قبة‌ الصخره - تاریخچهٔ نسخه‌ها

A.rezapour: /* معماری */

2023-10-26T08:59:07Z

معماری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۹
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (درگذشته ۸۶ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با [[عبدالله بن زبیر]] بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبر(ص)، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>		قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (درگذشته ۸۶ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با [[عبدالله بن زبیر]] بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبر(ص)، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>

	پیش از اینکه فلسطین به دست مسلمانان افتد، در شهر بیت المقدس بر روی تپه‌ای که حرم شریف{{یادداشت\|یعنی مکان مقدس که در قدس از سه مسجد تشکیل شده است: مسجدالصخره، مسجد عمر، مسجد الاقصی.}} نام دارد، معبدی از یهود برپا بود. این تپه بنا بر روایت یهود ~~صخره ای~~ است که خداوند به ابراهیم فرمان داده بود تا اسماعیل را در آنجا قربانی کند.<ref>حبیبی، ناهید، «سیر تطور بنای قبه الصخره تا قرن دوم هجری»،‌ آفاق علوم انسانی، سال دوم، شماره ۱۷، شهریور ۱۳۹۷ش، ص۱۸.</ref>		گفته شده پیش از اینکه فلسطین به دست مسلمانان افتد، در شهر بیت المقدس بر روی تپه‌ای که حرم شریف{{یادداشت\|یعنی مکان مقدس که در قدس از سه مسجد تشکیل شده است: مسجدالصخره، مسجد عمر، مسجد الاقصی.}} نام دارد، معبدی از یهود برپا بود. این تپه بنا بر روایت یهود صخره‌ای است که خداوند به ابراهیم فرمان داده بود تا اسماعیل را در آنجا قربانی کند.<ref>حبیبی، ناهید، «سیر تطور بنای قبه الصخره تا قرن دوم هجری»،‌ آفاق علوم انسانی، سال دوم، شماره ۱۷، شهریور ۱۳۹۷ش، ص۱۸.</ref>

	== معماری ==		== معماری ==

A.rezapour: /* جایگاه */

2023-10-26T08:54:52Z

جایگاه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۴
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (درگذشته ۸۶ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با [[عبدالله بن زبیر]] بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبر(ص)، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>		قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (درگذشته ۸۶ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با [[عبدالله بن زبیر]] بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبر(ص)، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>

			پیش از اینکه فلسطین به دست مسلمانان افتد، در شهر بیت المقدس بر روی تپه‌ای که حرم شریف{{یادداشت\|یعنی مکان مقدس که در قدس از سه مسجد تشکیل شده است: مسجدالصخره، مسجد عمر، مسجد الاقصی.}} نام دارد، معبدی از یهود برپا بود. این تپه بنا بر روایت یهود صخره ای است که خداوند به ابراهیم فرمان داده بود تا اسماعیل را در آنجا قربانی کند.<ref>حبیبی، ناهید، «سیر تطور بنای قبه الصخره تا قرن دوم هجری»،‌ آفاق علوم انسانی، سال دوم، شماره ۱۷، شهریور ۱۳۹۷ش، ص۱۸.</ref>

	== معماری ==		== معماری ==

A.rezapour: /* جایگاه */

2023-10-26T05:25:52Z

جایگاه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۵۵
خط ۷:		خط ۷:

	== جایگاه ==		== جایگاه ==
	قبةالصخره مشرف بر شهر کهن بیت‌المقدس است و از هر سوی شهر دیده می‌شود، اما کارکردهای بصری آن به عنوان پاسخ اسلام به کلیسای قیامت مسیحی در بخش غربی شهر است. ~~بزرگداشت~~ بسیاری از رخدادهای تاریخ مقدس همچون آغاز آفرینش، یا [[معراج پیامبر(ص)]] ~~و تقوای عامهٔ مردم که آن~~ را به ~~خود~~ صخره و ناحیهٔ پیرامون قبةالصخره پیوند ~~می‌داده‌اند~~. گفته شده علاوه بر مفاهیم اسلام‌گرایی فراگیر، قبةالصخره دارای مفاهیم محلی نیز هست. بخصوص زیارت‌گاهی محلی برای سوری‌ها و فلسطینی‌ها و اینکه اکنون نماد آرمان‌های ملی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>		قبةالصخره مشرف بر شهر کهن بیت‌المقدس است و از هر سوی شهر دیده می‌شود، اما کارکردهای بصری آن به عنوان پاسخ اسلام به کلیسای قیامت مسیحی در بخش غربی شهر است. بسیاری از رخدادهای تاریخ مقدس همچون آغاز آفرینش، یا [[معراج پیامبر(ص)]] را به این صخره و ناحیهٔ پیرامون قبةالصخره پیوند داده‌اند. گفته شده علاوه بر مفاهیم اسلام‌گرایی فراگیر، قبةالصخره دارای مفاهیم محلی نیز هست. بخصوص زیارت‌گاهی محلی برای سوری‌ها و فلسطینی‌ها و اینکه اکنون نماد آرمان‌های ملی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>

	قبةالصخره با گنبد طلایی و کاشی‌های آبی، سبز و فیروزه‌ای، در ۵۰۰ متری جنوبی مسجدالاقصی قرار دارد. بنای آن ~~را خلیفهٔ اموی، عبدالملک شروع و پسرش، ولید به اتمام رسانده که~~ حاوی آثار بسیاری از دورهٔ اسلامی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref> تأثیر شدید هنر ایران ساسانی و حتی اشکانی را در نخستین بنای مشهور اسلامی یعنی قبة الصخره ~~(نیمة دوم سدة ۱ق)~~ می‌توان به روشنی دید.<ref>سمسار، محمدحسن، «اسلیمی»، دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>		قبةالصخره با گنبد طلایی و کاشی‌های آبی، سبز و فیروزه‌ای، در ۵۰۰ متری جنوبی مسجدالاقصی قرار دارد. بنای آن حاوی آثار بسیاری از دورهٔ اسلامی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref> تأثیر شدید هنر ایران ساسانی و حتی اشکانی را در نخستین بنای مشهور اسلامی یعنی قبة الصخره می‌توان به روشنی دید.<ref>سمسار، محمدحسن، «اسلیمی»، دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>

	قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (~~متوفای ۸۶ه‍.ق~~) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با عبدالله بن زبیر بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج ~~پیامبرs،~~ محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری ~~خویش، می‌توانند دلایلی موجه برای این کار دانسته شوند~~.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>		قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (درگذشته ۸۶ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با [[عبدالله بن زبیر]] بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبر(ص)، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>

	== ~~ویژگی‌ها~~ ==		== معماری ==
	عبدالملک بن مروان دستور ساختمان قبةالصخره ــ نخستین بنای مبتنی بر خودآگاهی معماری اسلامی ــ را داد که هنوز هم یکی از باشکوه‌ترین کارهای هنری به‌شمار می‌آید. اهمیت آن از یک سو در گرو شکل و آرایه، و از سوی دیگر غنای مفاهیم هم پیوند آن و اثر شدیدش در شهر است.		عبدالملک بن مروان دستور ساختمان قبةالصخره ــ نخستین بنای مبتنی بر خودآگاهی معماری اسلامی ــ را داد که هنوز هم یکی از باشکوه‌ترین کارهای هنری به‌شمار می‌آید. اهمیت آن از یک سو در گرو شکل و آرایه، و از سوی دیگر غنای مفاهیم هم پیوند آن و اثر شدیدش در شهر است. این سازهٔ استوانه‌ای روی صخرهٔ شگفت‌انگیزی که بر سطح زمین پدیدار شده، و رأس یکی از تپه‌ها بوده است، قرار دارد. غاری طبیعی در آنجاست که طی سده‌ها بسیار وسعت یافته است. ۴ در با هشتی‌های کوچکی در جلو آنها در مرکزِ هریک از چهار جهت اصلیِ بنا جای دارد. اندیشهٔ ژرفی برای طرح قبةالصخره به‌کار گرفته شده بوده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>

	این سازهٔ استوانه‌ای روی صخرهٔ شگفت‌انگیزی که بر سطح زمین پدیدار شده، و رأس یکی از تپه‌ها بوده است، قرار دارد. غاری طبیعی در آنجاست که طی سده‌ها بسیار وسعت یافته است. ۴ در با هشتی‌های کوچکی در جلو آنها در مرکزِ هریک از چهار جهت اصلیِ بنا جای دارد. اندیشهٔ ژرفی برای طرح قبةالصخره به‌کار گرفته شده بوده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>

	== تاریخچه ==		== تاریخچه ==
خط ۲۳:		خط ۲۱:
	در کتاب موسوعة الفلسطینیه آمده است: «ساخت قبة الصخره که مهمترین بنا در وسط ساحت حرم شریف قدسی است، توسط عبدالملک بن مروان پنجمین خلیفه اموی آغاز شد. ساخت این بنا از سال ۶۸ق تا ۷۲ق طول کشید.»<ref>مرعشی، احمد و دیگران، موسوعه الفلسطینیه، دمشق، هیئه الموسوعه الفلسطینیه، ۱۹۸۴، چاپ اول، ج۳، ص۲۳.</ref> کتاب فضائل بیت‌المقدس نیز ساخت مسجد و قبه در بالای صخره را به عبدالملک بن مروان نسبت داده است.<ref>ابراهیم، محمود، فضائل بیت‌المقدس، کویت، الصفاه، ۱۴۰۶ ه‍. ق، چاپ اول، ص۵۵.</ref>		در کتاب موسوعة الفلسطینیه آمده است: «ساخت قبة الصخره که مهمترین بنا در وسط ساحت حرم شریف قدسی است، توسط عبدالملک بن مروان پنجمین خلیفه اموی آغاز شد. ساخت این بنا از سال ۶۸ق تا ۷۲ق طول کشید.»<ref>مرعشی، احمد و دیگران، موسوعه الفلسطینیه، دمشق، هیئه الموسوعه الفلسطینیه، ۱۹۸۴، چاپ اول، ج۳، ص۲۳.</ref> کتاب فضائل بیت‌المقدس نیز ساخت مسجد و قبه در بالای صخره را به عبدالملک بن مروان نسبت داده است.<ref>ابراهیم، محمود، فضائل بیت‌المقدس، کویت، الصفاه، ۱۴۰۶ ه‍. ق، چاپ اول، ص۵۵.</ref>

	اکرم زعیتر نویسنده کتاب سرگذشت [[فلسطین]] می‌نویسد: «[[عمر بن خطاب\|عمر]] به طرف شهر [[قدس]] حرکت کرد… او متوجه شد مخروبه‌های معبد مقدس به مزبله‌ای مبدل شده است. عمر دستور داد مسجدی بر روی صخره، که همان مرکز بنای هیکل بود، بسازند.»<ref>~~همان،~~ ص۹۲.</ref> در صفحه ۹۳ همین کتاب آمده است: «در عهد خلفای بنی‌امیه فلسطین تابع [[دمشق]] شد و یکی از آثار بزرگی که از آن زمان مانده، قبة الصخره است که به دستور عبدالملک بن مروان در سال ۶۹۱ میلادی ساخته شد.»<ref>~~همان،~~ ص۹۳.</ref>		اکرم زعیتر نویسنده کتاب سرگذشت [[فلسطین]] می‌نویسد: «[[عمر بن خطاب\|عمر]] به طرف شهر [[قدس]] حرکت کرد… او متوجه شد مخروبه‌های معبد مقدس به مزبله‌ای مبدل شده است. عمر دستور داد مسجدی بر روی صخره، که همان مرکز بنای هیکل بود، بسازند.»<ref>ابراهیم، فضائل بیت‌المقدس، ص۹۲.</ref> در صفحه ۹۳ همین کتاب آمده است: «در عهد خلفای بنی‌امیه فلسطین تابع [[دمشق]] شد و یکی از آثار بزرگی که از آن زمان مانده، قبة الصخره است که به دستور عبدالملک بن مروان در سال ۶۹۱ میلادی ساخته شد.»<ref>ابراهیم، فضائل بیت‌المقدس، ص۹۳.</ref>

