عقل در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Fabbasi: خلاصه کردن شناسه

2026-01-31T08:09:25Z

خلاصه کردن شناسه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{شروع متن}}{{سوال}}		{{شروع متن}}{{سوال}}
	آیا عقل در قرآن به همان معنای عقل در علم فلسفه است؟		آیا عقل در قرآن به همان معنای عقل در علم فلسفه است؟
	{{پایان سوال}}عقل در ~~لغت~~ به ~~معانی~~ حبس ~~و امساک کردن~~ هوای ~~نفس، مُدرَکات قوه عاقله، کارهای قوه [[~~نفس~~]] یعنی ادراک کردن~~ و ~~عملی که مقدمه انجام~~ خیرات و ~~اجتناب~~ از بدی‌ها ~~است،~~ آمده است. در ~~اصطلاح حکماء نیز معانی مختلفی دارد؛ مانند: عقل غریزی،~~ عقل نظری و ~~عقل~~ عملی~~. عقل در اصطلاح متکلمان نیز معانی مختلفی دارد؛ از جمله: عقل به معنای مشهورات، قضایای یقینی، عقل جوهری و … .~~ در قرآن و روایات، معنای لغوی عقل مورد توجه قرار گرفته است؛ اما در مورد معنای اصطلاحی اختلاف نظر وجود دارد. از میان معانی اصطلاحی می‌توان گفت عقل به معنای قوه ادراک و عقل به ~~معنای عاقبت اندیشی در قرآن و [[سنت]] مورد استفاده قرار گرفته است~~.{{درگاه\|قرآن}}		{{پایان سوال}}عقل در قرآن بیشتر به معنای قوه ادراک و عاقبت اندیشی است که با فلسفه تفاوت دارد. در قرآن، عقل به معنای حبس هوای نفس و هدایت به سمت خیرات و دوری از بدی‌ها آمده است. اما در فلسفه، مفاهیمی چون عقل نظری و عملی مطرح است که در قرآن به کار نرفته‌اند.{{درگاه\|قرآن}}

	== معنای عقل در لغت ==		== معنای عقل در لغت ==

Shahroudi در ‏۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۳

2025-04-09T08:23:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۳
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	\| شاخه فرعی۲ =		\| شاخه فرعی۲ =
	\| شاخه فرعی۳ =		\| شاخه فرعی۳ =
	}}{{~~تکمیل مقاله~~		}}
	\| شناسه = -		{{ارزیابی
	\| ~~تیترها~~ = -		\| شناسه = شد
	\| ~~ویرایش~~ = شد		\| عکس = <!--خالی \| شد-->
	\| ~~لینک‌دهی~~ = شد		\| درگاه = شد
	\| ~~ناوبری~~ =		\| ادبیات = شد
	\| ~~نمایه~~ =		\| پیوند = شد
	\| ~~تغییر مسیر~~ =		\| ناوبری = <!--خالی \| شد-->
	\| ارجاعات =		\| تغییرمسیر = شد
	\| ~~بازبینی نویسنده~~ =		\| ارجاعات = شد
	\| ~~بازبینی~~ =شد		\| ارزیابی کمی = شد
	~~\| تکمیل =~~		\| ارزیابی کیفی = شد
	\| اولویت = ج		\| اولویت = ب
	\| کیفیت = ب		\| کیفیت = خوب
	}} {{پایان متن}}		}}
			{{پایان متن}}

Shahroudi: Shahroudi صفحهٔ پیش نویس:عقل در قرآن را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به عقل در قرآن منتقل کرد: تایید ناظران کیفی

2025-04-09T08:22:02Z

Shahroudi صفحهٔ پیش نویس:عقل در قرآن را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به عقل در قرآن منتقل کرد: تایید ناظران کیفی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۲
(بدون تفاوت)

