مصادیق حرام بودن لهو در روایات - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Rahmani در ‏۲ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۵۰

2021-10-02T05:50:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
	در تحف العقول از امام صادق(ع)نقل شده: {{متن عربی\|إِنَّمَا حَرَّمَ اللَّهُ الصِّنَاعَةَ الَّتِي هِيَ حَرَامٌ كُلُّهَا الَّتِي يَجِي‌ءُ مِنْهَا الْفَسَادُ مَحْضاً نَظِيرَ الْبَرَابِطِ وَ الْمَزَامِيرِ وَ الشِّطْرَنْجِ وَ كُلِّ مَلْهُوٍّ بِهِ وَ الصُّلْبَانِ وَ الْأَصْنَامِ وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ مِنْ صِنَاعَاتِ الْأَشْرِبَةِ الْحَرَامِ وَ مَا يَكُونُ مِنْهُ وَ فِيهِ الْفَسَادُ مَحْضاً}} به طور کلی به این معنا است که آنچه باعث لهو باشد حرام است. منظور از لهو چیست؟ آیا اموری که انسان برای تفریح و سرگرمی ~~می‌کند~~ نیز حرام است؟		در تحف العقول از امام صادق(ع)نقل شده: {{متن عربی\|إِنَّمَا حَرَّمَ اللَّهُ الصِّنَاعَةَ الَّتِي هِيَ حَرَامٌ كُلُّهَا الَّتِي يَجِي‌ءُ مِنْهَا الْفَسَادُ مَحْضاً نَظِيرَ الْبَرَابِطِ وَ الْمَزَامِيرِ وَ الشِّطْرَنْجِ وَ كُلِّ مَلْهُوٍّ بِهِ وَ الصُّلْبَانِ وَ الْأَصْنَامِ وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ مِنْ صِنَاعَاتِ الْأَشْرِبَةِ الْحَرَامِ وَ مَا يَكُونُ مِنْهُ وَ فِيهِ الْفَسَادُ مَحْضاً}} به طور کلی به این معنا است که آنچه باعث لهو باشد حرام است. منظور از لهو چیست؟ آیا اموری که انسان برای تفریح و سرگرمی انجام می‌دهد نیز حرام است؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}

Rahmani در ‏۲ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۴۹

2021-10-02T05:49:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۱۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|کاربر=Rahmani }}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
خط ۵:		خط ۴:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
			'''مصادیق حرام بودن لهو در روایات''' با توجه به معنای آن که هرآنچه انسان را از کارهای مهم مفید باز دارد چندگونه است. در بیان مصادیق باید توجه داشت که برخی امور در اصل، کار [[حرام]] نیست اما می‌تواند در این مسیر نیز کاربرد داشته باشد در این صورت آن عمل حرام نیست. کارهایی نیز ممکن است که در شرایطی مصداق لهو باشند که در صورت وجود آن شرایط حرام است مانند [[بازی شطرنج]] که در دورانی مصداق لهو بوده و در زمانه‌ای دیگر از آن شرایط خارج شده است. اما برخی از اعمال از اساس در راه حرام کاربرد دارد مانند ساختن شراب و یا بت‌سازی که در دورانی مرسوم بوده است؛ این نوع کارها از ابتدا در راه حرام است.

	==واژه‌شناسی لهو==		==واژه‌شناسی لهو==
	واژه لهو در لغت به معنای هر چیزی است که انسان را از کارهای مهم و مفید بازدارد و به خود مشغول کند.<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۷۴۸.</ref> یعنی هر امری که موجب بازماندن انسان از مقصد حقیقی و سبب غفلت او باشد اعم از این که سر تا پا فساد باشد یا مقدمه باشد برای فساد از مصادیق لهو است و مصادیق لهو متفاوت است.		واژه لهو در لغت به معنای هر چیزی است که انسان را از کارهای مهم و مفید بازدارد و به خود مشغول کند.<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۷۴۸.</ref> یعنی هر امری که موجب بازماندن انسان از مقصد حقیقی و سبب غفلت او باشد اعم از این که سر تا پا فساد باشد یا مقدمه باشد برای فساد از مصادیق لهو است و مصادیق لهو متفاوت است.

	==مصادیق لهو==		==مصادیق لهو==
	* برخی به گونه‌ای است که هیچ کاربرد دیگری غیر از استفاده در ~~طریق~~ فساد ندارد و هیچ سود و منفعت عقلائی بر آن مترتب نیست، مانند ابزار و آلات غنا با توجه به شرح و توضیح مراجع تقلید.		* برخی از مصادیق لهو به گونه‌ای است که هیچ کاربرد دیگری غیر از استفاده در فساد ندارد و هیچ سود و منفعت عقلائی بر آن مترتب نیست، مانند ابزار و آلات غنا با توجه به شرح و توضیح مراجع تقلید.