	[[یعقوبی]] نیز در کتاب تاریخ معروف خود در باب علت ساخت قبه الصخره می‌نویسد: «عبدالملک اهل [[شام]] را از [[حج]] منع کرد؛ چرا که [[عبدالله بن زبیر\|ابن زبیر]] از مسلمانانی که از این سرزمین به حج می‌رفتند برای خود بیعت می‌گرفت. مردم به عبدالملک اعتراض کردند. وی در جواب آن‌ها به حدیثی از [[پیامبر اکرم(ص)]] مبنی بر یکی بودن جایگاه و منزلت مسجد بیت‌المقدس و [[مسجد الحرام]] اشاره کرد و گفت: این صخره‌ای که روایت شده رسول خدا(ص) پاهای خود را بر آن گذاشته همانند [[کعبه]] است. سپس بر صخره، قبه‌ای بنا کرد و مردم را مجبور کرد همان‌جا اعمال حج را به جا آورند.<ref>یعقوبی، احمد بن واضح، تاریخ یعقوبی، تحقیق عبد الامیر مهنا، بیروت، مؤسسه اعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۳، چاپ اول، ج۲، ص۱۷۸ ۱۷۷.</ref>		[[یعقوبی]] نیز در کتاب تاریخ معروف خود در باب علت ساخت قبه الصخره می‌نویسد: «عبدالملک اهل [[شام]] را از [[حج]] منع کرد؛ چرا که [[عبدالله بن زبیر\|ابن زبیر]] از مسلمانانی که از این سرزمین به حج می‌رفتند برای خود بیعت می‌گرفت. مردم به عبدالملک اعتراض کردند. وی در جواب آن‌ها به حدیثی از [[پیامبر اکرم(ص)]] مبنی بر یکی بودن جایگاه و منزلت مسجد بیت‌المقدس و [[مسجد الحرام]] اشاره کرد و گفت: این صخره‌ای که روایت شده رسول خدا(ص) پاهای خود را بر آن گذاشته همانند [[کعبه]] است. سپس بر صخره، قبه‌ای بنا کرد و مردم را مجبور کرد همان‌جا اعمال حج را به جا آورند.<ref>یعقوبی، احمد بن واضح، تاریخ یعقوبی، تحقیق عبد الامیر مهنا، بیروت، مؤسسه اعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۳، چاپ اول، ج۲، ص۱۷۸ ۱۷۷.</ref>

A.rezapour: ابرابزار

2023-10-26T05:15:29Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۵
خط ۳:		خط ۳:
	مسجد قبه الصخره را چه کسی بنا کرد و چه جایگاهی دارد؟		مسجد قبه الصخره را چه کسی بنا کرد و چه جایگاهی دارد؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}'''قبة الصخره''' از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ اسلام برجای مانده از دوره ~~امویان،‌~~ در [[~~بیت المقدس~~]] است. این بنا به دستور [[عبدالملک بن مروان]] در سال ۶۶ هجری ساخته شد. قبةالصخره با گنبد طلایی در ۵۰۰ متری جنوبی [[مسجدالاقصی]] در حرم شریف قرار دارد.		{{پاسخ}}'''قبة الصخره''' از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ اسلام برجای مانده از دوره امویان، در [[بیت‌المقدس]] است. این بنا به دستور [[عبدالملک بن مروان]] در سال ۶۶ هجری ساخته شد. قبةالصخره با گنبد طلایی در ۵۰۰ متری جنوبی [[مسجدالاقصی]] در حرم شریف قرار دارد.
	[[پرونده:قبه الصخره..jpeg\|بندانگشتی\|نمایی از قبة الصخره]]		[[پرونده:قبه الصخره..jpeg\|بندانگشتی\|نمایی از قبة الصخره]]

	== جایگاه ==		== جایگاه ==
	~~قبةالصخره‌ مشرف‌~~ بر شهر ~~كهن‌ بیت‌المقدس‌ است‌~~ و از هر ~~سوی‌~~ شهر ~~دیده‌~~ می‌شود، اما ~~كاركردهای‌ بصری‌ آن‌ به‌ عنوان‌ پاسخ‌ اسلام‌ به‌ كلیسای‌ قیامت‌ مسیحی‌~~ در ~~بخش‌ غربی‌~~ شهر ~~است‌~~. ~~بزرگداشت‌ بسیاری‌~~ از ~~رخدادهای‌ تاریخ‌ مقدس‌ همچون‌~~ آغاز ~~آفرینش‌،~~ یا [[~~معراج‌~~ پیامبر(ص‌)]] و ~~تقوای‌ عامۀ مردم‌ كه‌ آن‌~~ را ~~به‌~~ خود ~~صخره‌~~ و ~~ناحیۀ پیرامون‌ قبةالصخره‌~~ پیوند می‌داده‌اند. گفته شده ~~علاوه‌~~ بر ~~مفاهیم‌ اسلام‌گرایی‌~~ فراگیر، ~~قبةالصخره‌ دارای‌ مفاهیم‌ محلی‌~~ نیز ~~هست‌~~. بخصوص ~~زیارت‌گاهی‌ محلی‌ برای‌~~ سوری‌ها و فلسطینی‌ها و ~~اینكه‌ اكنون‌~~ نماد ~~آرمان‌های‌ ملی‌ است‌~~.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>		قبةالصخره مشرف بر شهر کهن بیت‌المقدس است و از هر سوی شهر دیده می‌شود، اما کارکردهای بصری آن به عنوان پاسخ اسلام به کلیسای قیامت مسیحی در بخش غربی شهر است. بزرگداشت بسیاری از رخدادهای تاریخ مقدس همچون آغاز آفرینش، یا [[معراج پیامبر(ص)]] و تقوای عامهٔ مردم که آن را به خود صخره و ناحیهٔ پیرامون قبةالصخره پیوند می‌داده‌اند. گفته شده علاوه بر مفاهیم اسلام‌گرایی فراگیر، قبةالصخره دارای مفاهیم محلی نیز هست. بخصوص زیارت‌گاهی محلی برای سوری‌ها و فلسطینی‌ها و اینکه اکنون نماد آرمان‌های ملی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>

