مراحل کلی مبارزه با نفس - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazarzadeh: جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

2026-05-13T07:34:32Z

جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۴
خط ۷:		خط ۷:
	یکی از مهم‌ترین عوامل سعادت و تکامل معنوی انسان مبارزه با هواهای نفسانی است. با نفسی باید مبارزه کرد که باعث فساد و تباهی انسان می‌شود و آن نفس اَمّاره است که از درون به بدی فرمان می‌دهد؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید:{{قرآن\|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحِیمٌ\|ترجمه=من خود را از گناه تبرئه نمی‌کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می‌دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛ زیرا پروردگارم بسیار آمرزنده و مهربان است.\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}		یکی از مهم‌ترین عوامل سعادت و تکامل معنوی انسان مبارزه با هواهای نفسانی است. با نفسی باید مبارزه کرد که باعث فساد و تباهی انسان می‌شود و آن نفس اَمّاره است که از درون به بدی فرمان می‌دهد؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید:{{قرآن\|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحِیمٌ\|ترجمه=من خود را از گناه تبرئه نمی‌کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می‌دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛ زیرا پروردگارم بسیار آمرزنده و مهربان است.\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}

	در آیات و روایات و توصیه‌های اخلاقی و عرفانی و ادبیات ما، پیروی از هوای نفس سرچشمه همه خطاها و گمراهی‌ها به شمار آمده است و سبب هلاکت و نابودی انسان دانسته شده است.<ref>مجلسی، محمد باقر، ~~بحارالانوار،~~ ج۶۷، ص۶۴، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.</ref> بنابراین منظور از مبارزه با نفس، مقابله با نفسی است که انسان را به حرکت در مسیر ظلمت و شقاوت أمر می‌کند. نکته قابل توجه و مهم این است که موفقیت در این مبارزه حیاتی فقط با نظر لطف و رحمت الهی قابل تحقق است؛{{قرآن\|إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی\|ترجمه=مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}و شخصی که قدم در این مسیر می‌گذارد لازم است که همواره دست نیاز به رحمت معبود بلند کند و از او کمک بخواهد.		در آیات و روایات و توصیه‌های اخلاقی و عرفانی و ادبیات ما، پیروی از هوای نفس سرچشمه همه خطاها و گمراهی‌ها به شمار آمده است و سبب هلاکت و نابودی انسان دانسته شده است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۶۷، ص۶۴، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.</ref> بنابراین منظور از مبارزه با نفس، مقابله با نفسی است که انسان را به حرکت در مسیر ظلمت و شقاوت أمر می‌کند. نکته قابل توجه و مهم این است که موفقیت در این مبارزه حیاتی فقط با نظر لطف و رحمت الهی قابل تحقق است؛{{قرآن\|إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی\|ترجمه=مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}و شخصی که قدم در این مسیر می‌گذارد لازم است که همواره دست نیاز به رحمت معبود بلند کند و از او کمک بخواهد.

	== مراحل مبارزه با نفس ==		== مراحل مبارزه با نفس ==

Nazarzadeh: جایگزینی متن - '|شاخه فرعی' به '| شاخه فرعی'

2021-03-18T11:56:56Z

جایگزینی متن - '|شاخه فرعی' به '| شاخه فرعی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مارس ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۲۶
خط ۵۹:		خط ۵۹:
	{{شاخه		{{شاخه
	\| شاخه اصلی = اخلاق		\| شاخه اصلی = اخلاق
	\|شاخه فرعی۱ = تهذیب نفس		\| شاخه فرعی۱ = تهذیب نفس
	\|شاخه فرعی۲ = خودشناسی		\| شاخه فرعی۲ = خودشناسی
	\|شاخه فرعی۳ =		\| شاخه فرعی۳ =
	}}		}}
	{{تکمیل مقاله		{{تکمیل مقاله

127.0.0.1: جایگزینی متن - ' | ارجاعات =' به ' | ارجاعات = | بازبینی نویسنده = '

2021-03-07T11:30:26Z

جایگزینی متن - ' | ارجاعات =' به ' | ارجاعات = | بازبینی نویسنده = '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۰
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	\| تغییر مسیر =شد		\| تغییر مسیر =شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
			\| بازبینی نویسنده =
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =

Razavi.r در ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۳۸

2021-01-30T17:38:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۲۱:۰۸
خط ۷:		خط ۷:
	یکی از مهم‌ترین عوامل سعادت و تکامل معنوی انسان مبارزه با هواهای نفسانی است. با نفسی باید مبارزه کرد که باعث فساد و تباهی انسان می‌شود و آن نفس اَمّاره است که از درون به بدی فرمان می‌دهد؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید:{{قرآن\|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحِیمٌ\|ترجمه=من خود را از گناه تبرئه نمی‌کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می‌دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛ زیرا پروردگارم بسیار آمرزنده و مهربان است.\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}		یکی از مهم‌ترین عوامل سعادت و تکامل معنوی انسان مبارزه با هواهای نفسانی است. با نفسی باید مبارزه کرد که باعث فساد و تباهی انسان می‌شود و آن نفس اَمّاره است که از درون به بدی فرمان می‌دهد؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید:{{قرآن\|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحِیمٌ\|ترجمه=من خود را از گناه تبرئه نمی‌کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می‌دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛ زیرا پروردگارم بسیار آمرزنده و مهربان است.\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}

	در آیات و روایات و توصیه‌های اخلاقی و عرفانی و ادبیات ما، پیروی از هوای نفس سرچشمه همه خطاها و گمراهی‌ها به شمار آمده است و سبب هلاکت و نابودی انسان دانسته شده است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۶۷، ص۶۴، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.</ref> بنابراین منظور از مبارزه با نفس، مقابله با نفسی ~~هست~~ که انسان را به ~~سمت~~ ظلمت و شقاوت أمر می‌کند. نکته قابل توجه و مهم این است که موفقیت در این مبارزه حیاتی فقط با نظر لطف و رحمت الهی قابل تحقق است؛{{قرآن\|إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی\|ترجمه=مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}و شخصی که قدم در این مسیر ~~می‌گذرد~~ لازم است که همواره دست نیاز به رحمت معبود بلند کند و از او کمک بخواهد.		در آیات و روایات و توصیه‌های اخلاقی و عرفانی و ادبیات ما، پیروی از هوای نفس سرچشمه همه خطاها و گمراهی‌ها به شمار آمده است و سبب هلاکت و نابودی انسان دانسته شده است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۶۷، ص۶۴، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.</ref> بنابراین منظور از مبارزه با نفس، مقابله با نفسی است که انسان را به حرکت در مسیر ظلمت و شقاوت أمر می‌کند. نکته قابل توجه و مهم این است که موفقیت در این مبارزه حیاتی فقط با نظر لطف و رحمت الهی قابل تحقق است؛{{قرآن\|إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی\|ترجمه=مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}و شخصی که قدم در این مسیر می‌گذارد لازم است که همواره دست نیاز به رحمت معبود بلند کند و از او کمک بخواهد.

	== مراحل مبارزه با نفس ==		== مراحل مبارزه با نفس ==
خط ۳۲:		خط ۳۲:

	== رعایت ترتیب در مراحل مبارزه با نفس ==		== رعایت ترتیب در مراحل مبارزه با نفس ==
	البته باید گفت که برای مقابله با نفس مراحل گوناگونی از جهات مختلف گفته شده است مانند اینکه ابتدا باید مبارزه کرد برای معصیت نکردن، سپس وارد مراحل بالاتر شد مثل ترک ~~مکروهات، مباحات، خلاف مروت و …~~.		البته باید گفت که برای مقابله با نفس مراحل گوناگونی از جهات مختلف گفته شده است مانند اینکه ابتدا باید مبارزه کرد برای معصیت نکردن، سپس وارد مراحل بالاتر شد مثل ترک مکروهات.

