مسایل اقتصادی در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Fabbasi: تکمیل اولیه مقاله

2023-05-29T10:19:36Z

تکمیل اولیه مقاله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ویرایش\|fabbasi}}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
خط ۹:		خط ۸:
	منابع طبیعی که در طبیعت وجود دارد و بشر دخالتی در آن ندارد عبارتند از: زمين؛ آب‌هاي طبيعي؛ گياهان، مراتع، جنگل‌هاي طبيعي؛ دريا و ثروت‌هاي دريايي؛ بادها و ابرها؛ حيوانات.		منابع طبیعی که در طبیعت وجود دارد و بشر دخالتی در آن ندارد عبارتند از: زمين؛ آب‌هاي طبيعي؛ گياهان، مراتع، جنگل‌هاي طبيعي؛ دريا و ثروت‌هاي دريايي؛ بادها و ابرها؛ حيوانات.

	منابعی كه با كمك دست بشر بعنوان منبع اقتصادي مطرح مي‌شود عبارتند از: كشاورزي؛ زنبور‌داري؛ ~~صنعت؛ استخراج معدن~~.		منابعی كه با كمك دست بشر بعنوان منبع اقتصادي مطرح مي‌شود عبارتند از: كشاورزي؛ زنبور‌داري؛ صنعت.

	==منابع طبیعی اقتصادی در قرآن==		==منابع طبیعی اقتصادی در قرآن==

	موضوع اقتصاد، در بر گيرنده ~~خواست‌ها، نيازها~~ و ~~بلند پروازي‌هاي~~ بشر است. ~~بر اين اساس، بحث پيرامون~~ منابع تامين كننده اين ~~نيازها مطرح مي‌شود~~.<ref>وزيري فرد، محمد جواد، مسائل اقتصادي در تفسير الميزان؛ تهران، انتشارات امير كبير، ۱۳۷۶.</ref> خداوند در [[قرآن]]، منابع مهم تأمين نيازهای بشر را معرّفي مي‌كند. مانند منابع طبيعي اقتصادی كه خداوند در طبيعت به قرار داده است و بشر ~~دخالتی در آن ندارد~~.		موضوع اقتصاد، در بر گيرنده خواست‌ها و نيازهاي بشر است. منابع اقتصادی تامين كننده اين خواست‌ها و نيازهاست.<ref>وزيري فرد، محمد جواد، مسائل اقتصادي در تفسير الميزان؛ تهران، انتشارات امير كبير، ۱۳۷۶.</ref> خداوند در [[قرآن]]، منابع مهم تأمين نيازهای بشر را معرّفي مي‌كند. مانند منابع طبيعي اقتصادی كه خداوند در طبيعت قرار داده است و بشر می‌تواند از آه بهره‌برداری کند.

	'''۱. زمين'''		'''۱. زمين'''
خط ۲۳:		خط ۲۲:
	'''۲. آب‌هاي طبيعي'''		'''۲. آب‌هاي طبيعي'''

	قرآن وقتی خالق جهان را معرفی می‌کند، می‌گوید او كسي است كه از آسمان آبي فرستاد كه نوشيدن شما از آن است و گيا‌هان و درختاني كه حيوانات خود را در آن به چرا مي‌بريد نيز از آن است: {{قرآن\| هُوَ الَّذي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَكُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فيهِ تُسيمُونَ\|سوره=نحل\|آیه=۱۰}} در قرآن اشارات فراواني به آب‌ها شده است.<ref>سوره انبياء، آیه۳۰. سوره ابراهيم، آیه۳۲ . سوره رعد، آیه۳ . سوره زمر، آیه۲۱ .</ref>		قرآن وقتی [[خدا\|خالق جهان]] را معرفی می‌کند، می‌گوید او كسي است كه از آسمان آبي فرستاد كه نوشيدن شما از آن است و گيا‌هان و درختاني كه حيوانات خود را در آن به چرا مي‌بريد نيز از آن است: {{قرآن\| هُوَ الَّذي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَكُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فيهِ تُسيمُونَ\|سوره=نحل\|آیه=۱۰}} در قرآن اشارات فراواني به آب‌ها شده است که می‌تواند نیازهای بشریت را تأمین کند.<ref>سوره انبياء، آیه۳۰. سوره ابراهيم، آیه۳۲ . سوره رعد، آیه۳ . سوره زمر، آیه۲۱ .</ref>

