عبدالرزاق صنعانی استاد بخاری در حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shamloo در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۶

2022-10-12T11:16:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۴۶
خط ۵:		خط ۵:
	عبدالرزاق صنعانی به طور مستقیم از مشایخ روایت بخاری نبوده است. بخاری روایات فراوانی از صنعانی را در صحیح خود آورده است. او این روایات را با یک واسطه از صنعانی نقل کرده است. صنعانی با یک واسطه از مشایخ روایت بخاری به‌شمار رفته است.		عبدالرزاق صنعانی به طور مستقیم از مشایخ روایت بخاری نبوده است. بخاری روایات فراوانی از صنعانی را در صحیح خود آورده است. او این روایات را با یک واسطه از صنعانی نقل کرده است. صنعانی با یک واسطه از مشایخ روایت بخاری به‌شمار رفته است.

	== ~~شرح‌حال~~ صنعانی ==		== شرح‌ حال صنعانی ==
	ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی صنعانی از محدثان و مفسران شیعه در قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری است. او در سال ۱۲۶ قمری در صنعای یمن متولد شد و مراحل آموزش و استماع حدیث را در حجاز و عراق و شام گذراند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان، بیروت، دار صادر، ج ۳، ص ۲۱۶-۲۱۷.</ref> در منابع شیعی، او از اصحاب [[امام جعفر صادق(ع)]] شمرده شده است.<ref>محمد بن الحسن الطوسی، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ص ۲۶۷. </ref> همچنین، صنعانی از [[امام محمدباقر(ع)]] و [[امام جعفرصادق(ع)]] نقل حدیث کرده است.<ref>السید محسن الامین، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref>		ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی صنعانی از محدثان و مفسران شیعه در قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری است. او در سال ۱۲۶ قمری در صنعای یمن متولد شد و مراحل آموزش و استماع حدیث را در حجاز و عراق و شام گذراند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان، بیروت، دار صادر، ج ۳، ص ۲۱۶-۲۱۷.</ref> در منابع شیعی، او از اصحاب [[امام جعفر صادق(ع)]] شمرده شده است.<ref>محمد بن الحسن الطوسی، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ص ۲۶۷. </ref> همچنین، صنعانی از [[امام محمدباقر(ع)]] و [[امام جعفرصادق(ع)]] نقل حدیث کرده است.<ref>السید محسن الامین، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref>

خط ۱۲:		خط ۱۲:
	از آثار او می‌توان به تفسیر القرآن، [[المصنف]]، کتاب السّنن في الفقه، الجامع الکبیر فی الحدیث، کتاب المغازی و تزكية الارواح عن مواقع الافلاح اشاره کرد.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> صنعانی در اواخر عمر نابینا شد. او به سال ۲۱۱ق در یمن در گذشت.<ref>محمد بن حبان بن أحمد بن حبان، الثقات، الدکن، دائرة المعارف العثمانية بحيدر آباد الدكن الهند، ج ۸، ص ۴۱۲.</ref>		از آثار او می‌توان به تفسیر القرآن، [[المصنف]]، کتاب السّنن في الفقه، الجامع الکبیر فی الحدیث، کتاب المغازی و تزكية الارواح عن مواقع الافلاح اشاره کرد.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> صنعانی در اواخر عمر نابینا شد. او به سال ۲۱۱ق در یمن در گذشت.<ref>محمد بن حبان بن أحمد بن حبان، الثقات، الدکن، دائرة المعارف العثمانية بحيدر آباد الدكن الهند، ج ۸، ص ۴۱۲.</ref>

	==~~شرح‌حال~~ بخاری==		==شرح‌ حال بخاری==
	ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم جعفی [[بخاری]] یکی از ائمهٔ حدیث اهل سنت است. او در سال ۱۹۴ق در شهر بخارا متولد شد و از ده‌سالگی مشغول تحصیل علم شد. در بیست‌سالگی برای کسب دانش و [[استماع حدیث]] به سفر در نقاط مختلف جهان اسلام پرداخت.<ref>احمد پاکتچی، «بخاری»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۱، ص ۴۵۶.</ref> او به خراسان، جبال، عراق، حجاز، شام، مصر و بغداد سفر کرد. در بغداد، محدثان زیادی از او حدیث شنیدند و به ضبط آنها پرداختند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفیات الاعیان، قم، شریف رضی، ج ۴، ص ۱۸۸.</ref>		ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم جعفی [[بخاری]] یکی از ائمهٔ حدیث اهل سنت است. او در سال ۱۹۴ق در شهر بخارا متولد شد و از ده‌سالگی مشغول تحصیل علم شد. در بیست‌سالگی برای کسب دانش و [[استماع حدیث]] به سفر در نقاط مختلف جهان اسلام پرداخت.<ref>احمد پاکتچی، «بخاری»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۱، ص ۴۵۶.</ref> او به خراسان، جبال، عراق، حجاز، شام، مصر و بغداد سفر کرد. در بغداد، محدثان زیادی از او حدیث شنیدند و به ضبط آنها پرداختند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفیات الاعیان، قم، شریف رضی، ج ۴، ص ۱۸۸.</ref>

Shamloo در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۷

2022-10-12T10:57:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۲۷
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =
	\| تغییر مسیر =		\| تغییر مسیر =شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| بازبینی نویسنده =		\| بازبینی نویسنده =شد
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =

Shamloo در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۷

2022-10-12T10:57:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۲۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|کاربر=Shamloo }}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}

Shamloo در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۶

2022-10-12T10:56:59Z

Shamloo در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۵

2022-10-12T10:45:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۱۵
خط ۴:		خط ۴:
	آیا می‌توان با منابع اهل سنت اثبات کرد که عبدالرزاق صنعانی استاد بخاری در حدیث بوده است؟		آیا می‌توان با منابع اهل سنت اثبات کرد که عبدالرزاق صنعانی استاد بخاری در حدیث بوده است؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	~~{{پاسخ}}~~		عبدالرزاق صنعانی به طور مستقیم از مشایخ روایت بخاری نبوده است. بخاری روایات فراوانی از صنعانی را در صحیح خود آورده است. او این روایات را با یک واسطه از صنعانی نقل کرده است. صنعانی با یک واسطه از مشایخ روایت بخاری به‌شمار رفته است.