	ذکر این مراحل به منزله آن است که اینها در طول یکدیگر می‌باشند یعنی اینکه ابتدا باید شخص از خواب غفلت و بی‌مبالاتی بیدار شود و از راه اشتباهی که می‌رود بازگردد و با توبه واقعی در مسیر عبودیت پروردگار قدم بردارد، رفتارهای خود را همیشه زیر نظر گیرد و برخلاف رضایت او عمل نکند. در طی این مسیر آنچه مقدم است عبارت است از انجام امور واجب و ترک حرام ها؛ لذا با وجود ارتکاب گناهان،انجام مستحبات و ترک ~~مباحات~~ چندان برای انسان مفید نخواهد بود.		ذکر این مراحل به منزله آن است که اینها در طول یکدیگر می‌باشند یعنی اینکه ابتدا باید شخص از خواب غفلت و بی‌مبالاتی بیدار شود و از راه اشتباهی که می‌رود بازگردد و با توبه واقعی در مسیر عبودیت پروردگار قدم بردارد، رفتارهای خود را همیشه زیر نظر گیرد و برخلاف رضایت او عمل نکند. در طی این مسیر آنچه مقدم است عبارت است از انجام امور واجب و ترک حرام ها؛ لذا با وجود ارتکاب گناهان،انجام مستحبات و ترک مکروهات چندان برای انسان مفید نخواهد بود.

			لازم به ذکر است که جهاد با نفس به منظور از بین بردن غریزه نیست و از نظر اسلام نفس اماره باید به کنترل فطرت درآید و برآورده ساختن خواسته های غریزه در چارچوب قوانین الهی نه تنها اشکالی ندارد بلکه در اغلب موارد ثواب هم خواهد داشت.

	== مطالعه بیشتر ==		== مطالعه بیشتر ==
خط ۶۷:		خط ۶۹:
	\| لینک‌دهی =شد		\| لینک‌دهی =شد
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =شد
	\| تغییر مسیر =شد		\| تغییر مسیر =شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
خط ۷۶:		خط ۷۸:
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

			[[رده:تهذیب نفس]]
			[[رده:خودسازی]]
			[[رده:فضایل اخلاقی]]

Aslanzadeh در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۰۲

2020-12-24T11:02:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۳۲
خط ۷:		خط ۷:
	یکی از مهم‌ترین عوامل سعادت و تکامل معنوی انسان مبارزه با هواهای نفسانی است. با نفسی باید مبارزه کرد که باعث فساد و تباهی انسان می‌شود و آن نفس اَمّاره است که از درون به بدی فرمان می‌دهد؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید:{{قرآن\|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحِیمٌ\|ترجمه=من خود را از گناه تبرئه نمی‌کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می‌دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛ زیرا پروردگارم بسیار آمرزنده و مهربان است.\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}		یکی از مهم‌ترین عوامل سعادت و تکامل معنوی انسان مبارزه با هواهای نفسانی است. با نفسی باید مبارزه کرد که باعث فساد و تباهی انسان می‌شود و آن نفس اَمّاره است که از درون به بدی فرمان می‌دهد؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید:{{قرآن\|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحِیمٌ\|ترجمه=من خود را از گناه تبرئه نمی‌کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می‌دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛ زیرا پروردگارم بسیار آمرزنده و مهربان است.\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}

	در آیات و روایات و توصیه‌های اخلاقی و عرفانی و ادبیات ما، پیروی از هوای نفس سرچشمه همه خطاها و گمراهی‌ها به شمار آمده است و سبب هلاکت و نابودی انسان دانسته شده است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۶۷، ص۶۴، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.</ref> بنابراین منظور از مبارزه با نفس، مقابله با نفسی هست که انسان را به سمت ظلمت و شقاوت أمر می‌کند. نکته قابل توجه و مهم این است که موفقیت در این مبارزه حیاتی فقط با نظر لطف و رحمت الهی قابل تحقق است؛{{قرآن\|~~وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ~~ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی\|ترجمه=~~من خود را از گناه تبرئه نمی‌کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می‌دهد~~ مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}و شخصی که قدم در این مسیر می‌گذرد لازم است که همواره دست نیاز به رحمت معبود بلند کند و از او کمک بخواهد.		در آیات و روایات و توصیه‌های اخلاقی و عرفانی و ادبیات ما، پیروی از هوای نفس سرچشمه همه خطاها و گمراهی‌ها به شمار آمده است و سبب هلاکت و نابودی انسان دانسته شده است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۶۷، ص۶۴، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.</ref> بنابراین منظور از مبارزه با نفس، مقابله با نفسی هست که انسان را به سمت ظلمت و شقاوت أمر می‌کند. نکته قابل توجه و مهم این است که موفقیت در این مبارزه حیاتی فقط با نظر لطف و رحمت الهی قابل تحقق است؛{{قرآن\|إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی\|ترجمه=مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}و شخصی که قدم در این مسیر می‌گذرد لازم است که همواره دست نیاز به رحمت معبود بلند کند و از او کمک بخواهد.