Fabbasi در ‏۱۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۵

2025-03-13T08:05:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۵
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	== معنای عقل در قرآن و روایات ==		== معنای عقل در قرآن و روایات ==
	عقل در [[قرآن]] و روایات به کار رفته است و نسبت به آن سفارش شده است. ~~بی شک~~ معنای لغوی عقل که حبس و ضبط نفس است در اکثر موارد قرآن و روایات مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref> ~~امّا~~ در ~~زمینهٔ~~ به کار رفتن معانی اصطلاحی عقل در قرآن و روایات میان صاحب نظران اختلاف نظر وجود دارد. برخی ~~همانند [[صدرالمتألهین]]~~ معانی عقل نظری و عقل عملی و عقل جوهری را در روایات به عقل نسبت می‌دهند.<ref>{{پک\|1=صدر الدین شیرازی\|2=1366\|ک=شرح أصول الکافی\|ص=225\|ج=1}}</ref> برخی دیگر ~~همانند [[غزالی]]~~ عقل را در قرآن به معنای عقل عاقبت اندیش می‌دانند.<ref>{{پک\|1=غزالی\|2=بی تا\|ک=إحیاء علوم الدین\|ص=102\|ج=1}}</ref>		عقل در [[قرآن]] و روایات به کار رفته است و نسبت به آن سفارش شده است. بی‌شک معنای لغوی عقل که حبس و ضبط نفس است در اکثر موارد قرآن و روایات مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref> در زمینه به کار رفتن معانی اصطلاحی عقل در قرآن و روایات میان صاحب نظران اختلاف نظر وجود دارد. برخی معانی عقل نظری و عقل عملی و عقل جوهری را در روایات به عقل نسبت می‌دهند.<ref>{{پک\|1=صدر الدین شیرازی\|2=1366\|ک=شرح أصول الکافی\|ص=225\|ج=1}}</ref> برخی دیگر عقل را در قرآن به معنای عقل عاقبت اندیش می‌دانند.<ref>{{پک\|1=غزالی\|2=بی تا\|ک=إحیاء علوم الدین\|ص=102\|ج=1}}</ref>

	~~ولی~~ آن چه می‌توان گفت این است که از عقل قرآنی عقول اربعه فلسفی و عقل نظری را نمی‌توان استنباط کرد، چون در زمان نزول قرآن این اصطلاحات نبوده ~~بلکه چند معنی از عقل قرآنی می‌توان استفاده کرد که عبارتند از:~~ عقل به معنای ~~قوه ای~~ که خداوند برای ادراک علوم عنایت نموده است که اگر کسی از آن برخوردار ~~نباشد~~ نمی‌تواند علوم را بفهمد ~~و عقل~~ عاقبت اندیش و ~~هدایتگر~~.<ref>{{پک\|1=راغب اصفهانی\|2=1404\|ک=المفردات فی غریب القرآن\|ص=341 - 342}}</ref> در نتیجه می‌توان گفت در مواردی عقل قرآنی با فلسفی فرق دارد. عقل قرآنی به معنای قدرت ادراک و عاقبت اندیشی است. حضرت علی(ع) می‌فرماید: همین منزلت برای عقلت بس که راه‌های گمراهی را از راه سعادت برایت واضح می‌سازد.<ref>{{پک\|1=سید رضی\|2=1379\|ک=نهج البلاغة\|ص=731\|ف=حکمت 421}}</ref> اما عقل در فلسفه معانی مختلفی دارد که یکی از آن‌ها عقل عملی است که همان معنای عقل قرآنی را دارد.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref>		آن چه می‌توان گفت این است که از عقل قرآنی عقول اربعه فلسفی و عقل نظری را نمی‌توان استنباط کرد، چون در زمان نزول قرآن این اصطلاحات نبوده است. عقل به معنای قوه‌ای که خداوند برای ادراک علوم عنایت نموده است که اگر کسی از آن برخوردار نباشد، نمی‌تواند علوم را بفهمد. همچنین عاقبت اندیش و هدایت‌گر، از معانی قرآنی عقل می‌باشد.<ref>{{پک\|1=راغب اصفهانی\|2=1404\|ک=المفردات فی غریب القرآن\|ص=341 - 342}}</ref> در نتیجه می‌توان گفت در مواردی عقل قرآنی با فلسفی فرق دارد. عقل قرآنی به معنای قدرت ادراک و عاقبت اندیشی است. حضرت علی(ع) می‌فرماید: {{متن عربی\|ترجمه=همین منزلت برای عقلت بس که راه‌های گمراهی را از راه سعادت برایت واضح می‌سازد.}}<ref>{{پک\|1=سید رضی\|2=1379\|ک=نهج البلاغة\|ص=731\|ف=حکمت 421}}</ref> اما عقل در فلسفه معانی مختلفی دارد که یکی از آن‌ها عقل عملی است که همان معنای عقل قرآنی را دارد.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==