	* برخی از امور ممکن است در ~~شرائطی~~ از مصادیق لهو ~~باشد~~ در صورت وجود این ~~شراط~~ حرام است. اما اگر در ~~شرائط~~ و زمانی از لهو بودن خارج شود و از مصادیق آن به حساب ~~نیامد~~ و در جامعه به عنوان بازی فکری رواج داشته باشد، نمی‌توان حکم به حرمت آن کرد.		* برخی از امور ممکن است در شرایطی از مصادیق لهو باشد، در صورت وجود این شرایط حرام است. اما اگر در شرایط و زمانی از لهو بودن خارج شود و از مصادیق آن به حساب نیاید و در جامعه به عنوان بازی فکری رواج داشته باشد، نمی‌توان حکم به حرمت آن کرد.
	آنچه در روایت آمده و در مورد شطرنج حکم به حرمت آن شده است، در شرائط و زمانی بوده که شطرنج مصداق لهو بوده و در حال حاضر هم اگر مصداق لهو بودن بوجود آید و فایده عقلی بر آن مترتب نباشد، باز محکوم به حرمت است. ~~لذا~~ مفاد روایت ~~هیچ~~ منافاتی با فتوای مراجع تقلید مبنی بر جواز شطرنج ~~ندارد~~ زیرا چنین استدلال شده است: «در فرضی که شطرنج فایده‌اش ورزش فکری باشد و در آن برد و باختی نباشد و از آلات قمار بودن خارج شده باشد، حرام نیست.»<ref>موسوی خمینی، سید روح الله، استفتائات، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۱۰.</ref>
			آنچه در روایت آمده و در مورد شطرنج حکم به حرمت آن شده است، در شرائط و زمانی بوده که شطرنج مصداق لهو بوده و در حال حاضر هم اگر مصداق لهو بودن بوجود آید و فایده عقلی بر آن مترتب نباشد، باز محکوم به حرمت است. بنابراین مفاد روایت منافاتی با [[فتوای مراجع تقلید]] مبنی بر جواز شطرنج ندارد، زیرا چنین استدلال شده است: «در فرضی که شطرنج فایده‌اش ورزش فکری باشد و در آن برد و باختی نباشد و از آلات قمار بودن خارج شده باشد، حرام نیست.»<ref>موسوی خمینی، سید روح الله، استفتائات، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۱۰.</ref>

	==روایت لهو بودن برخی امور==		==روایت لهو بودن برخی امور==
	روایت بیان شده از امام صادق(ع) بخشی از روایتی است که در کتاب تحف العقول آمده و ایشان بر اساس این روایت در جواب پرسش‌گری که از راه‌های کسب معیشت و امرار معاش بندگان سوال کرده است، قواعد کلی را بیان نموده و فرموده است جمیع ~~طرق و~~ راه‌های امرار معاش مردم چهار ~~طریقه~~ است:		روایت بیان شده از [[امام صادق(ع)]] بخشی از روایتی است که در [[کتاب تحف العقول]] آمده و ایشان بر اساس این روایت در جواب پرسش‌گری که از راه‌های کسب معیشت و [[امرار معاش]] بندگان سوال کرده است، قواعد کلی را بیان نموده و فرموده است جمیع راه‌های امرار معاش مردم چهار راه است:

	* از طریق ولایت و قبول ریاست و مسئولیت در حکومت؛		* از طریق ولایت و قبول ریاست و مسئولیت در حکومت؛
خط ۲۱:		خط ۲۳:
	* از طریق تجارت و داد و ستد؛		* از طریق تجارت و داد و ستد؛

	* از راه اجاره دادن و اجیر ~~شدن اخذ اجرت کند.~~		* از راه اجاره دادن و اجیر شدن؛

	* از راه صناعات و ساختن و پرداختن به ابزار و آلات مورد نیاز جامعه.		* از راه صناعات و ساختن و پرداختن به ابزار و آلات مورد نیاز جامعه.

	در روایت برای هر یکی از چهار طریقه و راه امرار معاش، دو جنبه بیان شده و گفته شده است که هر یک از این چهار روش بخشی حرام و بخشی حلال دارد، یعنی بخشی از داد و ستدها حرام و بخشی دیگر حلال ~~است~~ و امام برای هر کدام مثال زده تا بخش‌های حلال و حرام هر یک از ~~طرق~~ چهارگانه روشن و حجت بر همگان تمام گردد.<ref>ابن شعبه، حسن بن علی، تحف العقول، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۳ش، ص۳۳۱.</ref>		در روایت برای هر یکی از چهار طریقه و راه امرار معاش، دو جنبه بیان شده و گفته شده است که هر یک از این چهار روش بخشی حرام و بخشی [[حلال]] دارد، یعنی بخشی از داد و ستدها حرام و بخشی دیگر حلال و امام برای هر کدام مثال زده تا بخش‌های حلال و حرام هر یک از راه‌های چهارگانه روشن و حجت بر همگان تمام گردد.<ref>ابن شعبه، حسن بن علی، تحف العقول، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۳ش، ص۳۳۱.</ref>

			'''امرار معاش با حلال''': راجع به بخش حلال صناعات مطابق روایت، ساختن، یادگرفتن و یاد دادن صنعت که فقط در راه درست و به صلاح جامعه به کار می‌رود یا معمولا در این راه به کار می‌رود هر چند ممکن است برخی در راه فساد هم استفاده کنند، جائز و حلال شمرده است.

