سرنوشت انسان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

عبدالرحیم رضاپور: /* منابع */

2026-07-20T04:49:00Z

منابع

عبدالرحیم رضاپور: /* دلیل خلقت انسان با وجود آگاهی خدا از آینده */

2026-07-20T04:41:04Z

دلیل خلقت انسان با وجود آگاهی خدا از آینده

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۱
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	اما اگر [[خداوند]] به عاقبت هر فرد آگاه است چرا او را [[خلق]] می‌نماید؟		اما اگر [[خداوند]] به عاقبت هر فرد آگاه است چرا او را [[خلق]] می‌نماید؟

	اگر این سؤال را بشکافیم منظور این است که: وقتی خداوند رفتار و عمل [[آدمی]] را می‌دانسته، معنایش این است که [[سرنوشت]] او از قبل چنین رقم خورده و او نمی‌تواند از آن تخطی کند، پس چرا خداوند چنین انسانی را که عاقبتش از قبل رقم خورده، خلق کرده است تا او را گرفتار [[جهنم]] یا [[بهشت]] بکند؟		اگر این سؤال را بشکافیم منظور این است: وقتی خداوند رفتار و عمل [[آدمی]] را می‌دانسته، معنایش این است که [[سرنوشت]] او از قبل چنین رقم خورده و او نمی‌تواند از آن تخطی کند، پس چرا خداوند چنین انسانی را که عاقبتش از قبل رقم خورده، خلق کرده است تا او را گرفتار [[جهنم]] یا [[بهشت]] بکند؟

	پاسخ این است که [[قضا و قدر]] علمی خداوند به افعال انسان، به صورت مطلق تعلق نمی‌گیرد؛ بلکه با تمام خصوصیات آن تعلق می‌گیرد که از جمله ~~آنها~~ [[اختیار]]<nowiki/>ی بودن است، بدین معنا که انسان با اختیار خود چنین عملی را انجام می‌دهد، و افعال اختیاری انسان با وصف اختیاری برای خداوند معلوم است<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید، دوره سه جلدی، تهران، نشر بین‌الملل، چاپ هفدهم، ۱۳۸۴، ص۱۴۷ - ۱۷۸؛ و سعیدی مهر، پیشین، ص۳۴۰-۳۴۲.</ref> و این به معنای عبث بودن آفرینش انسان نیست، چون انسان برای گزینش راه [[هدایت]] یا [[ضلالت]] مختار است، که اگر راه هدایت را برگزید، [[پاداش]] داده می‌شود و اگر راه گمراهی را انتخاب کرد، و به حق و حقوق دیگران تجاوز کرد [[عقاب]] داده می‌شود؛ و علم خداوند به افعال آدمی با وصف اختیاری اعمال او، موجب عبث بودن خلقت انسان نمی‌شود، چون هدف هدایت، رشد و کمال انسان است و خداوند راه کمال را به او معرفی نموده است، و حال که او با اختیار خود تحطی کرده، باید خود تاوانش را بپردازد، که هر کس مسؤول اعمال اختیاری خود می‌باشد. {{قرآن\|انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا}} (انسان/۳) {{قرآن\|من عمل صالحا فلنفسه و ما اساء فعلیها، و ما ربک بظلام للعبید}} (فصلت ۴۶).		پاسخ این است که [[قضا و قدر]] علمی خداوند به افعال انسان، به صورت مطلق تعلق نمی‌گیرد؛ بلکه با تمام خصوصیات آن تعلق می‌گیرد که از جمله آن‌ها [[اختیار]]<nowiki/>ی بودن است، بدین معنا که انسان با اختیار خود چنین عملی را انجام می‌دهد، و افعال اختیاری انسان با وصف اختیاری برای خداوند معلوم است<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید، دوره سه جلدی، تهران، نشر بین‌الملل، چاپ هفدهم، ۱۳۸۴، ص۱۴۷ - ۱۷۸؛ و سعیدی مهر، پیشین، ص۳۴۰-۳۴۲.</ref> و این به معنای عبث بودن آفرینش انسان نیست، چون انسان برای گزینش راه [[هدایت]] یا [[ضلالت]] مختار است، که اگر راه هدایت را برگزید، [[پاداش]] داده می‌شود و اگر راه گمراهی را انتخاب کرد، و به حق و حقوق دیگران تجاوز کرد [[عقاب]] داده می‌شود؛ و علم خداوند به افعال آدمی با وصف اختیاری اعمال او، موجب عبث بودن خلقت انسان نمی‌شود، چون هدف هدایت، رشد و کمال انسان است و خداوند راه کمال را به او معرفی نموده است، و حال که او با اختیار خود تحطی کرده، باید خود تاوانش را بپردازد، که هر کس مسؤول اعمال اختیاری خود می‌باشد. {{قرآن\|انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا}} (انسان/۳) {{قرآن\|من عمل صالحا فلنفسه و ما اساء فعلیها، و ما ربک بظلام للعبید}} (فصلت ۴۶).