	== شرح‌حال صنعانی ==		== شرح‌حال صنعانی ==

Shamloo در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۱

2022-10-12T10:41:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۱۱
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	==ارتباط صنعانی با بخاری==		==ارتباط صنعانی با بخاری==
	صنعانی از روات بخاری برشمرده شده است.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> در صحیح بخاری روایات کثیری از طریق عبدالرزاق صنعانی نقل شده است.<ref>فهرستی از این روایات را ن.ک: السید حمید الحسینی و محمدجعفر المحمودتبار، عبدالرزاق الصنعانی شخصیته و تراثه العلمی، قم، ~~نشر~~ برگ فردوس، ص ۳۲-۳۷. </ref>		صنعانی از روات بخاری برشمرده شده است.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> در صحیح بخاری روایات کثیری از طریق عبدالرزاق صنعانی نقل شده است.<ref>فهرستی از این روایات را ن.ک: السید حمید الحسینی و محمدجعفر المحمودتبار، عبدالرزاق الصنعانی شخصیته و تراثه العلمی، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و برگ فردوس، ص ۳۲-۳۷. </ref> البته این روایات با واسطه، عموماً یک واسطه، از صنعانی نقل شده اند.

	~~عبدالرزاق~~ صنعانی ~~نمی‌تواند از اساتید بخاری باشد، به دلایل زیر:~~

	* در «[[عمده القاری]]» که شرحی از صحیح بخاری است، مؤلف در مقدمه کتاب، راویان و اساتید بخاری که از آنها حدیث نقل کرده به پنج طبقه تقسیم می‌نماید. در طبقه سوم از گروهی که زمان و مکان آنها را درک نموده و ملاقات کرده نام برده می‌شود، اما از آنها حدیث و روایتی نشنیده و نقل نکرده است و شاید با چند واسطه نقل کرده؛ که از جمله: یزید بن هارون و عبدالرزاق ذکر گردیده است:{{متن عربی\|(الثالثه) قوم حدثوا عن قوم ادرک زمانهم و امکنه لقیهم لکنه لم یسمع منهم کیزید بن هارون و عبدالرزاق\|ترجمه=سوم؛ کسانی که زمان و مکان آنها درک شده ~~اما روایتی از آنها نشنیده است مانند یزید بن هارون و عبدالرزاق~~.~~}}<ref>العینی، بدرالدین احمد، عمده القاری (شرح صحیح البخاری)، دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی تا، ج۱، ص ۷.</ref>~~

	* در کتاب «[[رجال صحیح البخاری]]» که بخاری از آنها حدیث نقل نموده، از «عبدالرزاق صنعانی» اسم و صحبتی به میان نیامده است. این کتاب که در دو جلد نسبتاً قطور است، کسانی که بخاری از آنها نقل حدیث کرده، گردآوری شده‌اند.<ref>بخاری کلابادی، احمد بن محمد، رجال صحیح البخاری (در دو جلد)، دار المعرفه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۰۷ق.</ref>

	* در شرح «کتاب صحیح البخاری» تألیف الکرمانی، در مقدمه ذکر احوالات بخاری، از اساتید او سه شیخ و دیگران را نام برده، ولی از عبدالزراق صنعانی ذکری نیامده است.<ref>الکرمانی، البخاری، شرح الکرمانی، دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۱ق، ج۱، ص۷.</ref>
	~~{{پایان پاسخ}}~~

			بدرالدین عینی، یکی از شارحان صحیح بخاری، پس از تقسیم راویان و استادان بخاری به پنج طبقه، نام عبدالرزاق صنعانی را در طبقه سوم ذکر می کند. عینی در طبقه سوم از افرادی یاد کرده که بخاری زمان و مکان آنان را درک کرده و احتمالاً آنان را ملاقات کرده است، اما از آنها حدیث و روایتی نشنیده و نقل نکرده یا با واسطه نقل کرده است.<ref>بدرالدین محمود بن احمد العینی، عمده القاری شرح صحیح البخاری، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج ۱، ص ۷.</ref> عبدالرزاق صنعانی جزو قسمت اخیر این طبقه به‌شمار رفته است؛ چون روایات نقل شده از او در صحیح بخاری با یک واسطه نقل شده‌اند.
	==مطالعه بیشتر==		==مطالعه بیشتر==
	*عبدالرزاق الصنعانی شخصیته و تراثه العلمی، السید حمید الحسینی و محمدجعفر المحمودتبار، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و برگ فردوس.		*عبدالرزاق الصنعانی شخصیته و تراثه العلمی، السید حمید الحسینی و محمدجعفر المحمودتبار، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و برگ فردوس.

Shamloo در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۴

2022-10-12T10:04:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۴
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	==ارتباط صنعانی با بخاری==		==ارتباط صنعانی با بخاری==
	صنعانی از روات بخاری برشمرده شده است.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref>		صنعانی از روات بخاری برشمرده شده است.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> در صحیح بخاری روایات کثیری از طریق عبدالرزاق صنعانی نقل شده است.<ref>فهرستی از این روایات را ن.ک: السید حمید الحسینی و محمدجعفر المحمودتبار، عبدالرزاق الصنعانی شخصیته و تراثه العلمی، قم، نشر برگ فردوس، ص ۳۲-۳۷. </ref>

	عبدالرزاق صنعانی نمی‌تواند از اساتید بخاری باشد، به دلایل زیر:		عبدالرزاق صنعانی نمی‌تواند از اساتید بخاری باشد، به دلایل زیر:

Shamloo در ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۳

2022-10-09T09:33:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۳
خط ۹:		خط ۹:
	ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی صنعانی از محدثان و مفسران شیعه در قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری است. در سال ۱۲۶ قمری در صنعای یمن متولد شد و مراحل آموزش و استماع حدیث را در حجاز و عراق و شام گذراند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان، بیروت، دار صادر، ج ۳، ص ۲۱۶-۲۱۷.</ref> در منابع شیعی، او از اصحاب [[امام جعفر صادق(ع)]] شمرده شده است.<ref>محمد بن الحسن الطوسی، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ص ۲۶۷. </ref> همچنین، صنعانی از [[امام محمدباقر(ع)]] و [[امام جعفرصادق(ع)]] نقل حدیث کرده است.<ref>السید محسن الامین، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref>		ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی صنعانی از محدثان و مفسران شیعه در قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری است. در سال ۱۲۶ قمری در صنعای یمن متولد شد و مراحل آموزش و استماع حدیث را در حجاز و عراق و شام گذراند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان، بیروت، دار صادر، ج ۳، ص ۲۱۶-۲۱۷.</ref> در منابع شیعی، او از اصحاب [[امام جعفر صادق(ع)]] شمرده شده است.<ref>محمد بن الحسن الطوسی، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ص ۲۶۷. </ref> همچنین، صنعانی از [[امام محمدباقر(ع)]] و [[امام جعفرصادق(ع)]] نقل حدیث کرده است.<ref>السید محسن الامین، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref>