	قبةالصخره با گنبد طلایی و کاشی‌های آبی، سبز و فیروزه‌ای، در ۵۰۰ متری جنوبی مسجدالاقصی قرار دارد. بنای آن را خلیفهٔ اموی، عبدالملک شروع و پسرش، ولید به اتمام رسانده که حاوی آثار بسیاری از دورهٔ اسلامی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref> تأثیر شدید هنر ایران ساسانی و حتی اشکانی را در نخستین بنای مشهور اسلامی یعنی قبة الصخره (نیمة دوم سدة ۱ق) می‌توان به روشنی دید.<ref>سمسار، محمدحسن، «اسلیمی»، دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>		قبةالصخره با گنبد طلایی و کاشی‌های آبی، سبز و فیروزه‌ای، در ۵۰۰ متری جنوبی مسجدالاقصی قرار دارد. بنای آن را خلیفهٔ اموی، عبدالملک شروع و پسرش، ولید به اتمام رسانده که حاوی آثار بسیاری از دورهٔ اسلامی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref> تأثیر شدید هنر ایران ساسانی و حتی اشکانی را در نخستین بنای مشهور اسلامی یعنی قبة الصخره (نیمة دوم سدة ۱ق) می‌توان به روشنی دید.<ref>سمسار، محمدحسن، «اسلیمی»، دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	== ویژگی‌ها ==		== ویژگی‌ها ==
	عبدالملک بن مروان دستور ~~ساختمان‌ قبةالصخره‌~~ ــ ~~نخستین‌ بنای‌ مبتنی‌~~ بر ~~خودآگاهی‌ معماری‌ اسلامی‌~~ ــ را داد ~~كه‌~~ هنوز ~~هم‌ یكی‌~~ از ~~باشكوه‌ترین‌ كارهای‌ هنری‌ به‌ شمار~~ می‌آید. ~~اهمیت‌ آن‌~~ از ~~یك‌~~ سو در گرو ~~شكل‌~~ و ~~آرایه‌،~~ و از ~~سوی‌~~ دیگر ~~غنای‌ مفاهیم‌ هم‌~~ پیوند ~~آن‌~~ و اثر ~~شدیدش‌~~ در شهر ~~است‌~~.		عبدالملک بن مروان دستور ساختمان قبةالصخره ــ نخستین بنای مبتنی بر خودآگاهی معماری اسلامی ــ را داد که هنوز هم یکی از باشکوه‌ترین کارهای هنری به‌شمار می‌آید. اهمیت آن از یک سو در گرو شکل و آرایه، و از سوی دیگر غنای مفاهیم هم پیوند آن و اثر شدیدش در شهر است.

			این سازهٔ استوانه‌ای روی صخرهٔ شگفت‌انگیزی که بر سطح زمین پدیدار شده، و رأس یکی از تپه‌ها بوده است، قرار دارد. غاری طبیعی در آنجاست که طی سده‌ها بسیار وسعت یافته است. ۴ در با هشتی‌های کوچکی در جلو آنها در مرکزِ هریک از چهار جهت اصلیِ بنا جای دارد. اندیشهٔ ژرفی برای طرح قبةالصخره به‌کار گرفته شده بوده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>

	این‌ سازۀ استوانه‌ای‌ روی‌ صخرۀ شگفت‌انگیزی‌ كه‌ بر سطح‌ زمین‌ پدیدار شده‌، و رأس‌ یكی‌ از تپه‌ها بوده‌ است‌، قرار دارد. غاری‌ طبیعی‌ در آنجاست‌ كه‌ طی‌ سده‌ها بسیار وسعت‌ یافته‌ است‌. ۴ در با هشتی‌های‌ كوچكی‌ در جلو آنها در مركزِ هریك‌ از چهار جهت‌ اصلی‌ِ بنا جای‌ دارد. اندیشۀ ژرفی‌ برای‌ طرح‌ قبةالصخره‌ به‌كار گرفته‌ شده‌ بوده‌ است‌.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>
	== تاریخچه ==		== تاریخچه ==
	طبق نقل عموم مورخان ساخت [[قبة الصخره]] در دوره [[امویان]] صورت گرفته است. گفته شده است که در زمان عمر مسجدی بر روی صخره ساخته شد؛ اما قبة الصخره توسط [[عبدالملک مروان]] ساخته شده است. ابن اثیر در الکامل آورده است: «امویان در شهر اورشلیم مسجد صخره و حرم را در آن ساختند».<ref>ابن اثیر، عزالدین، الکامل، ترجم حالت، ابوالقاسم، خلیلی، عباس، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علمی، ۱۳۷۱، ج۲۴، ص۱۰۷.</ref>		طبق نقل عموم مورخان ساخت [[قبة الصخره]] در دوره [[امویان]] صورت گرفته است. گفته شده است که در زمان عمر مسجدی بر روی صخره ساخته شد؛ اما قبة الصخره توسط [[عبدالملک مروان]] ساخته شده است. ابن اثیر در الکامل آورده است: «امویان در شهر اورشلیم مسجد صخره و حرم را در آن ساختند».<ref>ابن اثیر، عزالدین، الکامل، ترجم حالت، ابوالقاسم، خلیلی، عباس، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علمی، ۱۳۷۱، ج۲۴، ص۱۰۷.</ref>
خط ۴۱:		خط ۴۲:
	}}		}}
	{{تکمیل مقاله		{{تکمیل مقاله
	\| شناسه =		\| شناسه =شد
	\| تیترها =		\| تیترها =شد
	\| ویرایش =		\| ویرایش =شد
	\| لینک‌دهی =		\| لینک‌دهی =شد
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =
	\| تغییر مسیر =		\| تغییر مسیر =شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =		\| اولویت =ج
	\| کیفیت =		\| کیفیت =ج
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

A.rezapour: /* جایگاه */

2023-10-26T05:13:59Z

جایگاه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|کاربر=A.rezapour}}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
	~~چرا عمر در فلسطین~~ مسجد قبه الصخره را بنا ~~کرد؟ جایی که امروزه یهودیان به عنوان مسجد الاقصی معرفی می‌کنند تا بتوانند مسجد الاقصی اصلی را خراب کنند؟~~		مسجد قبه الصخره را چه کسی بنا کرد و چه جایگاهی دارد؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}قبة ~~الصخره،~~		{{پاسخ}}'''قبة الصخره''' از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ اسلام برجای مانده از دوره امویان،‌ در [[بیت المقدس]] است. این بنا به دستور [[عبدالملک بن مروان]] در سال ۶۶ هجری ساخته شد. قبةالصخره با گنبد طلایی در ۵۰۰ متری جنوبی [[مسجدالاقصی]] در حرم شریف قرار دارد.
	[[پرونده:قبه الصخره..jpeg\|بندانگشتی\|نمایی از قبة الصخره]]		[[پرونده:قبه الصخره..jpeg\|بندانگشتی\|نمایی از قبة الصخره]]