	== مراحل مبارزه با نفس ==		== مراحل مبارزه با نفس ==

Aslanzadeh در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۰۰

2020-12-24T11:00:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۳۰
خط ۲۳:		خط ۲۳:

	=== مشارطه و مراقبه و محاسبه ===		=== مشارطه و مراقبه و محاسبه ===
	یکی از مراحل حساس خود سازی و مبارزه با نفس در مسیر سالکان الی الله که در واقع برنامه ~~مستمروعملی~~ جهاد با نفس است و بدون آن راه تکامل به نتیجه نمی‌رسد، زیر نظر گرفتن دقیق اعمال و رفتارهاست که با مشخص کردن برنامه و مراقبت دائمی و نهایتاً بررسی و نتیجه‌گیری به سرانجام می‌رسد.		یکی از مراحل حساس خود سازی و مبارزه با نفس در مسیر سالکان الی الله که در واقع برنامه مستمر و عملی جهاد با نفس است و بدون آن راه تکامل به نتیجه نمی‌رسد، زیر نظر گرفتن دقیق اعمال و رفتارهاست که با مشخص کردن برنامه و مراقبت دائمی و نهایتاً بررسی و نتیجه‌گیری به سرانجام می‌رسد.
	مشارطه که آن را «معاهده» نیز می‌گویند، عبارت است از شرط و تعهد انسان بر ترک معصیت و انجام دادن تکالیف و ادای وظایف و ایفای مسئوولیت‌ها و پای‌بندی به عهد پیمانی که بسته است.		مشارطه که آن را «معاهده» نیز می‌گویند، عبارت است از شرط و تعهد انسان بر ترک معصیت و انجام دادن تکالیف و ادای وظایف و ایفای مسئوولیت‌ها و پای‌بندی به عهد و پیمانی که بسته است.
	مراقبه یعنی انسان پس از آن که با خود عهد و پیمان بست که خلاف نکند، باید در تمام اوضاع و احوال مراقب خود باشد.		مراقبه یعنی انسان پس از آن که با خود عهد و پیمان بست که خلاف نکند، باید در تمام اوضاع و احوال مراقب خود باشد و تمام سعی خود را به کار گیرد که از عهده انجام تعهدها برآید.
	محاسبه یعنی حساب‌رسی و بازنگری نسبت به گذشته و تعهد نسبت به آینده. ~~محاسبه آن است که~~ انسان هر روز از خود ~~حساب‌رسی کند~~ که چه طاعتی یا معصیتی مرتکب شده است. اگر طاعتی داشته بر آن بیفزاید و اگر گناهی مرتکب شده در جبران آن بکوشد.		محاسبه یعنی حساب‌رسی و بازنگری نسبت به گذشته و تعهد نسبت به آینده. یعنی انسان در پایان روز یک بازبینی نسبت به اعمال و حرکات و سکنات خود داشته باشد و ببیند که چه طاعتی یا معصیتی مرتکب شده است. اگر طاعتی داشته بر آن بیفزاید و اگر گناهی مرتکب شده در جبران آن بکوشد.

	== تذکر ==		== تذکر ==
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	البته باید گفت که برای مقابله با نفس مراحل گوناگونی از جهات مختلف گفته شده است مانند اینکه ابتدا باید مبارزه کرد برای معصیت نکردن، سپس وارد مراحل بالاتر شد مثل ترک مکروهات، مباحات، خلاف مروت و ….		البته باید گفت که برای مقابله با نفس مراحل گوناگونی از جهات مختلف گفته شده است مانند اینکه ابتدا باید مبارزه کرد برای معصیت نکردن، سپس وارد مراحل بالاتر شد مثل ترک مکروهات، مباحات، خلاف مروت و ….