	راجع به بخش حلال صناعات مطابق روایت، ساختن، یادگرفتن و یاد دادن صنعت که فقط در راه درست و به صلاح جامعه به کار می‌رود یا معمولا در این راه به کار می‌رود هر چند ممکن است برخی در راه فساد هم استفاده کنند، جائز و حلال شمرده است و در ادامه روایت امام(ع) در رابطه با صناعات حرام می‌فرماید: «خدا آن صنعتی را حرام کرده که سر تا پا فساد ~~باشد~~ مانند ساختن کمانچه و مزمار و شطرنج و هر گونه آلات لهو و ساخت صلیب‌ها و بت‌ها و ساختن انواع مشروبات حرام و ساختن چیزی که مقدمه است برای فساد یا علت تامه برای آن است و هیچ جهت صلاحی در او نیست، تعلیم و یاد گرفتن آن‌ها و عمل به واسطه آن ابزار و گرفتن اجرت بر آن و هر نوع تصرف در آن‌ها حرام است.<ref>تحف العقول، ص۳۳۱.</ref>		'''امرار معاش با حرام''': در ادامه روایت امام(ع) در رابطه با صناعات حرام می‌فرماید: «خدا آن صنعتی را حرام کرده که سر تا پا فساد باشد، مانند ساختن کمانچه و مزمار و شطرنج و هر گونه آلات لهو و ساخت صلیب‌ها و بت‌ها و ساختن انواع مشروبات حرام و ساختن چیزی که مقدمه است برای فساد یا علت تامه برای آن است و هیچ جهت صلاحی در او نیست، تعلیم و یاد گرفتن آن‌ها و عمل به واسطه آن ابزار و گرفتن اجرت بر آن و هر نوع تصرف در آن‌ها حرام است.»<ref>تحف العقول، ص۳۳۱.</ref>

	طبق این روایت امام صادق(ع) عملی که کاربردش فقط در فساد است و هیچ صلاحی در آن نیست و نیز هر امری که لهو به حساب آید و از مصادیق لهو باشد، حرام است.		طبق این روایت امام صادق(ع) عملی که کاربردش فقط در فساد است و هیچ صلاحی در آن نیست و نیز هر امری که لهو به حساب آید و از مصادیق لهو باشد، حرام است.
خط ۵۰:		خط ۵۴:
	}}		}}
	{{تکمیل مقاله		{{تکمیل مقاله
	\| شناسه =		\| شناسه = شد
	\| تیترها = شد		\| تیترها = شد
	\| ویرایش = شد		\| ویرایش = شد
	\| لینک‌دهی =		\| لینک‌دهی = شد
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =
خط ۶۰:		خط ۶۴:
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =		\| اولویت = ج
	\| کیفیت =		\| کیفیت = ج
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

Rahmani در ‏۲ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۱۱

2021-10-02T05:11:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۴۱
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
			==واژه‌شناسی لهو==
			واژه لهو در لغت به معنای هر چیزی است که انسان را از کارهای مهم و مفید بازدارد و به خود مشغول کند.<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۷۴۸.</ref> یعنی هر امری که موجب بازماندن انسان از مقصد حقیقی و سبب غفلت او باشد اعم از این که سر تا پا فساد باشد یا مقدمه باشد برای فساد از مصادیق لهو است و مصادیق لهو متفاوت است.

			==مصادیق لهو==
			* برخی به گونه‌ای است که هیچ کاربرد دیگری غیر از استفاده در طریق فساد ندارد و هیچ سود و منفعت عقلائی بر آن مترتب نیست، مانند ابزار و آلات غنا با توجه به شرح و توضیح مراجع تقلید.

			* برخی از امور ممکن است در شرائطی از مصادیق لهو باشد در صورت وجود این شراط حرام است. اما اگر در شرائط و زمانی از لهو بودن خارج شود و از مصادیق آن به حساب نیامد و در جامعه به عنوان بازی فکری رواج داشته باشد، نمی‌توان حکم به حرمت آن کرد.
			آنچه در روایت آمده و در مورد شطرنج حکم به حرمت آن شده است، در شرائط و زمانی بوده که شطرنج مصداق لهو بوده و در حال حاضر هم اگر مصداق لهو بودن بوجود آید و فایده عقلی بر آن مترتب نباشد، باز محکوم به حرمت است. لذا مفاد روایت هیچ منافاتی با فتوای مراجع تقلید مبنی بر جواز شطرنج ندارد زیرا چنین استدلال شده است: «در فرضی که شطرنج فایده‌اش ورزش فکری باشد و در آن برد و باختی نباشد و از آلات قمار بودن خارج شده باشد، حرام نیست.»<ref>موسوی خمینی، سید روح الله، استفتائات، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۱۰.</ref>

	==روایت لهو بودن برخی امور==		==روایت لهو بودن برخی امور==
	روایت بیان شده از امام صادق(ع) بخشی از روایتی است که در کتاب تحف العقول آمده و ایشان بر اساس این روایت در جواب پرسش‌گری که از ~~طرق و~~ راه‌های کسب معیشت و امرار معاش بندگان سوال کرده است، قواعد کلی را بیان نموده و فرموده است جمیع طرق و راه‌های امرار معاش مردم چهار طریقه است:		روایت بیان شده از امام صادق(ع) بخشی از روایتی است که در کتاب تحف العقول آمده و ایشان بر اساس این روایت در جواب پرسش‌گری که از راه‌های کسب معیشت و امرار معاش بندگان سوال کرده است، قواعد کلی را بیان نموده و فرموده است جمیع طرق و راه‌های امرار معاش مردم چهار طریقه است:

	* از طریق ولایت و قبول ریاست و مسئولیت در حکومت؛		* از طریق ولایت و قبول ریاست و مسئولیت در حکومت؛
خط ۱۸:		خط ۲۷:
	در روایت برای هر یکی از چهار طریقه و راه امرار معاش، دو جنبه بیان شده و گفته شده است که هر یک از این چهار روش بخشی حرام و بخشی حلال دارد، یعنی بخشی از داد و ستدها حرام و بخشی دیگر حلال است و امام برای هر کدام مثال زده تا بخش‌های حلال و حرام هر یک از طرق چهارگانه روشن و حجت بر همگان تمام گردد.<ref>ابن شعبه، حسن بن علی، تحف العقول، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۳ش، ص۳۳۱.</ref>		در روایت برای هر یکی از چهار طریقه و راه امرار معاش، دو جنبه بیان شده و گفته شده است که هر یک از این چهار روش بخشی حرام و بخشی حلال دارد، یعنی بخشی از داد و ستدها حرام و بخشی دیگر حلال است و امام برای هر کدام مثال زده تا بخش‌های حلال و حرام هر یک از طرق چهارگانه روشن و حجت بر همگان تمام گردد.<ref>ابن شعبه، حسن بن علی، تحف العقول، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۳ش، ص۳۳۱.</ref>