Fabbasi در ‏۱۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۲

2025-03-12T07:12:59Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{شروع متن}}{{سوال}}		{{شروع متن}}{{سوال}}
	آیا عقل در قرآن به همان معنای عقل در علم فلسفه است؟		آیا عقل در قرآن به همان معنای عقل در علم فلسفه است؟
	{{پایان سوال}}عقل در لغت به معانی حبس و امساک کردن هوای نفس، مُدرَکات قوه عاقله، کارهای قوه [[نفس]] یعنی ادراک کردن و عملی که مقدمه انجام خیرات و اجتناب از بدی‌ها ~~است به~~ آمده است. در اصطلاح حکماء نیز معانی مختلفی ~~دارد که برخی از آن‌ها عبارت است از~~ عقل غریزی، عقل نظری و عقل عملی. عقل در اصطلاح متکلمان نیز معانی مختلفی ~~دارد.~~ از جمله ~~این معانی~~ عقل به معنای مشهورات، قضایای یقینی، عقل جوهری و … ~~می‌باشد~~. در قرآن و ~~روایات~~ معنای لغوی عقل مورد توجه قرار گرفته ~~است.~~ اما در مورد معنای اصطلاحی اختلاف نظر وجود دارد. از میان معانی اصطلاحی می‌توان گفت عقل به معنای قوه ادراک و عقل به معنای عاقبت اندیشی در قرآن و [[سنت]] مورد استفاده قرار گرفته است.{{درگاه\|قرآن}}		{{پایان سوال}}عقل در لغت به معانی حبس و امساک کردن هوای نفس، مُدرَکات قوه عاقله، کارهای قوه [[نفس]] یعنی ادراک کردن و عملی که مقدمه انجام خیرات و اجتناب از بدی‌ها است، آمده است. در اصطلاح حکماء نیز معانی مختلفی دارد؛ مانند: عقل غریزی، عقل نظری و عقل عملی. عقل در اصطلاح متکلمان نیز معانی مختلفی دارد؛ از جمله: عقل به معنای مشهورات، قضایای یقینی، عقل جوهری و … . در قرآن و روایات، معنای لغوی عقل مورد توجه قرار گرفته است؛ اما در مورد معنای اصطلاحی اختلاف نظر وجود دارد. از میان معانی اصطلاحی می‌توان گفت عقل به معنای قوه ادراک و عقل به معنای عاقبت اندیشی در قرآن و [[سنت]] مورد استفاده قرار گرفته است.{{درگاه\|قرآن}}

	== معنای عقل در لغت ==		== معنای عقل در لغت ==
	[[عقل]] در معنای لغوی همان حبس و امساک و عقال کردن ~~است~~ وقتی در مورد انسان به کار می‌رود به معنای کسی است که [[هوای نفس]] خویش را حبس و عقال کرده است و زبان خود را در کنترل دارد. هم چنین عقل در لغت به معنای علمی است که توسط قوه عقل به دست می‌آید، یعنی مدرکات قوه عاقله. معنای دیگر آن کاری است که ~~قوهٔ~~ نفس انجام می‌دهد، یعنی ~~ادراک،~~ هم چنین در معنای عملی که مقدمه انجام خیرات و اجتناب از بدی‌ها ~~است~~ به کار رفته است.<ref>{{پک\|1=مصطفوی\|2=1368\|ک=التحقیق فی کلمات القرآن الکریم\|ص=196\|ج=1}}</ref><ref>{{پک\|1=ابن منظور\|2=1368\|ک=لسان العرب\|ص=326\|ج=9}}</ref><ref>{{پک\|1=طریحی\|2=1414\|ک=مجمع البحرین و مطلع النیرین\|ص=426\|ج=5}}</ref><ref>{{پک\|1=خسروپناه\|2=1388\|ک=کلام جدید با رویکرد اسلامی\|ص=94}}</ref>		[[عقل]] در معنای لغوی همان حبس و امساک و عقال کردن است؛ وقتی در مورد انسان به کار می‌رود به معنای کسی است که [[هوای نفس]] خویش را حبس و عقال کرده است و زبان خود را در کنترل دارد. هم چنین عقل در لغت به معنای علمی است که توسط قوه عقل به دست می‌آید، یعنی مدرکات قوه عاقله. معنای دیگر آن کاری است که قوه نفس انجام می‌دهد، یعنی ادراک. هم چنین در معنای عملی که مقدمه انجام خیرات و اجتناب از بدی‌ها است، به کار رفته است.<ref>{{پک\|1=مصطفوی\|2=1368\|ک=التحقیق فی کلمات القرآن الکریم\|ص=196\|ج=1}}</ref><ref>{{پک\|1=ابن منظور\|2=1368\|ک=لسان العرب\|ص=326\|ج=9}}</ref><ref>{{پک\|1=طریحی\|2=1414\|ک=مجمع البحرین و مطلع النیرین\|ص=426\|ج=5}}</ref><ref>{{پک\|1=خسروپناه\|2=1388\|ک=کلام جدید با رویکرد اسلامی\|ص=94}}</ref>