	'''۳. گياهان، مراتع، جنگل‌هاي طبيعي'''		'''۳. گياهان، مراتع، جنگل‌هاي طبيعي'''

	در ارتباط با اين منبع اقتصادي نيز آيات فراواني وجود دارد.<ref>سوره عبس، آیه۳۲-۲۷. سوره نمل، آیه۱۱-۱۰.</ref> به‌عنوان نمونه به يك مورد آن اشاره مي‌شود: {{قرآن\|وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها وَ الْجِبالَ أَرْساها مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ\|ترجمه= و زمين را بعد از آن گسترش داد و از آن آب و چراگاهش را بيرون آورد و كوه‌ها را ثابت و محكم نمود همه اين‌ها براي ~~بهره گيري~~ شما و چهار پايان‌تان است.\|سوره=نازعات\|آیه=۳۳-۳۰}}		در ارتباط با اين منبع اقتصادي نيز آيات فراواني وجود دارد.<ref>سوره عبس، آیه۳۲-۲۷. سوره نمل، آیه۱۱-۱۰.</ref> به‌عنوان نمونه به يك مورد آن اشاره مي‌شود: {{قرآن\|وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها . أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها . وَ الْجِبالَ أَرْساها . مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ\|ترجمه= و زمين را بعد از آن گسترش داد و از آن آب و چراگاهش را بيرون آورد و كوه‌ها را ثابت و محكم نمود. همه اين‌ها براي بهره‌گيري شما و چهار پايان‌تان است.\|سوره=نازعات\|آیه=۳۳-۳۰}}

	'''۴. دريا و ثروت‌هاي دريايي'''		'''۴. دريا و ثروت‌هاي دريايي'''

	از ~~مهمترين~~ منابع اقتصادي كه قرآن مطرح ~~مي‌كند اين منبع عظيم است كه قرآن در آيات فراواني به آن اشاره~~ مي‌كند.<ref>سوره فاطر، آیه۱۲. سوره مائده، آیه۹۶.</ref> ~~به يك مورد اشاره مي‌شود~~: {{قرآن\| وَ هُوَ الَّذي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَه تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْكَ مَواخِرَ فيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ\|ترجمه= او كسى است كه دريا را مسخّر ساخت تا از آن، گوشت تازه بخوريد؛ و زيورى براى پوشيدن از آن استخراج كنيد؛ و كشتي‌ها را مى‏‌بينى كه سينه دريا را مى‏‌شكافند تا شما از فضل خدا بهره گيريد؛ شايد شكر نعمت‌هاى او را بجا آوريد.\|سوره=نحل\|آیه=۱۴}}		دریا از مهم‌ترين منابع اقتصادي است كه قرآن مطرح مي‌كند.<ref>سوره فاطر، آیه۱۲. سوره مائده، آیه۹۶.</ref> استفاده ماهی‌ها و زیورآلات دریایی یکی از این منابع طبیعی در دل دریاست: {{قرآن\| وَ هُوَ الَّذي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَه تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْكَ مَواخِرَ فيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ\|ترجمه= او كسى است كه دريا را مسخّر ساخت تا از آن، گوشت تازه بخوريد؛ و زيورى براى پوشيدن از آن استخراج كنيد؛ و كشتي‌ها را مى‏‌بينى كه سينه دريا را مى‏‌شكافند تا شما از فضل خدا بهره گيريد؛ شايد شكر نعمت‌هاى او را بجا آوريد.\|سوره=نحل\|آیه=۱۴}}

	'''۵. بادها و ابرها'''		'''۵. بادها و ابرها'''