	راجع به بخش حلال صناعات مطابق روایت، ساختن، یادگرفتن و یاد دادن صنعت که فقط در راه درست و به صلاح جامعه به کار می‌رود یا معمولا در این راه به کار می‌رود هر چند ممکن است برخی در راه فساد هم استفاده کنند، جائز و حلال شمرده است و در ادامه روایت امام(ع) در رابطه با صناعات حرام می‌فرماید: «خدا آن صنعتی را حرام کرده که سر تا پا فساد باشد مانند ساختن کمانچه و مزمار و شطرنج و هر گونه آلات لهو و ساخت صلیب‌ها و بت‌ها و ساختن انواع مشروبات حرام و ساختن چیزی که مقدمه است برای فساد یا علت تامه برای آن است و هیچ جهت صلاحی در او نیست، تعلیم و یاد گرفتن آن‌ها و عمل به واسطه آن ابزار و ~~اخذ~~ اجرت بر آن و هر نوع تصرف در آن‌ها حرام است.<ref>تحف العقول، ص۳۳۱~~.</ref>~~		راجع به بخش حلال صناعات مطابق روایت، ساختن، یادگرفتن و یاد دادن صنعت که فقط در راه درست و به صلاح جامعه به کار می‌رود یا معمولا در این راه به کار می‌رود هر چند ممکن است برخی در راه فساد هم استفاده کنند، جائز و حلال شمرده است و در ادامه روایت امام(ع) در رابطه با صناعات حرام می‌فرماید: «خدا آن صنعتی را حرام کرده که سر تا پا فساد باشد مانند ساختن کمانچه و مزمار و شطرنج و هر گونه آلات لهو و ساخت صلیب‌ها و بت‌ها و ساختن انواع مشروبات حرام و ساختن چیزی که مقدمه است برای فساد یا علت تامه برای آن است و هیچ جهت صلاحی در او نیست، تعلیم و یاد گرفتن آن‌ها و عمل به واسطه آن ابزار و گرفتن اجرت بر آن و هر نوع تصرف در آن‌ها حرام است.<ref>تحف العقول، ص۳۳۱.</ref>

	طبق این روایت حضرت صادق(ع) صنعتی که کاربردش فقط در فساد است و هیچ صلاحی در آن نیست و نیز هر امری که لهو به حساب آید و از مصادیق لهو باشد، حرام است.

	~~==واژه‌شناسی لهو==~~
	واژه لهو در لغت به معنای هر چیزی است که انسان را از کارهای مهم و مفید بازدارد و به خود مشغول کند.<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۷۴۸.</ref> یعنی هر امری که موجب بازماندن انسان از مقصد حقیقی و سبب غفلت او باشد اعم از این که سر تا پا فساد باشد یا مقدمه باشد برای فساد از مصادیق لهو است و مصادیق لهو متفاوت است.

	~~==مصادیق لهو==~~
	* برخی به گونه‌ای است که هیچ کاربرد دیگری غیر از استفاده در طریق فساد ندارد و هیچ سود و منفعت عقلائی بر آن مترتب نیست، مانند ابزار و آلات غنا با توجه به شرح و توضیح مراجع تقلید.

	* برخی از امور ممکن است در شرائطی از مصادیق لهو باشد در صورت وجود این شراط حرام است. اما اگر در شرائط و زمانی از لهو بودن خارج شود و از مصادیق آن به حساب نیامد و در جامعه به عنوان بازی فکری رواج داشته باشد، نمی‌توان حکم به حرمت آن کرد.
	آنچه در روایت آمده و در مورد شطرنج حکم به حرمت آن شده است، در شرائط و زمانی بوده که شطرنج مصداق لهو بوده و در حال حاضر هم اگر مصداق لهو بودن بوجود آید و فایده عقلی بر آن مترتب نباشد، باز محکوم به حرمت است. لذا مفاد روایت هیچ منافاتی با فتوای مراجع تقلید مبنی بر جواز شطرنج ندارد زیرا چنین استدلال شده است: «در فرضی که شطرنج فایده‌اش ورزش فکری باشد و در آن برد و باختی نباشد و از آلات قمار بودن خارج شده باشد، حرام نیست.»<ref>موسوی خمینی، سید روح الله، استفتائات، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۱۰.</ref>

			طبق این روایت امام صادق(ع) عملی که کاربردش فقط در فساد است و هیچ صلاحی در آن نیست و نیز هر امری که لهو به حساب آید و از مصادیق لهو باشد، حرام است.
	{{پایان پاسخ}}		{{پایان پاسخ}}
	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}

Rahmani در ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۴

2021-09-30T10:04:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۳۴
خط ۱:		خط ۱:
			{{در دست ویرایش\|کاربر=Rahmani }}
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}

