دلیل عقلی و نقلی برای عصمت حضرت فاطمه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۰

2025-02-16T10:30:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۰
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	\| شاخه فرعی۳ =		\| شاخه فرعی۳ =
	}}		}}
	{{~~تکمیل مقاله~~		{{ارزیابی
	\| شناسه =		\| شناسه = شد
	\| ~~تیترها~~ =		\| عکس = <!--خالی \| شد-->
	\| ~~ویرایش~~ =		\| درگاه = شد
	\| ~~لینک‌دهی~~ =		\| ادبیات = شد
	\| ~~ناوبری~~ =		\| پیوند = شد
	\| ~~نمایه~~ =		\| ناوبری = <!--خالی \| شد-->
	\| ~~تغییر مسیر~~ =		\| تغییرمسیر = شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات = شد
	~~\| بازبینی نویسنده =~~		\| ارزیابی کمی = شد
	\| ارزیابی کمی =		\| ارزیابی کیفی = شد
	\| ~~تکمیل~~ =
	\| اولویت = ب		\| اولویت = ب
	\| کیفیت = ب		\| کیفیت = خوب
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

R.bahmani: /* معناشناسی */

2024-11-19T15:35:55Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۰۵
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	== دلایل عقلی در اثبات عصمت حضرت فاطمه ==		== دلایل عقلی در اثبات عصمت حضرت فاطمه ==
	دلایل عقلی متعددی بر [[عصمت حضرت زهرا(س)]] وجود دارد، مخصوصاً با توجه به اینکه فیاض لاهیجی در کتاب «گوهر مراد» بدین معنا گفته است: «آموزه‌هایی که از [[معصوم]] به شکل مثال و تشبیه آموخته می‌شوند، مانند اصول اولیه در استدلال برهانی هستند. همان‌طور که استدلال برهانی به یقین منجر می‌شود، استدلالی که بر اساس گفته‌های معصوم باشد نیز یقین‌آور است؛ زیرا این مقدمه از معصوم است و هر چه معصوم بگوید، درست است؛ بنابراین، این گفته نیز درست خواهد بود».<ref>ر. ک. {{یادکرد کتاب\|عنوان=گوهر مراد\|نام=عبدالرزاق\|نام خانوادگی=لاهیجی\|ناشر=وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی}}</ref> بنابر سخن لاهیجی، سخن معصوم می‌تواند حد وسط برهان عقلی قرار بگیرد، حال با تکیه بر مقدمات نقلی براهین عقلی متعددی می‌توان بر عصمت [[حضرت فاطمه(س)]] اقامه کرد که به نمونه‌هایی از آن اشاره می‌شود:		دلایل عقلی متعددی بر [[عصمت حضرت زهرا(س)]] وجود دارد، مخصوصاً با توجه به اینکه فیاض لاهیجی در کتاب «گوهر مراد» بدین معنا گفته است: «آموزه‌هایی که از [[معصوم]] به شکل مثال و تشبیه آموخته می‌شوند، مانند اصول اولیه در استدلال برهانی هستند. همان‌طور که استدلال برهانی به یقین منجر می‌شود، استدلالی که بر اساس گفته‌های معصوم باشد نیز یقین‌آور است؛ زیرا این مقدمه از معصوم است و هر چه معصوم بگوید، درست است؛ بنابراین، این گفته نیز درست خواهد بود».<ref>ر. ک. {{یادکرد کتاب\|عنوان=گوهر مراد\|نام=عبدالرزاق\|نام خانوادگی=لاهیجی\|ناشر=وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی}}</ref> بنابر سخن لاهیجی، سخن معصوم می‌تواند حد وسط برهان عقلی قرار بگیرد، حال با تکیه بر مقدمات نقلی براهین عقلی متعددی می‌توان بر عصمت [[حضرت فاطمه(س)]] اقامه کرد که به نمونه‌هایی از آن اشاره می‌شود:
	# از [[رسول خدا(ص)]] نقل شده که فرمود: {{عربی\|فاطمة بضعة منی، یسرنی ما یسرها و یغضبنی ما یغضبها\|ترجمه=فاطمه پارهٔ وجود من است، آنچه او را شاد می‌کند مرا شاد می‌کند و آنچه او را غضبناک و ناراحت کند مرا غضبناک و ناراحت می‌کند}}.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=امالی\|سال=1376\|نام=محمد بن علی\|نام خانوادگی=ابن بابویه\|ناشر=تهران، کتابچی\|صفحه=104}}</ref> با تکیه به این حدیث، دلیل عقلی ارزشمندی بر عصمت حضرت فاطمه(س) می‌توان اقامه کرد: «اگر [[انسان]]، فردی پاکیزه از هوی و معصوم از هوس نباشد، خشنودی و غضب او معیار حق و باطل نخواهد بود و ممکن است خشنودی او در رضایت خداوند و غضب او غضب حق تعالی نباشد، ولی اگر انسان کاملی از هوی و هوس مصون شد، هر گونه خشنودی و غضب او معیار تشخیص حق و باطل خواهد بود و میزان اعمال و اوصاف دیگران خواهد شد و چون پیامبر اکرم(ص) میزان اعمال امت است و رضایت و غضب او رضایت و غضب خداوند است، هر گاه [[حضرت زهرا]] نیز دارای مقامی باشد که رضایت و غضب او موجب رضایت و غضب پیامبر اکرم(ص) گردد، معلوم می‌شود آن بانو معصوم از باطل است و همتای [[امیرالمؤمنین(ع)]] خواهد بود و چون رضایت و غضب او بر مدار حق است این هم به نوبهٔ خود نشانهٔ کامل عصمت است؛ بنابراین چون بر اساس روایات متعدد رضایت و غضب [[فاطمه(س)]] موجب رضایت و غضب [[پیامبر اکرم(ص)]] می‌شود و رضایت و غضب آن حضرت، رضایت و غضب الهی را در پی دارد، پس معلوم می‌شود حضرت فاطمه(س) دارای عصمت بوده است و گرنه رضایت و غضب انسان غیر معصوم هرگز معیار حق نمی‌گردد. این بیان به نوبهٔ خود یکی از بهترین دلایل عقلی بر عصمت حضرت زهراست.