<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://fa.wikipasokh.com/history/%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84?feed=atom</id>
	<title>علم رجال - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://fa.wikipasokh.com/history/%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84?feed=atom"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/history/%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84"/>
	<updated>2026-05-26T23:49:38Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.3</generator>
	<entry>
		<id>https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61187&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shamloo: /* اصول علم رجال */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61187&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-24T07:39:13Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;اصول علم رجال&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l19&quot;&gt;خط ۱۹:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۹:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;پس از ابورافع افراد دیگری از شیعیان در زمان [[ائمه(ع)]] درباره رجال حدیث کتاب نوشتند؛ از جمله: عبدالله بن جبله (درگذشته ۲۱۹ق) از اصحاب [[امام کاظم(ع)]]؛ حسن بن علی بن فضال (درگذشته ۲۲۴ق) از اصحاب امام کاظم(ع)، فضل بن شاذان نیشابوری (درگذشته ۲۶۰ق) از اصحاب [[امام رضا(ع)]]، محمد بن خالد برقی از اصحاب امام کاظم(ع) و [[احمد بن محمد بن خالد برقی]] (درگذشته ۲۷۴ق).&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، ص۸۹–۹۰؛ نیز: سبحانی، کلیات فی علم الرجال، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt; کتاب‌های رجالی هیچ‌کدام از افراد ذکرشده اکنون در دست نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، ص۸۹–۹۰؛ نیز: کلیات فی علم الرجال، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;پس از ابورافع افراد دیگری از شیعیان در زمان [[ائمه(ع)]] درباره رجال حدیث کتاب نوشتند؛ از جمله: عبدالله بن جبله (درگذشته ۲۱۹ق) از اصحاب [[امام کاظم(ع)]]؛ حسن بن علی بن فضال (درگذشته ۲۲۴ق) از اصحاب امام کاظم(ع)، فضل بن شاذان نیشابوری (درگذشته ۲۶۰ق) از اصحاب [[امام رضا(ع)]]، محمد بن خالد برقی از اصحاب امام کاظم(ع) و [[احمد بن محمد بن خالد برقی]] (درگذشته ۲۷۴ق).&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، ص۸۹–۹۰؛ نیز: سبحانی، کلیات فی علم الرجال، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt; کتاب‌های رجالی هیچ‌کدام از افراد ذکرشده اکنون در دست نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، ص۸۹–۹۰؛ نیز: کلیات فی علم الرجال، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== اصول علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دوره نگارش &lt;/ins&gt;اصول علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اصول اولیه علم رجال به صورت مختصر معرفی می‌شوند. این کتاب‌ها با استفاده از کتاب‌هایی که ذکر شده نوشته شده است و عبارتند از:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اصول اولیه علم رجال به صورت مختصر معرفی می‌شوند. این کتاب‌ها با استفاده از کتاب‌هایی که ذکر شده نوشته شده است و عبارتند از:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wiki_fawikipasokh-fawiki_:diff:1.41:old-61186:rev-61187:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shamloo</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61186&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shamloo: /* تعریف و علت پیدایش */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61186&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-24T07:38:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;تعریف و علت پیدایش&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l7&quot;&gt;خط ۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علم رجال به حالات و اوصاف راویان حدیث از جهت مورد قبول بودن یا نبودن سخن آنان درباره نقل روایت از معصوم می‌پردازد. اولین منابع دینی مسلمانان قرآن و سخنان و پیامبر و اهل بیت ایشان بوده است. اما در زمان ایشان و پس از حیاتشان اشخاصی روایاتی را به دروغ به آن‌ها نسبت دادند که در زمان زندگی ائمه روایات مورد بررسی قرار گرفته و در کتاب‌هایی جمع‌آوری شدند. از آن کتاب‌ها چیزی به ما نرسیده است اما علمایی از آن کتاب‌ها روایاتی را نقل نموده‌اند. در طول سالیان علمی جهت تشخیص صحت روایات و اتصال آن‌ها به معصوم به وجود آمد و در طی زمان تکمیل گردید که به علم رجال معروف است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علم رجال به حالات و اوصاف راویان حدیث از جهت مورد قبول بودن یا نبودن سخن آنان درباره نقل روایت از معصوم می‌پردازد. اولین منابع دینی مسلمانان قرآن و سخنان و پیامبر و اهل بیت ایشان بوده است. اما در زمان ایشان و پس از حیاتشان اشخاصی روایاتی را به دروغ به آن‌ها نسبت دادند که در زمان زندگی ائمه روایات مورد بررسی قرار گرفته و در کتاب‌هایی جمع‌آوری شدند. از