Rahmani در ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۰

2021-09-30T10:00:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۳۰
خط ۴:		خط ۴:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	~~آنچه در سوال آمده~~ بخشی از روایتی است که در کتاب تحف العقول ~~از قول امام صادق(ع)~~ آمده ~~وحضرت~~ بر اساس این روایت در جواب ~~پرسشگری~~ که از طرق و راه‌های کسب معیشت و امرار معاش بندگان ~~سئوال~~ کرده است، قواعد کلی را ~~به شرح ذیل~~ بیان نموده و فرموده است جمیع طرق و راه‌های امرار معاش مردم چهار طریقه است.		==روایت لهو بودن برخی امور==
			روایت بیان شده از امام صادق(ع) بخشی از روایتی است که در کتاب تحف العقول آمده و ایشان بر اساس این روایت در جواب پرسش‌گری که از طرق و راه‌های کسب معیشت و امرار معاش بندگان سوال کرده است، قواعد کلی را بیان نموده و فرموده است جمیع طرق و راه‌های امرار معاش مردم چهار طریقه است:

	# از طریق ولایت و قبول ریاست و مسئولیت در ~~حکومت (مثلا کسی برود استاندار شود و از این طریق امرار معاش نماید).~~		* از طریق ولایت و قبول ریاست و مسئولیت در حکومت؛
	~~# از طریق تجارت و داد و ستد امرار معاش کند.~~
	~~# از راه اجاره دادن و اجیر شدن اخذ اجرت کند و امرار معاش نماید.~~
	~~همانند کارگران که روز مزد یا قراردادی کار می‌کنند.~~

	۴. از ~~راه صناعات~~ و ~~ساختن~~ و ~~پرداختن به ابزار و آلات مورد نیاز جامعه مالی به دست آورد و زندگی نماید.~~		* از طریق تجارت و داد و ستد؛

	~~در روایت برای هر یکی~~ از چهار طریقه و راه امرار معاش، دو جنبه و دو بخش بیان شده و گفته شده که هر یکی از این چهار طریقه بخشی حرام و بخشی حلال دارد یعنی بخشی از داد و ستدها حرام و بخشی دیگر حلال است و همین‌طور آن سه راه ~~دیگر~~ و امام برای هر کدام مثال زده تا بخش‌های حلال و حرام هر یک از طرق چهارگانه روشن و حجت بر همگان تمام گردد.<ref>ابن شعبه، حسن بن علی، تحف العقول، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۳ش، ص۳۳۱.~~</ref>~~		* از راه اجاره دادن و اجیر شدن اخذ اجرت کند.

	راجع به بخش حلال صناعات مطابق این روایت، ساختن، یادگرفتن و یاد دادن صنعت که فقط در راه صلاح به کار می‌رود یا معمولا در این راه به کار می‌رود هر چند ممکن است برخی در راه ~~فساد هم استفاده کنند، جائز و حلال شمرده است و در ادامه روایت امام(ع) در رابطه با~~ صناعات حرام فرموده است: «خدا آن صنعتی را حرام کرده که سر تا پا فساد باشد (یعنی هیچ جهت صلاحی در آن دیده نشود) مثل ساختن کمانچه (وسیله ساز و آواز) و مزمار (نی) و شطرنج و هر گونه آلات لهو و ساخت صلیب‌ها و بت‌ها و ساختن انواع مشروبات حرام و ساختن ~~چیزی که مقدمه است برای فساد یا علت تامه برای آن است و هیچ جهت صلاحی در او نیست تعلیم و تعلم اینها~~ و ~~عمل~~ به ~~واسطه آن~~ ابزار و ~~اخذ اجرت بر آن و هر نوع تصرف در آن‌ها حرام است.<ref>همان~~.~~</ref>~~		* از راه صناعات و ساختن و پرداختن به ابزار و آلات مورد نیاز جامعه.

	~~طبق این~~ روایت ~~حضرت صادق(ع) صنعتی که کاربردش فقط در فساد است~~ و ~~هیچ صلاحی در آن نیست~~ و ~~نیز~~ هر ~~امری که لهو به حساب آید~~ و از ~~مصادیق لهو باشد،~~ حرام است ~~حال سئوال این است که مراد~~ از ~~لهو چیست که حضرت امام صادق(ع) آن را معیار حرمت قرار داده است؟~~		در روایت برای هر یکی از چهار طریقه و راه امرار معاش، دو جنبه بیان شده و گفته شده است که هر یک از این چهار روش بخشی حرام و بخشی حلال دارد، یعنی بخشی از داد و ستدها حرام و بخشی دیگر حلال است و امام برای هر کدام مثال زده تا بخش‌های حلال و حرام هر یک از طرق چهارگانه روشن و حجت بر همگان تمام گردد.<ref>ابن شعبه، حسن بن علی، تحف العقول، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۳ش، ص۳۳۱.</ref>

	این ~~واژه در لغت~~ به ~~معنای~~ هر ~~چیزی~~ است ~~که انسان را از کارهای مهم مفید او بازدارد~~ و به خود مشغول کند.<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۷۴۸.</ref> یعنی هر امری که موجب بازماندن انسان از مقصد حقیقی و ~~سبب غفلت او باشد اعم از این~~ که سر تا پا فساد باشد یا مقدمه ~~باشد~~ برای فساد ~~از مصادیق لهو~~ است و ~~مصادیق لهو فرق می‌کند~~.		راجع به بخش حلال صناعات مطابق روایت، ساختن، یادگرفتن و یاد دادن صنعت که فقط در راه درست و به صلاح جامعه به کار می‌رود یا معمولا در این راه به کار می‌رود هر چند ممکن است برخی در راه فساد هم استفاده کنند، جائز و حلال شمرده است و در ادامه روایت امام(ع) در رابطه با صناعات حرام می‌فرماید: «خدا آن صنعتی را حرام کرده که سر تا پا فساد باشد مانند ساختن کمانچه و مزمار و شطرنج و هر گونه آلات لهو و ساخت صلیب‌ها و بت‌ها و ساختن انواع مشروبات حرام و ساختن چیزی که مقدمه است برای فساد یا علت تامه برای آن است و هیچ جهت صلاحی در او نیست، تعلیم و یاد گرفتن آن‌ها و عمل به واسطه آن ابزار و اخذ اجرت بر آن و هر نوع تصرف در آن‌ها حرام است.<ref>تحف العقول، ص۳۳۱.</ref>