<ref name=":0">{{یادکرد کتاب\|عنوان=دفع و رفع\|نام=\|جلد=9\|صفحه=13 ـ 17}}</ref>		# از [[رسول خدا(ص)]] نقل شده که فرمود: {{عربی\|فاطمة بضعة منی، یسرنی ما یسرها و یغضبنی ما یغضبها\|ترجمه=فاطمه پارهٔ وجود من است، آنچه او را شاد می‌کند مرا شاد می‌کند و آنچه او را غضبناک و ناراحت کند مرا غضبناک و ناراحت می‌کند}}.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=امالی\|سال=1376\|نام=محمد بن علی\|نام خانوادگی=ابن بابویه\|ناشر=تهران، کتابچی\|صفحه=104}}</ref> با تکیه به این حدیث، دلیل عقلی ارزشمندی بر عصمت حضرت فاطمه(س) می‌توان اقامه کرد: «اگر [[انسان]]، فردی پاکیزه از هوی و معصوم از هوس نباشد، خشنودی و غضب او معیار حق و باطل نخواهد بود و ممکن است خشنودی او در رضایت خداوند و غضب او غضب حق تعالی نباشد، ولی اگر انسان کاملی از هوی و هوس مصون شد، هر گونه خشنودی و غضب او معیار تشخیص حق و باطل خواهد بود و میزان اعمال و اوصاف دیگران خواهد شد و چون پیامبر اکرم(ص) میزان اعمال امت است و رضایت و غضب او رضایت و غضب خداوند است، هر گاه [[حضرت زهرا]] نیز دارای مقامی باشد که رضایت و غضب او موجب رضایت و غضب پیامبر اکرم(ص) گردد، معلوم می‌شود آن بانو معصوم از باطل است و همتای [[امیرالمؤمنین(ع)]] خواهد بود و چون رضایت و غضب او بر مدار حق است این هم به نوبهٔ خود نشانهٔ کامل عصمت است؛ بنابراین چون بر اساس روایات متعدد رضایت و غضب [[فاطمه(س)]] موجب رضایت و غضب [[پیامبر اکرم(ص)]] می‌شود و رضایت و غضب آن حضرت، رضایت و غضب الهی را در پی دارد، پس معلوم می‌شود حضرت فاطمه(س) دارای عصمت بوده است و گرنه رضایت و غضب انسان غیر معصوم هرگز معیار حق نمی‌گردد. این بیان به نوبهٔ خود یکی از بهترین دلایل عقلی بر عصمت حضرت زهراست.<ref name=":0">{{یادکرد کتاب\|عنوان=دفع و رفع\|نام=\|جلد=9\|صفحه=13 ـ 17\|پیوند=https://fa.wikipasokh.com/images/3/3d/%D8%AF%D9%81%D8%B9_%D9%88_%D8%B1%D9%81%D8%B9_%D8%B3%D8%B1%DB%8C_%DB%B9.pdf\|ناشر=مرکز مطالعه و پاسخ به شبهه}}</ref>
	# دلیل عقلی دیگر بر عصمت حضرت زهرا(س) که بر مقدمه نقلی تکیه دارد این است که در «[[حدیث ثقلین]]» که رسول خدا(ص)، [[اهل بیت]] و عترت خود را همسنگ [[قرآن]] قرار داده است، تأکید کرده که هیچ‌گاه از آن جدا نمی‌شود، دلیل روشنی بر عصمت همه اهل بیت از جمله فاطمه زهراست، زیرا ارتکاب کوچک‌ترین گناه حتی اگر به صورت سهوی باشد، مفارقت عملی از قرآن است. این بیان نیز در واقع یک نوع استدلال عقلی بر عصمت حضرت زهراست، بدین معنا که بر اساس روایتی که در منابع [[شیعه]] و [[سنی]] نقل شده رسول خدا(ص) فرمود عترت و اهل بیت از قرآن جدا نمی‌شوند، روشن است که اگر اهل بیت(ع) از جمله حضرت زهرا(س) دارای ملکه عصمت نمی‌بود امکان داشت هرچند به صورت ناخواسته کاری بکند که سبب جدایی او از قرآن بشود، در حالی که رسول خدا(ص) بر اساس حدیث «ثقلین» فرمود: عترت و اهل بیت هرگز از قرآن جدا نمی‌شود، پس معلوم می‌شود اهل بیت از جمله حضرت زهرا(س) از عصمت برخوردار بوده است، لذا هرگز از قرآن جدا نشدند و جدا نیستند و چون قرآن معصوم از خطاء است ضروری است که عِدل قرآن هم معصوم باشد و حضرت زهرا(س) یکی از مصادیق عدل قرآن است که از همدیگر جدایی ندارند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=دفع و رفع\|جلد=9\|صفحه=13 ـ 17}}</ref>		# دلیل عقلی دیگر بر عصمت حضرت زهرا(س) که بر مقدمه نقلی تکیه دارد این است که در «[[حدیث ثقلین]]» که رسول خدا(ص)، [[اهل بیت]] و عترت خود را همسنگ [[قرآن]] قرار داده است، تأکید کرده