آن کتاب‌ها چیزی به ما نرسیده است اما علمایی از آن کتاب‌ها روایاتی را نقل نموده‌اند. در طول سالیان علمی جهت تشخیص صحت روایات و اتصال آن‌ها به معصوم به وجود آمد و در طی زمان تکمیل گردید که به علم رجال معروف است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعریف و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علت پیدایش &lt;/del&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعریف و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اهمیت &lt;/ins&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محققان علم رجال را علمی دانسته‌اند که در آن درباره حالات و اوصاف راویان حدیث، از جهت قبول یا رد قول آنان در نقل روایات معصومان(ع) بحث می‌شود. در این علم به تحقیق درباره وجود یا عدم وجود صفاتی در راوی چون [[عدالت]]، فسق، [[وثاقت]] و… پرداخته می‌شود.&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، زین‌العابدین، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، ۱۳۷۸ش، ص۸۶؛ آقا‌بزرگ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;طهرانی، &lt;/del&gt;محمدمحسن بن علی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محققان علم رجال را علمی دانسته‌اند که در آن درباره حالات و اوصاف راویان حدیث، از جهت قبول یا رد قول آنان در نقل روایات معصومان(ع) بحث می‌شود. در این علم به تحقیق درباره وجود یا عدم وجود صفاتی در راوی چون [[عدالت]]، فسق، [[وثاقت]] و… پرداخته می‌شود.&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، زین‌العابدین، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، ۱۳۷۸ش، ص۸۶؛ آقا‌بزرگ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تهرانی، &lt;/ins&gt;محمدمحسن بن علی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در بین راویان احادیث افراد مختلف با عقاید گوناگون و خصوصیات اخلاقی متفاوت وجود دارد که با انگیزه‌های مختلف به نقل روایت پرداخته‌اند. این عقاید و انگیزه‌ها می‌توانست تحریف لفظی و معنوی روایات شود.&amp;lt;ref&amp;gt;سبحانی، جعفر، کلیات فی علم الرجال، قم، انتشارات مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، ۱۳۶۹ش، ص۲۵.&amp;lt;/ref&amp;gt; به همین دلیل، عالمان شیعه و اهل‌سنت بر ضبط صفات راویان و تالیف کتاب‌های رجالی تاکید داشتند. این تأکید را نشان‌دهنده اهمیت علم رجال در فهم علوم دینی برشمرده‌اند.&amp;lt;ref&amp;gt;سبحانی، کلیات فی علم الرجال، ص۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در بین راویان احادیث افراد مختلف با عقاید گوناگون و خصوصیات اخلاقی متفاوت وجود دارد که با انگیزه‌های مختلف به نقل روایت پرداخته‌اند. این عقاید و انگیزه‌ها می‌توانست &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;موجب &lt;/ins&gt;تحریف لفظی و معنوی روایات شود.&amp;lt;ref&amp;gt;سبحانی، جعفر، کلیات فی علم الرجال، قم، انتشارات مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، ۱۳۶۹ش، ص۲۵.&amp;lt;/ref&amp;gt; به همین دلیل، عالمان شیعه و اهل‌سنت بر ضبط صفات راویان و تالیف کتاب‌های رجالی تاکید داشتند. این تأکید را نشان‌دهنده اهمیت علم رجال در فهم علوم دینی برشمرده‌اند.&amp;lt;ref&amp;gt;سبحانی، کلیات فی علم الرجال، ص۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاریخچه &lt;/del&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دوره پیدایش &lt;/ins&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علم رجال را یکی از قدیمی‌ترین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[علوم &lt;/del&gt;اسلامی&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;دانسته‌اند که قدمت آن به اوائل نیمه دوم قرن اول قمری باز می‌گردد. چنان‌که &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ابو رافع &lt;/del&gt;کاتب [[امام علی&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;(ع)، برای اولین بار کتابی در این زمینه نوشت و در آن اسامی [[شیعیان شیعه|شیعیان]] امام(ع) و نیز اسامی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شرکت کنندگان &lt;/del&gt;در جنگ‌های &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بصره، &lt;/del&gt;[[صفین]] و [[نهروان]] را وارد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نمود&lt;/del&gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الذریعه الی تصانیف الشیعه، همان، &lt;/del&gt;ص۸۰؛ سبحانی، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جعفر، &lt;/del&gt;کلیات فی علم الرجال، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قم، مرکز مدیریت حوزه علمیه، ۱۳۶۹، &lt;/del&gt;ج۲، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt; پس از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;او نیز &lt;/del&gt;افراد دیگری از شیعیان در زمان [[ائمه&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;(ع) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در این خصوص &lt;/del&gt;کتاب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نوشتند، مانند عبد الله &lt;/del&gt;بن جبله &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;متوفی ۲۱۹ &lt;/del&gt;از اصحاب [[امام کاظم&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;(ع)&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;، &lt;/del&gt;حسن بن علی بن فضال &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;متوفی ۲۲۴ &lt;/del&gt;از اصحاب امام کاظم(ع)، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علی بن الحسن متولد ۲۰۶، &lt;/del&gt;فضل بن شاذان از اصحاب [[امام رضا&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;(ع)، محمد بن خالد برقی از اصحاب امام کاظم(ع) و احمد بن محمد بن خالد برقی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;متوفی ۲۷۴، ولی متأسفانه کتاب &lt;/del&gt;هیچ‌کدام از افراد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذکر شده &lt;/del&gt;اکنون در دست نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ص۸۹–۹۰ و &lt;/del&gt;کلیات فی علم الرجال، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اما علمای دیگری پیوسته در طی قرون بعدی در این موضوع تألیفاتی داشته‌اند. &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علم رجال را یکی از قدیمی‌ترین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دانش‌های &lt;/ins&gt;اسلامی دانسته‌اند که قدمت آن به اوائل نیمه دوم قرن اول قمری باز می‌گردد. چنان‌که &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ابورافع &lt;/ins&gt;کاتب [[امام علی(ع)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;، برای اولین بار کتابی در این زمینه نوشت و در آن اسامی [[شیعیان شیعه|شیعیان]] امام(ع) و نیز اسامی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شرکت‌کنندگان &lt;/ins&gt;در جنگ‌های &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جمل، &lt;/ins&gt;[[صفین]] و [[نهروان]] را وارد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کرد&lt;/ins&gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ج۱۰، &lt;/ins&gt;ص۸۰؛ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نیز: &lt;/ins&gt;سبحانی، کلیات فی علم الرجال، ج۲، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;پس از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ابورافع &lt;/ins&gt;افراد دیگری از شیعیان در زمان [[ائمه(ع)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] درباره رجال حدیث &lt;/ins&gt;کتاب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نوشتند؛ از جمله: عبدالله &lt;/ins&gt;بن جبله &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(درگذشته ۲۱۹ق) &lt;/ins&gt;از اصحاب [[امام کاظم(ع)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]؛ &lt;/ins&gt;حسن بن علی بن فضال &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(درگذشته ۲۲۴ق) &lt;/ins&gt;از اصحاب امام کاظم(ع)، فضل بن شاذان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نیشابوری (درگذشته ۲۶۰ق) &lt;/ins&gt;از اصحاب [[امام رضا(ع)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;، محمد بن خالد برقی از اصحاب امام کاظم(ع) و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;احمد بن محمد بن خالد برقی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] (درگذشته ۲۷۴ق).&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، ص۸۹–۹۰؛ نیز: سبحانی، کلیات فی علم الرجال، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt; کتاب‌های رجالی &lt;/ins&gt;هیچ‌کدام از افراد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذکرشده &lt;/ins&gt;اکنون در دست نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قربانی، &lt;/ins&gt;علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ص۸۹–۹۰؛ نیز: &lt;/ins&gt;کلیات فی علم الرجال، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== اصول علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== اصول علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shamloo</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61184&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shamloo: /* تعریف و علت پیدایش */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61184&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-24T07:01:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;تعریف و علت پیدایش&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l11&quot;&gt;خط ۱۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محققان علم رجال را علمی دانسته‌اند که در آن درباره حالات و اوصاف راویان حدیث، از جهت قبول یا رد قول آنان در نقل روایات معصومان(ع) بحث می‌شود. در این علم به تحقیق درباره وجود یا عدم وجود صفاتی در راوی چون [[عدالت]]، فسق، [[وثاقت]] و… پرداخته می‌شود.&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، زین‌العابدین، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، ۱۳۷۸ش، ص۸۶؛ آقا‌بزرگ طهرانی، محمدمحسن بن علی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محققان علم رجال را علمی دانسته‌اند که در آن درباره حالات و اوصاف راویان حدیث، از جهت قبول یا رد قول آنان در نقل روایات معصومان(ع) بحث می‌شود. در این علم به تحقیق درباره وجود یا عدم وجود صفاتی در راوی چون [[عدالت]]، فسق، [[وثاقت]] و… پرداخته می‌شود.