	رجال‌شناسان شیعه او را از ثقات و اعلام شیعه، مفسر و محدثی حافظ و نویسنده قدیمی‌ترین ~~تفسیر~~ شیعی برشمرده‌اند.<ref>ابوالقاسم الخوئی، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بی‌جا، بی‌نا، ج ۱۱، ص ۱۵؛ نیز: محمدمحسن آقابزرک الطهرانی، الذّريعة إلى تصانيف الشّيعة، قم، اسماعیلیان، ج ۴، ص ۲۵۰- ۲۵۱.</ref> او در حالی که در نزد عالمان سنی به تشیع و داشتن علایق شیعی مشهور است مورد وثوق آنان نیز قرار داشته و بعضی از بزرگان حدیث و رجال‌شناسان اهل سنت مقام علمی و وثاقت او را ستوده و تأیید کرده‌اند.<ref>جمال‌الدین المزی، تهذيب الكمال في اسماء الرجال، بیروت، مؤسسة الرسالة، ج ۱۸، ص ۵۷-۶۱.</ref>		رجال‌شناسان شیعه او را از ثقات و اعلام شیعه، مفسر و محدثی حافظ و نویسنده یکی از قدیمی‌ترین تفاسیر شیعی برشمرده‌اند.<ref>ابوالقاسم الخوئی، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بی‌جا، بی‌نا، ج ۱۱، ص ۱۵؛ نیز: محمدمحسن آقابزرک الطهرانی، الذّريعة إلى تصانيف الشّيعة، قم، اسماعیلیان، ج ۴، ص ۲۵۰- ۲۵۱.</ref> او در حالی که در نزد عالمان سنی به تشیع و داشتن علایق شیعی مشهور است مورد وثوق آنان نیز قرار داشته و بعضی از بزرگان حدیث و رجال‌شناسان اهل سنت مقام علمی و وثاقت او را ستوده و تأیید کرده‌اند.<ref>جمال‌الدین المزی، تهذيب الكمال في اسماء الرجال، بیروت، مؤسسة الرسالة، ج ۱۸، ص ۵۷-۶۱.</ref>

	از آثار او می‌توان به تفسیر القرآن، کتاب السّنن في الفقه، الجامع الکبیر فی الحدیث، کتاب المغازی و تزكية الارواح عن مواقع الافلاح اشاره کرد.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> صنعانی در اواخر عمر نابینا شد و در نهایت به سال ۲۱۱ق در یمن در گذشت.<ref>محمد بن حبان بن أحمد بن حبان، الثقات، الدکن، دائرة المعارف العثمانية بحيدر آباد الدكن الهند، ج ۸، ص ۴۱۲.</ref>		از آثار او می‌توان به تفسیر القرآن، کتاب السّنن في الفقه، الجامع الکبیر فی الحدیث، کتاب المغازی و تزكية الارواح عن مواقع الافلاح اشاره کرد.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> صنعانی در اواخر عمر نابینا شد و در نهایت به سال ۲۱۱ق در یمن در گذشت.<ref>محمد بن حبان بن أحمد بن حبان، الثقات، الدکن، دائرة المعارف العثمانية بحيدر آباد الدكن الهند، ج ۸، ص ۴۱۲.</ref>

Shamloo در ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۱

2022-10-09T09:31:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۱
خط ۷:		خط ۷:

	== شرح‌حال صنعانی ==		== شرح‌حال صنعانی ==
	ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی صنعانی از محدثان و مفسران شیعه در قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری است. در سال ۱۲۶ قمری در صنعای یمن متولد شد و مراحل آموزش و استماع حدیث را در حجاز و عراق و شام گذراند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان، بیروت، دار صادر، ج ۳، ص ۲۱۶-۲۱۷.</ref> در منابع شیعی، او از اصحاب امام جعفر صادق(ع) شمرده شده است.<ref>محمد بن الحسن الطوسی، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ص ۲۶۷. </ref> همچنین، صنعانی از امام محمدباقر(ع) و امام جعفرصادق(ع) نقل حدیث کرده است.<ref>السید محسن الامین، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref> رجال‌شناسان شیعه او را از ثقات و اعلام شیعه، مفسر و محدثی حافظ و نویسنده قدیمی‌ترین تفسیر شیعی برشمرده‌اند.<ref>ابوالقاسم الخوئی، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بی‌جا، بی‌نا، ج ۱۱، ص ۱۵؛ نیز: محمدمحسن آقابزرک الطهرانی، الذّريعة إلى تصانيف الشّيعة، قم، اسماعیلیان، ج ۴، ص ۲۵۰- ۲۵۱.</ref> او در حالی که در نزد عالمان سنی به تشیع و داشتن علایق شیعی مشهور است مورد وثوق آنان نیز قرار داشته و بعضی از بزرگان حدیث و رجال‌شناسان اهل سنت مقام علمی و وثاقت او را ستوده و تأیید کرده‌اند.<ref>~~جمال الدین~~ المزی، تهذيب الكمال في اسماء الرجال، بیروت، مؤسسة الرسالة، ج ۱۸، ص ۵۷-۶۱.</ref>		ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی صنعانی از محدثان و مفسران شیعه در قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری است. در سال ۱۲۶ قمری در صنعای یمن متولد شد و مراحل آموزش و استماع حدیث را در حجاز و عراق و شام گذراند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان، بیروت، دار صادر، ج ۳، ص ۲۱۶-۲۱۷.</ref> در منابع شیعی، او از اصحاب [[امام جعفر صادق(ع)]] شمرده شده است.<ref>محمد بن الحسن الطوسی، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ص ۲۶۷. </ref> همچنین، صنعانی از [[امام محمدباقر(ع)]] و [[امام جعفرصادق(ع)]] نقل حدیث کرده است.<ref>السید محسن الامین، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref>

			رجال‌شناسان شیعه او را از ثقات و اعلام شیعه، مفسر و محدثی حافظ و نویسنده قدیمی‌ترین تفسیر شیعی برشمرده‌اند.<ref>ابوالقاسم الخوئی، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بی‌جا، بی‌نا، ج ۱۱، ص ۱۵؛ نیز: محمدمحسن آقابزرک الطهرانی، الذّريعة إلى تصانيف الشّيعة، قم، اسماعیلیان، ج ۴، ص ۲۵۰- ۲۵۱.</ref> او در حالی که در نزد عالمان سنی به تشیع و داشتن علایق شیعی مشهور است مورد وثوق آنان نیز قرار داشته و بعضی از بزرگان حدیث و رجال‌شناسان اهل سنت مقام علمی و وثاقت او را ستوده و تأیید کرده‌اند.<ref>جمال‌الدین المزی، تهذيب الكمال في اسماء الرجال، بیروت، مؤسسة الرسالة، ج ۱۸، ص ۵۷-۶۱.</ref>