که هیچ‌گاه از آن جدا نمی‌شود، دلیل روشنی بر عصمت همه اهل بیت از جمله فاطمه زهراست، زیرا ارتکاب کوچک‌ترین گناه حتی اگر به صورت سهوی باشد، مفارقت عملی از قرآن است. این بیان نیز در واقع یک نوع استدلال عقلی بر عصمت حضرت زهراست، بدین معنا که بر اساس روایتی که در منابع [[شیعه]] و [[سنی]] نقل شده رسول خدا(ص) فرمود عترت و اهل بیت از قرآن جدا نمی‌شوند، روشن است که اگر اهل بیت(ع) از جمله حضرت زهرا(س) دارای ملکه عصمت نمی‌بود امکان داشت هرچند به صورت ناخواسته کاری بکند که سبب جدایی او از قرآن بشود، در حالی که رسول خدا(ص) بر اساس حدیث «ثقلین» فرمود: عترت و اهل بیت هرگز از قرآن جدا نمی‌شود، پس معلوم می‌شود اهل بیت از جمله حضرت زهرا(س) از عصمت برخوردار بوده است، لذا هرگز از قرآن جدا نشدند و جدا نیستند و چون قرآن معصوم از خطاء است ضروری است که عِدل قرآن هم معصوم باشد و حضرت زهرا(س) یکی از مصادیق عدل قرآن است که از همدیگر جدایی ندارند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=دفع و رفع\|جلد=9\|صفحه=13 ـ 17\|پیوند=https://fa.wikipasokh.com/images/3/3d/%D8%AF%D9%81%D8%B9_%D9%88_%D8%B1%D9%81%D8%B9_%D8%B3%D8%B1%DB%8C_%DB%B9.pdf\|ناشر=مرکز مطالعه و پاسخ به شبهه}}</ref>
	# دلیل عقلی دیگر که آن هم بر نکتهٔ نقلی تکیه دارد این است که در روایتی [[امام حسن عسکری(ع)]] فرمود: {{عربی\|نحن حجج الله علی خلقه وجدتنا فاطمة حجة الله علینا\|ترجمه=ما حجت بر مردم و جدة ما فاطمه حجت خداوند بر ماست}}،<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال‏\|سال=1413\|نام=عبدالله بن نورالله‏\|نام خانوادگی=بحرانی اصفهانی‏\|ناشر=قم، مؤسسه امام مهدی(ع)\|جلد=11\|صفحه=1030}}</ref> و در روایتی از [[امام عصر(ع)]] نیز نقل شده که فرمود: {{عربی\|و فی ابنة رسول‌الله لی اسوة حسنة\|ترجمه=دختر رسول خدا برای من سرمشق نیکو است}}.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=الغیبه\|سال=1311\|نام=محمد بن حسن\|نام خانوادگی=طوسی\|ناشر=قم، دار المعارف الإسلامیه\|صفحه=286}}</ref>با توجه به این دو روایت دلیل عقلی می‌توان بر عصمت فاطمه زهرا(س) اقامه کرد، بدین بیان که اگر ایشان دارای مقام عصمت نمی‌بود هرگز سرمشق امام عصر(ع) نبود و نیز [[حجت خدا]] بر [[ائمه]] نمی‌شد، در حالی که بر اساس دو روایت یاد شده، حضرت زهرا حجت خدا بر ائمه و سرمشق [[امام زمان(ع)]] محسوب شده است، پس معلوم می‌شود دارای عصمت بوده است و الّا محال است حجت بر معصوم، خود، معصوم نباشد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=دفع و رفع\|جلد=9\|صفحه=13 ـ 17}}</ref>		# دلیل عقلی دیگر که آن هم بر نکتهٔ نقلی تکیه دارد این است که در روایتی [[امام حسن عسکری(ع)]] فرمود: {{عربی\|نحن حجج الله علی خلقه وجدتنا فاطمة حجة الله علینا\|ترجمه=ما حجت بر مردم و جدة ما فاطمه حجت خداوند بر ماست}}،<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال‏\|سال=1413\|نام=عبدالله بن نورالله‏\|نام خانوادگی=بحرانی اصفهانی‏\|ناشر=قم، مؤسسه امام مهدی(ع)\|جلد=11\|صفحه=1030}}</ref> و در روایتی از [[امام عصر(ع)]] نیز نقل شده که فرمود: {{عربی\|و فی ابنة رسول‌الله لی اسوة حسنة\|ترجمه=دختر رسول خدا برای من سرمشق نیکو است}}.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=الغیبه\|سال=1311\|نام=محمد بن حسن\|نام خانوادگی=طوسی\|ناشر=قم، دار المعارف الإسلامیه\|صفحه=286}}</ref>با توجه به این دو روایت دلیل عقلی می‌توان بر عصمت فاطمه زهرا(س) اقامه کرد، بدین بیان که اگر ایشان دارای مقام عصمت نمی‌بود هرگز سرمشق امام عصر(ع) نبود و نیز [[حجت خدا]] بر [[ائمه]] نمی‌شد، در حالی که بر اساس دو روایت یاد شده، حضرت زهرا حجت خدا بر ائمه و سرمشق [[امام زمان(ع)]] محسوب شده است، پس معلوم می‌شود دارای عصمت بوده است و الّا محال است حجت بر معصوم، خود، معصوم نباشد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=دفع و رفع\|جلد=9\|صفحه=13 ـ 17\|پیوند=https://fa.wikipasokh.com/images/3/3d/%D8%AF%D9%81%D8%B9_%D9%88_%D8%B1%D9%81%D8%B9_%D8%B3%D8%B1%DB%8C_%DB%B9.pdf\|ناشر=مرکز مطالعه و پاسخ به شبهه}}</ref>