&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، زین‌العابدین، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، ۱۳۷۸ش، ص۸۶؛ آقا‌بزرگ طهرانی، محمدمحسن بن علی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در بین راویان احادیث افراد مختلف با عقاید گوناگون و خصوصیات اخلاقی متفاوت وجود دارد که با انگیزه‌های مختلف به نقل روایت پرداخته‌اند. این عقاید و انگیزه‌ها &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;موجب &lt;/del&gt;تحریف &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حدیث &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;عالمان شیعه و اهل‌سنت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در همه دوران &lt;/del&gt;بر ضبط صفات راویان و تالیف کتاب‌های رجالی تاکید داشتند &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;و &lt;/del&gt;این &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نشان از &lt;/del&gt;اهمیت علم رجال در فهم علوم دینی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دارد&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در بین راویان احادیث افراد مختلف با عقاید گوناگون و خصوصیات اخلاقی متفاوت وجود دارد که با انگیزه‌های مختلف به نقل روایت پرداخته‌اند. این عقاید و انگیزه‌ها &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;می‌توانست &lt;/ins&gt;تحریف &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;لفظی &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;معنوی روایات شود.&amp;lt;ref&amp;gt;سبحانی، جعفر، کلیات فی علم الرجال، قم، انتشارات مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، ۱۳۶۹ش، ص۲۵.&amp;lt;/ref&amp;gt; به همین دلیل، &lt;/ins&gt;عالمان شیعه و اهل‌سنت بر ضبط صفات راویان و تالیف کتاب‌های رجالی تاکید داشتند&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &lt;/ins&gt;این &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تأکید را نشان‌دهنده &lt;/ins&gt;اهمیت علم رجال در فهم علوم دینی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برشمرده‌اند.&amp;lt;ref&amp;gt;سبحانی، کلیات فی علم الرجال، ص۲۸&lt;/ins&gt;.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاریخ پیدایش و سیر تکاملی علم رجال &lt;/del&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاریخچه &lt;/ins&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این علم، &lt;/del&gt;یکی از قدیمی‌ترین [[علوم اسلامی]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;است و &lt;/del&gt;قدمت آن به اوائل نیمه دوم قرن اول &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بازمی‌گردد&lt;/del&gt;. چنان‌که ابو رافع کاتب [[امام علی]](ع)، برای اولین بار کتابی در این زمینه نوشت و در آن اسامی [[شیعیان شیعه|شیعیان]] امام(ع) و نیز اسامی شرکت کنندگان در جنگ‌های بصره، [[صفین]] و [[نهروان]] را وارد نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;الذریعه الی تصانیف الشیعه، همان، ص۸۰؛ سبحانی، جعفر، کلیات فی علم الرجال، قم، مرکز مدیریت حوزه علمیه، ۱۳۶۹، ج۲، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt; پس از او نیز افراد دیگری از شیعیان در زمان [[ائمه]](ع) در این خصوص کتاب نوشتند، مانند عبد الله بن جبله متوفی ۲۱۹ از اصحاب [[امام کاظم]](ع)، حسن بن علی بن فضال متوفی ۲۲۴ از اصحاب امام کاظم(ع)، علی بن الحسن متولد ۲۰۶، فضل بن شاذان از اصحاب [[امام رضا]](ع)، محمد بن خالد برقی از اصحاب امام کاظم(ع) و احمد بن محمد بن خالد برقی متوفی ۲۷۴، ولی متأسفانه کتاب هیچ‌کدام از افراد ذکر شده اکنون در دست نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، ص۸۹–۹۰ و کلیات فی علم الرجال، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt; اما علمای دیگری پیوسته در طی قرون بعدی در این موضوع تألیفاتی داشته‌اند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علم رجال را &lt;/ins&gt;یکی از قدیمی‌ترین [[علوم اسلامی]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دانسته‌اند که &lt;/ins&gt;قدمت آن به اوائل نیمه دوم قرن اول &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قمری باز می‌گردد&lt;/ins&gt;. چنان‌که ابو رافع کاتب [[امام علی]](ع)، برای اولین بار کتابی در این زمینه نوشت و در آن اسامی [[شیعیان شیعه|شیعیان]] امام(ع) و نیز اسامی شرکت کنندگان در جنگ‌های بصره، [[صفین]] و [[نهروان]] را وارد نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;الذریعه الی تصانیف الشیعه، همان، ص۸۰؛ سبحانی، جعفر، کلیات فی علم الرجال، قم، مرکز مدیریت حوزه علمیه، ۱۳۶۹، ج۲، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt; پس از او نیز افراد دیگری از شیعیان در زمان [[ائمه]](ع) در این خصوص کتاب نوشتند، مانند عبد الله بن جبله متوفی ۲۱۹ از اصحاب [[امام کاظم]](ع)، حسن بن علی بن فضال متوفی ۲۲۴ از اصحاب امام کاظم(ع)، علی بن الحسن متولد ۲۰۶، فضل بن شاذان از اصحاب [[امام رضا]](ع)، محمد بن خالد برقی از اصحاب امام کاظم(ع) و احمد بن محمد بن خالد برقی متوفی ۲۷۴، ولی متأسفانه کتاب هیچ‌کدام از افراد ذکر شده اکنون در دست نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، ص۸۹–۹۰ و کلیات فی علم الرجال، ص۵۷.