	از آثار او می‌توان به تفسیر القرآن، کتاب السّنن في الفقه، الجامع الکبیر فی الحدیث، کتاب المغازی و تزكية الارواح عن مواقع الافلاح اشاره کرد.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> صنعانی در اواخر عمر نابینا شد و در نهایت به سال ۲۱۱ق در یمن در گذشت.<ref>محمد بن حبان بن أحمد بن حبان، الثقات، الدکن، دائرة المعارف العثمانية بحيدر آباد الدكن الهند، ج ۸، ص ۴۱۲.</ref>		از آثار او می‌توان به تفسیر القرآن، کتاب السّنن في الفقه، الجامع الکبیر فی الحدیث، کتاب المغازی و تزكية الارواح عن مواقع الافلاح اشاره کرد.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> صنعانی در اواخر عمر نابینا شد و در نهایت به سال ۲۱۱ق در یمن در گذشت.<ref>محمد بن حبان بن أحمد بن حبان، الثقات، الدکن، دائرة المعارف العثمانية بحيدر آباد الدكن الهند، ج ۸، ص ۴۱۲.</ref>

	==شرح‌حال بخاری==		==شرح‌حال بخاری==
	ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم جعفی بخاری یکی از ائمهٔ حدیث اهل سنت است. او در سال ۱۹۴ق در شهر بخارا متولد شد و از ده‌سالگی مشغول تحصیل علم شد. در بیست‌سالگی برای کسب دانش و [[استماع حدیث]] به سفر در نقاط مختلف جهان اسلام ~~رفت~~.<ref>احمد پاکتچی، «بخاری»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۱، ص ۴۵۶.</ref> او به خراسان، جبال، عراق، حجاز، شام، مصر و بغداد سفر کرد. در بغداد، ~~تعداد~~ زیادی از او حدیث ~~شنیده~~ و به ضبط آنها پرداختند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفیات الاعیان، قم، شریف رضی، ~~قم،~~ ج ۴، ص ۱۸۸.</ref>		ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم جعفی بخاری یکی از ائمهٔ حدیث اهل سنت است. او در سال ۱۹۴ق در شهر بخارا متولد شد و از ده‌سالگی مشغول تحصیل علم شد. در بیست‌سالگی برای کسب دانش و [[استماع حدیث]] به سفر در نقاط مختلف جهان اسلام پرداخت.<ref>احمد پاکتچی، «بخاری»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۱، ص ۴۵۶.</ref> او به خراسان، جبال، عراق، حجاز، شام، مصر و بغداد سفر کرد. در بغداد، محدثان زیادی از او حدیث شنیدند و به ضبط آنها پرداختند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفیات الاعیان، قم، شریف رضی، ج ۴، ص ۱۸۸.</ref>

	بخاری علاقه زیادی به حدیث و جمع‌آوری آن داشت و در کوشش برای جمع آوری و ضبط احادیث همت عالی و ذوقی سرشار داشت. به هر شهری که می‌رفت با حفاظ حدیث ملاقات و در مجالس محدثان شرکت می‌نمود و روایات آن‌ها را ثبت می‌کرد.<ref>محمد فرید وجدی، دایرةالمعارف القرن العشرین، بیروت دار الفکر، ~~بیروت،~~ ج ۲، ص ۵۶.</ref> از تألیفات او می‌توان به التاریخ الکبیر، الضعفاء، السنن فی الفقه اشاره کرد.<ref>~~الندیم،~~ محمد بن ~~اسحاق،~~ کتاب الفهرست، ~~بی تا، بی نا، ص۲۸۶~~.</ref>		بخاری علاقه زیادی به حدیث و جمع‌آوری آن داشت و در کوشش برای جمع آوری و ضبط احادیث همت عالی و ذوقی سرشار داشت. به هر شهری که می‌رفت با حفاظ حدیث ملاقات و در مجالس محدثان شرکت می‌نمود و روایات آن‌ها را ثبت می‌کرد.<ref>محمد فرید وجدی، دایرةالمعارف القرن العشرین، بیروت دار الفکر، ج ۲، ص ۵۶.</ref> از تألیفات او می‌توان به التاریخ الکبیر، الضعفاء، السنن فی الفقه اشاره کرد.<ref>محمد بن اسحاق بن الندیم، کتاب الفهرست، بیروت، دار المعرفة، ص ۲۸۲.</ref>

	مهم‌ترین کتاب بخاری کتاب صحیح است. این کتاب با نام کامل الجامع المسند الصّحیح المختصر من امور رسول اللّه(ص) و سننه و ایامه یکی از مهم‌ترین کتاب‌های روایی اهل سنت و یکی از [[صحاح سته]] آنان به‌شمار می‌رود. سرانجام بخاری در شب عید قربان سال ۲۵۶ق درگذشت.<ref>~~البخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، دار الجیل، بیروت، بی تا، مقدمه، ج۱، ص۸~~.</ref>		مهم‌ترین کتاب بخاری کتاب مشهور [[صحیح بخاری]] است. این کتاب با نام کامل الجامع المسند الصّحیح المختصر من امور رسول اللّه(ص) و سننه و ایامه یکی از مهم‌ترین کتاب‌های روایی اهل سنت و یکی از [[صحاح سته]] آنان به‌شمار می‌رود. سرانجام بخاری در شب [[عید قربان]] سال ۲۵۶ق درگذشت.<ref>احمد پاکتچی، «بخاری»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۱، ص ۴۵۷.</ref>

	==ارتباط صنعانی با بخاری==		==ارتباط صنعانی با بخاری==
	صنعانی از روات بخاری ~~بوده~~ است و عبدالرزاق صنعانی نمی‌تواند از اساتید بخاری باشد، به دلایل زیر:		صنعانی از روات بخاری برشمرده شده است.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref>

			عبدالرزاق صنعانی نمی‌تواند از اساتید بخاری باشد، به دلایل زیر:

	* در «[[عمده القاری]]» که شرحی از صحیح بخاری است، مؤلف در مقدمه کتاب، راویان و اساتید بخاری که از آنها حدیث نقل کرده به پنج طبقه تقسیم می‌نماید. در طبقه سوم از گروهی که زمان و مکان آنها را درک نموده و ملاقات کرده نام برده می‌شود، اما از آنها حدیث و روایتی نشنیده و نقل نکرده است و شاید با چند واسطه نقل کرده؛ که از جمله: یزید بن هارون و عبدالرزاق ذکر گردیده است:{{متن عربی\|(الثالثه) قوم حدثوا عن قوم ادرک زمانهم و امکنه لقیهم لکنه لم یسمع منهم کیزید بن هارون و عبدالرزاق\|ترجمه=سوم؛ کسانی که زمان و مکان آنها درک شده اما روایتی از آنها نشنیده است مانند یزید بن هارون و عبدالرزاق.}}<ref>العینی، بدرالدین احمد، عمده القاری (شرح صحیح البخاری)، دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی تا، ج۱، ص ۷.</ref>		* در «[[عمده القاری]]» که شرحی از صحیح بخاری است، مؤلف در مقدمه کتاب، راویان و اساتید بخاری که از آنها حدیث نقل کرده به پنج طبقه تقسیم می‌نماید. در طبقه سوم از گروهی که زمان و مکان آنها را درک نموده و ملاقات کرده نام برده می‌شود، اما از آنها حدیث و روایتی نشنیده و نقل نکرده است و شاید با چند واسطه نقل کرده؛ که از جمله: یزید بن هارون و عبدالرزاق ذکر گردیده است:{{متن عربی\|(الثالثه) قوم حدثوا عن قوم ادرک زمانهم و امکنه لقیهم لکنه لم یسمع منهم کیزید بن هارون و عبدالرزاق\|ترجمه=سوم؛ کسانی که زمان و مکان آنها درک شده اما روایتی از آنها نشنیده است مانند یزید بن هارون و عبدالرزاق.}}<ref>العینی، بدرالدین احمد، عمده القاری (شرح صحیح البخاری)، دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی تا، ج۱، ص ۷.</ref>
خط ۲۶:		خط ۳۰:

	* در شرح «کتاب صحیح البخاری» تألیف الکرمانی، در مقدمه ذکر احوالات بخاری، از اساتید او سه شیخ و دیگران را نام برده، ولی از عبدالزراق صنعانی ذکری نیامده است.<ref>الکرمانی، البخاری، شرح الکرمانی، دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۱ق، ج۱، ص۷.</ref>		* در شرح «کتاب صحیح البخاری» تألیف الکرمانی، در مقدمه ذکر احوالات بخاری، از اساتید او سه شیخ و دیگران را نام برده، ولی از عبدالزراق صنعانی ذکری نیامده است.<ref>الکرمانی، البخاری، شرح الکرمانی، دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۱ق، ج۱، ص۷.</ref>

	بنابراین با جستجو در منابع فوق، از اساتید و کسانی که بخاری از آنها حدیث شنیده، نام عبدالرزاق صنعانی نبوده و می‌توان گفت که از اساتید بخاری نمی‌تواند باشد.
	{{پایان پاسخ}}		{{پایان پاسخ}}

	==مطالعه بیشتر==		==مطالعه بیشتر==
	*		*عبدالرزاق الصنعانی شخصیته و تراثه العلمی، السید حمید الحسینی و محمدجعفر المحمودتبار، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و برگ فردوس.
	== منابع ==		== منابع ==
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}

Shamloo در ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۰

2022-10-09T09:00:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۳۰
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	~~==شرح حال بخاری==~~
	ابوعبدالله محمد بن ابوالحسن اسماعیل بن ابراهیم بن المغیره بن الاحنف یزذبه الجعفی البخاری الحافظ، امام و بزرگ اهل سنت است. در سال ۱۹۴ق در شهر [[بخارا]] متولد گردید. او در سن کودکی پدرش را از دست داد و از ۱۰ سالگی مشغول تحصیل و فراگرفتن علوم شد؛ در ۲۰ سالگی و آغاز جوانی برای کسب دانش دست به سفرهای علمی زد؛<ref>نجمی، محمد صادق، سیری در صحیحین، چاپ چهارم، ۱۳۶۱، بی نا، ج۱، ص۵۱.</ref> به [[خراسان]]، جبال، [[عراق]]، [[حجاز]]، [[شام]]، [[مصر]] و [[بغداد]] سفر کرده است. در بغداد، تعداد زیادی از او حدیث شنیده و به ضبط آنها پرداخته‌اند.<ref>محمد بن ابی بکر بن خلکان، وفیات الاعیان، شریف رضی، قم، چاپ دوم، ۱۳۶۴، ج۴، ص۱۸۸.</ref> بخاری علاقه زیادی به حدیث و جمع‌آوری آن داشت و در به دست آوردن اخبار، همت عالی و ذوق سرشار داشت. در هر شهری که می‌رفت با حفاظ حدیث ملاقات و در مجالس [[محدثین]] شرکت می‌نمود و روایات آن‌ها را ثبت می‌نمود.<ref>وجدی، محمد فرید، دایرةالمعارف القرن العشرین، دار الفکر، بیروت، بی تا، ج۲، ص۵۶.</ref>

	~~البته این شخص نسبت به [[اهل بیت~~(ع)~~]] تعصب خاصی داشته، به گونه‌ای که در صحیح بخاری یک حدیث~~ از [[امام ~~صادق~~(ع)]] نقل ~~نکرده~~ است در حالی ~~که صدها حدیث از [[ابوهریره]]~~ که در ~~میان اهل سنت نیز~~ به ~~جعل حدیث~~ مشهور ~~است، نقل نموده~~ است~~. از آثار~~ و ~~تألیفات او می‌توان به «[[التاریخ الکبیر]]» «[[الضعفاء]]» «[[الصحیح]]» (یکی~~ از ~~مهمترین تألیفات اوست که از منابع مهم~~ و ~~معتبر~~ اهل سنت ~~به حساب می‌آید) «[[السنن فی الفقه]]» و… اشاره نمود~~.<ref>~~الندیم، محمد بن اسحاق، کتاب الفهرست، بی تا، بی نا، ص۲۸۶~~.</ref>		== شرح‌حال صنعانی ==
			ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی صنعانی از محدثان و مفسران شیعه در قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری است. در سال ۱۲۶ قمری در صنعای یمن متولد شد و مراحل آموزش و استماع حدیث را در حجاز و عراق و شام گذراند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان، بیروت، دار صادر، ج ۳، ص ۲۱۶-۲۱۷.</ref> در منابع شیعی، او از اصحاب امام جعفر صادق(ع) شمرده شده است.<ref>محمد بن الحسن الطوسی، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ص ۲۶۷. </ref> همچنین، صنعانی از امام محمدباقر(ع) و امام جعفرصادق(ع) نقل حدیث کرده است.<ref>السید محسن الامین، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref> رجال‌شناسان شیعه او را از ثقات و اعلام شیعه، مفسر و محدثی حافظ و نویسنده قدیمی‌ترین تفسیر شیعی برشمرده‌اند.<ref>ابوالقاسم الخوئی، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بی‌جا، بی‌نا، ج ۱۱، ص ۱۵؛ نیز: محمدمحسن آقابزرک الطهرانی، الذّريعة إلى تصانيف الشّيعة، قم، اسماعیلیان، ج ۴، ص ۲۵۰- ۲۵۱.</ref> او در حالی که در نزد عالمان سنی به تشیع و داشتن علایق شیعی مشهور است مورد وثوق آنان نیز قرار داشته و بعضی از بزرگان حدیث و رجال‌شناسان اهل سنت مقام علمی و وثاقت او را ستوده و تأیید کرده‌اند.<ref>جمال الدین المزی، تهذيب الكمال في اسماء الرجال، بیروت، مؤسسة الرسالة، ج ۱۸، ص ۵۷-۶۱.</ref>