	آيات فراواني در قرآن ~~شريف~~ وجود دارد كه ابرها و بادها را بعنوان منابع مهم اقتصادي معرفي مي‌كند.<ref>سوره حجر، آیه۲۲. سوره نبأ، آیه۱۵-۱۴. سوره سبأ، آیه۱۲ و . . .</ref> ~~به‌عنوان نمونه~~ به ~~يك مورد اشاره مي شود~~: {{قرآن\| وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ يُرْسِلَ الرِّياحَ مُبَشِّراتٍ وَ لِيُذيقَكُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ\|ترجمه=و از آيات عظمت خدا اين است كه بادها را به‌عنوان بشارتگراني مي‌فرستد تا شما را از رحمتش بچشاند (و سيراب كند) و كشتي‌ها به فرمانش حركت كنند و از فضل او بهره گيريد شايد شكر گذاري كنيد.\|سوره=روم\|آیه=۴۶}}		آيات فراواني در قرآن وجود دارد كه ابرها و بادها را بعنوان منابع مهم اقتصادي معرفي مي‌كند.<ref>سوره حجر، آیه۲۲. سوره نبأ، آیه۱۵-۱۴. سوره سبأ، آیه۱۲ و . . .</ref> بادها رحمت الهی را به دنبال دارد که باروری ابرها و باراش باران و نیز حرکت کشتی‌های در دریا نمونه‌ای از رحمت‌هاست که مایه رونق اقتصادی از طریق کشاورزی و دریانوردی می‌شود: {{قرآن\| وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ يُرْسِلَ الرِّياحَ مُبَشِّراتٍ وَ لِيُذيقَكُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ\|ترجمه=و از آيات عظمت خدا اين است كه بادها را به‌عنوان بشارتگراني مي‌فرستد تا شما را از رحمتش بچشاند (و سيراب كند) و كشتي‌ها به فرمانش حركت كنند و از فضل او بهره گيريد شايد شكر گذاري كنيد.\|سوره=روم\|آیه=۴۶}}

	'''۶. حيوانات'''		'''۶. حيوانات'''

	استفاده از گوشت، شیر، پوست حیوانات و نیز حمل بار و سواری گرفتن از حیوانات یکی از منابع معرفی شده اقتصادی قرآن~~<ref>سوره انعام، آیه۳۸ و ۱۴۴-۱۴۲. سوره يس، آیه۷۳-۷۱. سوره طه،آیه۵۴-۵۳ و . . .</ref>~~ است ~~تا آنجا كه سوره‌اي از قرآن كريم به نام «انعام» اختصاص يافته است كه جهت رعايت اختصار به يك آيه اشاره مي شود~~: {{قرآن\|وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فيها دِفْ‏ءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ. وَ لَكُمْ فيها جَمالٌ حينَ تُريحُونَ وَ حينَ تَسْرَحُونَ. وَ تَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ إِلى‏ بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بالِغيهِ إِلاَّ بِشِقِّ الْأَنْفُسِ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ. وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَميرَ لِتَرْكَبُوها وَ زينَه وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ\|ترجمه= و چهارپايان را آفريد؛ در حالى كه در آنها، براى شما وسيله پوشش و منافع ديگرى است؛ و از گوشت آنها مى‏خوريد! و در آنها براى شما زينت و شكوه است به هنگامى كه آنها را به استراحت‌گاه‌شان بازمى‏گردانيد، و هنگامى كه به صحرا مى‏فرستيد! آنها بارهاى سنگين شما را به شهرى حمل مى‏‌كنند كه جز با مشقّت زياد، به آن نمى‏‌رسيديد؛ پروردگارتان رؤوف و رحيم است! همچنين اسب‌ها و استرها و الاغ‌ها را آفريد تا بر آنها سوار شويد و زينت شما باشد و چيزهايى مى‏آفريند كه نمى‏دانيد.\|سوره=نحل\|آیه=۸-۵}}		استفاده از گوشت، شیر، پوست حیوانات و نیز حمل بار و سواری گرفتن از حیوانات یکی از منابع معرفی شده اقتصادی قرآن است: {{قرآن\|وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فيها دِفْ‏ءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ. وَ لَكُمْ فيها جَمالٌ حينَ تُريحُونَ وَ حينَ تَسْرَحُونَ. وَ تَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ إِلى‏ بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بالِغيهِ إِلاَّ بِشِقِّ الْأَنْفُسِ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ. وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَميرَ لِتَرْكَبُوها وَ زينَه وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ\|ترجمه= و چهارپايان را آفريد؛ در حالى كه در آنها، براى شما وسيله پوشش و منافع ديگرى است؛ و از گوشت آنها مى‏خوريد! و در آنها براى شما زينت و شكوه است به هنگامى كه آنها را به استراحت‌گاه‌شان بازمى‏گردانيد، و هنگامى كه به صحرا مى‏فرستيد! آنها بارهاى سنگين شما را به شهرى حمل مى‏‌كنند كه جز با مشقّت زياد، به آن نمى‏‌رسيديد؛ پروردگارتان رؤوف و رحيم است! همچنين اسب‌ها و استرها و الاغ‌ها را آفريد تا بر آنها سوار شويد و زينت شما باشد و چيزهايى مى‏آفريند كه نمى‏دانيد.\|سوره=نحل\|آیه=۸-۵}}