&amp;lt;/ref&amp;gt; اما علمای دیگری پیوسته در طی قرون بعدی در این موضوع تألیفاتی داشته‌اند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== اصول علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== اصول علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shamloo</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61181&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shamloo در ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۰۸</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61181&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-24T06:08:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l11&quot;&gt;خط ۱۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محققان علم رجال را علمی دانسته‌اند که در آن درباره حالات و اوصاف راویان حدیث، از جهت قبول یا رد قول آنان در نقل روایات معصومان(ع) بحث می‌شود. در این علم به تحقیق درباره وجود یا عدم وجود صفاتی در راوی چون [[عدالت]]، فسق، [[وثاقت]] و… پرداخته می‌شود.&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، زین‌العابدین، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، ۱۳۷۸ش، ص۸۶؛ آقا‌بزرگ طهرانی، محمدمحسن بن علی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محققان علم رجال را علمی دانسته‌اند که در آن درباره حالات و اوصاف راویان حدیث، از جهت قبول یا رد قول آنان در نقل روایات معصومان(ع) بحث می‌شود. در این علم به تحقیق درباره وجود یا عدم وجود صفاتی در راوی چون [[عدالت]]، فسق، [[وثاقت]] و… پرداخته می‌شود.&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، زین‌العابدین، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، ۱۳۷۸ش، ص۸۶؛ آقا‌بزرگ طهرانی، محمدمحسن بن علی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در بین راویان احادیث افراد مختلف با عقاید گوناگون و خصوصیات اخلاقی متفاوت وجود دارد که با انگیزه‌های مختلف به نقل روایت پرداخته‌اند. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;امام علی(ع) راویان را به چهار دسته تقسیم می‌کنند:&amp;lt;ref&amp;gt;دشتی، محمد، نهج البلاغه، قم، پارسایان، چاپ دوم، ۱۳۷۹، خ۲۱۰، بند ۳–۱۴، ص۴۳۲–۴۳۴.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در بین راویان احادیث افراد مختلف با عقاید گوناگون و خصوصیات اخلاقی متفاوت وجود دارد که با انگیزه‌های مختلف به نقل روایت پرداخته‌اند. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این عقاید &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;انگیزه‌ها موجب تحریف &lt;/ins&gt;حدیث و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; عالمان شیعه &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اهل‌سنت در همه دوران بر ضبط صفات &lt;/ins&gt;راویان و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تالیف کتاب‌های رجالی تاکید داشتند &lt;/ins&gt;و این &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نشان از اهمیت &lt;/ins&gt;علم رجال &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در فهم علوم دینی دارد&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* منافقان؛ &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* کسانی که در نقل حدیث دچار خطا &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اشتباه شده‌اند؛&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* کسانی که تخصص در &lt;/del&gt;حدیث &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;را نداشته &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جاهلانه به آن دست زده‌اند؛&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* کسانی که احادیث را به درستی فرا گرفته &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صادقانه نقل کرده‌اند &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;روشن است که تنها به روایات راویان قسم چهارم با اطمینان می‌توان توجه کرد و آنها را معتبر دانست. اما روایات بقیه اقسام راویان به راحتی قابل پذیرش نیستند خصوصاً &lt;/del&gt;راویان &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منافق که با انگیزه دشمنی اقدام به جعل &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تحریف متون یا اسناد روایات کرده &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آنها را به دروغ به معصوم(ع) نسبت داده‌اند. &lt;/del&gt;این &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عمل حتی در زمان پیامبر(ص) نیز انجام شده، که آن حضرت در مقابل آنان موضع‌گیری کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;دشتی، محمد، نهج البلاغه، ص۴۳۰، خ ۲۱۰، بند ۲.