	~~سرانجام~~ در سال ~~۲۵۶ق~~ در ~~شب [[عید قربان]] درگذشت~~.<ref>~~البخاری،~~ محمد بن ~~اسماعیل، صحیح البخاری، دار الجیل، بیروت، بی تا، مقدمه، ج۱، ص۸~~.</ref>		از آثار او می‌توان به تفسیر القرآن، کتاب السّنن في الفقه، الجامع الکبیر فی الحدیث، کتاب المغازی و تزكية الارواح عن مواقع الافلاح اشاره کرد.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> صنعانی در اواخر عمر نابینا شد و در نهایت به سال ۲۱۱ق در یمن در گذشت.<ref>محمد بن حبان بن أحمد بن حبان، الثقات، الدکن، دائرة المعارف العثمانية بحيدر آباد الدكن الهند، ج ۸، ص ۴۱۲.</ref>

	==~~دلایل استاد~~ بخاری ~~نبودن~~ صنعانی==		==شرح‌حال بخاری==
	عبدالرزاق صنعانی نمی‌تواند از اساتید بخاری باشد، به دلایل زیر:		ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم جعفی بخاری یکی از ائمهٔ حدیث اهل سنت است. او در سال ۱۹۴ق در شهر بخارا متولد شد و از ده‌سالگی مشغول تحصیل علم شد. در بیست‌سالگی برای کسب دانش و [[استماع حدیث]] به سفر در نقاط مختلف جهان اسلام رفت.<ref>احمد پاکتچی، «بخاری»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۱، ص ۴۵۶.</ref> او به خراسان، جبال، عراق، حجاز، شام، مصر و بغداد سفر کرد. در بغداد، تعداد زیادی از او حدیث شنیده و به ضبط آنها پرداختند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفیات الاعیان، قم، شریف رضی، قم، ج ۴، ص ۱۸۸.</ref>

			بخاری علاقه زیادی به حدیث و جمع‌آوری آن داشت و در کوشش برای جمع آوری و ضبط احادیث همت عالی و ذوقی سرشار داشت. به هر شهری که می‌رفت با حفاظ حدیث ملاقات و در مجالس محدثان شرکت می‌نمود و روایات آن‌ها را ثبت می‌کرد.<ref>محمد فرید وجدی، دایرةالمعارف القرن العشرین، بیروت دار الفکر، بیروت، ج ۲، ص ۵۶.</ref> از تألیفات او می‌توان به التاریخ الکبیر، الضعفاء، السنن فی الفقه اشاره کرد.<ref>الندیم، محمد بن اسحاق، کتاب الفهرست، بی تا، بی نا، ص۲۸۶.</ref>

			مهم‌ترین کتاب بخاری کتاب صحیح است. این کتاب با نام کامل الجامع المسند الصّحیح المختصر من امور رسول اللّه(ص) و سننه و ایامه یکی از مهم‌ترین کتاب‌های روایی اهل سنت و یکی از [[صحاح سته]] آنان به‌شمار می‌رود. سرانجام بخاری در شب عید قربان سال ۲۵۶ق درگذشت.<ref>البخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، دار الجیل، بیروت، بی تا، مقدمه، ج۱، ص۸.</ref>

			==ارتباط صنعانی با بخاری==
			صنعانی از روات بخاری بوده است و عبدالرزاق صنعانی نمی‌تواند از اساتید بخاری باشد، به دلایل زیر:

	* در «[[عمده القاری]]» که شرحی از صحیح بخاری است، مؤلف در مقدمه کتاب، راویان و اساتید بخاری که از آنها حدیث نقل کرده به پنج طبقه تقسیم می‌نماید. در طبقه سوم از گروهی که زمان و مکان آنها را درک نموده و ملاقات کرده نام برده می‌شود، اما از آنها حدیث و روایتی نشنیده و نقل نکرده است و شاید با چند واسطه نقل کرده؛ که از جمله: یزید بن هارون و عبدالرزاق ذکر گردیده است:{{متن عربی\|(الثالثه) قوم حدثوا عن قوم ادرک زمانهم و امکنه لقیهم لکنه لم یسمع منهم کیزید بن هارون و عبدالرزاق\|ترجمه=سوم؛ کسانی که زمان و مکان آنها درک شده اما روایتی از آنها نشنیده است مانند یزید بن هارون و عبدالرزاق.}}<ref>العینی، بدرالدین احمد، عمده القاری (شرح صحیح البخاری)، دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی تا، ج۱، ص ۷.</ref>		* در «[[عمده القاری]]» که شرحی از صحیح بخاری است، مؤلف در مقدمه کتاب، راویان و اساتید بخاری که از آنها حدیث نقل کرده به پنج طبقه تقسیم می‌نماید. در طبقه سوم از گروهی که زمان و مکان آنها را درک نموده و ملاقات کرده نام برده می‌شود، اما از آنها حدیث و روایتی نشنیده و نقل نکرده است و شاید با چند واسطه نقل کرده؛ که از جمله: یزید بن هارون و عبدالرزاق ذکر گردیده است:{{متن عربی\|(الثالثه) قوم حدثوا عن قوم ادرک زمانهم و امکنه لقیهم لکنه لم یسمع منهم کیزید بن هارون و عبدالرزاق\|ترجمه=سوم؛ کسانی که زمان و مکان آنها درک شده اما روایتی از آنها نشنیده است مانند یزید بن هارون و عبدالرزاق.}}<ref>العینی، بدرالدین احمد، عمده القاری (شرح صحیح البخاری)، دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی تا، ج۱، ص ۷.</ref>
خط ۲۳:		خط ۲۹:
	بنابراین با جستجو در منابع فوق، از اساتید و کسانی که بخاری از آنها حدیث شنیده، نام عبدالرزاق صنعانی نبوده و می‌توان گفت که از اساتید بخاری نمی‌تواند باشد.		بنابراین با جستجو در منابع فوق، از اساتید و کسانی که بخاری از آنها حدیث شنیده، نام عبدالرزاق صنعانی نبوده و می‌توان گفت که از اساتید بخاری نمی‌تواند باشد.
	{{پایان پاسخ}}		{{پایان پاسخ}}
	~~{{مطالعه بیشتر}}~~