	ذکر این مراحل به منزله آن است که اینها در طول یکدیگر می‌باشند یعنی اینکه ابتدا باید شخص از غفلت و بی‌مبالاتی بیدار شود و از راه اشتباهی که می‌رود بازگردد و ~~سپس~~ با توبه واقعی ~~بقیه مراحل~~ را طی ~~کند.~~ با وجود ~~انجام گناه کبیره،~~ مستحبات و ترک مباحات چندان برای انسان مفید نخواهد بود.		ذکر این مراحل به منزله آن است که اینها در طول یکدیگر می‌باشند یعنی اینکه ابتدا باید شخص از خواب غفلت و بی‌مبالاتی بیدار شود و از راه اشتباهی که می‌رود بازگردد و با توبه واقعی در مسیر عبودیت پروردگار قدم بردارد، رفتارهای خود را همیشه زیر نظر گیرد و برخلاف رضایت او عمل نکند. در طی این مسیر آنچه مقدم است عبارت است از انجام امور واجب و ترک حرام ها؛ لذا با وجود ارتکاب گناهان،انجام مستحبات و ترک مباحات چندان برای انسان مفید نخواهد بود.

	== مطالعه بیشتر ==		== مطالعه بیشتر ==

Aslanzadeh در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۱

2020-12-24T10:41:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۱۱
خط ۷:		خط ۷:
	یکی از مهم‌ترین عوامل سعادت و تکامل معنوی انسان مبارزه با هواهای نفسانی است. با نفسی باید مبارزه کرد که باعث فساد و تباهی انسان می‌شود و آن نفس اَمّاره است که از درون به بدی فرمان می‌دهد؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید:{{قرآن\|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحِیمٌ\|ترجمه=من خود را از گناه تبرئه نمی‌کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می‌دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛ زیرا پروردگارم بسیار آمرزنده و مهربان است.\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}		یکی از مهم‌ترین عوامل سعادت و تکامل معنوی انسان مبارزه با هواهای نفسانی است. با نفسی باید مبارزه کرد که باعث فساد و تباهی انسان می‌شود و آن نفس اَمّاره است که از درون به بدی فرمان می‌دهد؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید:{{قرآن\|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحِیمٌ\|ترجمه=من خود را از گناه تبرئه نمی‌کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می‌دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛ زیرا پروردگارم بسیار آمرزنده و مهربان است.\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}

	در آیات و روایات و توصیه‌های اخلاقی و عرفانی و ادبیات ما، پیروی از هوای نفس ~~سرچشمهٔ همهٔ~~ خطاها و گمراهی‌ها به شمار آمده است و سبب هلاکت و نابودی انسان دانسته شده است.~~[۲]~~ بنابراین منظور از ~~مبارزهٔ~~ با نفس، مقابله با نفسی هست که انسان را به سمت ظلمت و شقاوت أمر می‌کند. نکته قابل توجه و مهم این است که موفقیت در این مبارزه حیاتی فقط با نظر لطف و رحمت الهی قابل تحقق است؛ ~~انّ النفس لاماره بالسوء الا ما~~ رحم ~~ربّی؛~~ و شخصی که قدم در این مسیر می‌گذرد لازم است که همواره دست نیاز به رحمت معبود بلند کند و از او کمک بخواهد.		در آیات و روایات و توصیه‌های اخلاقی و عرفانی و ادبیات ما، پیروی از هوای نفس سرچشمه همه خطاها و گمراهی‌ها به شمار آمده است و سبب هلاکت و نابودی انسان دانسته شده است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۶۷، ص۶۴، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.</ref> بنابراین منظور از مبارزه با نفس، مقابله با نفسی هست که انسان را به سمت ظلمت و شقاوت أمر می‌کند. نکته قابل توجه و مهم این است که موفقیت در این مبارزه حیاتی فقط با نظر لطف و رحمت الهی قابل تحقق است؛{{قرآن\|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی\|ترجمه=من خود را از گناه تبرئه نمی‌کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می‌دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛\|سوره=یوسف(۱۲)\|آیه=۵۳}}و شخصی که قدم در این مسیر می‌گذرد لازم است که همواره دست نیاز به رحمت معبود بلند کند و از او کمک بخواهد.