	~~# برخی به گونه ای است~~ که ~~هیچ کاربرد دیگری غیر از استفاده~~ در ~~طریق~~ فساد ~~ندارد~~ و هیچ ~~سود و منفعت عقلائی بر~~ آن ~~مترتب~~ نیست ~~نظیر غنا~~ و ~~ابزار و آلات آن، این دسته همیشه حرام است و تعلیم و تعلیم و خرید و فروش آلات آن گناه~~ و ~~معصیت است.~~		طبق این روایت حضرت صادق(ع) صنعتی که کاربردش فقط در فساد است و هیچ صلاحی در آن نیست و نیز هر امری که لهو به حساب آید و از مصادیق لهو باشد، حرام است.
	~~# برخی از امور ممکن است در شرائطی~~ از مصادیق لهو ~~باشد نظیر یادگرفتن و یاد دادن شطرنج و خرید و فروش آلات آن، که اگر چنین باشد~~ حرام است به همان اعتبار لهو بودنش. ولی اگر در شرائط و زمانی از لهو بودن خارج شد و دیگر از مصادیق لهو به حساب نیامد و در جامعه فقط به عنوان بازی فکری شد، دیگر نمی‌توان حکم به حرمت کرد.
	آنچه در روایت آمده و در مورد شطرنج حکم به حرمت یادگرفتن و یاد دادن و جمیع امور مربوط به آن شده است، قطعا در شرائط و زمانی بوده که شطرنج مصداق برای لهو بوده و الآن هم اگر به همان لهویت خود باقی باشد و هیچ فایده عقلی بر آن مترتب نباشد، باز هم محکوم به حرمت است لذا مفاد روایت هیچ منافاتی با فتوای مرحوم امام خمینی (ره) مبنی بر جواز شطرنج ندارد زیرا ایشان می‌فرماید:

	در فرضی که شطرنج ~~فایده اش~~ ورزش فکری باشد و در آن برد و باختی نباشد و از آلات قمار بودن خارج شده باشد، حرام نیست.<ref>موسوی خمینی، سید روح الله، استفتائات، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۱۰.</ref>		==واژه‌شناسی لهو==
			واژه لهو در لغت به معنای هر چیزی است که انسان را از کارهای مهم و مفید بازدارد و به خود مشغول کند.<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۷۴۸.</ref> یعنی هر امری که موجب بازماندن انسان از مقصد حقیقی و سبب غفلت او باشد اعم از این که سر تا پا فساد باشد یا مقدمه باشد برای فساد از مصادیق لهو است و مصادیق لهو متفاوت است.

			==مصادیق لهو==
			* برخی به گونه‌ای است که هیچ کاربرد دیگری غیر از استفاده در طریق فساد ندارد و هیچ سود و منفعت عقلائی بر آن مترتب نیست، مانند ابزار و آلات غنا با توجه به شرح و توضیح مراجع تقلید.

			* برخی از امور ممکن است در شرائطی از مصادیق لهو باشد در صورت وجود این شراط حرام است. اما اگر در شرائط و زمانی از لهو بودن خارج شود و از مصادیق آن به حساب نیامد و در جامعه به عنوان بازی فکری رواج داشته باشد، نمی‌توان حکم به حرمت آن کرد.
			آنچه در روایت آمده و در مورد شطرنج حکم به حرمت آن شده است، در شرائط و زمانی بوده که شطرنج مصداق لهو بوده و در حال حاضر هم اگر مصداق لهو بودن بوجود آید و فایده عقلی بر آن مترتب نباشد، باز محکوم به حرمت است. لذا مفاد روایت هیچ منافاتی با فتوای مراجع تقلید مبنی بر جواز شطرنج ندارد زیرا چنین استدلال شده است: «در فرضی که شطرنج فایده‌اش ورزش فکری باشد و در آن برد و باختی نباشد و از آلات قمار بودن خارج شده باشد، حرام نیست.»<ref>موسوی خمینی، سید روح الله، استفتائات، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۱۰.</ref>

	در نتیجه این گونه نیست که هر چه موجب سرگرمی باشد، اگر چه از آلات قمار یا موسیقی مطرب نباشد، ممنوع باشد بلکه قابل استفاده هستند و باید دقت شود که داخل عناوین حرام، نباشد.
	{{پایان پاسخ}}		{{پایان پاسخ}}
	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}

	== معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر ==		== معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر ==
	۱ـ شاکری، شکر الله، لهو و لعب در فقه اسلامی.		* شاکری، شکر الله، لهو و لعب در فقه اسلامی.

	۲ـ فخار طوسی، جواد، در محضر شیخ انصاری، دارالحکمه، دوم، ۱۳۸۳، ج۱، ص۳۴.		* فخار طوسی، جواد، در محضر شیخ انصاری، دارالحکمه، دوم، ۱۳۸۳، ج۱، ص۳۴.