	== معنای عقل در اصطلاح حکیمان و متکلمان ==		== معنای عقل در اصطلاح حکیمان و متکلمان ==
	عقل در نزد [[فلسفه\|فلاسفه]] و [[حکمت\|حکیمان]] معانی مختلفی ~~دارد. برخی از این معانی عبارتند~~ از:		عقل در نزد [[فلسفه\|فلاسفه]] و [[حکمت\|حکیمان]] معانی مختلفی دارد؛ از جمله:
	# عقل غریزی که فصل متمیّز انسان است یعنی وسیله کسب علوم.		# عقل غریزی که فصل متمیّز انسان است یعنی وسیله کسب علوم.
	# عقل نظری یعنی قوای ~~ادراکی،~~ عقل نظری انسان که چهار مرتبه دارد: عقل هیولانی، عقل بالملکه، عقل ~~بالفعل،~~ و عقل مستفاد. کار کردهای عقل نظری عبارتند از استدلال و استنباط، تعریف و تحدید، ادراک کلیات اعم از تصورات و تصدیقات کلی، تطبیق مفاهیم بر مصادیق، تطبیق کبری بر صغری و تقسیم و تحلیل.		# عقل نظری یعنی قوای ادراکی. عقل نظری انسان چهار مرتبه دارد: عقل هیولانی، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل مستفاد. کار کردهای عقل نظری عبارتند از: استدلال و استنباط، تعریف و تحدید، ادراک کلیات اعم از تصورات و تصدیقات کلی، تطبیق مفاهیم بر مصادیق، تطبیق کبری بر صغری و تقسیم و تحلیل.
	# عقل عملی یعنی ~~قوه ای~~ از قوای نفس آدمی‌که بایدها و حقایقی که مربوط به افعال ~~آدمی‌است~~ درک می‌کند.<ref>{{پک\|1=خسروپناه\|2=1388\|ک=کلام جدید با رویکرد اسلامی\|ص=94 - 95}}</ref>		# عقل عملی یعنی قوه‌ای از قوای نفس آدمی‌که بایدها و حقایقی که مربوط به افعال آدمی‌است، درک می‌کند.<ref>{{پک\|1=خسروپناه\|2=1388\|ک=کلام جدید با رویکرد اسلامی\|ص=94 - 95}}</ref>
	عقل در اصطلاح [[متکلمان شیعه\|متکلمان]] ~~نیز~~ معنای مختلفی ~~دارد و~~ از جمله ~~آن‌ها~~ عقل به معنای مشهورات، عقل به معنای قضایای یقینی، عقل جوهری، عقل به معنای تکیه معلومات و معارف، عقل هدف ساز و … ~~می‌باشد~~.<ref>{{پک\|1=خسروپناه\|2=1388\|ک=کلام جدید با رویکرد اسلامی\|ص=95}}</ref><ref>{{پک\|1=حائری یزدی\|2=1347\|ک=کاوش‌های عقل نظری\|ص=240}}</ref>		عقل در اصطلاح [[متکلمان شیعه\|متکلمان]] معنای مختلفی دارد؛ از جمله: عقل به معنای مشهورات، عقل به معنای قضایای یقینی، عقل جوهری، عقل به معنای تکیه معلومات و معارف، عقل هدف ساز و … .<ref>{{پک\|1=خسروپناه\|2=1388\|ک=کلام جدید با رویکرد اسلامی\|ص=95}}</ref><ref>{{پک\|1=حائری یزدی\|2=1347\|ک=کاوش‌های عقل نظری\|ص=240}}</ref>