	== جایگاه ==		== جایگاه ==
	~~قبه صخره~~ در ~~مسجد الأقصی قرار دارد~~.<ref>حسن شراب، محمد محمد، فرهنگ اعلام جغرافیایی - تاریخی در حدیث و سیره نبوی (ترجمه المعالم الأثیره فی السنة و السیرة)، مترجم حمید رضا شیخی، تهران، ~~مشعر، ۱۳۸۱ش، ص۳۸۰~~.</ref> قبةالصخره با گنبد طلایی و کاشی‌های آبی، سبز و فیروزه‌ای، در ۵۰۰ متری جنوبی مسجدالاقصی قرار دارد. بنای آن را خلیفهٔ اموی، عبدالملک شروع و پسرش، ولید به اتمام رسانده که حاوی آثار بسیاری از دورهٔ اسلامی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref> تأثیر شدید هنر ایران ساسانی و حتی اشکانی را در نخستین بنای مشهور اسلامی یعنی قبة الصخره (نیمة دوم سدة ۱ق) می‌توان به روشنی دید.<ref>سمسار، محمدحسن، «اسلیمی»، دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>		قبةالصخره‌ مشرف‌ بر شهر كهن‌ بیت‌المقدس‌ است‌ و از هر سوی‌ شهر دیده‌ می‌شود، اما كاركردهای‌ بصری‌ آن‌ به‌ عنوان‌ پاسخ‌ اسلام‌ به‌ كلیسای‌ قیامت‌ مسیحی‌ در بخش‌ غربی‌ شهر است‌. بزرگداشت‌ بسیاری‌ از رخدادهای‌ تاریخ‌ مقدس‌ همچون‌ آغاز آفرینش‌، یا [[معراج‌ پیامبر(ص‌)]] و تقوای‌ عامۀ مردم‌ كه‌ آن‌ را به‌ خود صخره‌ و ناحیۀ پیرامون‌ قبةالصخره‌ پیوند می‌داده‌اند. گفته شده علاوه‌ بر مفاهیم‌ اسلام‌گرایی‌ فراگیر، قبةالصخره‌ دارای‌ مفاهیم‌ محلی‌ نیز هست‌. بخصوص زیارت‌گاهی‌ محلی‌ برای‌ سوری‌ها و فلسطینی‌ها و اینكه‌ اكنون‌ نماد آرمان‌های‌ ملی‌ است‌.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>

			قبةالصخره با گنبد طلایی و کاشی‌های آبی، سبز و فیروزه‌ای، در ۵۰۰ متری جنوبی مسجدالاقصی قرار دارد. بنای آن را خلیفهٔ اموی، عبدالملک شروع و پسرش، ولید به اتمام رسانده که حاوی آثار بسیاری از دورهٔ اسلامی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref> تأثیر شدید هنر ایران ساسانی و حتی اشکانی را در نخستین بنای مشهور اسلامی یعنی قبة الصخره (نیمة دوم سدة ۱ق) می‌توان به روشنی دید.<ref>سمسار، محمدحسن، «اسلیمی»، دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>

	قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (متوفای ۸۶ه‍.ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با عبدالله بن زبیر بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبرs، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش، می‌توانند دلایلی موجه برای این کار دانسته شوند.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>		قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (متوفای ۸۶ه‍.ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با عبدالله بن زبیر بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبرs، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش، می‌توانند دلایلی موجه برای این کار دانسته شوند.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>

	== ~~تیتر~~ ==		== ویژگی‌ها ==
	~~وی‌~~ دستور ساختمان‌ قبةالصخره‌ ــ نخستین‌ بنای‌ مبتنی‌ بر خودآگاهی‌ معماری‌ اسلامی‌ ــ را داد كه‌ هنوز هم‌ یكی‌ از باشكوه‌ترین‌ كارهای‌ هنری‌ به‌ شمار می‌آید. اهمیت‌ آن‌ از یك‌ سو در گرو شكل‌ و آرایه‌، و از سوی‌ دیگر غنای‌ مفاهیم‌ هم‌ پیوند آن‌ و اثر شدیدش‌ در شهر است‌.		عبدالملک بن مروان دستور ساختمان‌ قبةالصخره‌ ــ نخستین‌ بنای‌ مبتنی‌ بر خودآگاهی‌ معماری‌ اسلامی‌ ــ را داد كه‌ هنوز هم‌ یكی‌ از باشكوه‌ترین‌ كارهای‌ هنری‌ به‌ شمار می‌آید. اهمیت‌ آن‌ از یك‌ سو در گرو شكل‌ و آرایه‌، و از سوی‌ دیگر غنای‌ مفاهیم‌ هم‌ پیوند آن‌ و اثر شدیدش‌ در شهر است‌.

	این‌ سازۀ استوانه‌ای‌ روی‌ صخرۀ شگفت‌انگیزی‌ كه‌ بر سطح‌ زمین‌ پدیدار شده‌، و رأس‌ یكی‌ از تپه‌ها بوده‌ است‌، قرار دارد. غاری‌ طبیعی‌ در آنجاست‌ كه‌ طی‌ سده‌ها بسیار وسعت‌ یافته‌ است‌. ۴ در با هشتیهای‌ كوچكی‌ در جلو آنها در مركزِ هریك‌ از چهار جهت‌ اصلی‌ِ بنا جای‌ دارد. اندیشۀ ژرفی‌ برای‌ طرح‌ قبةالصخره‌ به‌كار گرفته‌ شده‌ بوده‌ است‌.

	~~چرا قبةالصخره‌ بنیان‌ یافت‌؟ معنای‌ آن‌ در گذشته‌ و امروز چیست‌؟~~

	بزرگداشت‌ بسیاری‌ از رخدادهای‌ تاریخ‌ مقدس‌ همچون‌ آغاز آفرینش‌، یا معراج‌ پیامبر (ص‌) و تقوای‌ عامۀ مردم‌ كه‌ آن‌ را به‌ خود صخره‌ و ناحیۀ پیرامون‌ قبةالصخره‌ پیوند می‌داده‌اند.