	علم خداوند به اشیاء و افراد و عاقبت ~~آنها~~ موجب پیدایش و بلکه عین پیدایش آنها است؛ و اگر خداوند آگاه به عاقبت هر فرد نبود، آفرینش آنها ~~بی هدف~~ بود.		علم خداوند به اشیاء و افراد و عاقبت آن‌ها موجب پیدایش و بلکه عین پیدایش آنها است؛ و اگر خداوند آگاه به عاقبت هر فرد نبود، آفرینش آنها بی‌هدف بود.
	خداوند متعال جهان مادی را برای تکامل موجودات جسمانی و رسیدن ~~آنها~~ به خیر و کمال واقعی خودشان آفریده است، و رسیدن به کمال، مراحل مختلفی دارد که هر موجودی با توجه به شرایط و استعداد خود، آن مراحل را طی می‌نماید. هدف نهایی خداوند متعال در آفرینش انسان (مطابق آیات قرآن) رسیدن به [[قرب الهی]] و بهره‌مند شدن از پایدارترین فیض و رحمت و رضوان الهی است، و هدف متوسط تحقق عبادت و اطاعت از خدای متعال است که وسیله رسیدن به آن هدف نهائی می‌باشد؛ و هدف ~~نزدیکتر،~~ فراهم شدن زمینه‌های مادی و اجتماعی و تحقق شناخت‌های لازم، برای انتخاب آزادانه راه راست زندگی و گسترش خداپرستی در جامعه است.<ref>هود/۷. ملک/۲. کهف/۷ و ذاریات/۵۶.</ref>		خداوند متعال جهان مادی را برای تکامل موجودات جسمانی و رسیدن آن‌ها به خیر و کمال واقعی خودشان آفریده است، و رسیدن به کمال، مراحل مختلفی دارد که هر موجودی با توجه به شرایط و استعداد خود، آن مراحل را طی می‌نماید. هدف نهایی خداوند متعال در آفرینش انسان (مطابق آیات قرآن) رسیدن به [[قرب الهی]] و بهره‌مند شدن از پایدارترین فیض و رحمت و رضوان الهی است، و هدف متوسط تحقق عبادت و اطاعت از خدای متعال است که وسیله رسیدن به آن هدف نهائی می‌باشد؛ و هدف نزدیک‌تر، فراهم شدن زمینه‌های مادی و اجتماعی و تحقق شناخت‌های لازم، برای انتخاب آزادانه راه راست زندگی و گسترش خداپرستی در جامعه است.<ref>هود/۷. ملک/۲. کهف/۷ و ذاریات/۵۶.</ref>

	پیمودن راه رشد و کمال، توسط انسان و رسیدن به مقام قرب خدا یا سقوط در جانب خلاف آن، بدون آفرینش جهان و انسان ممکن نیست؛ تنها علم خداوند بدون ~~اینکه~~ تحقق پیدا کند و واقع شود علم نخواهد بود. علم در صورتی است که معلومی باشد. اگر انسان نباشد و اطاعت و عصیانی نباشد، علم خداوند به عاقبت هر فرد ~~بی معنا~~ است.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، ج۲، ص۴۰۳.</ref>		پیمودن راه رشد و کمال، توسط انسان و رسیدن به مقام قرب خدا یا سقوط در جانب خلاف آن، بدون آفرینش جهان و انسان ممکن نیست؛ تنها علم خداوند بدون این‌که تحقق پیدا کند و واقع شود علم نخواهد بود. علم در صورتی است که معلومی باشد. اگر انسان نباشد و اطاعت و عصیانی نباشد، علم خداوند به عاقبت هر فرد بی‌معنا است.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، ج۲، ص۴۰۳.</ref>
	{{پایان}}		{{پایان}}

عبدالرحیم رضاپور: /* تغییر سرنوشت */

2026-07-20T04:21:11Z

تغییر سرنوشت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۱
خط ۱۷:		خط ۱۷:

	==تغییر سرنوشت==		==تغییر سرنوشت==
	اما آیا این [[سرنوشت]] قابل تغییر است؟ در [[روایت]] آمده است که [[امام علی(ع)]] در سایه دیوار کجی نشسته بود و چون آن را مشرف بر خرابی دید، از ~~آنجا~~ حرکت کرد و در جای دیگری نشست، شخصی به حضرت عرض کرد: «تفرّ من قضا الله» آیا از حکم الهی فرار می‌کنی؟ حضرت فرمود: «اَفِرُّ مِن قضاء الله الی قَدَرِالله» یعنی از [[قضاء الهی]] به [[قدر الهی]] فرار می‌کنم.<ref>صدوق، توحید، چاپ سنگی، ص۳۳۷، به نقل از: طباطبائی، سید محمد حسین، اصول فلسفه، ج۵، ص۱۶۹.</ref>		اما آیا این [[سرنوشت]] قابل تغییر است؟ در [[روایت]] آمده است که [[امام علی(ع)]] در سایه دیوار کجی نشسته بود و چون آن را مشرف بر خرابی دید، از آن‌جا حرکت کرد و در جای دیگری نشست، شخصی به حضرت عرض کرد: «تفرّ من قضا الله» آیا از حکم الهی فرار می‌کنی؟ حضرت فرمود: «اَفِرُّ مِن قضاء الله الی قَدَرِالله» یعنی از [[قضاء الهی]] به [[قدر الهی]] فرار می‌کنم.<ref>صدوق، توحید، چاپ سنگی، ص۳۳۷، به نقل از: طباطبائی، سید محمد حسین، اصول فلسفه، ج۵، ص۱۶۹.</ref>

	توضیح روایت این است که خود را از خطر دور نگهداشتن، پرهیز از امر خداست به امر خدا، و فرار از قضای الهی است به قدر الهی.<ref>مطهری، مرتضی، انسان و سرنوشت، ص۶۲.</ref> و تغییر سرنوشت به حکم سرنوشت است و خلاصه ~~اینکه~~ سرنوشت قابل تغییر است.		توضیح روایت این است که خود را از خطر دور نگهداشتن، پرهیز از امر خداست به امر خدا، و فرار از قضای الهی است به قدر الهی.<ref>مطهری، مرتضی، انسان و سرنوشت، ص۶۲.</ref> و تغییر سرنوشت به حکم سرنوشت است و خلاصه این‌که سرنوشت قابل تغییر است.

	===عوامل معنوی تغییر سرنوشت===		===عوامل معنوی تغییر سرنوشت===
	از نظر ~~جهان بینی~~ الهی، علل و عوامل معنوی، هم دوش عوامل مادی در کار است؛ حیات و موت و [[رزق و روزی]] و سلامتی و [[سعادت]] و امثال این امور با [[دعا]]، [[صدقه]]، [[نیکی به پدر و مادر]] و صاحبان حق، تغییر می‌یابند، این امور معنوی در سرنوشت حادثه‌ها مؤثرند و گاه ~~جلو~~ قضا و قدر را می‌گیرند.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، از انتشارات سازمان تبلیغات، ج۲، ص۴۱۶.</ref>		از نظر جهان‌بینی الهی، علل و عوامل معنوی، هم دوش عوامل مادی در کار است؛ حیات و موت و [[رزق و روزی]] و سلامتی و [[سعادت]] و امثال این امور با [[دعا]]، [[صدقه]]، [[نیکی به پدر و مادر]] و صاحبان حق، تغییر می‌یابند، این امور معنوی در سرنوشت حادثه‌ها مؤثرند و گاه جلوی قضا و قدر را می‌گیرند.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، از انتشارات سازمان تبلیغات، ج۲، ص۴۱۶.</ref>

	==دلیل خلقت انسان با وجود آگاهی خدا از آینده==		==دلیل خلقت انسان با وجود آگاهی خدا از آینده==