			قرآن در سوره‌های مختلف به بهره‌وری جامعه از حیوانات اشاره کرده است.<ref>سوره انعام، آیه۳۸ و ۱۴۴-۱۴۲. سوره يس، آیه۷۳-۷۱. سوره طه،آیه۵۴-۵۳ و . . .</ref>

	==منابع اقتصادی قرآن با دخالت بشری==		==منابع اقتصادی قرآن با دخالت بشری==

	قرآن در کنار منابع طبیعی اقتصادی به منابعی اشاره دارد که با تلاش بشریت بدست می‌آید.		قرآن در کنار منابع طبیعی اقتصادی به منابعی اشاره دارد که با تلاش بشریت و استفاده بهینه از منابع طبیعی بدست می‌آید.

	'''۱. كشاورزي'''		'''۱. كشاورزي'''
خط ۵۵:		خط ۵۶:
	'''۳. صنعت'''		'''۳. صنعت'''

	يكي از منابع مهم اقتصادي صنعت است كه قرآن كريم در آيات متعدّدي به آن اشاره فرموده است.<ref>سوره طه، آیه۸۸-۸۷. سوره رعد، آیه۱۷. سوره كهف، آیه۹۷-۹۴. سوره حديد، آیه۲۵. سوره يونس، آیه۲۲. سوره هود، آیه۳۸-۳۷ و . . .</ref> خداوند به [[مقام حضرت داود(ع) در قرآن\|حضرت داود(ع)]] زره‌بافی را یاد داد تا هزینه زندگی خود را با فروش آن تأمین کند: {{قرآن\|وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَه لَبُوسٍ لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنْتُمْ شاكِرُونَ\|ترجمه=و ساختن زره را بخاطر شما به او تعليم داديم، تا شما را در جنگ‌هاي‌تان حفظ كند؛ آيا شكرگزار (اين نعمت‌هاى خدا) هستيد.\|سوره=انبیاء\|آیه=۸۰}}		يكي از منابع مهم اقتصادي صنعت است كه قرآن كريم در آيات متعدّدي به آن اشاره فرموده است.<ref>سوره طه، آیه۸۸-۸۷. سوره رعد، آیه۱۷. سوره كهف، آیه۹۷-۹۴. سوره حديد، آیه۲۵. سوره يونس، آیه۲۲. سوره هود، آیه۳۸-۳۷ و . . .</ref>

			صنعت زره‌بافی و به سخن دیگر صنعت نظامی و دفاعی یکی از منابع اقتصادی است که با فروش هم می‌توان نیازهای اجتماعی را برطرف کرد و هم می‌توان قدرت نظامی را تقویت کرد. خداوند به [[مقام حضرت داود(ع) در قرآن\|حضرت داود(ع)]] زره‌بافی را یاد داد تا هزینه زندگی خود را با فروش آن تأمین کند: {{قرآن\|وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَه لَبُوسٍ لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنْتُمْ شاكِرُونَ\|ترجمه=و ساختن زره را بخاطر شما به او تعليم داديم، تا شما را در جنگ‌هاي‌تان حفظ كند؛ آيا شكرگزار (اين نعمت‌هاى خدا) هستيد.\|سوره=انبیاء\|آیه=۸۰}}

	صنعت آهن یکی دیگر از منابع اقتصادی است که در قرآن آمده است: {{قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْميزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَديدَ فيهِ بَأْسٌ شَديدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزيزٌ \|ترجمه=ما رسولان خود را با دلايل روشن فرستاديم و با آنها كتاب (آسمانى) و ميزان (شناسايى حقّ از باطل و قوانين عادلانه) نازل كرديم تا مردم قيام به عدالت كنند؛ و آهن را نازل كرديم كه در آن نيروى شديد و منافعى براى مردم است، تا خداوند بداند چه كسى او و رسولانش را يارى مى‏‌كند بى‏آنكه او را ببينند؛ خداوند قوىّ و شكست‏‌ناپذير است.\|سوره=حدید\|آیه=۲۵}}		صنعت آهن یکی دیگر از منابع اقتصادی است که در قرآن آمده است: {{قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْميزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَديدَ فيهِ بَأْسٌ شَديدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزيزٌ \|ترجمه=ما رسولان خود را با دلايل روشن فرستاديم و با آنها كتاب (آسمانى) و ميزان (شناسايى حقّ از باطل و قوانين عادلانه) نازل كرديم تا مردم قيام به عدالت كنند؛ و آهن را نازل كرديم كه در آن نيروى شديد و منافعى براى مردم است، تا خداوند بداند چه كسى او و رسولانش را يارى مى‏‌كند بى‏آنكه او را ببينند؛ خداوند قوىّ و شكست‏‌ناپذير است.\|سوره=حدید\|آیه=۲۵}}