	تاریخ‌ تفاسیر و توصیفهای‌ بیت‌المقدس‌ ــ كه‌ شامل‌ ساختن‌ بنا و توضیح‌ كاربریِ آن‌ در گذشته‌ و حال‌ بوده‌ ــ هنوز درخور تحقیق‌ است‌. با این‌ حال‌، باید افزود كه‌ علاوه‌ بر مفاهیم‌ اسلام‌گرایی‌ فراگیر، قبةالصخره‌ دارای‌ مفاهیم‌ محلی‌ نیز هست‌: یكی‌ آنكه‌ زیارتگاهی‌ محلی‌ برای‌ سوریها و فلسطینیها، و حرمی‌ برای‌ نمایش‌ تقوای‌ زنان‌ است‌؛ دیگر اینكه‌ اكنون‌ نماد آرمانهای‌ ملی‌ است‌. قبۀالصخره‌ می‌توانست‌ چنین‌ تنوعی‌ از كاركردها را بدون‌ تغییر زیادی‌ در شكل‌ آنها جلوه‌گر سازد، زیرا واقعاً یك‌ كار هنری‌ است‌ كه‌ ارزش‌ زیباشناسی‌ آن‌ جنبه‌های‌ دیگر آن‌ را تحت‌الشعاع‌ قرار داده‌ است‌.

	قبةالصخره‌ مشرف‌ بر شهر كهن‌ بیت‌المقدس‌ است‌ و از هر سوی‌ شهر دیده‌ می‌شود، اما كاركردهای‌ بصری‌ آن‌ به‌ عنوان‌ پاسخ‌ اسلام‌ به‌ كلیسای‌ قیامت‌ مسیحی‌ در بخش‌ غربی‌ شهر است‌ و به‌ منزلۀ مرحلۀ انتقالی‌ است‌ از جهان‌ مردم‌ زنده‌ به‌ سوی‌ آنهایی‌ كه‌ در بخش‌ خاوری‌ شهر مدفون‌اند و در انتظار جهانی‌ كه‌ خواهد آمد، به‌ سر می‌برند.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>

			این‌ سازۀ استوانه‌ای‌ روی‌ صخرۀ شگفت‌انگیزی‌ كه‌ بر سطح‌ زمین‌ پدیدار شده‌، و رأس‌ یكی‌ از تپه‌ها بوده‌ است‌، قرار دارد. غاری‌ طبیعی‌ در آنجاست‌ كه‌ طی‌ سده‌ها بسیار وسعت‌ یافته‌ است‌. ۴ در با هشتی‌های‌ كوچكی‌ در جلو آنها در مركزِ هریك‌ از چهار جهت‌ اصلی‌ِ بنا جای‌ دارد. اندیشۀ ژرفی‌ برای‌ طرح‌ قبةالصخره‌ به‌كار گرفته‌ شده‌ بوده‌ است‌.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>
	== تاریخچه ==		== تاریخچه ==
	طبق نقل عموم مورخان ساخت [[قبة الصخره]] در دوره [[امویان]] صورت گرفته است. گفته شده است که در زمان عمر مسجدی بر روی صخره ساخته شد؛ اما قبة الصخره توسط [[عبدالملک مروان]] ساخته شده است. ابن اثیر در الکامل آورده است: «امویان در شهر اورشلیم مسجد صخره و حرم را در آن ساختند».<ref>ابن اثیر، عزالدین، الکامل، ترجم حالت، ابوالقاسم، خلیلی، عباس، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علمی، ۱۳۷۱، ج۲۴، ص۱۰۷.</ref>		طبق نقل عموم مورخان ساخت [[قبة الصخره]] در دوره [[امویان]] صورت گرفته است. گفته شده است که در زمان عمر مسجدی بر روی صخره ساخته شد؛ اما قبة الصخره توسط [[عبدالملک مروان]] ساخته شده است. ابن اثیر در الکامل آورده است: «امویان در شهر اورشلیم مسجد صخره و حرم را در آن ساختند».<ref>ابن اثیر، عزالدین، الکامل، ترجم حالت، ابوالقاسم، خلیلی، عباس، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علمی، ۱۳۷۱، ج۲۴، ص۱۰۷.</ref>

A.rezapour در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۵۸

2023-10-26T04:58:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۸
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}قبة الصخره،		{{پاسخ}}قبة الصخره،
	[[پرونده:قبه الصخره..jpeg\|بندانگشتی]]		[[پرونده:قبه الصخره..jpeg\|بندانگشتی\|نمایی از قبة الصخره]]

	== جایگاه ==		== جایگاه ==

A.rezapour: /* تاریخچه */

2023-10-24T11:13:24Z

تاریخچه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۴۳
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (متوفای ۸۶ه‍.ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با عبدالله بن زبیر بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبرs، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش، می‌توانند دلایلی موجه برای این کار دانسته شوند.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>		قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (متوفای ۸۶ه‍.ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با عبدالله بن زبیر بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبرs، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش، می‌توانند دلایلی موجه برای این کار دانسته شوند.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>

			== تیتر ==
			وی‌ دستور ساختمان‌ قبةالصخره‌ ــ نخستین‌ بنای‌ مبتنی‌ بر خودآگاهی‌ معماری‌ اسلامی‌ ــ را داد كه‌ هنوز هم‌ یكی‌ از باشكوه‌ترین‌ كارهای‌ هنری‌ به‌ شمار می‌آید. اهمیت‌ آن‌ از یك‌ سو در گرو شكل‌ و آرایه‌، و از سوی‌ دیگر غنای‌ مفاهیم‌ هم‌ پیوند آن‌ و اثر شدیدش‌ در شهر است‌.

			این‌ سازۀ استوانه‌ای‌ روی‌ صخرۀ شگفت‌انگیزی‌ كه‌ بر سطح‌ زمین‌ پدیدار شده‌، و رأس‌ یكی‌ از تپه‌ها بوده‌ است‌، قرار دارد. غاری‌ طبیعی‌ در آنجاست‌ كه‌ طی‌ سده‌ها بسیار وسعت‌ یافته‌ است‌. ۴ در با هشتیهای‌ كوچكی‌ در جلو آنها در مركزِ هریك‌ از چهار جهت‌ اصلی‌ِ بنا جای‌ دارد. اندیشۀ ژرفی‌ برای‌ طرح‌ قبةالصخره‌ به‌كار گرفته‌ شده‌ بوده‌ است‌.

			چرا قبةالصخره‌ بنیان‌ یافت‌؟ معنای‌ آن‌ در گذشته‌ و امروز چیست‌؟

			بزرگداشت‌ بسیاری‌ از رخدادهای‌ تاریخ‌ مقدس‌ همچون‌ آغاز آفرینش‌، یا معراج‌ پیامبر (ص‌) و تقوای‌ عامۀ مردم‌ كه‌ آن‌ را به‌ خود صخره‌ و ناحیۀ پیرامون‌ قبةالصخره‌ پیوند می‌داده‌اند.