	== مراحل مبارزه با نفس ==		== مراحل مبارزه با نفس ==
	عارفان و صاحب نظران سیر و سلوک برای ~~مبارزهٔ~~ با نفس مراحلی را ذکر کرده‌اند که آن مراحل باید یکی پس از دیگری طی شود. امام خمینی (ره) در کتاب «اربعین» خود برای مبارزه با نفس مراحلی را مطرح کرده‌اند که عبارت است از:		عارفان و صاحب نظران سیر و سلوک برای مبارزه با نفس مراحلی را ذکر کرده‌اند که آن مراحل باید یکی پس از دیگری طی شود. امام خمینی (ره) در کتاب «اربعین» خود برای مبارزه با نفس مراحلی را مطرح کرده‌اند که عبارت است از:

	=== یقظه ===		=== یقظه ===
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	=== تفکر و تدبر ===		=== تفکر و تدبر ===
	اندیشیدن در اینکه خدا انسان را برای چه خلق کرده است. این استعدادها و نعمت‌ها به چه منظوری و برای رسیدن به چه مقصودی فراهم شده‌اند؟ آیا صرفاً زندگی دنیا می‌تواند نهایت هدف از خلقت انسان و اوج حرکت او باشد؟		اندیشیدن در اینکه خدا انسان را برای چه خلق کرده است. این استعدادها و نعمت‌ها به چه منظوری و برای رسیدن به چه مقصودی فراهم شده‌اند؟ آیا صرفاً زندگی دنیا می‌تواند نهایت هدف از خلقت انسان و اوج حرکت او باشد؟
	~~امیرالمؤمنین~~ (~~علیه السلام~~) می‌فرمایند: ~~«لا علم کالتفکر؛~~ هیچ علمی هم‌چون تفکر و اندیشیدن نیست»~~[۳]~~		امام علی(ع)می‌فرمایند: «لاَ عِلْمَ كَالتَّفَكُّرِ؛ هیچ علمی هم‌چون تفکر و اندیشیدن نیست»<ref>سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغه (صبحی صالح)، کلمات قصار ۱۱۳، قم، هجرت، ۱۴۱۴ ق.</ref>

	=== عزم ===		=== عزم ===
خط ۲۹:		خط ۲۹:

	== تذکر ==		== تذکر ==
	از جمله اموری که می‌تواند در تمام مراحل، حرکت شخص سالک را تسهیل کند و در غلبه بر نفس او را مدد رساند «تذکّر» است. یعنی به یاد عظمت پروردگار بودن و نعمت‌های او را متذکر شدن و توجه داشتن به این که انسان در محضر خداست و باید در محضر او حیاء کند و از هر آنچه بر خلاف خواست و رضایت اوست اجتناب کند و بداند در هر حال خدا با اوست، که قرآن می‌فرماید: ~~«یا ایها الذین آمنوا اذکروا الله ذکراً کثیراً؛~~ ای ~~کسانی که~~ ایمان ~~آورده‌اید~~! خدا را ~~زیاد~~ یاد ~~کنید»[۴]~~		از جمله اموری که می‌تواند در تمام مراحل، حرکت شخص سالک را تسهیل کند و در غلبه بر نفس او را مدد رساند «تذکّر» است. یعنی به یاد عظمت پروردگار بودن و نعمت‌های او را متذکر شدن و توجه داشتن به این که انسان در محضر خداست و باید در محضر او حیاء کند و از هر آنچه بر خلاف خواست و رضایت اوست اجتناب کند و بداند در هر حال خدا با اوست، که قرآن می‌فرماید:{{قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا\|ترجمه=ای اهل ایمان! خدا را بسیار یاد کنید.\|سوره=احزاب(33)\|آیه=41}}

	== رعایت ترتیب در مراحل مبارزه با نفس ==		== رعایت ترتیب در مراحل مبارزه با نفس ==
	البته باید گفت که برای ~~مقابلهٔ~~ با نفس مراحل گوناگونی از جهات مختلف گفته شده است مانند اینکه ابتدا باید مبارزه کرد برای معصیت نکردن، سپس وارد مراحل بالاتر شد مثل ترک مکروهات، مباحات، خلاف مروت و ….		البته باید گفت که برای مقابله با نفس مراحل گوناگونی از جهات مختلف گفته شده است مانند اینکه ابتدا باید مبارزه کرد برای معصیت نکردن، سپس وارد مراحل بالاتر شد مثل ترک مکروهات، مباحات، خلاف مروت و ….