	~~==معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر==~~
	* کشف الظنون، حاجی خلیفه.
	* طبقات خلیفه بن خیاط.
	~~{{پایان مطالعه بیشتر}}~~

			==مطالعه بیشتر==
			*
	== منابع ==		== منابع ==
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۲۶
خط ۷:		خط ۷:

	== شرح‌حال صنعانی ==		== شرح‌حال صنعانی ==
	ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی صنعانی از محدثان و مفسران شیعه در قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری است. در سال ۱۲۶ قمری در صنعای یمن متولد شد و مراحل آموزش و استماع حدیث را در حجاز و عراق و شام گذراند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان، بیروت، دار صادر، ج ۳، ص ۲۱۶-۲۱۷.</ref> در منابع شیعی، او از اصحاب [[امام جعفر صادق(ع)]] شمرده شده است.<ref>محمد بن الحسن الطوسی، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ص ۲۶۷. </ref> همچنین، صنعانی از [[امام محمدباقر(ع)]] و [[امام جعفرصادق(ع)]] نقل حدیث کرده است.<ref>السید محسن الامین، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref>		ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی صنعانی از محدثان و مفسران شیعه در قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری است. او در سال ۱۲۶ قمری در صنعای یمن متولد شد و مراحل آموزش و استماع حدیث را در حجاز و عراق و شام گذراند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان، بیروت، دار صادر، ج ۳، ص ۲۱۶-۲۱۷.</ref> در منابع شیعی، او از اصحاب [[امام جعفر صادق(ع)]] شمرده شده است.<ref>محمد بن الحسن الطوسی، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ص ۲۶۷. </ref> همچنین، صنعانی از [[امام محمدباقر(ع)]] و [[امام جعفرصادق(ع)]] نقل حدیث کرده است.<ref>السید محسن الامین، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref>

	رجال‌شناسان شیعه او را از ثقات و اعلام شیعه، مفسر و محدثی حافظ و ~~نویسنده~~ یکی از قدیمی‌ترین تفاسیر شیعی برشمرده‌اند.<ref>ابوالقاسم الخوئی، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بی‌جا، بی‌نا، ج ۱۱، ص ۱۵؛ نیز: محمدمحسن آقابزرک الطهرانی، الذّريعة إلى تصانيف الشّيعة، قم، اسماعیلیان، ج ۴، ص ۲۵۰- ۲۵۱.</ref> او در حالی که در نزد عالمان سنی به تشیع و داشتن علایق شیعی مشهور ~~است~~ مورد وثوق آنان نیز قرار داشته و بعضی از بزرگان حدیث و رجال‌شناسان اهل سنت مقام علمی و وثاقت او را ستوده و تأیید کرده‌اند.<ref>جمال‌الدین المزی، تهذيب الكمال في اسماء الرجال، بیروت، مؤسسة الرسالة، ج ۱۸، ص ۵۷-۶۱.</ref>		رجال‌شناسان شیعه او را از ثقات و اعلام شیعه، مفسر و محدثی حافظ و نویسندهٔ یکی از قدیمی‌ترین تفاسیر شیعی برشمرده‌اند.<ref>ابوالقاسم الخوئی، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بی‌جا، بی‌نا، ج ۱۱، ص ۱۵؛ نیز: محمدمحسن آقابزرک الطهرانی، الذّريعة إلى تصانيف الشّيعة، قم، اسماعیلیان، ج ۴، ص ۲۵۰- ۲۵۱.</ref> صنعانی، در حالی که در نزد عالمان سنی به تشیع و داشتن علایق شیعی مشهور است، مورد وثوق آنان نیز قرار داشته و بعضی از بزرگان حدیث و رجال‌شناسان [[اهل سنت]] مقام علمی و وثاقت او را ستوده و تأیید کرده‌اند.<ref>جمال‌الدین المزی، تهذيب الكمال في اسماء الرجال، بیروت، مؤسسة الرسالة، ج ۱۸، ص ۵۷-۶۱.</ref>

	از آثار او می‌توان به تفسیر القرآن، کتاب السّنن في الفقه، الجامع الکبیر فی الحدیث، کتاب المغازی و تزكية الارواح عن مواقع الافلاح اشاره کرد.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> صنعانی در اواخر عمر نابینا شد ~~و در نهایت~~ به سال ۲۱۱ق در یمن در گذشت.<ref>محمد بن حبان بن أحمد بن حبان، الثقات، الدکن، دائرة المعارف العثمانية بحيدر آباد الدكن الهند، ج ۸، ص ۴۱۲.</ref>		از آثار او می‌توان به تفسیر القرآن، [[المصنف]]، کتاب السّنن في الفقه، الجامع الکبیر فی الحدیث، کتاب المغازی و تزكية الارواح عن مواقع الافلاح اشاره کرد.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> صنعانی در اواخر عمر نابینا شد. او به سال ۲۱۱ق در یمن در گذشت.<ref>محمد بن حبان بن أحمد بن حبان، الثقات، الدکن، دائرة المعارف العثمانية بحيدر آباد الدكن الهند، ج ۸، ص ۴۱۲.</ref>

	==شرح‌حال بخاری==		==شرح‌حال بخاری==
	ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم جعفی بخاری یکی از ائمهٔ حدیث اهل سنت است. او در سال ۱۹۴ق در شهر بخارا متولد شد و از ده‌سالگی مشغول تحصیل علم شد. در بیست‌سالگی برای کسب دانش و [[استماع حدیث]] به سفر در نقاط مختلف جهان اسلام پرداخت.<ref>احمد پاکتچی، «بخاری»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۱، ص ۴۵۶.</ref> او به خراسان، جبال، عراق، حجاز، شام، مصر و بغداد سفر کرد. در بغداد، محدثان زیادی از او حدیث شنیدند و به ضبط آنها پرداختند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفیات الاعیان، قم، شریف رضی، ج ۴، ص ۱۸۸.</ref>		ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم جعفی [[بخاری]] یکی از ائمهٔ حدیث اهل سنت است. او در سال ۱۹۴ق در شهر بخارا متولد شد و از ده‌سالگی مشغول تحصیل علم شد. در بیست‌سالگی برای کسب دانش و [[استماع حدیث]] به سفر در نقاط مختلف جهان اسلام پرداخت.<ref>احمد پاکتچی، «بخاری»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۱، ص ۴۵۶.</ref> او به خراسان، جبال، عراق، حجاز، شام، مصر و بغداد سفر کرد. در بغداد، محدثان زیادی از او حدیث شنیدند و به ضبط آنها پرداختند.<ref>احمد بن محمد ابن خلکان، وفیات الاعیان، قم، شریف رضی، ج ۴، ص ۱۸۸.</ref>