	== معنای عقل در قرآن و روایات ==		== معنای عقل در قرآن و روایات ==

Shahroudi در ‏۱۰ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۰

2025-03-10T11:00:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۰
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{پیش نویس\|تکمیل}}~~
	{{شروع متن}}{{سوال}}		{{شروع متن}}{{سوال}}
	آیا عقل در قرآن به همان معنای عقل در علم فلسفه است؟		آیا عقل در قرآن به همان معنای عقل در علم فلسفه است؟

Mohammad7576 در ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۵۳

2025-02-24T03:53:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۳
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	{{شاخه		{{شاخه
	\| شاخه اصلی =قرآن		\| شاخه اصلی =قرآن
	\| شاخه فرعی۱ =~~مفردات~~		\| شاخه فرعی۱ =
	\| شاخه فرعی۲ =~~عقل~~		\| شاخه فرعی۲ =
	\| شاخه فرعی۳ =		\| شاخه فرعی۳ =
	}}{{تکمیل مقاله		}}{{تکمیل مقاله

Mohammad7576: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی

2025-02-24T03:46:28Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{پیش نویس\|~~در حال ویکی سازی~~}}		{{پیش نویس\|تکمیل}}
	{{شروع متن}}{{سوال}}		{{شروع متن}}{{سوال}}
	آیا عقل در قرآن به همان معنای عقل در علم فلسفه است؟		آیا عقل در قرآن به همان معنای عقل در علم فلسفه است؟
	{{پایان سوال}}عقل در لغت به معانی حبس و امساک کردن هوای نفس، مُدرَکات قوه عاقله، کارهای قوه [[نفس]] یعنی ادراک کردن و عملی که مقدمه انجام خیرات و اجتناب از ~~بدی ها~~ است به آمده است. در اصطلاح حکماء نیز معانی مختلفی دارد که برخی از ~~آن ها~~ عبارت است از عقل غریزی، عقل نظری و عقل عملی. عقل در اصطلاح متکلمان نیز معانی مختلفی دارد. از جمله این معانی عقل به معنای مشهورات، قضایای یقینی، عقل جوهری و ~~... می باشد~~. در قرآن و روایات معنای لغوی عقل مورد توجه قرار گرفته است. اما در مورد معنای اصطلاحی اختلاف نظر وجود دارد. از میان معانی اصطلاحی ~~می توان~~ گفت عقل به معنای قوه ادراک و عقل به معنای عاقبت اندیشی در قرآن و [[سنت]] مورد استفاده قرار گرفته است.{{درگاه\|قرآن}}		{{پایان سوال}}عقل در لغت به معانی حبس و امساک کردن هوای نفس، مُدرَکات قوه عاقله، کارهای قوه [[نفس]] یعنی ادراک کردن و عملی که مقدمه انجام خیرات و اجتناب از بدی‌ها است به آمده است. در اصطلاح حکماء نیز معانی مختلفی دارد که برخی از آن‌ها عبارت است از عقل غریزی، عقل نظری و عقل عملی. عقل در اصطلاح متکلمان نیز معانی مختلفی دارد. از جمله این معانی عقل به معنای مشهورات، قضایای یقینی، عقل جوهری و … می‌باشد. در قرآن و روایات معنای لغوی عقل مورد توجه قرار گرفته است. اما در مورد معنای اصطلاحی اختلاف نظر وجود دارد. از میان معانی اصطلاحی می‌توان گفت عقل به معنای قوه ادراک و عقل به معنای عاقبت اندیشی در قرآن و [[سنت]] مورد استفاده قرار گرفته است.{{درگاه\|قرآن}}

	== معنای عقل در لغت ==		== معنای عقل در لغت ==
خط ۹:		خط ۹:
	== معنای عقل در اصطلاح حکیمان و متکلمان ==		== معنای عقل در اصطلاح حکیمان و متکلمان ==
	عقل در نزد [[فلسفه\|فلاسفه]] و [[حکمت\|حکیمان]] معانی مختلفی دارد. برخی از این معانی عبارتند از:		عقل در نزد [[فلسفه\|فلاسفه]] و [[حکمت\|حکیمان]] معانی مختلفی دارد. برخی از این معانی عبارتند از:

	# عقل غریزی که فصل متمیّز انسان است یعنی وسیله کسب علوم.		# عقل غریزی که فصل متمیّز انسان است یعنی وسیله کسب علوم.
	# عقل نظری یعنی قوای ادراکی، عقل نظری انسان که چهار مرتبه دارد: عقل هیولانی، عقل بالملکه، عقل بالفعل، و عقل مستفاد. کار کردهای عقل نظری عبارتند از استدلال و استنباط، تعریف و تحدید، ادراک کلیات اعم از تصورات و تصدیقات کلی، تطبیق مفاهیم بر مصادیق، تطبیق کبری بر صغری و تقسیم و تحلیل.		# عقل نظری یعنی قوای ادراکی، عقل نظری انسان که چهار مرتبه دارد: عقل هیولانی، عقل بالملکه، عقل بالفعل، و عقل مستفاد. کار کردهای عقل نظری عبارتند از استدلال و استنباط، تعریف و تحدید، ادراک کلیات اعم از تصورات و تصدیقات کلی، تطبیق مفاهیم بر مصادیق، تطبیق کبری بر صغری و تقسیم و تحلیل.
خط ۱۸:		خط ۱۷:
	عقل در [[قرآن]] و روایات به کار رفته است و نسبت به آن سفارش شده است. بی شک معنای لغوی عقل که حبس و ضبط نفس است در اکثر موارد قرآن و روایات مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref> امّا در زمینهٔ به کار رفتن معانی اصطلاحی عقل در قرآن و روایات میان صاحب نظران اختلاف نظر وجود دارد. برخی همانند [[صدرالمتألهین]] معانی عقل نظری و عقل عملی و عقل جوهری را در روایات به عقل نسبت می‌دهند.<ref>{{پک\|1=صدر الدین شیرازی\|2=1366\|ک=شرح أصول الکافی\|ص=225\|ج=1}}</ref> برخی دیگر همانند [[غزالی]] عقل را در قرآن به معنای عقل عاقبت اندیش می‌دانند.<ref>{{پک\|1=غزالی\|2=بی تا\|ک=إحیاء علوم الدین\|ص=102\|ج=1}}</ref>		عقل در [[قرآن]] و روایات به کار رفته است و نسبت به آن سفارش شده است. بی شک معنای لغوی عقل که حبس و ضبط نفس است در اکثر موارد قرآن و روایات مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref> امّا در زمینهٔ به کار رفتن معانی اصطلاحی عقل در قرآن و روایات میان صاحب نظران اختلاف نظر وجود دارد. برخی همانند [[صدرالمتألهین]] معانی عقل نظری و عقل عملی و عقل جوهری را در روایات به عقل نسبت می‌دهند.<ref>{{پک\|1=صدر الدین شیرازی\|2=1366\|ک=شرح أصول الکافی\|ص=225\|ج=1}}</ref> برخی دیگر همانند [[غزالی]] عقل را در قرآن به معنای عقل عاقبت اندیش می‌دانند.<ref>{{پک\|1=غزالی\|2=بی تا\|ک=إحیاء علوم الدین\|ص=102\|ج=1}}</ref>