			تاریخ‌ تفاسیر و توصیفهای‌ بیت‌المقدس‌ ــ كه‌ شامل‌ ساختن‌ بنا و توضیح‌ كاربریِ آن‌ در گذشته‌ و حال‌ بوده‌ ــ هنوز درخور تحقیق‌ است‌. با این‌ حال‌، باید افزود كه‌ علاوه‌ بر مفاهیم‌ اسلام‌گرایی‌ فراگیر، قبةالصخره‌ دارای‌ مفاهیم‌ محلی‌ نیز هست‌: یكی‌ آنكه‌ زیارتگاهی‌ محلی‌ برای‌ سوریها و فلسطینیها، و حرمی‌ برای‌ نمایش‌ تقوای‌ زنان‌ است‌؛ دیگر اینكه‌ اكنون‌ نماد آرمانهای‌ ملی‌ است‌. قبۀالصخره‌ می‌توانست‌ چنین‌ تنوعی‌ از كاركردها را بدون‌ تغییر زیادی‌ در شكل‌ آنها جلوه‌گر سازد، زیرا واقعاً یك‌ كار هنری‌ است‌ كه‌ ارزش‌ زیباشناسی‌ آن‌ جنبه‌های‌ دیگر آن‌ را تحت‌الشعاع‌ قرار داده‌ است‌.

			قبةالصخره‌ مشرف‌ بر شهر كهن‌ بیت‌المقدس‌ است‌ و از هر سوی‌ شهر دیده‌ می‌شود، اما كاركردهای‌ بصری‌ آن‌ به‌ عنوان‌ پاسخ‌ اسلام‌ به‌ كلیسای‌ قیامت‌ مسیحی‌ در بخش‌ غربی‌ شهر است‌ و به‌ منزلۀ مرحلۀ انتقالی‌ است‌ از جهان‌ مردم‌ زنده‌ به‌ سوی‌ آنهایی‌ كه‌ در بخش‌ خاوری‌ شهر مدفون‌اند و در انتظار جهانی‌ كه‌ خواهد آمد، به‌ سر می‌برند.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>

	== تاریخچه ==		== تاریخچه ==

A.rezapour: /* تیتر */

2023-10-24T10:56:43Z

تیتر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۲۶
خط ۸:		خط ۸:

	== جایگاه ==		== جایگاه ==
	قبةالصخره با گنبد طلایی و ~~کاشیهای~~ آبی، سبز و فیروزه‌ای، در ۵۰۰ متری جنوبی مسجدالاقصی قرار دارد. بنای آن را خلیفهٔ اموی، عبدالملک شروع و پسرش، ولید به اتمام رسانده که حاوی آثار بسیاری از دورهٔ اسلامی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>		قبه صخره در مسجد الأقصی قرار دارد.<ref>حسن شراب، محمد محمد، فرهنگ اعلام جغرافیایی - تاریخی در حدیث و سیره نبوی (ترجمه المعالم الأثیره فی السنة و السیرة)، مترجم حمید رضا شیخی، تهران، مشعر، ۱۳۸۱ش، ص۳۸۰.</ref> قبةالصخره با گنبد طلایی و کاشی‌های آبی، سبز و فیروزه‌ای، در ۵۰۰ متری جنوبی مسجدالاقصی قرار دارد. بنای آن را خلیفهٔ اموی، عبدالملک شروع و پسرش، ولید به اتمام رسانده که حاوی آثار بسیاری از دورهٔ اسلامی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref> تأثیر شدید هنر ایران ساسانی و حتی اشکانی را در نخستین بنای مشهور اسلامی یعنی قبة الصخره (نیمة دوم سدة ۱ق) می‌توان به روشنی دید.<ref>سمسار، محمدحسن، «اسلیمی»، دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>

	قبه صخره در مسجد الأقصی است.<ref>حسن شراب، محمد محمد، فرهنگ اعلام جغرافیایی - تاریخی در حدیث و سیره نبوی (ترجمه المعالم الأثیره فی السنة و السیرة)، مترجم حمید رضا شیخی، تهران، مشعر، ۱۳۸۱ش، ص۳۸۰.</ref>		قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (متوفای ۸۶ه‍.ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با عبدالله بن زبیر بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. گفته شده عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبرs، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش، می‌توانند دلایلی موجه برای این کار دانسته شوند.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>

	تأثیر شدید هنر ایران ساسانی و حتی اشکانی را در نخستین بنای مشهور اسلامی یعنی قبة الصخره (نیمة دوم سدة ۱ق) می‌توان به روشنی دید.<ref>سمسار، محمدحسن، «اسلیمی»، دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>

	~~== تیتر ==~~
	قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (متوفای ۸۶ه‍.ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با عبدالله بن زبیر بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. ~~پژوهش حاضر نشان می‌دهد که~~ عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبرs، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش، می‌توانند دلایلی موجه برای این کار دانسته شوند.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>

	== تاریخچه ==		== تاریخچه ==
خط ۳۱:		خط ۲۶:
	== مطالعه بیشتر ==		== مطالعه بیشتر ==
	* سرگذشت فلسطین، ترجمه اکبر هاشمی رفسنجانی.		* سرگذشت فلسطین، ترجمه اکبر هاشمی رفسنجانی.
	* تاریخ خلفا، رسول جعفریان.

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour: ابرابزار

2023-10-24T10:49:33Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۱۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{در دست ویرایش\|کاربر=A.rezapour }}		{{در دست ویرایش\|کاربر=A.rezapour}}
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
	چرا عمر در فلسطین مسجد قبه الصخره را بنا کرد؟ جایی که امروزه یهودیان به عنوان مسجد الاقصی معرفی می‌کنند تا بتوانند مسجد الاقصی اصلی را خراب کنند؟		چرا عمر در فلسطین مسجد قبه الصخره را بنا کرد؟ جایی که امروزه یهودیان به عنوان مسجد الاقصی معرفی می‌کنند تا بتوانند مسجد الاقصی اصلی را خراب کنند؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}قبة الصخره،		{{پاسخ}}قبة الصخره،
	[[پرونده:قبه الصخره..jpeg\|بندانگشتی]]		[[پرونده:قبه الصخره..jpeg\|بندانگشتی]]