	علاوه بر این با توجه به اینکه آن حضرت، حجت خدا بر سایر حجت‌ها نامیده شده است می‌توان در اثبات عقلی عصمت ایشان، به برخی ادله عقلی لزوم عصمت حجج الهی اعم از پیامبران و امامان مانند [[قاعده لطف]]؛ برهان امتناع تسلسل؛ برهان نقض غرض و … استناد کرد.		علاوه بر این با توجه به اینکه آن حضرت، حجت خدا بر سایر حجت‌ها نامیده شده است می‌توان در اثبات عقلی عصمت ایشان، به برخی ادله عقلی لزوم عصمت حجج الهی اعم از پیامبران و امامان مانند [[قاعده لطف]]؛ برهان امتناع تسلسل؛ برهان نقض غرض و … استناد کرد.

R.bahmani: /* دلایل نقلی در اثبات عصمت حضرت فاطمه */

2024-11-08T16:20:59Z

دلایل نقلی در اثبات عصمت حضرت فاطمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۵۰
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	در مورد [[آیه تطهیر]]: {{قرآن\|إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا\|ترجمه=خدا فقط می‌خواهد آلودگی را از شما خاندان [پیامبر] بزداید و شما را پاک و پاکیزه گرداند\|سوره=احزاب\|آیه=آیه ۳۳}}، همگان بر این باورند که این آیه فضیلت والایی را برای اهل بیت(ع) به اثبات می‌رساند که از نظر اندیشمندان شیعه، این فضیلت مساوی با عصمت است؛ زیرا بر اساس این آیه، اراده تخلّف ناپذیر خداوند بر این تعلّق گرفته است که هرگونه پلیدی را از اهل بیت(ع) بزداید و آنان را به‌طور کامل پاک و پاکیزه گرداند. پیامبر اکرم(ص) بعد از نزول این آیه فرمودند: {{عربی\|فَأنَا وَ اهل بیتی مُطهَّروُن مِن الذنُوب\|ترجمه=پس من و اهل بیتم از گناه پیراسته‌ایم}}.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=الدرالمنثور\|سال=1404\|نام=جلال الدین\|نام خانوادگی=سیوطی\|ناشر=قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی\|جلد=5\|صفحه=199}}</ref>		در مورد [[آیه تطهیر]]: {{قرآن\|إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا\|ترجمه=خدا فقط می‌خواهد آلودگی را از شما خاندان [پیامبر] بزداید و شما را پاک و پاکیزه گرداند\|سوره=احزاب\|آیه=آیه ۳۳}}، همگان بر این باورند که این آیه فضیلت والایی را برای اهل بیت(ع) به اثبات می‌رساند که از نظر اندیشمندان شیعه، این فضیلت مساوی با عصمت است؛ زیرا بر اساس این آیه، اراده تخلّف ناپذیر خداوند بر این تعلّق گرفته است که هرگونه پلیدی را از اهل بیت(ع) بزداید و آنان را به‌طور کامل پاک و پاکیزه گرداند. پیامبر اکرم(ص) بعد از نزول این آیه فرمودند: {{عربی\|فَأنَا وَ اهل بیتی مُطهَّروُن مِن الذنُوب\|ترجمه=پس من و اهل بیتم از گناه پیراسته‌ایم}}.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=الدرالمنثور\|سال=1404\|نام=جلال الدین\|نام خانوادگی=سیوطی\|ناشر=قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی\|جلد=5\|صفحه=199}}</ref>

	فاطمه زهرا(س) بی تردید نزد شیعه و اهل سنت، جزء اهل بیت پیامبر محسوب می‌شود. پیامبر اکرم(ص) در نقل‌های متفاوتی مراد از اهل بیت را مشخص کرده‌اند، در روایتی از ابن‌عباس آمده است: «رسول خدا(ص) تا نُه ماه، روزی پنج مرتبه، هنگام فرارسیدن وقت [[نماز]] به در خانه [[علی بن ابی طالب(ع)]] می‌آمدند و می‌فرمودند: درود و رحمت و برکات خدا بر شما اهل بیت باد. خداوند اراده نموده تا هرگونه پلیدی را از شما اهل بیت دور گرداند و به‌طور کامل و شایسته پاکتان سازد. وقت نماز است، آماده شوید. رحمت خدا بر شما باد».<ref>~~همان.~~</ref>		فاطمه زهرا(س) بی تردید نزد شیعه و اهل سنت، جزء اهل بیت پیامبر محسوب می‌شود. پیامبر اکرم(ص) در نقل‌های متفاوتی مراد از اهل بیت را مشخص کرده‌اند، در روایتی از ابن‌عباس آمده است: «رسول خدا(ص) تا نُه ماه، روزی پنج مرتبه، هنگام فرارسیدن وقت [[نماز]] به در خانه [[علی بن ابی طالب(ع)]] می‌آمدند و می‌فرمودند: درود و رحمت و برکات خدا بر شما اهل بیت باد. خداوند اراده نموده تا هرگونه پلیدی را از شما اهل بیت دور گرداند و به‌طور کامل و شایسته پاکتان سازد. وقت نماز است، آماده شوید. رحمت خدا بر شما باد».<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=الدرالمنثور\|سال=1404\|نام=جلال الدین\|نام خانوادگی=سیوطی\|ناشر=قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی\|جلد=5\|صفحه=199}}</ref>