عبدالرحیم رضاپور: /* اختیار، شرط اعمال انسان */

2026-07-20T04:19:12Z

اختیار، شرط اعمال انسان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۹
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	==اختیار، شرط اعمال انسان==		==اختیار، شرط اعمال انسان==
	حضرت [[امام علی بن موسی الرضا(ع)]] درباره [[علم خدا]]وند متعال می‌فرماید: خداوند پیش از ~~آنکه~~ اشیاء را بیافریند، از ~~آنها~~ همان‌طور با خبر و آگاه بود که بعد از آفرینش ~~آنها~~.<ref>وافی، باب صفات الذات، به نقل از مکارم شیرازی، ناصر، کتاب خدا را چگونه بشناسیم.</ref> بنابراین روایت، خداوند از قبل می‌دانسته هر کس چه راهی را انتخاب می‌کند و این را هم می‌دانسته که هر کس ~~آنچه~~ را انتخاب می‌کند، با آزادی اراده و [[اختیار]] انتخاب می‌کند، همان‌طور که اصل انجام فعل با علم خدا بوده، شرط آزادی اراده هم بوده است؛ اگر ما با آزادی، کار خود را انجام دهیم، علم خداوند مطابق واقع خواهد بود و اگر مجبور باشیم خلاف واقع.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، خدا را چگونه بشناسیم، کانون انتشارات محمدی، چاپ سوم، ص۱۵۴.</ref>		حضرت [[امام علی بن موسی الرضا(ع)]] درباره [[علم خدا]]وند متعال می‌فرماید: خداوند پیش از آن‌که اشیاء را بیافریند، از آن‌ها همان‌طور با خبر و آگاه بود که بعد از آفرینش آن‌ها.<ref>وافی، باب صفات الذات، به نقل از مکارم شیرازی، ناصر، کتاب خدا را چگونه بشناسیم.</ref> بنابراین روایت، خداوند از قبل می‌دانسته هر کس چه راهی را انتخاب می‌کند و این را هم می‌دانسته که هر کس آن‌چه را انتخاب می‌کند، با آزادی اراده و [[اختیار]] انتخاب می‌کند، همان‌طور که اصل انجام فعل با علم خدا بوده، شرط آزادی اراده هم بوده است؛ اگر ما با آزادی، کار خود را انجام دهیم، علم خداوند مطابق واقع خواهد بود و اگر مجبور باشیم خلاف واقع.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، خدا را چگونه بشناسیم، کانون انتشارات محمدی، چاپ سوم، ص۱۵۴.</ref>

	به عبارت دیگر، علم ازلی الهی از [[نظام سببی و مسببی]] جهان جدا نیست، آنچه علم الهی ایجاب کرده همین جهان است با همین نظامات. [[انسان]] هم، در نظام هستی، دارای نوعی اختیار و آزادی است و علم ازلی به معنی این است که او می‌داند چه کسی به موجب اختیار خود اطاعت و چه کسی معصیت می‌کند؛ و اگر غیر از این باشد، بر خلاف علم خدا خواهد بود.<ref>مطهری، مرتضی، انسان و سرنوشت، نشر شرکت انتشار، ص۱۳۲.</ref>		به عبارت دیگر، علم ازلی الهی از [[نظام سببی و مسببی]] جهان جدا نیست، آنچه علم الهی ایجاب کرده همین جهان است با همین نظامات. [[انسان]] هم، در نظام هستی، دارای نوعی اختیار و آزادی است و علم ازلی به معنی این است که او می‌داند چه کسی به موجب اختیار خود اطاعت و چه کسی معصیت می‌کند؛ و اگر غیر از این باشد، بر خلاف علم خدا خواهد بود.<ref>مطهری، مرتضی، انسان و سرنوشت، نشر شرکت انتشار، ص۱۳۲.</ref>

عبدالرحیم رضاپور در ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۴:۱۷

2026-07-20T04:17:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۷
خط ۹:		خط ۹:
	یکی از اوصاف [[خدا]]وند سبحان، [[علم الهی\|علم]] است. به این معنا که به تمام امور دنیا دانا است، و از هر چیزی آگاه است. علم خداوند مراتب مختلفی دارد که برخی از آن‌ها [[صفات ذات]] خداوند است و برخی [[صفت فعل]].		یکی از اوصاف [[خدا]]وند سبحان، [[علم الهی\|علم]] است. به این معنا که به تمام امور دنیا دانا است، و از هر چیزی آگاه است. علم خداوند مراتب مختلفی دارد که برخی از آن‌ها [[صفات ذات]] خداوند است و برخی [[صفت فعل]].

	علم و دانایی خداوند، از نقایص و کاستی‌هایی که علم ما انسان‌ها دارد، منزه و پیراسته است. علم ما انسان‌ها حادث و پس از جهل است و آن هم به صورت ناقص و محدود که به وسیله ابزار و آلات نظیر چشم و گوش و… حاصل می‌شود، اما علم الهی، مطلق، نامحدود و ازلی است که به ابزاری نیازمند نیست.		علم و دانایی خداوند، از نقایص و کاستی‌هایی که علم ما انسان‌ها دارد، منزه و پیراسته است. علم ما انسان‌ها حادث و پس از جهل است و آن هم به صورت ناقص و محدود که به وسیله ابزار و آلات نظیر چشم و گوش حاصل می‌شود، اما علم الهی، مطلق، نامحدود و ازلی است که به ابزاری نیازمند نیست.