	ذکر این مراحل به منزله آن است که اینها در طول یکدیگر می‌باشند یعنی اینکه ابتدا باید شخص از غفلت و بی‌مبالاتی بیدار شود و از راه اشتباهی که می‌رود بازگردد و سپس با ~~توبهٔ~~ واقعی ~~بقیهٔ~~ مراحل را طی کند. با وجود انجام گناه کبیره، مستحبات و ترک مباحات چندان برای انسان مفید نخواهد بود.		ذکر این مراحل به منزله آن است که اینها در طول یکدیگر می‌باشند یعنی اینکه ابتدا باید شخص از غفلت و بی‌مبالاتی بیدار شود و از راه اشتباهی که می‌رود بازگردد و سپس با توبه واقعی بقیه مراحل را طی کند. با وجود انجام گناه کبیره، مستحبات و ترک مباحات چندان برای انسان مفید نخواهد بود.

	== مطالعه بیشتر ==		== مطالعه بیشتر ==
خط ۵۲:		خط ۵۲:

	== منابع ==		== منابع ==
	~~[۱]. سورهٔ یوسف، آیهٔ ۵۳.~~

	~~[۲]. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۶۷، ص۶۴، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.~~

	~~[۳]. سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغه (صبحی صالح)، کلمات قصار ۱۱۳، قم، هجرت، ۱۴۱۴ ق.~~

	~~[۴]. سورهٔ احزاب، آیهٔ ۴۱.~~

	~~[۵]. ورام بن ابی فراس، تنبیه الخواطر و نزهه النواظر، ج۲، ص۱۱۳، قم، فقیه، ۱۴۱۰ ق.~~

	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Aslanzadeh: ابرابزار

2020-12-24T09:31:32Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

Aslanzadeh در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۲۸

2020-12-24T09:28:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۵۸
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	يكي از مهم‏ترين عوامل سعادت و تكامل معنوي انسان مبارزه با هواهاي نفساني است.با نفسي بايد مبارزه كرد كه باعث فساد و تباهي انسان مي شود و آن نفس اَمّاره است كه از درون به بدي فرمان مي دهد؛ چنان كه قرآن مي فرمايد: ~~«و ما ابرّي نفسي انّ النفس لاماره بالسوء الا ما رحم ربّي؛ هرگز نفس~~ خود را تبرئه ~~نمي كنم كه~~ نفس (~~سركش~~) ~~بسيار به بدي ها فرمان مي دهد»[۱]~~		يكي از مهم‏ترين عوامل سعادت و تكامل معنوي انسان مبارزه با هواهاي نفساني است.با نفسي بايد مبارزه كرد كه باعث فساد و تباهي انسان مي شود و آن نفس اَمّاره است كه از درون به بدي فرمان مي دهد؛ چنان كه قرآن مي فرمايد:{{قرآن\|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ\|ترجمه=من خود را از گناه تبرئه نمی کنم؛ زیرا نفس طغیان گر، بسیار به بدی فرمان می دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛ زیرا پروردگارم بسیار آمرزنده و مهربان است.\|سوره=یوسف(12)\|آیه=53}}