	=== روایات مربوط به عصمت اهل بیت(ع) ===		=== روایات مربوط به عصمت اهل بیت(ع) ===

R.bahmani: /* معناشناسی */

2024-11-08T16:17:54Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۴۷
خط ۹:		خط ۹:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	[[عصمت]]، در لغت به سه معنا آمده است؛ یکی: {{عربی\|مَسَکَ}} به معنای حفظ و نگهداری،<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المفردات\|سال=1412\|نام=حسین بن محمد\|نام خانوادگی=راغب اصفهانی\|ناشر=بیروت، دارالعلم\|صفحه=569 ـ 570}}</ref> دوم: {{عربی\|مَنَعَ}} به معنای مانع شدن<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=العین\|سال=1410\|نام=خلیل بن احمد\|نام خانوادگی=فراهیدی\|ناشر=قم، انتشارات هجرت\|جلد=1\|صفحه=314}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=لسان العرب\|سال=1414\|نام=محمد بن مکرم\|نام خانوادگی=ابن منظور\|ناشر=بیروت، دارصادر\|جلد=12\|صفحه=403}}</ref> و سوم به معنای وسیله بازداشتن.<ref>~~همان، ص۴۰۵.~~</ref>		[[عصمت]]، در لغت به سه معنا آمده است؛ یکی: {{عربی\|مَسَکَ}} به معنای حفظ و نگهداری،<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المفردات\|سال=1412\|نام=حسین بن محمد\|نام خانوادگی=راغب اصفهانی\|ناشر=بیروت، دارالعلم\|صفحه=569 ـ 570}}</ref> دوم: {{عربی\|مَنَعَ}} به معنای مانع شدن<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=العین\|سال=1410\|نام=خلیل بن احمد\|نام خانوادگی=فراهیدی\|ناشر=قم، انتشارات هجرت\|جلد=1\|صفحه=314}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=لسان العرب\|سال=1414\|نام=محمد بن مکرم\|نام خانوادگی=ابن منظور\|ناشر=بیروت، دارصادر\|جلد=12\|صفحه=403}}</ref> و سوم به معنای وسیله بازداشتن.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=لسان العرب\|سال=1414\|نام=محمد بن مکرم\|نام خانوادگی=ابن منظور\|ناشر=بیروت، دارصادر\|جلد=12\|صفحه=۴۰۵}}</ref>

	در معنای اصطلاحی [[شیخ مفید]] عصمت را به معنای لطف دانسته است؛ از نظر او عصمت از ناحیه [[خداوند متعال]]، همان توفیق و لطف او برای حجت‌های اوست و اعتصام به این عصمت به وسیله حجج الهی برای حفظ دین خداوند از ورود گناهان و خطاها در آن است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=تصحیح اعتقادات الإمامیه\|سال=1414\|نام=محمد بن محمد\|نام خانوادگی=مفید\|ناشر=ایران، کنگره شیخ مفید\|صفحه=128}}</ref> در مقابل [[خواجه نصیرالدین طوسی]] عصمت را به معنای ملکه می‌داند. ایشان قائل است که عصمت ملکه‌ای است که با وجود آن، از صاحبش [[گناه]] صادر نمی‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=تلخیص المحصل\|نام=محمد بن محمد\|نام خانوادگی=مفید\|ناشر=بیروت، دارالاضواء\|صفحه=369}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=عصمت امام\|سال=1390\|نام=محمد حسین\|نام خانوادگی=فاریاب\|ناشر=قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی\|صفحه=34 ـ 35}}</ref>		در معنای اصطلاحی [[شیخ مفید]] عصمت را به معنای لطف دانسته است؛ از نظر او عصمت از ناحیه [[خداوند متعال]]، همان توفیق و لطف او برای حجت‌های اوست و اعتصام به این عصمت به وسیله حجج الهی برای حفظ دین خداوند از ورود گناهان و خطاها در آن است.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=تصحیح اعتقادات الإمامیه\|سال=1414\|نام=محمد بن محمد\|نام خانوادگی=مفید\|ناشر=ایران، کنگره شیخ مفید\|صفحه=128}}</ref> در مقابل [[خواجه نصیرالدین طوسی]] عصمت را به معنای ملکه می‌داند. ایشان قائل است که عصمت ملکه‌ای است که با وجود آن، از صاحبش [[گناه]] صادر نمی‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=تلخیص المحصل\|نام=محمد بن محمد\|نام خانوادگی=مفید\|ناشر=بیروت، دارالاضواء\|صفحه=369}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=عصمت امام\|سال=1390\|نام=محمد حسین\|نام خانوادگی=فاریاب\|ناشر=قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی\|صفحه=34 ـ 35}}</ref>

Shahroudi: Shahroudi صفحهٔ پیش نویس:دلیل عقلی و نقلی برای عصمت حضرت فاطمه را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به دلیل عقلی و نقلی برای عصمت حضرت فاطمه منتقل کرد

2024-11-08T09:53:24Z

Shahroudi صفحهٔ پیش نویس:دلیل عقلی و نقلی برای عصمت حضرت فاطمه را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به دلیل عقلی و نقلی برای عصمت حضرت فاطمه منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۳
(بدون تفاوت)

Shahroudi: Shahroudi صفحهٔ پیش نویس:دلیل عقلی عصمت حضرت زهرا را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به پیش نویس:دلیل عقلی و نقلی برای عصمت حضرت فاطمه منتقل کرد

2024-11-08T09:53:12Z

Shahroudi صفحهٔ پیش نویس:دلیل عقلی عصمت حضرت زهرا را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به پیش نویس:دلیل عقلی و نقلی برای عصمت حضرت فاطمه منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۳
(بدون تفاوت)

Shahroudi: ابرابزار

2024-11-08T09:22:31Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

R.bahmani در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۰

2024-11-07T13:50:19Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{پیش نویس\|~~نیازمند به ویرایش~~}}		{{پیش نویس\|تکمیل}}
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}