	==اختیار، شرط اعمال انسان==		==اختیار، شرط اعمال انسان==

عمار شاهرودی در ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۱۷

2025-07-28T01:17:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۷
خط ۴۸:		خط ۴۸:
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}
	{{شاخه		{{شاخه
	\| شاخه اصلی =کلام		\| شاخه اصلی =کلام و اعتقادات‏
	\| شاخه فرعی۱ =~~عدل الهی~~		\| شاخه فرعی۱ =باورهای کلامی‏
	\| شاخه فرعی۲ =قضا و ~~قدر~~		\| شاخه فرعی۲ =قضا و قدر‏
	\| شاخه فرعی۳ =		\| شاخه فرعی۳ =
	}}		}}

A.rezapour در ‏۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۲۷

2023-10-07T14:27:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۵۷
خط ۶۶:		خط ۶۶:
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت = ب		\| اولویت = ب
	\| کیفیت = ج		\| کیفیت = د
	}}		}}

A.rezapour: /* معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر */

2021-12-12T10:59:51Z

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۲۹
خط ۳۸:		خط ۳۸:

	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}
	==~~معرفی منابع جهت~~ مطالعه بیشتر==		==مطالعه بیشتر==

	*خدا را چگونه بشناسیم؟ آیه الله مکارم شیرازی.		*خدا را چگونه بشناسیم؟ آیه الله مکارم شیرازی.

127.0.0.1: جایگزینی متن - ' | ارجاعات =' به ' | ارجاعات = | بازبینی نویسنده = '

2021-03-07T11:26:47Z

جایگزینی متن - ' | ارجاعات =' به ' | ارجاعات = | بازبینی نویسنده = '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۵۶
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	\| نمایه = شد		\| نمایه = شد
	\| تغییر مسیر = شد		\| تغییر مسیر = شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
			\| بازبینی نویسنده =
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =

Razavi.r در ‏۶ مارس ۲۰۲۱، ساعت ۲۲:۱۵

2021-03-06T22:15:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۱، ساعت ۰۱:۴۵
خط ۳:		خط ۳:
	{{سوال}}		{{سوال}}

	آیا ~~سرگذشت~~ هر فرد ~~نزد خداوند~~ تعیین شده ~~است؟ آیا~~ قابل تغییر ~~است؟~~ اگر خداوند ~~به همه چیز دانا و~~ به عاقبت هر فرد آگاه است، چرا او را خلق می‌نماید؟		آیا سرنوشت هر فرد از پیش تعیین شده است و قابل تغییر نیست؟ اگر خداوند به عاقبت هر فرد آگاه است، چرا فرد گمراه را خلق می‌نماید؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۹
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	==اختیار، شرط اعمال انسان==		==اختیار، شرط اعمال انسان==
	حضرت [[امام علی بن موسی الرضا(ع)]] درباره [[علم خدا]]وند متعال می‌فرماید: خداوند پیش از آن‌که اشیاء را بیافریند، از آن‌ها همان‌طور با خبر و آگاه بود که بعد از آفرینش آن‌ها.<ref>وافی، باب صفات الذات، به نقل از مکارم شیرازی، ناصر، ~~کتاب~~ خدا را چگونه بشناسیم.</ref> بنابراین روایت، خداوند از قبل می‌دانسته هر کس چه راهی را انتخاب می‌کند و این را هم می‌دانسته که هر کس آن‌چه را انتخاب می‌کند، با آزادی اراده و [[اختیار]] انتخاب می‌کند، همان‌طور که اصل انجام فعل با علم خدا بوده، شرط آزادی اراده هم بوده است؛ اگر ما با آزادی، کار خود را انجام دهیم، علم خداوند مطابق واقع خواهد بود و اگر مجبور باشیم خلاف واقع.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، خدا را چگونه بشناسیم، کانون انتشارات محمدی، چاپ سوم، ص۱۵۴.</ref>		حضرت [[امام علی بن موسی الرضا(ع)]] درباره [[علم خدا]]وند متعال می‌فرماید: خداوند پیش از آن‌که اشیاء را بیافریند، از آن‌ها همان‌طور با خبر و آگاه بود که بعد از آفرینش آن‌ها.<ref>وافی، باب صفات الذات، به نقل از مکارم شیرازی، ناصر، خدا را چگونه بشناسیم.</ref> بنابراین روایت، خداوند از قبل می‌دانسته هر کس چه راهی را انتخاب می‌کند و این را هم می‌دانسته که هر کس آن‌چه را انتخاب می‌کند، با آزادی اراده و [[اختیار]] انتخاب می‌کند، همان‌طور که اصل انجام فعل با علم خدا بوده، شرط آزادی اراده هم بوده است؛ اگر ما با آزادی، کار خود را انجام دهیم، علم خداوند مطابق واقع خواهد بود و اگر مجبور باشیم خلاف واقع.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، خدا را چگونه بشناسیم، کانون انتشارات محمدی، چاپ سوم، ص۱۵۴.</ref>