Fabbasi: /* منابع اقتصادی قرآن با دخالت بشری */

2023-05-28T10:08:27Z

منابع اقتصادی قرآن با دخالت بشری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۸
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	'''۲. زنبور‌داري'''		'''۲. زنبور‌داري'''

	قرآن عسل را شفابخش معرفی کرده است که می‌رساند علاوه بر منبع اقتصادی بودن زنبور عسل، می‌تواند در بهداشت و پیشگیری از بیمارها هم موثر باشد: {{قرآن\| وَ أَوْحى‏ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ . ثُمَّ كُلي‏ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكي‏ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلاً يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآيَه لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ\|ترجمه= و پروردگار تو به زنبور عسل «وحى» (و الهام غريزى) نمود كه: «از كوه‏‌ها و درختان و داربست‌هايى كه مردم مى‏سازند، خانه‏‌هايى برگزين! سپس از تمام ثمرات (و شيره گل‌ها) بخور و راه‏‌هايى را كه پروردگارت براى تو تعيين كرده است، براحتى بپيما! «از درون شكم آنها، نوشيدنى با رنگهاى مختلف خارج مى‏‌شود كه در آن، شفا براى مردم است؛ به يقين در اين امر، نشانه روشنى است براى جمعيّتى كه مى‏‌انديشند.\|سوره=نحل\|~~آیه۶۹~~-۶۸}}		قرآن عسل را شفابخش معرفی کرده است که می‌رساند علاوه بر منبع اقتصادی بودن زنبور عسل، می‌تواند در بهداشت و پیشگیری از بیمارها هم موثر باشد: {{قرآن\| وَ أَوْحى‏ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ . ثُمَّ كُلي‏ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكي‏ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلاً يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآيَه لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ\|ترجمه= و پروردگار تو به زنبور عسل «وحى» (و الهام غريزى) نمود كه: «از كوه‏‌ها و درختان و داربست‌هايى كه مردم مى‏سازند، خانه‏‌هايى برگزين! سپس از تمام ثمرات (و شيره گل‌ها) بخور و راه‏‌هايى را كه پروردگارت براى تو تعيين كرده است، براحتى بپيما! «از درون شكم آنها، نوشيدنى با رنگهاى مختلف خارج مى‏‌شود كه در آن، شفا براى مردم است؛ به يقين در اين امر، نشانه روشنى است براى جمعيّتى كه مى‏‌انديشند.\|سوره=نحل\|آیه=۶۹-۶۸}}

	'''۳. صنعت'''		'''۳. صنعت'''

Fabbasi در ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۵

2023-05-28T10:05:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۵
خط ۸۱:		خط ۸۱:
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =
	\| تغییر مسیر =		\| تغییر مسیر = شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| بازبینی =		\| بازبینی =

Fabbasi: ایجاد مدخل: مسایل اقتصادی در قرآن

2023-05-28T10:02:54Z

ایجاد مدخل: مسایل اقتصادی در قرآن

صفحهٔ تازه

{{ویرایش|fabbasi}}
{{شروع متن}}
{{سوال}}
آيا قرآن به مسائل اقتصادي اشاره دارد؟
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
قرآن منابع اقتصادي و تأمين معاش بشر را، دو گونه، معرّفي مي‌كند: اول: منابع طبيعي بدون دخالت بشر. دوّم: منابعي كه با كمك دست بشر بعنوان منبع اقتصادي مطرح مي‌شود.

منابع طبیعی که در طبیعت وجود دارد و بشر دخالتی در آن ندارد عبارتند از: زمين؛ آب‌هاي طبيعي؛ گياهان، مراتع، جنگل‌هاي طبيعي؛ دريا و ثروت‌هاي دريايي؛ بادها و ابرها؛ حيوانات.

