ای درباره زمان یا معانی یا اختلاف و تعارض روایات دعا ارائه کرده که از مواضع قابل توجه این کتاب به‌شمار می‌رود.<ref>مدنی بجستانی، سید محمود، فرهنگ کتب حدیثی شیعه، تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۹۲۴. </ref>		از نظر محققان، کتاب مفتاح الفلاح، برخلاف سایر کتاب‌های ادعیه، تنها به ذکر ادعیه و آداب بسنده نکرده است. مؤلف در بسیاری موارد، بعد یا قبل از ذکر دعا، تحقیق کوتاه و فشرده‌ای درباره زمان یا معانی یا اختلاف و تعارض روایات دعا ارائه کرده که از مواضع قابل توجه این کتاب به‌شمار می‌رود.<ref>مدنی بجستانی، سید محمود، فرهنگ کتب حدیثی شیعه، تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۹۲۴. </ref>

	هیچ کدام از روایات کتاب مفتاح الفلاح همراه با سند نیستند؛ ولی در مواردی مؤلف منبع روایت را ذکر و گاه وضعیت سند آن را نیز مشخص کرده است. اما در مواردی دیگر سند و منبع روایت ذکر نشده و تنها به ذکر نام معصوم اکتفا شده است. در برخی موارد نام معصوم هم ذکر نشده است.<ref>مدنی بجستانی، فرهنگ کتب حدیثی شیعه، ج۲، ص۹۲۴.</ref>		هیچ کدام از روایات کتاب مفتاح الفلاح همراه با سند نیستند؛ ولی در مواردی مؤلف منبع روایت را ذکر و گاه وضعیت سند آن را نیز مشخص کرده است. اما در مواردی دیگر سند و منبع روایت ذکر نشده و تنها به ذکر نام معصوم اکتفا شده است. در برخی موارد نام معصوم هم ذکر نشده است.<ref>مدنی بجستانی، فرهنگ کتب حدیثی شیعه، ج۲، ص۹۲۴.</ref>