&amp;lt;/ref&amp;gt; برای شناخت میزان ارزش و اعتبار روایات باید راویان آنها را شناخت و این امر با &lt;/del&gt;علم رجال &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;محقق می‌شود&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تاریخ پیدایش و سیر تکاملی علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تاریخ پیدایش و سیر تکاملی علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shamloo</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61180&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shamloo: /* تعریف و علت پیدایش */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61180&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-24T06:03:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;تعریف و علت پیدایش&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l9&quot;&gt;خط ۹:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۹:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعریف و علت پیدایش ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعریف و علت پیدایش ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محققان علم رجال را علمی دانسته‌اند که درباره حالات و اوصاف راویان &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حدیث &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آن &lt;/del&gt;جهت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;که سخن آنان مورد &lt;/del&gt;قبول &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;است &lt;/del&gt;یا &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خیر و دلالت بر جواز و عدم جواز قبول قولشان &lt;/del&gt;در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مورد &lt;/del&gt;نقل روایات معصومان(ع) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دارد مانند &lt;/del&gt;[[عدالت]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;و [[فسق]] و &lt;/del&gt;[[وثاقت]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;و … بحث می‌کند&lt;/del&gt;.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;»&lt;/del&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زین العابدین، &lt;/del&gt;علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چاپ سوم، ۱۳۷۸، &lt;/del&gt;ص۸۶؛ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شیخ آقا بزرگ &lt;/del&gt;طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چاپ دوم، &lt;/del&gt;۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محققان علم رجال را علمی دانسته‌اند که &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در آن &lt;/ins&gt;درباره حالات و اوصاف راویان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حدیث، &lt;/ins&gt;از جهت قبول یا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رد قول آنان &lt;/ins&gt;در نقل روایات معصومان(ع) &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بحث می‌شود. در این علم به تحقیق درباره وجود یا عدم وجود صفاتی در راوی چون &lt;/ins&gt;[[عدالت]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;، فسق، &lt;/ins&gt;[[وثاقت]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;و… پرداخته می‌شود&lt;/ins&gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زین‌العابدین، &lt;/ins&gt;علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;۱۳۷۸ش، &lt;/ins&gt;ص۸۶؛ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آقا‌بزرگ &lt;/ins&gt;طهرانی، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;محمدمحسن بن علی، &lt;/ins&gt;الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== علت پیدایش علم رجال ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در بین راویان احادیث افراد مختلف با عقاید گوناگون و خصوصیات اخلاقی متفاوت وجود &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دارد که &lt;/ins&gt;با انگیزه‌های مختلف به نقل روایت پرداخته‌اند. امام علی(ع) راویان را به چهار دسته تقسیم می‌کنند:&amp;lt;ref&amp;gt;دشتی، محمد، نهج البلاغه، قم، پارسایان، چاپ دوم، ۱۳۷۹، خ۲۱۰، بند ۳–۱۴، ص۴۳۲–۴۳۴.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در بین راویان احادیث افراد مختلف با &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آراء و &lt;/del&gt;عقاید گوناگون و خصوصیات اخلاقی متفاوت وجود &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دارند و &lt;/del&gt;با انگیزه‌های مختلف به نقل روایت پرداخته‌اند. امام علی(ع) راویان را به چهار دسته تقسیم می‌کنند:&amp;lt;ref&amp;gt;دشتی، محمد، نهج البلاغه، قم، پارسایان، چاپ دوم، ۱۳۷۹، خ۲۱۰، بند ۳–۱۴، ص۴۳۲–۴۳۴.