	به عبارت دیگر، علم ازلی الهی از [[نظام سببی و مسببی]] جهان جدا نیست، آنچه علم الهی ایجاب کرده همین جهان است با همین نظامات. [[انسان]] هم، در نظام هستی، دارای نوعی اختیار و آزادی است و علم ازلی به معنی این است که او می‌داند چه کسی به موجب اختیار خود اطاعت و چه کسی معصیت می‌کند؛ و اگر غیر از این باشد، بر خلاف علم خدا خواهد بود.<ref>مطهری، مرتضی، انسان و سرنوشت، نشر شرکت انتشار، ص۱۳۲.</ref>		به عبارت دیگر، علم ازلی الهی از [[نظام سببی و مسببی]] جهان جدا نیست، آنچه علم الهی ایجاب کرده همین جهان است با همین نظامات. [[انسان]] هم، در نظام هستی، دارای نوعی اختیار و آزادی است و علم ازلی به معنی این است که او می‌داند چه کسی به موجب اختیار خود اطاعت و چه کسی معصیت می‌کند؛ و اگر غیر از این باشد، بر خلاف علم خدا خواهد بود.<ref>مطهری، مرتضی، انسان و سرنوشت، نشر شرکت انتشار، ص۱۳۲.</ref>

	==تغییر سرنوشت==		==تغییر سرنوشت==
	اما آیا این [[سرنوشت]] قابل تغییر است؟ در [[روایت]] آمده است که [[امام علی(ع)]] در سایه دیوار کجی نشسته بود و چون آن را مشرف بر خرابی دید، از آن‌جا حرکت کرد و در جای دیگری نشست، شخصی به حضرت عرض کرد: «تفرّ من قضا الله» آیا از حکم الهی فرار می‌کنی؟ حضرت فرمود: «اَفِرُّ مِن قضاء الله الی قَدَرِالله» یعنی از [[قضاء الهی]] به [[قدر الهی]] فرار می‌کنم.<ref>صدوق، توحید، چاپ سنگی، ص۳۳۷، به نقل از: طباطبائی، سید محمد حسین، اصول فلسفه، ج۵، ص۱۶۹.</ref>		اما آیا این [[سرنوشت]] قابل تغییر است؟ در [[روایت]] آمده است که [[امام علی(ع)]] در سایه دیوار کجی نشسته بود و چون آن را مشرف بر خرابی دید، از آن‌جا حرکت کرد و در جای دیگری نشست، شخصی به حضرت عرض کرد: «تفرّ من قضا الله» آیا از حکم الهی فرار می‌کنی؟ حضرت فرمود: «اَفِرُّ مِن قضاء الله الی قَدَرِالله» یعنی از [[قضاء الهی]] به [[قدر الهی]] فرار می‌کنم.<ref>صدوق، محمد بن علی، توحید، چاپ سنگی، ص۳۳۷، به نقل از: طباطبائی، سید محمد حسین، اصول فلسفه، ج۵، ص۱۶۹.</ref>

	توضیح روایت این است که خود را از خطر دور نگهداشتن، پرهیز از امر خداست به امر خدا، و فرار از قضای الهی است به قدر الهی.<ref>مطهری، مرتضی، انسان و سرنوشت، ص۶۲.</ref> و تغییر سرنوشت به حکم سرنوشت است و خلاصه این‌که سرنوشت قابل تغییر است.		توضیح روایت این است که خود را از خطر دور نگهداشتن، پرهیز از امر خداست به امر خدا، و فرار از قضای الهی است به قدر الهی.<ref>مطهری، مرتضی، انسان و سرنوشت، نشر شرکت انتشار، ص۶۲.</ref> و تغییر سرنوشت به حکم سرنوشت است و خلاصه این‌که سرنوشت قابل تغییر است.