	ولی آن چه می‌توان گفت این است که از عقل قرآنی عقول اربعه فلسفی و عقل نظری را نمی‌توان استنباط کرد، چون در زمان نزول قرآن این اصطلاحات نبوده بلکه چند معنی از عقل قرآنی می‌توان استفاده کرد که عبارتند از: عقل به معنای قوه ای که خداوند برای ادراک علوم عنایت نموده است که اگر کسی از آن برخوردار نباشد نمی‌تواند علوم را بفهمد و عقل عاقبت اندیش و هدایتگر.<ref>{{پک\|1=راغب اصفهانی\|2=1404\|ک=المفردات فی غریب القرآن\|ص=341 - 342}}</ref> در نتیجه می‌توان گفت در مواردی عقل قرآنی با فلسفی فرق دارد. عقل قرآنی به معنای قدرت ادراک و عاقبت اندیشی است. حضرت علی(ع) می‌فرماید: همین منزلت برای عقلت بس که راه‌های گمراهی را از راه سعادت برایت واضح می‌سازد.<ref>{{پک\|1=سید رضی\|2=1379\|ک=نهج البلاغة\|ص=731\|ف=حکمت 421}}</ref> اما عقل در فلسفه معانی مختلفی دارد که یکی از ~~آن ها~~ عقل عملی است که همان معنای عقل قرآنی را دارد.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref>		ولی آن چه می‌توان گفت این است که از عقل قرآنی عقول اربعه فلسفی و عقل نظری را نمی‌توان استنباط کرد، چون در زمان نزول قرآن این اصطلاحات نبوده بلکه چند معنی از عقل قرآنی می‌توان استفاده کرد که عبارتند از: عقل به معنای قوه ای که خداوند برای ادراک علوم عنایت نموده است که اگر کسی از آن برخوردار نباشد نمی‌تواند علوم را بفهمد و عقل عاقبت اندیش و هدایتگر.<ref>{{پک\|1=راغب اصفهانی\|2=1404\|ک=المفردات فی غریب القرآن\|ص=341 - 342}}</ref> در نتیجه می‌توان گفت در مواردی عقل قرآنی با فلسفی فرق دارد. عقل قرآنی به معنای قدرت ادراک و عاقبت اندیشی است. حضرت علی(ع) می‌فرماید: همین منزلت برای عقلت بس که راه‌های گمراهی را از راه سعادت برایت واضح می‌سازد.<ref>{{پک\|1=سید رضی\|2=1379\|ک=نهج البلاغة\|ص=731\|ف=حکمت 421}}</ref> اما عقل در فلسفه معانی مختلفی دارد که یکی از آن‌ها عقل عملی است که همان معنای عقل قرآنی را دارد.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==

Mohammad7576: /* معنای عقل در لغت */

2025-02-24T03:45:49Z

معنای عقل در لغت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۵
خط ۲:		خط ۲:
	{{شروع متن}}{{سوال}}		{{شروع متن}}{{سوال}}
	آیا عقل در قرآن به همان معنای عقل در علم فلسفه است؟		آیا عقل در قرآن به همان معنای عقل در علم فلسفه است؟
	{{پایان سوال}}عقل در لغت به معانی حبس و امساک کردن هوای نفس، مُدرَکات قوه عاقله، کارهای قوه نفس یعنی ادراک کردن و عملی که مقدمه انجام خیرات و اجتناب از بدی ها است به آمده است. در اصطلاح حکماء نیز معانی مختلفی دارد که برخی از آن ها عبارت است از عقل غریزی، عقل نظری و عقل عملی. عقل در اصطلاح متکلمان نیز معانی مختلفی دارد. از جمله این معانی عقل به معنای مشهورات، قضایای یقینی، عقل جوهری و ... می باشد.{{درگاه\|قرآن}}		{{پایان سوال}}عقل در لغت به معانی حبس و امساک کردن هوای نفس، مُدرَکات قوه عاقله، کارهای قوه [[نفس]] یعنی ادراک کردن و عملی که مقدمه انجام خیرات و اجتناب از بدی ها است به آمده است. در اصطلاح حکماء نیز معانی مختلفی دارد که برخی از آن ها عبارت است از عقل غریزی، عقل نظری و عقل عملی. عقل در اصطلاح متکلمان نیز معانی مختلفی دارد. از جمله این معانی عقل به معنای مشهورات، قضایای یقینی، عقل جوهری و ... می باشد. در قرآن و روایات معنای لغوی عقل مورد توجه قرار گرفته است. اما در مورد معنای اصطلاحی اختلاف نظر وجود دارد. از میان معانی اصطلاحی می توان گفت عقل به معنای قوه ادراک و عقل به معنای عاقبت اندیشی در قرآن و [[سنت]] مورد استفاده قرار گرفته است.{{درگاه\|قرآن}}