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* منافقان؛  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* منافقان؛  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shamloo</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61179&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shamloo: /* تعریف و علت پیدایش */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61179&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-24T05:49:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;تعریف و علت پیدایش&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l9&quot;&gt;خط ۹:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۹:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعریف و علت پیدایش ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعریف و علت پیدایش ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«علم &lt;/del&gt;رجال علمی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;است &lt;/del&gt;که درباره حالات و اوصاف راویان حدیث از آن جهت که سخن آنان مورد قبول است یا خیر و دلالت بر جواز و عدم جواز قبول قولشان در مورد نقل روایات معصومان(ع) دارد مانند [[عدالت]] و [[فسق]] و [[وثاقت]] و … بحث می‌کند.»&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، زین العابدین، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، چاپ سوم، ۱۳۷۸، ص۸۶؛ شیخ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;محققان علم &lt;/ins&gt;رجال &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;را &lt;/ins&gt;علمی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دانسته‌اند &lt;/ins&gt;که درباره حالات و اوصاف راویان حدیث از آن جهت که سخن آنان مورد قبول است یا خیر و دلالت بر جواز و عدم جواز قبول قولشان در مورد نقل روایات معصومان(ع) دارد مانند [[عدالت]] و [[فسق]] و [[وثاقت]] و … بحث می‌کند.»&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، زین العابدین، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، چاپ سوم، ۱۳۷۸، ص۸۶؛ شیخ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== علت پیدایش علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== علت پیدایش علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shamloo</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61178&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shamloo در ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۴۷</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61178&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-24T05:47:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۷&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l7&quot;&gt;خط ۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علم رجال به حالات و اوصاف راویان حدیث از جهت مورد قبول بودن یا نبودن سخن آنان درباره نقل روایت از معصوم می‌پردازد. اولین منابع دینی مسلمانان قرآن و سخنان و پیامبر و اهل بیت ایشان بوده است. اما در زمان ایشان و پس از حیاتشان اشخاصی روایاتی را به دروغ به آن‌ها نسبت دادند که در زمان زندگی ائمه روایات مورد بررسی قرار گرفته و در کتاب‌هایی جمع‌آوری شدند. از آن کتاب‌ها چیزی به ما نرسیده است اما علمایی از آن کتاب‌ها روایاتی را نقل نموده‌اند. در طول سالیان علمی جهت تشخیص صحت روایات و اتصال آن‌ها به معصوم به وجود آمد و در طی زمان تکمیل گردید که به علم رجال معروف است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علم رجال به حالات و اوصاف راویان حدیث از جهت مورد قبول بودن یا نبودن سخن آنان درباره نقل روایت از معصوم می‌پردازد. اولین منابع دینی مسلمانان قرآن و سخنان و پیامبر و اهل بیت ایشان بوده است. اما در زمان ایشان و پس از حیاتشان اشخاصی روایاتی را به دروغ به آن‌ها نسبت دادند که در زمان زندگی ائمه روایات مورد بررسی قرار گرفته و در کتاب‌هایی جمع‌آوری شدند. از آن کتاب‌ها چیزی به ما نرسیده است اما علمایی از آن کتاب‌ها روایاتی را نقل نموده‌اند. در طول سالیان علمی جهت تشخیص صحت روایات و اتصال آن‌ها به معصوم به وجود آمد و در طی زمان تکمیل گردید که به علم رجال معروف است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعریف &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علم رجال &lt;/del&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعریف &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;و علت پیدایش &lt;/ins&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;«علم رجال علمی است که درباره حالات و اوصاف راویان حدیث از آن جهت که سخن آنان مورد قبول است یا خیر و دلالت بر جواز و عدم جواز قبول قولشان در مورد نقل روایات معصومان(ع) دارد مانند [[عدالت]] و [[فسق]] و [[وثاقت]] و … بحث می‌کند.»&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، زین العابدین، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، چاپ سوم، ۱۳۷۸، ص۸۶؛ شیخ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;«علم رجال علمی است که درباره حالات و اوصاف راویان حدیث از آن جهت که سخن آنان مورد قبول است یا خیر و دلالت بر جواز و عدم جواز قبول قولشان در مورد نقل روایات معصومان(ع) دارد مانند [[عدالت]] و [[فسق]] و [[وثاقت]] و … بحث می‌کند.»