منابعی كه با كمك دست بشر بعنوان منبع اقتصادي مطرح مي‌شود عبارتند از: كشاورزي؛ زنبور‌داري؛ صنعت؛ استخراج معدن.

==منابع طبیعی اقتصادی در قرآن==

موضوع اقتصاد، در بر گيرنده خواست‌ها، نيازها و بلند پروازي‌هاي بشر است. بر اين اساس، بحث پيرامون منابع تامين كننده اين نيازها مطرح مي‌شود.<ref>وزيري فرد، محمد جواد، مسائل اقتصادي در تفسير الميزان؛ تهران، انتشارات امير كبير، ۱۳۷۶.</ref> خداوند در [[قرآن]]، منابع مهم تأمين نيازهای بشر را معرّفي مي‌كند. مانند منابع طبيعي اقتصادی كه خداوند در طبيعت به قرار داده است و بشر دخالتی در آن ندارد.

'''۱. زمين'''

بهره‌وری از فراورده‌های زمين يكى از منابع طبیعی اقتصادی است كه انسان از منافع مستقيم و غيرمستقيم آن بهره مى‌‏برد: {{قرآن|هُوَ الَّذي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولاً فَامْشُوا في‏ مَناكِبِها وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَ إِلَيْهِ النُّشُورُ| ترجمه=او كسى است كه زمين را براى شما رام كرد، بر شانه‌‏هاى آن راه برويد و از روزي‌هاى خداوند بخوريد؛ و بازگشت و اجتماع همه به سوى اوست.|سوره=ملک|آیه=۱۵}}

قرآن در آیاتی دیگری نیز به این منبع اقتصادی اشاره کرده است.<ref>سوره بقره، آیه۱۶۴. سوره یونس، آیه۲۴. سوره فاطر، آیه۹. سوره نحل، آیه۶۵. سوره نمل، آیه۶۰. سوره عنكبوت، آیه۶۳. سوره جاثیه، آیه۵. سوره فرقان، آیه ۴۸ و ۴۹. سوره حج، آیه۵ و ۶۳. سوره طه، آیه۵۳. </ref>

'''۲. آب‌هاي طبيعي'''

قرآن وقتی خالق جهان را معرفی می‌کند، می‌گوید او كسي است كه از آسمان آبي فرستاد كه نوشيدن شما از آن است و گيا‌هان و درختاني كه حيوانات خود را در آن به چرا مي‌بريد نيز از آن است: {{قرآن| هُوَ الَّذي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَكُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فيهِ تُسيمُونَ|سوره=نحل|آیه=۱۰}} در قرآن اشارات فراواني به آب‌ها شده است.<ref>سوره انبياء، آیه۳۰. سوره ابراهيم، آیه۳۲ . سوره رعد، آیه۳ . سوره زمر، آیه۲۱ .</ref>

'''۳. گياهان، مراتع، جنگل‌هاي طبيعي'''

در ارتباط با اين منبع اقتصادي نيز آيات فراواني وجود دارد.<ref>سوره عبس، آیه۳۲-۲۷. سوره نمل، آیه۱۱-۱۰.</ref> به‌عنوان نمونه به يك مورد آن اشاره مي‌شود: {{قرآن|وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها وَ الْجِبالَ أَرْساها مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ|ترجمه= و زمين را بعد از آن گسترش داد و از آن آب و چراگاهش را بيرون آورد و كوه‌ها را ثابت و محكم نمود همه اين‌ها براي بهره گيري شما و چهار پايان‌تان است.|سوره=نازعات|آیه=۳۳-۳۰}}

'''۴. دريا و ثروت‌هاي دريايي'''

از مهمترين منابع اقتصادي كه قرآن مطرح مي‌كند اين منبع عظيم است كه قرآن در آيات فراواني به آن اشاره مي‌كند.<ref>سوره فاطر، آیه۱۲. سوره مائده، آیه۹۶.</ref> به يك مورد اشاره مي‌شود: {{قرآن| وَ هُوَ الَّذي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَه تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْكَ مَواخِرَ فيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ|ترجمه= او كسى است كه دريا را مسخّر ساخت تا از آن، گوشت تازه بخوريد؛ و زيورى براى پوشيدن از آن استخراج كنيد؛ و كشتي‌ها را مى‏‌بينى كه سينه دريا را مى‏‌شكافند تا شما از فضل خدا بهره گيريد؛ شايد شكر نعمت‌هاى او را بجا آوريد.|سوره=نحل|آیه=۱۴}}