	== معنای عقل در لغت ==		== معنای عقل در لغت ==

Mohammad7576: /* معنای عقل در قرآن و روایات */

2025-02-24T03:39:27Z

معنای عقل در قرآن و روایات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۹
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	== معنای عقل در قرآن و روایات ==		== معنای عقل در قرآن و روایات ==
	عقل در [[قرآن]] و روایات به کار رفته است و نسبت به آن سفارش شده است. بی شک معنای لغوی عقل که حبس و ضبط نفس است در اکثر موارد قرآن و روایات مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref> امّا در زمینهٔ به کار رفتن معانی اصطلاحی عقل در قرآن و روایات میان صاحب نظران اختلاف نظر وجود دارد. برخی همانند [[صدرالمتألهین]] معانی عقل نظری و عقل عملی و عقل جوهری را در روایات به عقل نسبت ~~می‌دهد~~.<ref>{{پک\|1=صدر الدین شیرازی\|2=1366\|ک=شرح أصول الکافی\|ص=225\|ج=1}}</ref> برخی دیگر همانند [[غزالی]] عقل را در قرآن به معنای عقل عاقبت اندیش می‌دانند.<ref>{{پک\|1=غزالی\|2=بی تا\|ک=إحیاء علوم الدین\|ص=102\|ج=1}}</ref>		عقل در [[قرآن]] و روایات به کار رفته است و نسبت به آن سفارش شده است. بی شک معنای لغوی عقل که حبس و ضبط نفس است در اکثر موارد قرآن و روایات مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref> امّا در زمینهٔ به کار رفتن معانی اصطلاحی عقل در قرآن و روایات میان صاحب نظران اختلاف نظر وجود دارد. برخی همانند [[صدرالمتألهین]] معانی عقل نظری و عقل عملی و عقل جوهری را در روایات به عقل نسبت می‌دهند.<ref>{{پک\|1=صدر الدین شیرازی\|2=1366\|ک=شرح أصول الکافی\|ص=225\|ج=1}}</ref> برخی دیگر همانند [[غزالی]] عقل را در قرآن به معنای عقل عاقبت اندیش می‌دانند.<ref>{{پک\|1=غزالی\|2=بی تا\|ک=إحیاء علوم الدین\|ص=102\|ج=1}}</ref>

	ولی آن چه می‌توان گفت این است که از عقل قرآنی عقول اربعه فلسفی و عقل نظری را نمی‌توان استنباط کرد، چون در زمان نزول قرآن این اصطلاحات نبوده بلکه چند معنی از عقل قرآنی می‌توان استفاده کرد که عبارتند از: عقل به معنای قوه ای که خداوند برای ادراک علوم عنایت نموده است که اگر کسی از آن برخوردار نباشد نمی‌تواند علوم را بفهمد و عقل عاقبت اندیش و هدایتگر.<ref>{{پک\|1=راغب اصفهانی\|2=1404\|ک=المفردات فی غریب القرآن\|ص=341 - 342}}</ref> در نتیجه می‌توان گفت در مواردی عقل قرآنی با فلسفی فرق دارد. عقل قرآنی به معنای قدرت ادراک و عاقبت اندیشی است. حضرت علی(ع) می‌فرماید: همین منزلت برای عقلت بس که راه‌های گمراهی را از راه سعادت برایت واضح می‌سازد.<ref>{{پک\|1=سید رضی\|2=1379\|ک=نهج البلاغة\|ص=731\|ف=حکمت 421}}</ref> اما عقل در فلسفه معانی مختلفی دارد که یکی از آن ها عقل عملی است که همان معنای عقل قرآنی را دارد.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref>		ولی آن چه می‌توان گفت این است که از عقل قرآنی عقول اربعه فلسفی و عقل نظری را نمی‌توان استنباط کرد، چون در زمان نزول قرآن این اصطلاحات نبوده بلکه چند معنی از عقل قرآنی می‌توان استفاده کرد که عبارتند از: عقل به معنای قوه ای که خداوند برای ادراک علوم عنایت نموده است که اگر کسی از آن برخوردار نباشد نمی‌تواند علوم را بفهمد و عقل عاقبت اندیش و هدایتگر.<ref>{{پک\|1=راغب اصفهانی\|2=1404\|ک=المفردات فی غریب القرآن\|ص=341 - 342}}</ref> در نتیجه می‌توان گفت در مواردی عقل قرآنی با فلسفی فرق دارد. عقل قرآنی به معنای قدرت ادراک و عاقبت اندیشی است. حضرت علی(ع) می‌فرماید: همین منزلت برای عقلت بس که راه‌های گمراهی را از راه سعادت برایت واضح می‌سازد.<ref>{{پک\|1=سید رضی\|2=1379\|ک=نهج البلاغة\|ص=731\|ف=حکمت 421}}</ref> اما عقل در فلسفه معانی مختلفی دارد که یکی از آن ها عقل عملی است که همان معنای عقل قرآنی را دارد.<ref>{{پک/بن\|1=اندیشه1\|ک=سایت اندیشه قم\|ف=آیا عقل در قرآن با عقل در فلسفه یکی است؟\|زبان=}}</ref>