&amp;lt;ref&amp;gt;قربانی، زین العابدین، علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، قم، انصاریان، چاپ سوم، ۱۳۷۸، ص۸۶؛ شیخ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۸۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shamloo</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61177&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shamloo در ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۴۶</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61177&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-24T05:46:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۶&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l6&quot;&gt;خط ۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{پاسخ}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{پاسخ}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علم رجال به حالات و اوصاف راویان حدیث از جهت مورد قبول بودن یا نبودن سخن آنان درباره نقل روایت از معصوم می‌پردازد. اولین منابع دینی مسلمانان قرآن و سخنان و پیامبر و اهل بیت ایشان بوده است. اما در زمان ایشان و پس از حیاتشان اشخاصی روایاتی را به دروغ به آن‌ها نسبت دادند که در زمان زندگی ائمه روایات مورد بررسی قرار گرفته و در کتاب‌هایی جمع‌آوری شدند. از آن کتاب‌ها چیزی به ما نرسیده است اما علمایی از آن کتاب‌ها روایاتی را نقل نموده‌اند. در طول سالیان علمی جهت تشخیص صحت روایات و اتصال آن‌ها به معصوم به وجود آمد و در طی زمان تکمیل گردید که به علم رجال معروف است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علم رجال به حالات و اوصاف راویان حدیث از جهت مورد قبول بودن یا نبودن سخن آنان درباره نقل روایت از معصوم می‌پردازد. اولین منابع دینی مسلمانان قرآن و سخنان و پیامبر و اهل بیت ایشان بوده است. اما در زمان ایشان و پس از حیاتشان اشخاصی روایاتی را به دروغ به آن‌ها نسبت دادند که در زمان زندگی ائمه روایات مورد بررسی قرار گرفته و در کتاب‌هایی جمع‌آوری شدند. از آن کتاب‌ها چیزی به ما نرسیده است اما علمایی از آن کتاب‌ها روایاتی را نقل نموده‌اند. در طول سالیان علمی جهت تشخیص صحت روایات و اتصال آن‌ها به معصوم به وجود آمد و در طی زمان تکمیل گردید که به علم رجال معروف است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== منابع اصلی آموزه‌های دینی ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[قرآن]] و [[سنت]] اهل بیت(ع) از منابع اصلی آموزه‌های دینی، اعم از احکام، معارف، اخلاق و … هستند؛ قرآن غالباً خطوط کلی را بیان می‌کند و تفسیر و تفصیل آن بر عهده [[پیامبر]](ص) و جانشینان [[معصوم]] ایشان است که در قالب روایات به دست ما رسیده است. بدین جهت، [[حدیث]] و علوم مرتبط با آن، اهمیت ویژه‌ای دارند و آگاهی از آنها برای کسانی که می‌خواهند آموزه‌های یاد شده را جهت تبیین احکام و مساپل دینی به کار برند، یک ضرورت است. یکی از این علوم علم رجال نام دارد.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعریف علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعریف علم رجال ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shamloo</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61153&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shamloo: /* مهم‌ترین کتاب‌های رجالی و مؤلفان آن‌ها */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61153&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-22T12:17:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;مهم‌ترین کتاب‌های رجالی و مؤلفان آن‌ها&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۴۷&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l54&quot;&gt;خط ۵۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مهم‌ترین کتاب‌های رجالی و مؤلفان آن‌ها ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مهم‌ترین کتاب‌های رجالی و مؤلفان آن‌ها ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{اصلی|فهرست آثار رجالی شیعه}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* فهرست منتجب الدین: تألیف علی بن عبیدالله بن حسن بن حسین؛&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* فهرست منتجب الدین: تألیف علی بن عبیدالله بن حسن بن حسین؛&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shamloo</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61148&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shamloo: Shamloo صفحهٔ تاریخ پیدایش علم رجال را به علم رجال منتقل کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&amp;diff=61148&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-22T12:15:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Shamloo صفحهٔ &lt;a href=&quot;/view/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;تاریخ پیدایش علم رجال&quot;&gt;تاریخ پیدایش علم رجال&lt;/a&gt; را به &lt;a href=&quot;/view/%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84&quot; title=&quot;علم رجال&quot;&gt;علم رجال&lt;/a&gt; منتقل کرد&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۴۵&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-notice&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(بدون تفاوت)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shamloo</name></author>
	</entry>
</feed>