'''۵. بادها و ابرها'''

آيات فراواني در قرآن شريف وجود دارد كه ابرها و بادها را بعنوان منابع مهم اقتصادي معرفي مي‌كند.<ref>سوره حجر، آیه۲۲. سوره نبأ، آیه۱۵-۱۴. سوره سبأ، آیه۱۲ و . . .</ref> به‌عنوان نمونه به يك مورد اشاره مي شود: {{قرآن| وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ يُرْسِلَ الرِّياحَ مُبَشِّراتٍ وَ لِيُذيقَكُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ|ترجمه=و از آيات عظمت خدا اين است كه بادها را به‌عنوان بشارتگراني مي‌فرستد تا شما را از رحمتش بچشاند (و سيراب كند) و كشتي‌ها به فرمانش حركت كنند و از فضل او بهره گيريد شايد شكر گذاري كنيد.|سوره=روم|آیه=۴۶}}

'''۶. حيوانات'''

استفاده از گوشت، شیر، پوست حیوانات و نیز حمل بار و سواری گرفتن از حیوانات یکی از منابع معرفی شده اقتصادی قرآن<ref>سوره انعام، آیه۳۸ و ۱۴۴-۱۴۲. سوره يس، آیه۷۳-۷۱. سوره طه،آیه۵۴-۵۳ و . . .</ref> است تا آنجا كه سوره‌اي از قرآن كريم به نام «انعام» اختصاص يافته است كه جهت رعايت اختصار به يك آيه اشاره مي شود: {{قرآن|وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فيها دِفْ‏ءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ. وَ لَكُمْ فيها جَمالٌ حينَ تُريحُونَ وَ حينَ تَسْرَحُونَ. وَ تَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ إِلى‏ بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بالِغيهِ إِلاَّ بِشِقِّ الْأَنْفُسِ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ. وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَميرَ لِتَرْكَبُوها وَ زينَه وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ|ترجمه= و چهارپايان را آفريد؛ در حالى كه در آنها، براى شما وسيله پوشش و منافع ديگرى است؛ و از گوشت آنها مى‏خوريد! و در آنها براى شما زينت و شكوه است به هنگامى كه آنها را به استراحت‌گاه‌شان بازمى‏گردانيد، و هنگامى كه به صحرا مى‏فرستيد! آنها بارهاى سنگين شما را به شهرى حمل مى‏‌كنند كه جز با مشقّت زياد، به آن نمى‏‌رسيديد؛ پروردگارتان رؤوف و رحيم است! همچنين اسب‌ها و استرها و الاغ‌ها را آفريد تا بر آنها سوار شويد و زينت شما باشد و چيزهايى مى‏آفريند كه نمى‏دانيد.|سوره=نحل|آیه=۸-۵}}

==منابع اقتصادی قرآن با دخالت بشری==

قرآن در کنار منابع طبیعی اقتصادی به منابعی اشاره دارد که با تلاش بشریت بدست می‌آید.

'''۱. كشاورزي'''

کشاورزی یکی از منابع اقتصادی است که قرآن بدان اشاره دارد: {{قرآن|الَّذي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً وَ السَّماءَ بِناءً وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ| ترجمه=آن كس كه زمين را بستر شما، و آسمان را همچون سقفى بالاى سر شما قرار داد؛ و از آسمان آبى فرو فرستاد؛ و به وسيله آن، ميوه‏‌ها را پرورش داد؛ تا روزى شما باشد.|سوره=بقره|آیه=۲۲}}

'''۲. زنبور‌داري'''

قرآن عسل را شفابخش معرفی کرده است که می‌رساند علاوه بر منبع اقتصادی بودن زنبور عسل، می‌تواند در بهداشت و پیشگیری از بیمارها هم موثر باشد: {{قرآن| وَ أَوْحى‏ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ . ثُمَّ كُلي‏ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكي‏ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلاً يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآيَه لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ|ترجمه= و پروردگار تو به زنبور عسل «وحى» (و الهام غريزى) نمود كه: «از كوه‏‌ها و درختان و داربست‌هايى كه مردم مى‏سازند، خانه‏‌هايى برگزين! سپس از تمام ثمرات (و شيره گل‌ها) بخور و راه‏‌هايى را كه پروردگارت براى تو تعيين كرده است، براحتى بپيما! «از درون شكم آنها، نوشيدنى با رنگهاى مختلف خارج مى‏‌شود كه در آن، شفا براى مردم است؛ به يقين در اين امر، نشانه روشنى است براى جمعيّتى كه مى‏‌انديشند.|سوره=نحل|آیه۶۹-۶۸}}