	===عوامل معنوی تغییر سرنوشت===		===عوامل معنوی تغییر سرنوشت===
	از نظر جهان‌بینی الهی، علل و عوامل معنوی، هم دوش عوامل مادی در کار است؛ حیات و موت و [[رزق و روزی]] و سلامتی و [[سعادت]] و امثال این امور با [[دعا]]، [[صدقه]]، [[نیکی به پدر و مادر]] و صاحبان حق، تغییر می‌یابند، این امور معنوی در سرنوشت حادثه‌ها مؤثرند و گاه جلوی قضا و قدر را می‌گیرند.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، از انتشارات سازمان تبلیغات، ج۲، ص۴۱۶.</ref>		از نظر جهان‌بینی الهی، علل و عوامل معنوی، هم دوش عوامل مادی در کار است؛ حیات و موت و [[رزق و روزی]] و سلامتی و [[سعادت]] و امثال این امور با [[دعا]]، [[صدقه]]، [[نیکی به پدر و مادر]] و صاحبان حق، تغییر می‌یابند، این امور معنوی در سرنوشت حادثه‌ها مؤثرند و گاه جلوی قضا و قدر را می‌گیرند.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، انتشارات سازمان تبلیغات، ج۲، ص۴۱۶.</ref>

	==دلیل خلقت انسان با وجود آگاهی خدا از آینده==		==دلیل خلقت انسان با وجود آگاهی خدا از آینده==
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	اگر این سؤال را بشکافیم منظور این است: وقتی خداوند رفتار و عمل [[آدمی]] را می‌دانسته، معنایش این است که [[سرنوشت]] او از قبل چنین رقم خورده و او نمی‌تواند از آن تخطی کند، پس چرا خداوند چنین انسانی را که عاقبتش از قبل رقم خورده، خلق کرده است تا او را گرفتار [[جهنم]] یا [[بهشت]] بکند؟		اگر این سؤال را بشکافیم منظور این است: وقتی خداوند رفتار و عمل [[آدمی]] را می‌دانسته، معنایش این است که [[سرنوشت]] او از قبل چنین رقم خورده و او نمی‌تواند از آن تخطی کند، پس چرا خداوند چنین انسانی را که عاقبتش از قبل رقم خورده، خلق کرده است تا او را گرفتار [[جهنم]] یا [[بهشت]] بکند؟

	پاسخ این است که [[قضا و قدر]] علمی خداوند به افعال انسان، به صورت مطلق تعلق نمی‌گیرد؛ بلکه با تمام خصوصیات آن تعلق می‌گیرد که از جمله آن‌ها [[اختیار]]<nowiki/>ی بودن است، بدین معنا که انسان با اختیار خود چنین عملی را انجام می‌دهد، و افعال اختیاری انسان با وصف اختیاری برای خداوند معلوم است<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید، دوره سه جلدی، تهران، نشر بین‌الملل، چاپ هفدهم، ۱۳۸۴، ص۱۴۷ - ~~۱۷۸؛ و سعیدی مهر، پیشین، ص۳۴۰-۳۴۲~~.</ref> و این به معنای عبث بودن آفرینش انسان نیست، چون انسان برای گزینش راه [[هدایت]] یا [[ضلالت]] مختار است، که اگر راه هدایت را برگزید، [[پاداش]] داده می‌شود و اگر راه گمراهی را انتخاب کرد، و به حق و حقوق دیگران تجاوز کرد [[عقاب]] داده می‌شود؛ و علم خداوند به افعال آدمی با وصف اختیاری اعمال او، موجب عبث بودن خلقت انسان نمی‌شود، چون هدف هدایت، رشد و کمال انسان است و خداوند راه کمال را به او معرفی نموده است، و حال که او با اختیار خود تحطی کرده، باید خود تاوانش را بپردازد، که هر کس مسؤول اعمال اختیاری خود می‌باشد. {{قرآن\|انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا}} (انسان/۳) {{قرآن\|من عمل صالحا فلنفسه و ما اساء فعلیها، و ما ربک بظلام للعبید}} (فصلت ۴۶).		پاسخ این است که [[قضا و قدر]] علمی خداوند به افعال انسان، به صورت مطلق تعلق نمی‌گیرد؛ بلکه با تمام خصوصیات آن تعلق می‌گیرد که از جمله آن‌ها [[اختیار]]<nowiki/>ی بودن است، بدین معنا که انسان با اختیار خود چنین عملی را انجام می‌دهد، و افعال اختیاری انسان با وصف اختیاری برای خداوند معلوم است<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید، دوره سه جلدی، تهران، نشر بین‌الملل، چاپ هفدهم، ۱۳۸۴، ص۱۴۷ - ۱۷۸.</ref> و این به معنای عبث بودن آفرینش انسان نیست، چون انسان برای گزینش راه [[هدایت]] یا [[ضلالت]] مختار است، که اگر راه هدایت را برگزید، [[پاداش]] داده می‌شود و اگر راه گمراهی را انتخاب کرد، و به حق و حقوق دیگران تجاوز کرد [[عقاب]] داده می‌شود؛ و علم خداوند به افعال آدمی با وصف اختیاری اعمال او، موجب عبث بودن خلقت انسان نمی‌شود، چون هدف هدایت، رشد و کمال انسان است و خداوند راه کمال را به او معرفی نموده است، و حال که او با اختیار خود تحطی کرده، باید خود تاوانش را بپردازد، که هر کس مسؤول اعمال اختیاری خود می‌باشد. {{قرآن\|انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا}} (انسان/۳) {{قرآن\|من عمل صالحا فلنفسه و ما اساء فعلیها، و ما ربک بظلام للعبید}} (فصلت ۴۶).