	۳ـ محمدی خراسانی، علی، شرح مکاسب، انتشارات دارالفکر، سوم، ۱۳۸۲، ج۱، ص۸.		* محمدی خراسانی، علی، شرح مکاسب، انتشارات دارالفکر، سوم، ۱۳۸۲، ج۱، ص۸.
	{{پایان مطالعه بیشتر}}		{{پایان مطالعه بیشتر}}

خط ۴۹:		خط ۵۱:
	{{تکمیل مقاله		{{تکمیل مقاله
	\| شناسه =		\| شناسه =
	\| تیترها =		\| تیترها = شد
	\| ویرایش =		\| ویرایش = شد
	\| لینک‌دهی =		\| لینک‌دهی =
	\| ناوبری =		\| ناوبری =

Rahmani در ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۲۸

2021-09-30T08:28:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۵۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
	در تحف العقول از امام صادق ~~علیه السّلام~~ نقل شده: ~~«إنما حرم الله الصناعه آلتی حرام هی کلها آلتی یجیئ منها الفساد محضا نظیر البرابط والمزامیر والشطرنج وکل ملهو~~ به ~~والصلبان والأصنام وما أشبه ذلک من صناعات الأشربه الحرام وما یکون منه وفیه الفساد محضا».~~ که ~~یعنی~~ آنچه باعث لهو باشد حرام است. منظور از لهو ~~این‌جا چیست که حرام اعلام شده؟ و~~ آیا اموری که انسان ~~صرفاً~~ برای تفریح و سرگرمی می‌کند حرام است؟		در تحف العقول از امام صادق(ع)نقل شده: {{متن عربی\|إِنَّمَا حَرَّمَ اللَّهُ الصِّنَاعَةَ الَّتِي هِيَ حَرَامٌ كُلُّهَا الَّتِي يَجِي‌ءُ مِنْهَا الْفَسَادُ مَحْضاً نَظِيرَ الْبَرَابِطِ وَ الْمَزَامِيرِ وَ الشِّطْرَنْجِ وَ كُلِّ مَلْهُوٍّ بِهِ وَ الصُّلْبَانِ وَ الْأَصْنَامِ وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ مِنْ صِنَاعَاتِ الْأَشْرِبَةِ الْحَرَامِ وَ مَا يَكُونُ مِنْهُ وَ فِيهِ الْفَسَادُ مَحْضاً}} به طور کلی به این معنا است که آنچه باعث لهو باشد حرام است. منظور از لهو چیست؟ آیا اموری که انسان برای تفریح و سرگرمی می‌کند نیز حرام است؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	آنچه در ~~سئوال~~ آمده بخشی از روایتی است که در کتاب ~~ارزشمند~~ تحف العقول از قول امام صادق(ع) آمده وحضرت بر اساس این روایت در جواب پرسشگری که از طرق و راه‌های کسب معیشت و امرار معاش بندگان سئوال کرده است، قواعد کلی را به شرح ذیل بیان نموده و فرموده است جمیع طرق و راه‌های امرار معاش مردم چهار طریقه است.		آنچه در سوال آمده بخشی از روایتی است که در کتاب تحف العقول از قول امام صادق(ع) آمده وحضرت بر اساس این روایت در جواب پرسشگری که از طرق و راه‌های کسب معیشت و امرار معاش بندگان سئوال کرده است، قواعد کلی را به شرح ذیل بیان نموده و فرموده است جمیع طرق و راه‌های امرار معاش مردم چهار طریقه است.

	# از طریق ولایت و قبول ریاست و مسئولیت در حکومت (مثلا کسی برود استاندار شود و از این طریق امرار معاش نماید).		# از طریق ولایت و قبول ریاست و مسئولیت در حکومت (مثلا کسی برود استاندار شود و از این طریق امرار معاش نماید).

Rahmani: ابرابزار

2021-09-28T05:36:09Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{شروع متن}}
{{سوال}}
در تحف العقول از امام صادق علیه السّلام نقل شده: «إنما حرم الله الصناعه آلتی حرام هی کلها آلتی یجیئ منها الفساد محضا نظیر البرابط والمزامیر والشطرنج وکل ملهو به والصلبان والأصنام وما أشبه ذلک من صناعات الأشربه الحرام وما یکون منه وفیه الفساد محضا». که یعنی آنچه باعث لهو باشد حرام است. منظور از لهو این‌جا چیست که حرام اعلام شده؟ و آیا اموری که انسان صرفاً برای تفریح و سرگرمی می‌کند حرام است؟
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
آنچه در سئوال آمده بخشی از روایتی است که در کتاب ارزشمند تحف العقول از قول امام صادق(ع) آمده وحضرت بر اساس این روایت در جواب پرسشگری که از طرق و راه‌های کسب معیشت و امرار معاش بندگان سئوال کرده است، قواعد کلی را به شرح ذیل بیان نموده و فرموده است جمیع طرق و راه‌های امرار معاش مردم چهار طریقه است.

# از طریق ولایت و قبول ریاست و مسئولیت در حکومت (مثلا کسی برود استاندار شود و از این طریق امرار معاش نماید).
# از طریق تجارت و داد و ستد امرار معاش کند.
# از راه اجاره دادن و اجیر شدن اخذ اجرت کند و امرار معاش نماید.
همانند کارگران که روز مزد یا قراردادی کار می‌کنند.

۴. از راه صناعات و ساختن و پرداختن به ابزار و آلات مورد نیاز جامعه مالی به دست آورد و زندگی نماید.