	در آيات و روايات و توصيه هاي اخلاقي و عرفاني و ادبيات ما، پيروي از هواي نفس سرچشمۀ همۀ خطاها و گمراهي ها به شمار آمده است و سبب هلاكت و نابودي انسان دانسته شده است.[۲] بنابراين منظور از مبارزۀ با نفس، مقابله با نفسی هست که انسان را به سمت ظلمت و شقاوت أمر می‌کند.نکته قابل توجه و مهم این است که موفقیت در این مبارزه حیاتی فقط با نظر لطف و رحمت الهی قابل تحقق است؛ انّ النفس لاماره بالسوء الا ما رحم ربّي. و شخصی که قدم در این مسیر می‌گذرد لازم است که همواره دست نیاز به رحمت معبود بلند کند و از او کمک بخواهد.		در آيات و روايات و توصيه هاي اخلاقي و عرفاني و ادبيات ما، پيروي از هواي نفس سرچشمۀ همۀ خطاها و گمراهي ها به شمار آمده است و سبب هلاكت و نابودي انسان دانسته شده است.[۲] بنابراين منظور از مبارزۀ با نفس، مقابله با نفسی هست که انسان را به سمت ظلمت و شقاوت أمر می‌کند.نکته قابل توجه و مهم این است که موفقیت در این مبارزه حیاتی فقط با نظر لطف و رحمت الهی قابل تحقق است؛ انّ النفس لاماره بالسوء الا ما رحم ربّي. و شخصی که قدم در این مسیر می‌گذرد لازم است که همواره دست نیاز به رحمت معبود بلند کند و از او کمک بخواهد.

Aslanzadeh در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۲۱

2020-12-24T09:21:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۵۱
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	محاسبه يعني حساب‌رسي و بازنگري نسبت به گذشته و تعهد نسبت به آينده. محاسبه آن است كه انسان هر روز از خود حساب‌رسي كند كه چه طاعتي يا معصيتي مرتكب شده است. اگر طاعتي داشته بر آن بيفزايد و اگر گناهي مرتكب شده در جبران آن بكوشد.		محاسبه يعني حساب‌رسي و بازنگري نسبت به گذشته و تعهد نسبت به آينده. محاسبه آن است كه انسان هر روز از خود حساب‌رسي كند كه چه طاعتي يا معصيتي مرتكب شده است. اگر طاعتي داشته بر آن بيفزايد و اگر گناهي مرتكب شده در جبران آن بكوشد.

			== تذکر ==
	از جمله اموری که می‌تواند در تمام مراحل، حرکت شخص سالک را تسهیل کند و در غلبه بر نفس او را مدد رساند «تذکّر» است. یعنی به ياد عظمت پروردگار بودن و نعمت هاي او را متذكر شدن و توجه داشتن به اين كه انسان در محضر خداست و بايد در محضر او حیاء کند و از هر آنچه بر خلاف خواست و رضایت اوست اجتناب کند و بداند در هر حال خدا با اوست، كه قرآن مي فرمايد: «يا ايها الذين آمنوا اذكروا الله ذكراً كثيراً؛ اي كساني كه ايمان آورده ايد! خدا را زياد ياد كنيد»[۴]		از جمله اموری که می‌تواند در تمام مراحل، حرکت شخص سالک را تسهیل کند و در غلبه بر نفس او را مدد رساند «تذکّر» است. یعنی به ياد عظمت پروردگار بودن و نعمت هاي او را متذكر شدن و توجه داشتن به اين كه انسان در محضر خداست و بايد در محضر او حیاء کند و از هر آنچه بر خلاف خواست و رضایت اوست اجتناب کند و بداند در هر حال خدا با اوست، كه قرآن مي فرمايد: «يا ايها الذين آمنوا اذكروا الله ذكراً كثيراً؛ اي كساني كه ايمان آورده ايد! خدا را زياد ياد كنيد»[۴]

			== رعایت ترتیب در مراحل مبارزه با نفس ==
	البته بايد گفت كه براي مقابلۀ با نفس مراحل گوناگوني از جهات مختلف گفته شده است مانند اينكه ابتدا بايد مبارزه كرد براي معصيت نكردن، سپس وارد مراحل بالاتر شد مثل ترك مكروهات، مباحات، خلاف مروت و ... .		البته بايد گفت كه براي مقابلۀ با نفس مراحل گوناگوني از جهات مختلف گفته شده است مانند اينكه ابتدا بايد مبارزه كرد براي معصيت نكردن، سپس وارد مراحل بالاتر شد مثل ترك مكروهات، مباحات، خلاف مروت و ... .