R.bahmani: /* دلایل عقلی در اثبات عصمت حضرت فاطمه */

2024-11-07T13:49:13Z

دلایل عقلی در اثبات عصمت حضرت فاطمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۹
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	۲. دلیل عقلی دیگر بر عصمت حضرت زهرا(س) که بر مقدمه نقلی تکیه دارد این است که در «[[حدیث ثقلین]]» که رسول خدا(ص)، [[اهل بیت]] و عترت خود را همسنگ [[قرآن]] قرار داده است، تأکید کرده که هیچ گاه از آن جدا نمی‌شود، دلیل روشنی بر عصمت همه اهل بیت از جمله فاطمه زهراست، زیرا ارتکاب کوچک‌ترین گناه حتی اگر به صورت سهوی باشد، مفارقت عملی از قرآن است.		۲. دلیل عقلی دیگر بر عصمت حضرت زهرا(س) که بر مقدمه نقلی تکیه دارد این است که در «[[حدیث ثقلین]]» که رسول خدا(ص)، [[اهل بیت]] و عترت خود را همسنگ [[قرآن]] قرار داده است، تأکید کرده که هیچ گاه از آن جدا نمی‌شود، دلیل روشنی بر عصمت همه اهل بیت از جمله فاطمه زهراست، زیرا ارتکاب کوچک‌ترین گناه حتی اگر به صورت سهوی باشد، مفارقت عملی از قرآن است.

	این بیان نیز در واقع یک نوع استدلال عقلی بر عصمت حضرت زهراست، بدین معنا که بر اساس روایتی که در منابع [[شیعه]] و [[سنی]] نقل شده رسول خدا(ص) فرمود عترت و اهل بیت از قرآن جدا نمی‌شوند، روشن است که اگر اهل بیت(ع) از جمله حضرت زهرا(س) دارای ملکه عصمت نمی‌بود امکان داشت هرچند به صورت ناخواسته کاری بکند که سبب جدایی او از قرآن بشود، در حالی که رسول خدا(ص) بر اساس حدیث «ثقلین» فرمود: عترت و اهل بیت هرگز از قرآن جدا نمی‌شود، پس معلوم می‌شود اهل بیت از جمله حضرت زهرا(س) از عصمت برخوردار بوده است، لذا هرگز از قرآن جدا نشدند و جدا نیستند و چون قرآن معصوم از خطاء است ضروری است که عِدل قرآن هم معصوم باشد و حضرت زهرا(س) یکی از مصادیق عدل قرآن است که از همدیگر جدایی ندارند.<ref ~~name~~=~~":0"~~ />		این بیان نیز در واقع یک نوع استدلال عقلی بر عصمت حضرت زهراست، بدین معنا که بر اساس روایتی که در منابع [[شیعه]] و [[سنی]] نقل شده رسول خدا(ص) فرمود عترت و اهل بیت از قرآن جدا نمی‌شوند، روشن است که اگر اهل بیت(ع) از جمله حضرت زهرا(س) دارای ملکه عصمت نمی‌بود امکان داشت هرچند به صورت ناخواسته کاری بکند که سبب جدایی او از قرآن بشود، در حالی که رسول خدا(ص) بر اساس حدیث «ثقلین» فرمود: عترت و اهل بیت هرگز از قرآن جدا نمی‌شود، پس معلوم می‌شود اهل بیت از جمله حضرت زهرا(س) از عصمت برخوردار بوده است، لذا هرگز از قرآن جدا نشدند و جدا نیستند و چون قرآن معصوم از خطاء است ضروری است که عِدل قرآن هم معصوم باشد و حضرت زهرا(س) یکی از مصادیق عدل قرآن است که از همدیگر جدایی ندارند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=دفع و رفع\|جلد=9\|صفحه=13 ـ 17}}</ref>

	۳. دلیل عقلی دیگر که آن هم بر نکتۀ نقلی تکیه دارد این است که در روایتی [[امام حسن عسکری(ع)]] فرمود: {{عربی\|نحن حجج الله علی خلقه وجدتنا فاطمة حجة الله علینا\|ترجمه=ما حجت بر مردم و جدة ما فاطمه حجت خداوند بر ماست}}،<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال‏\|سال=1413\|نام=عبد الله بن نور الله‏\|نام خانوادگی=بحرانى اصفهانى‏\|ناشر=قم، مؤسسه امام مهدی (ع)\|جلد=11\|صفحه=1030}}</ref> و در روایتی از [[امام عصر(ع)]] نیز نقل شده که فرمود: {{عربی\|و فی ابنة رسول الله لی اسوة حسنة\|ترجمه=دختر رسول خدا برای من سرمشق نیکو است}}.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=الغیبه\|سال=1311\|نام=محمد بن حسن\|نام خانوادگی=طوسی\|ناشر=قم، دار المعارف الإسلاميه\|صفحه=286}}</ref>		۳. دلیل عقلی دیگر که آن هم بر نکتۀ نقلی تکیه دارد این است که در روایتی [[امام حسن عسکری(ع)]] فرمود: {{عربی\|نحن حجج الله علی خلقه وجدتنا فاطمة حجة الله علینا\|ترجمه=ما حجت بر مردم و جدة ما فاطمه حجت خداوند بر ماست}}،<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال‏\|سال=1413\|نام=عبد الله بن نور الله‏\|نام خانوادگی=بحرانى اصفهانى‏\|ناشر=قم، مؤسسه امام مهدی (ع)\|جلد=11\|صفحه=1030}}</ref> و در روایتی از [[امام عصر(ع)]] نیز نقل شده که فرمود: {{عربی\|و فی ابنة رسول الله لی اسوة حسنة\|ترجمه=دختر رسول خدا برای من سرمشق نیکو است}}.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=الغیبه\|سال=1311\|نام=محمد بن حسن\|نام خانوادگی=طوسی\|ناشر=قم، دار المعارف الإسلاميه\|صفحه=286}}</ref>