	== جایگاه ==		== جایگاه ==
	قبةالصخره با گنبد طلایی و کاشیهای آبی، سبز و فیروزه‌ای، در ۵۰۰ متری جنوبی مسجدالاقصی قرار دارد. بنای آن را خلیفهٔ اموی، عبدالملک شروع و پسرش، ولید به اتمام رسانده که حاوی آثار بسیاری از دورهٔ اسلامی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>		قبةالصخره با گنبد طلایی و کاشیهای آبی، سبز و فیروزه‌ای، در ۵۰۰ متری جنوبی مسجدالاقصی قرار دارد. بنای آن را خلیفهٔ اموی، عبدالملک شروع و پسرش، ولید به اتمام رسانده که حاوی آثار بسیاری از دورهٔ اسلامی است.<ref>جمعی از نویسندگان، «بیت‌المقدس»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ذیل مدخل.</ref>

	قبه صخره در مسجد ~~الأقصى~~ است.<ref>حسن شراب، محمد محمد، فرهنگ اعلام ~~جغرافيايى~~ - ~~تاريخى~~ در ~~حديث~~ و ~~سيره نبوى~~ (ترجمه المعالم ~~الأثيره فى~~ السنة و ~~السيرة~~)، مترجم ~~حميد~~ رضا ~~شيخی،~~ تهران، مشعر، ۱۳۸۱ش، ص۳۸۰.</ref>		قبه صخره در مسجد الأقصی است.<ref>حسن شراب، محمد محمد، فرهنگ اعلام جغرافیایی - تاریخی در حدیث و سیره نبوی (ترجمه المعالم الأثیره فی السنة و السیرة)، مترجم حمید رضا شیخی، تهران، مشعر، ۱۳۸۱ش، ص۳۸۰.</ref>

	~~تأثير شديد~~ هنر ~~ايران‌ ساسانى‌~~ و ~~حتى‌ اشكانى‌~~ را در ~~نخستين‌ بناي‌~~ مشهور ~~اسلامى‌ يعنى‌~~ قبة ~~الصخره‌~~ (~~نيمة دوم‌~~ سدة ~~1ق‌~~) ~~مى‌توان‌ به‌ روشنى‌ ديد~~.<ref>سمسار، ~~محمدحسن‌، «اسليمى‌»،~~ دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>		تأثیر شدید هنر ایران ساسانی و حتی اشکانی را در نخستین بنای مشهور اسلامی یعنی قبة الصخره (نیمة دوم سدة ۱ق) می‌توان به روشنی دید.<ref>سمسار، محمدحسن، «اسلیمی»، دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>

	== تیتر ==		== تیتر ==
	قبه الصخره، یکی از ~~قدیمی ترین~~ بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال 66 هجری به دستور عبدالملک بن مروان (متوفای ~~86ﻫ~~.ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با عبدالله بن زبیر بود که در مکه حکومت ~~می کرد~~ و مردم را به بیعت با خود فرا ~~می خواند~~. پژوهش حاضر نشان ~~می دهد~~ که عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، ~~انگیزه های~~ دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبرs، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش، ~~می توانند~~ دلایلی موجه برای این کار دانسته شوند.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>		قبه الصخره، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخیِ برجای مانده از دوره امویان است که در سال ۶۶ هجری به دستور عبدالملک بن مروان (متوفای ۸۶ه‍.ق) ساخته شد. مشهور است که هدف اصلی عبدالملک برای ساختن گنبد بر روی صخره شریفه، جلوگیری از تماس مردمان شام و مصر با عبدالله بن زبیر بود که در مکه حکومت می‌کرد و مردم را به بیعت با خود فرا می‌خواند. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که عبدالملک برای ساخت قبه الصخره، علاوه بر دلیل یادشده، انگیزه‌های دیگری نیز داشته است؛ از جمله: جلب قلوب یهودیان شام، مقابله با تفوّق تمدنی فرهنگی رومیان مسیحی، زنده نگه داشتن حادثه معراج پیامبرs، محافظت از صخره در برابر تغییرات جوّی و به یادگار نهادن اثری از دوران حکومتداری خویش، می‌توانند دلایلی موجه برای این کار دانسته شوند.<ref>امرایی، محمد و دیگران، «دلایل ساخت قبه الصخره توسط عبدالملک بن مروان»، سخن تاریخ، سال سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش، شماره ۲۹، ص۱۸۵.</ref>

	== تاریخچه ==		== تاریخچه ==
خط ۲۹:		خط ۳۰:

	== مطالعه بیشتر ==		== مطالعه بیشتر ==

	* سرگذشت فلسطین، ترجمه اکبر هاشمی رفسنجانی.		* سرگذشت فلسطین، ترجمه اکبر هاشمی رفسنجانی.

	* تاریخ خلفا، رسول جعفریان.		* تاریخ خلفا، رسول جعفریان.

خط ۳۹:		خط ۳۸:
	\| شاخه اصلی = ادیان و مذاهب		\| شاخه اصلی = ادیان و مذاهب
	\| شاخه فرعی۱ = مکان‌های مذهبی		\| شاخه فرعی۱ = مکان‌های مذهبی
	\| شاخه فرعی۲ =		\| شاخه فرعی۲ =
	\| شاخه فرعی۳ =		\| شاخه فرعی۳ =
	}}		}}

A.rezapour: /* تیتر */

2023-10-24T10:22:16Z

تیتر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۵۲
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	قبه صخره در مسجد الأقصى است.<ref>حسن شراب، محمد محمد، فرهنگ اعلام جغرافيايى - تاريخى در حديث و سيره نبوى (ترجمه المعالم الأثيره فى السنة و السيرة)، مترجم حميد رضا شيخی، تهران، مشعر، ۱۳۸۱ش، ص۳۸۰.</ref>		قبه صخره در مسجد الأقصى است.<ref>حسن شراب، محمد محمد، فرهنگ اعلام جغرافيايى - تاريخى در حديث و سيره نبوى (ترجمه المعالم الأثيره فى السنة و السيرة)، مترجم حميد رضا شيخی، تهران، مشعر، ۱۳۸۱ش، ص۳۸۰.</ref>

			تأثير شديد هنر ايران‌ ساسانى‌ و حتى‌ اشكانى‌ را در نخستين‌ بناي‌ مشهور اسلامى‌ يعنى‌ قبة الصخره‌ (نيمة دوم‌ سدة 1ق‌) مى‌توان‌ به‌ روشنى‌ ديد.<ref>سمسار، محمدحسن‌، «اسليمى‌»، دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>

	== تیتر ==		== تیتر ==