'''۳. صنعت'''

يكي از منابع مهم اقتصادي صنعت است كه قرآن كريم در آيات متعدّدي به آن اشاره فرموده است.<ref>سوره طه، آیه۸۸-۸۷. سوره رعد، آیه۱۷. سوره كهف، آیه۹۷-۹۴. سوره حديد، آیه۲۵. سوره يونس، آیه۲۲. سوره هود، آیه۳۸-۳۷ و . . .</ref> خداوند به [[مقام حضرت داود(ع) در قرآن|حضرت داود(ع)]] زره‌بافی را یاد داد تا هزینه زندگی خود را با فروش آن تأمین کند: {{قرآن|وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَه لَبُوسٍ لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنْتُمْ شاكِرُونَ|ترجمه=و ساختن زره را بخاطر شما به او تعليم داديم، تا شما را در جنگ‌هاي‌تان حفظ كند؛ آيا شكرگزار (اين نعمت‌هاى خدا) هستيد.|سوره=انبیاء|آیه=۸۰}}

صنعت آهن یکی دیگر از منابع اقتصادی است که در قرآن آمده است: {{قرآن|لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْميزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَديدَ فيهِ بَأْسٌ شَديدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزيزٌ |ترجمه=ما رسولان خود را با دلايل روشن فرستاديم و با آنها كتاب (آسمانى) و ميزان (شناسايى حقّ از باطل و قوانين عادلانه) نازل كرديم تا مردم قيام به عدالت كنند؛ و آهن را نازل كرديم كه در آن نيروى شديد و منافعى براى مردم است، تا خداوند بداند چه كسى او و رسولانش را يارى مى‏‌كند بى‏آنكه او را ببينند؛ خداوند قوىّ و شكست‏‌ناپذير است.|سوره=حدید|آیه=۲۵}}
خداوند علوم مورد نیاز ساخت ابزارها از آهن را به حضرت داود(ع) یاد داد: {{قرآن|وَ لَقَدْ آتَيْنا داوُدَ مِنَّا فَضْلاً يا جِبالُ أَوِّبي‏ مَعَهُ وَ الطَّيْرَ وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَديدَ |ترجمه=و ما به داوود از سوى خود فضيلتى بزرگ بخشيديم؛ (ما به كوه‌‏ها و پرندگان گفتيم:) اى كوه‏‌ها و اى پرندگان! با او هم‏‌آواز شويد و همراه او تسبيح خدا گوييد! و آهن را براى او نرم كرديم.|سوره=سبأ|آیه=۱۰}}

صنعت سدسازی یکی دیگر از منابع معرفی شده قرآن است: {{قرآن| آتُوني‏ زُبَرَ الْحَديدِ حَتَّى إِذا ساوى‏ بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قالَ انْفُخُوا حَتَّى إِذا جَعَلَهُ ناراً قالَ آتُوني‏ أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْراً |ترجمه=(ذوالقرنین گفت:) قطعات بزرگ آهن برايم بياوريد! تا وقتى كه كاملًا ميان دو كوه را پوشانيد، گفت: در آن بدميد! (آنها دميدند) تا قطعات آهن را سرخ و گداخته كرد، و گفت: « (اكنون) مس مذاب برايم بياوريد تا بر روى آن بريزم!|سوره=کهف|آیه=۹۶}}

==معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر==

* محمد حسين ابراهيمي؛ اقتصاد در قرآن، قم، دفتر تبليغات اسلامي، چاپ اول، ۱۳۷۵ش.

==منابع==
<references />
{{شاخه
| شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن
| شاخه فرعی۱ = مسایل اجتماعی در قرآن
| شاخه فرعی۲ = مسایل اقتصادی در قرآن
| شاخه فرعی۳ =
}}
{{تکمیل مقاله
| شناسه = شد
| تیترها = شد
| ویرایش =
| لینک‌دهی = شد
| ناوبری =
| نمایه =
| تغییر مسیر =
| ارجاعات =
| بازبینی =
| تکمیل =
| اولویت = ج
| کیفیت = ج
}}
{{پایان متن}}