در روایت برای هر یکی از چهار طریقه و راه امرار معاش، دو جنبه و دو بخش بیان شده و گفته شده که هر یکی از این چهار طریقه بخشی حرام و بخشی حلال دارد یعنی بخشی از داد و ستدها حرام و بخشی دیگر حلال است و همین‌طور آن سه راه دیگر و امام برای هر کدام مثال زده تا بخش‌های حلال و حرام هر یک از طرق چهارگانه روشن و حجت بر همگان تمام گردد.<ref>ابن شعبه، حسن بن علی، تحف العقول، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۳ش، ص۳۳۱.</ref>

راجع به بخش حلال صناعات مطابق این روایت، ساختن، یادگرفتن و یاد دادن صنعت که فقط در راه صلاح به کار می‌رود یا معمولا در این راه به کار می‌رود هر چند ممکن است برخی در راه فساد هم استفاده کنند، جائز و حلال شمرده است و در ادامه روایت امام(ع) در رابطه با صناعات حرام فرموده است: «خدا آن صنعتی را حرام کرده که سر تا پا فساد باشد (یعنی هیچ جهت صلاحی در آن دیده نشود) مثل ساختن کمانچه (وسیله ساز و آواز) و مزمار (نی) و شطرنج و هر گونه آلات لهو و ساخت صلیب‌ها و بت‌ها و ساختن انواع مشروبات حرام و ساختن چیزی که مقدمه است برای فساد یا علت تامه برای آن است و هیچ جهت صلاحی در او نیست تعلیم و تعلم اینها و عمل به واسطه آن ابزار و اخذ اجرت بر آن و هر نوع تصرف در آن‌ها حرام است.<ref>همان.</ref>

طبق این روایت حضرت صادق(ع) صنعتی که کاربردش فقط در فساد است و هیچ صلاحی در آن نیست و نیز هر امری که لهو به حساب آید و از مصادیق لهو باشد، حرام است حال سئوال این است که مراد از لهو چیست که حضرت امام صادق(ع) آن را معیار حرمت قرار داده است؟

این واژه در لغت به معنای هر چیزی است که انسان را از کارهای مهم مفید او بازدارد و به خود مشغول کند.<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۷۴۸.</ref> یعنی هر امری که موجب بازماندن انسان از مقصد حقیقی و سبب غفلت او باشد اعم از این که سر تا پا فساد باشد یا مقدمه باشد برای فساد از مصادیق لهو است و مصادیق لهو فرق می‌کند.

# برخی به گونه ای است که هیچ کاربرد دیگری غیر از استفاده در طریق فساد ندارد و هیچ سود و منفعت عقلائی بر آن مترتب نیست نظیر غنا و ابزار و آلات آن، این دسته همیشه حرام است و تعلیم و تعلیم و خرید و فروش آلات آن گناه و معصیت است.
# برخی از امور ممکن است در شرائطی از مصادیق لهو باشد نظیر یادگرفتن و یاد دادن شطرنج و خرید و فروش آلات آن، که اگر چنین باشد حرام است به همان اعتبار لهو بودنش. ولی اگر در شرائط و زمانی از لهو بودن خارج شد و دیگر از مصادیق لهو به حساب نیامد و در جامعه فقط به عنوان بازی فکری شد، دیگر نمی‌توان حکم به حرمت کرد.
آنچه در روایت آمده و در مورد شطرنج حکم به حرمت یادگرفتن و یاد دادن و جمیع امور مربوط به آن شده است، قطعا در شرائط و زمانی بوده که شطرنج مصداق برای لهو بوده و الآن هم اگر به همان لهویت خود باقی باشد و هیچ فایده عقلی بر آن مترتب نباشد، باز هم محکوم به حرمت است لذا مفاد روایت هیچ منافاتی با فتوای مرحوم امام خمینی (ره) مبنی بر جواز شطرنج ندارد زیرا ایشان می‌فرماید:

در فرضی که شطرنج فایده اش ورزش فکری باشد و در آن برد و باختی نباشد و از آلات قمار بودن خارج شده باشد، حرام نیست.<ref>موسوی خمینی، سید روح الله، استفتائات، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۱۰.</ref>

در نتیجه این گونه نیست که هر چه موجب سرگرمی باشد، اگر چه از آلات قمار یا موسیقی مطرب نباشد، ممنوع باشد بلکه قابل استفاده هستند و باید دقت شود که داخل عناوین حرام، نباشد.
{{پایان پاسخ}}
{{مطالعه بیشتر}}

== معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر ==
۱ـ شاکری، شکر الله، لهو و لعب در فقه اسلامی.

۲ـ فخار طوسی، جواد، در محضر شیخ انصاری، دارالحکمه، دوم، ۱۳۸۳، ج۱، ص۳۴.

۳ـ محمدی خراسانی، علی، شرح مکاسب، انتشارات دارالفکر، سوم، ۱۳۸۲، ج۱، ص۸.
{{پایان مطالعه بیشتر}}

== منابع ==
{{پانویس}}
{{شاخه
| شاخه اصلی = حدیث
| شاخه فرعی۱ = فقه الحدیث
| شاخه فرعی۲ =
| شاخه فرعی۳ =
}}
{{تکمیل مقاله
| شناسه =
| تیترها =
| ویرایش =
| لینک‌دهی =
| ناوبری =
| نمایه =
| تغییر مسیر =
| ارجاعات =
| بازبینی =
| تکمیل =
| اولویت =
| کیفیت =
}}
{{پایان متن}}