	با توجه به این دو روایت دلیل عقلی می‌توان بر عصمت فاطمه زهرا(س) اقامه کرد، بدین بیان که اگر ایشان دارای مقام عصمت نمی‌بود هرگز سرمشق امام عصر(ع) نبود و نیز [[حجت خدا]] بر [[ائمه]] نمی‌شد، در حالی که بر اساس دو روایت یاد شده، حضرت زهرا حجت خدا بر ائمه و سرمشق [[امام زمان(ع)]] محسوب شده است، پس معلوم می‌شود دارای عصمت بوده است و الّا محال است حجت بر معصوم، خود، معصوم نباشد.		با توجه به این دو روایت دلیل عقلی می‌توان بر عصمت فاطمه زهرا(س) اقامه کرد، بدین بیان که اگر ایشان دارای مقام عصمت نمی‌بود هرگز سرمشق امام عصر(ع) نبود و نیز [[حجت خدا]] بر [[ائمه]] نمی‌شد، در حالی که بر اساس دو روایت یاد شده، حضرت زهرا حجت خدا بر ائمه و سرمشق [[امام زمان(ع)]] محسوب شده است، پس معلوم می‌شود دارای عصمت بوده است و الّا محال است حجت بر معصوم، خود، معصوم نباشد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=دفع و رفع\|جلد=9\|صفحه=13 ـ 17}}</ref>

	علاوه بر این با توجه به اینکه آن حضرت، حجت خدا بر سایر حجت‌ها نامیده شده است می‌توان در اثبات عقلی عصمت ایشان، به برخی ادله عقلی لزوم عصمت حجج الهی اعم از پیامبران و امامان مانند [[قاعده لطف]]؛ برهان امتناع تسلسل؛ برهان نقض غرض و ... استناد کرد.		علاوه بر این با توجه به اینکه آن حضرت، حجت خدا بر سایر حجت‌ها نامیده شده است می‌توان در اثبات عقلی عصمت ایشان، به برخی ادله عقلی لزوم عصمت حجج الهی اعم از پیامبران و امامان مانند [[قاعده لطف]]؛ برهان امتناع تسلسل؛ برهان نقض غرض و ... استناد کرد.

R.bahmani: /* دلایل عقلی در اثبات عصمت حضرت فاطمه */

2024-11-07T13:47:05Z

دلایل عقلی در اثبات عصمت حضرت فاطمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۷
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	با تکیه به این حدیث، دلیل عقلی ارزشمندی بر عصمت حضرت فاطمه(س) می‌توان اقامه کرد: «اگر [[انسان]]، فردی پاکیزه از هوی و معصوم از هوس نباشد، خشنودی و غضب او معیار حق و باطل نخواهد بود و ممکن است خشنودی او در رضایت خداوند و غضب او غضب حق تعالی نباشد، ولی اگر انسان کاملی از هوی و هوس مصون شد، هر گونه خشنودی و غضب او معیار تشخیص حق و باطل خواهد بود و میزان اعمال و اوصاف دیگران خواهد شد و چون پیامبر اکرم(ص) میزان اعمال امت است و رضایت و غضب او رضایت و غضب خداوند است، هر گاه [[حضرت زهرا]] نیز دارای مقامی باشد که رضایت و غضب او موجب رضایت و غضب پیامبر اکرم(ص) گردد، معلوم می‌شود آن بانو معصوم از باطل است و همتای [[امیرالمؤمنین(ع)]] خواهد بود و چون رضایت و غضب او بر مدار حق است این هم به نوبۀ خود نشانۀ کامل عصمت است.		با تکیه به این حدیث، دلیل عقلی ارزشمندی بر عصمت حضرت فاطمه(س) می‌توان اقامه کرد: «اگر [[انسان]]، فردی پاکیزه از هوی و معصوم از هوس نباشد، خشنودی و غضب او معیار حق و باطل نخواهد بود و ممکن است خشنودی او در رضایت خداوند و غضب او غضب حق تعالی نباشد، ولی اگر انسان کاملی از هوی و هوس مصون شد، هر گونه خشنودی و غضب او معیار تشخیص حق و باطل خواهد بود و میزان اعمال و اوصاف دیگران خواهد شد و چون پیامبر اکرم(ص) میزان اعمال امت است و رضایت و غضب او رضایت و غضب خداوند است، هر گاه [[حضرت زهرا]] نیز دارای مقامی باشد که رضایت و غضب او موجب رضایت و غضب پیامبر اکرم(ص) گردد، معلوم می‌شود آن بانو معصوم از باطل است و همتای [[امیرالمؤمنین(ع)]] خواهد بود و چون رضایت و غضب او بر مدار حق است این هم به نوبۀ خود نشانۀ کامل عصمت است.

	بنابراین چون بر اساس روایات متعدد رضایت و غضب [[فاطمه(س)]] موجب رضایت و غضب [[پیامبر اکرم(ص)]] می‌شود و رضایت و غضب آن حضرت، رضایت و غضب الهی را در پی دارد، پس معلوم می‌شود حضرت فاطمه(س) دارای عصمت بوده است و گرنه رضایت و غضب انسان غیر معصوم هرگز معیار حق نمی‌گردد. این بیان به نوبۀ خود یکی از بهترین دلایل عقلی بر عصمت حضرت زهراست.		بنابراین چون بر اساس روایات متعدد رضایت و غضب [[فاطمه(س)]] موجب رضایت و غضب [[پیامبر اکرم(ص)]] می‌شود و رضایت و غضب آن حضرت، رضایت و غضب الهی را در پی دارد، پس معلوم می‌شود حضرت فاطمه(س) دارای عصمت بوده است و گرنه رضایت و غضب انسان غیر معصوم هرگز معیار حق نمی‌گردد. این بیان به نوبۀ خود یکی از بهترین دلایل عقلی بر عصمت حضرت زهراست.<ref name=":0">{{یادکرد کتاب\|عنوان=دفع و رفع\|نام=\|جلد=9\|صفحه=13 ـ 17}}</ref>