	بخاری علاقه زیادی به حدیث و جمع‌آوری آن داشت و در کوشش برای ~~جمع آوری~~ و ضبط احادیث همت عالی و ذوقی سرشار داشت. به هر شهری که می‌رفت با ~~حفاظ~~ حدیث ملاقات و در مجالس محدثان شرکت می‌نمود و روایات ~~آن‌ها~~ را ثبت می‌کرد.<ref>محمد فرید وجدی، دایرةالمعارف القرن العشرین، بیروت دار الفکر، ج ۲، ص ۵۶.</ref> از تألیفات او می‌توان به التاریخ الکبیر، الضعفاء، السنن فی الفقه اشاره کرد.<ref>محمد بن اسحاق بن الندیم، کتاب الفهرست، بیروت، دار المعرفة، ص ۲۸۲.</ref>		بخاری علاقه زیادی به حدیث و جمع‌آوری آن داشت و در کوشش برای جمع‌آوری و ضبط احادیث همت عالی و ذوقی سرشار داشت. به هر شهری که می‌رفت با حفّاظ حدیث ملاقات و در مجالس محدثان شرکت می‌نمود و روایات آنان را ثبت می‌کرد.<ref>محمد فرید وجدی، دایرةالمعارف القرن العشرین، بیروت دار الفکر، ج ۲، ص ۵۶.</ref> از تألیفات او می‌توان به التاریخ الکبیر، الضعفاء، السنن فی الفقه اشاره کرد.<ref>محمد بن اسحاق بن الندیم، کتاب الفهرست، بیروت، دار المعرفة، ص ۲۸۲.</ref>

	مهم‌ترین کتاب بخاری کتاب مشهور [[صحیح بخاری]] است. این کتاب با نام کامل الجامع المسند الصّحیح المختصر من امور رسول اللّه(ص) و سننه و ایامه یکی از مهم‌ترین کتاب‌های روایی اهل سنت و یکی از [[صحاح سته]] آنان به‌شمار می‌رود. ~~سرانجام~~ بخاری در شب [[عید قربان]] سال ۲۵۶ق درگذشت.<ref>احمد پاکتچی، «بخاری»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۱، ص ۴۵۷.</ref>		مهم‌ترین کتاب بخاری کتاب مشهور [[صحیح بخاری]] است. این کتاب با نام کامل الجامع المسند الصّحیح المختصر من امور رسول اللّه(ص) و سننه و ایامه یکی از مهم‌ترین کتاب‌های روایی اهل سنت و یکی از [[صحاح سته]] آنان به‌شمار می‌رود. بخاری در شب [[عید قربان]] سال ۲۵۶ق درگذشت.<ref>احمد پاکتچی، «بخاری»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۱، ص ۴۵۷.</ref>

	==ارتباط صنعانی با بخاری==		==ارتباط صنعانی با بخاری==
	صنعانی از ~~روات~~ بخاری برشمرده شده است.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> در صحیح بخاری روایات کثیری از طریق عبدالرزاق صنعانی نقل شده است.<ref>فهرستی از این روایات را ن.ک: السید حمید الحسینی و محمدجعفر المحمودتبار، عبدالرزاق الصنعانی شخصیته و تراثه العلمی، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و برگ فردوس، ص ۳۲-۳۷. </ref> ~~البته~~ این روایات با واسطه، عموماً یک واسطه، از صنعانی نقل ~~شده اند~~.		صنعانی از روّات بخاری برشمرده شده است.<ref>إسماعيل بن محمد أمين الباباني البغدادي، هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ج ۱، ص ۵۶۶.</ref> در صحیح بخاری روایات کثیری از طریق عبدالرزاق صنعانی نقل شده است.<ref>فهرستی از این روایات را ن.ک: السید حمید الحسینی و محمدجعفر المحمودتبار، عبدالرزاق الصنعانی شخصیته و تراثه العلمی، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و برگ فردوس، ص ۳۲-۳۷. </ref> این روایات با واسطه، عموماً یک واسطه، از صنعانی نقل شده‌اند.

	بدرالدین عینی، یکی از شارحان صحیح بخاری، پس از تقسیم راویان و استادان بخاری به پنج طبقه، نام عبدالرزاق صنعانی را در ~~طبقه~~ سوم ذکر ~~می کند~~. عینی در طبقه سوم از افرادی یاد کرده که بخاری زمان و مکان آنان را درک کرده و احتمالاً آنان را ملاقات کرده است، اما از آنها ~~حدیث و روایتی~~ نشنیده و نقل نکرده یا با واسطه نقل کرده است.<ref>بدرالدین محمود بن احمد العینی، عمده القاری شرح صحیح البخاری، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج ۱، ص ۷.</ref> عبدالرزاق صنعانی جزو قسمت ~~اخیر~~ این طبقه به‌شمار رفته است؛ چون روایات نقل شده از او در صحیح بخاری با یک واسطه نقل ~~شده‌اند~~.		بدرالدین عینی، یکی از شارحان صحیح بخاری، پس از تقسیم راویان و استادان بخاری به پنج طبقه، نام عبدالرزاق صنعانی را در طبقهٔ سوم ذکر می‌کند. عینی در طبقه سوم از افرادی یاد کرده که بخاری زمان و مکان آنان را درک کرده و احتمالاً آنان را ملاقات کرده است، اما از آنها حدیثی نشنیده و نقل نکرده یا با واسطه نقل کرده است.<ref>بدرالدین محمود بن احمد العینی، عمده القاری شرح صحیح البخاری، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج ۱، ص ۷.</ref> عبدالرزاق صنعانی جزو قسمت دوم این طبقه به‌شمار رفته است؛ چون روایات نقل شده از او در صحیح بخاری با یک واسطه نقل شده‌ است.
	==مطالعه بیشتر==		==مطالعه بیشتر==
	*عبدالرزاق الصنعانی شخصیته و تراثه العلمی، السید حمید الحسینی و محمدجعفر المحمودتبار، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و برگ فردوس.		*عبدالرزاق الصنعانی شخصیته و تراثه العلمی، السید حمید الحسینی و محمدجعفر المحمودتبار، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و برگ فردوس.