	علم خداوند به اشیاء و افراد و عاقبت آن‌ها موجب پیدایش و بلکه عین پیدایش آنها است؛ و اگر خداوند آگاه به عاقبت هر فرد نبود، آفرینش آنها بی‌هدف بود.		علم خداوند به اشیاء و افراد و عاقبت آن‌ها موجب پیدایش و بلکه عین پیدایش آنها است؛ و اگر خداوند آگاه به عاقبت هر فرد نبود، آفرینش آنها بی‌هدف بود.
	خداوند متعال جهان مادی را برای تکامل موجودات جسمانی و رسیدن آن‌ها به خیر و کمال واقعی خودشان آفریده است، و رسیدن به کمال، مراحل مختلفی دارد که هر موجودی با توجه به شرایط و استعداد خود، آن مراحل را طی می‌نماید. هدف نهایی خداوند متعال در آفرینش انسان (مطابق آیات قرآن) رسیدن به [[قرب الهی]] و بهره‌مند شدن از پایدارترین فیض و رحمت و رضوان الهی است، و هدف متوسط تحقق عبادت و اطاعت از خدای متعال است که وسیله رسیدن به آن هدف نهائی می‌باشد؛ و هدف نزدیک‌تر، فراهم شدن زمینه‌های مادی و اجتماعی و تحقق شناخت‌های لازم، برای انتخاب آزادانه راه راست زندگی و گسترش خداپرستی در جامعه است.<ref>هود/۷. ملک/۲. کهف/~~۷ و~~ ذاریات/۵۶.</ref>		خداوند متعال جهان مادی را برای تکامل موجودات جسمانی و رسیدن آن‌ها به خیر و کمال واقعی خودشان آفریده است، و رسیدن به کمال، مراحل مختلفی دارد که هر موجودی با توجه به شرایط و استعداد خود، آن مراحل را طی می‌نماید. هدف نهایی خداوند متعال در آفرینش انسان (مطابق آیات قرآن) رسیدن به [[قرب الهی]] و بهره‌مند شدن از پایدارترین فیض و رحمت و رضوان الهی است، و هدف متوسط تحقق عبادت و اطاعت از خدای متعال است که وسیله رسیدن به آن هدف نهائی می‌باشد؛ و هدف نزدیک‌تر، فراهم شدن زمینه‌های مادی و اجتماعی و تحقق شناخت‌های لازم، برای انتخاب آزادانه راه راست زندگی و گسترش خداپرستی در جامعه است.<ref>هود/۷؛ ملک/۲؛ کهف/۷؛ ذاریات/۵۶.</ref>

	پیمودن راه رشد و کمال، توسط انسان و رسیدن به مقام قرب خدا یا سقوط در جانب خلاف آن، بدون آفرینش جهان و انسان ممکن نیست؛ تنها علم خداوند بدون این‌که تحقق پیدا کند و واقع شود علم نخواهد بود. علم در صورتی است که معلومی باشد. اگر انسان نباشد و اطاعت و عصیانی نباشد، علم خداوند به عاقبت هر فرد بی‌معنا است.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، ج۲، ص۴۰۳.</ref>		پیمودن راه رشد و کمال، توسط انسان و رسیدن به مقام قرب خدا یا سقوط در جانب خلاف آن، بدون آفرینش جهان و انسان ممکن نیست؛ تنها علم خداوند بدون این‌که تحقق پیدا کند و واقع شود علم نخواهد بود. علم در صورتی است که معلومی باشد. اگر انسان نباشد و اطاعت و عصیانی نباشد، علم خداوند به عاقبت هر فرد بی‌معنا است.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، انتشارات سازمان تبلیغات، ج۲، ص۴۰۳.</ref>
	{{پایان}}		{{پایان}}