	۲. دلیل عقلی دیگر بر عصمت حضرت زهرا(س) که بر مقدمه نقلی تکیه دارد این است که در «[[حدیث ثقلین]]» که رسول خدا(ص)، [[اهل بیت]] و عترت خود را همسنگ [[قرآن]] قرار داده است، تأکید کرده که هیچ گاه از آن جدا نمی‌شود، دلیل روشنی بر عصمت همه اهل بیت از جمله فاطمه زهراست، زیرا ارتکاب کوچک‌ترین گناه حتی اگر به صورت سهوی باشد، مفارقت عملی از قرآن است.		۲. دلیل عقلی دیگر بر عصمت حضرت زهرا(س) که بر مقدمه نقلی تکیه دارد این است که در «[[حدیث ثقلین]]» که رسول خدا(ص)، [[اهل بیت]] و عترت خود را همسنگ [[قرآن]] قرار داده است، تأکید کرده که هیچ گاه از آن جدا نمی‌شود، دلیل روشنی بر عصمت همه اهل بیت از جمله فاطمه زهراست، زیرا ارتکاب کوچک‌ترین گناه حتی اگر به صورت سهوی باشد، مفارقت عملی از قرآن است.

	این بیان نیز در واقع یک نوع استدلال عقلی بر عصمت حضرت زهراست، بدین معنا که بر اساس روایتی که در منابع [[شیعه]] و [[سنی]] نقل شده رسول خدا(ص) فرمود عترت و اهل بیت از قرآن جدا نمی‌شوند، روشن است که اگر اهل بیت(ع) از جمله حضرت زهرا(س) دارای ملکه عصمت نمی‌بود امکان داشت هرچند به صورت ناخواسته کاری بکند که سبب جدایی او از قرآن بشود، در حالی که رسول خدا(ص) بر اساس حدیث «ثقلین» فرمود: عترت و اهل بیت هرگز از قرآن جدا نمی‌شود، پس معلوم می‌شود اهل بیت از جمله حضرت زهرا(س) از عصمت برخوردار بوده است، لذا هرگز از قرآن جدا نشدند و جدا نیستند و چون قرآن معصوم از خطاء است ضروری است که عِدل قرآن هم معصوم باشد و حضرت زهرا(س) یکی از مصادیق عدل قرآن است که از همدیگر جدایی ندارند.		این بیان نیز در واقع یک نوع استدلال عقلی بر عصمت حضرت زهراست، بدین معنا که بر اساس روایتی که در منابع [[شیعه]] و [[سنی]] نقل شده رسول خدا(ص) فرمود عترت و اهل بیت از قرآن جدا نمی‌شوند، روشن است که اگر اهل بیت(ع) از جمله حضرت زهرا(س) دارای ملکه عصمت نمی‌بود امکان داشت هرچند به صورت ناخواسته کاری بکند که سبب جدایی او از قرآن بشود، در حالی که رسول خدا(ص) بر اساس حدیث «ثقلین» فرمود: عترت و اهل بیت هرگز از قرآن جدا نمی‌شود، پس معلوم می‌شود اهل بیت از جمله حضرت زهرا(س) از عصمت برخوردار بوده است، لذا هرگز از قرآن جدا نشدند و جدا نیستند و چون قرآن معصوم از خطاء است ضروری است که عِدل قرآن هم معصوم باشد و حضرت زهرا(س) یکی از مصادیق عدل قرآن است که از همدیگر جدایی ندارند.<ref name=":0" />

	۳. دلیل عقلی دیگر که آن هم بر نکتۀ نقلی تکیه دارد این است که در روایتی [[امام حسن عسکری(ع)]] فرمود: {{عربی\|نحن حجج الله علی خلقه وجدتنا فاطمة حجة الله علینا\|ترجمه=ما حجت بر مردم و جدة ما فاطمه حجت خداوند بر ماست}}،<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال‏\|سال=1413\|نام=عبد الله بن نور الله‏\|نام خانوادگی=بحرانى اصفهانى‏\|ناشر=قم، مؤسسه امام مهدی (ع)\|جلد=11\|صفحه=1030}}</ref> و در روایتی از [[امام عصر(ع)]] نیز نقل شده که فرمود: {{عربی\|و فی ابنة رسول الله لی اسوة حسنة\|ترجمه=دختر رسول خدا برای من سرمشق نیکو است}}.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=الغیبه\|سال=1311\|نام=محمد بن حسن\|نام خانوادگی=طوسی\|ناشر=قم، دار المعارف الإسلاميه\|صفحه=286}}</ref>		۳. دلیل عقلی دیگر که آن هم بر نکتۀ نقلی تکیه دارد این است که در روایتی [[امام حسن عسکری(ع)]] فرمود: {{عربی\|نحن حجج الله علی خلقه وجدتنا فاطمة حجة الله علینا\|ترجمه=ما حجت بر مردم و جدة ما فاطمه حجت خداوند بر ماست}}،<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال‏\|سال=1413\|نام=عبد الله بن نور الله‏\|نام خانوادگی=بحرانى اصفهانى‏\|ناشر=قم، مؤسسه امام مهدی (ع)\|جلد=11\|صفحه=1030}}</ref> و در روایتی از [[امام عصر(ع)]] نیز نقل شده که فرمود: {{عربی\|و فی ابنة رسول الله لی اسوة حسنة\|ترجمه=دختر رسول خدا برای من سرمشق نیکو است}}.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=الغیبه\|سال=1311\|نام=محمد بن حسن\|نام خانوادگی=طوسی\|ناشر=قم، دار المعارف الإسلاميه\|صفحه=286}}</ref>