حشر حیوانات - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazarzadeh: جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

2026-05-12T04:30:19Z

جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۰
خط ۴۸:		خط ۴۸:
	روایات فراوانی از [[پیامبر(ص)]] و [[اهل بیت(ع)]] نقل شده‌است که بنابر این روایات، حیوانات نیز در قیامت محشور می‌شوند:		روایات فراوانی از [[پیامبر(ص)]] و [[اهل بیت(ع)]] نقل شده‌است که بنابر این روایات، حیوانات نیز در قیامت محشور می‌شوند:

	*پیامبر (ص) فرمودند: اسب‌های رزمندگان، در بهشت نیز مرکب‌های سواری آن‌ها خواهند بود: «أنَّ خیول الغزاه فی الدنیا، خیولهم فی الجنه».<ref>مجلسی، محمد باقر، ~~بحارالانوار،~~ ج۷، ص۲۷۶.</ref>		*پیامبر (ص) فرمودند: اسب‌های رزمندگان، در بهشت نیز مرکب‌های سواری آن‌ها خواهند بود: «أنَّ خیول الغزاه فی الدنیا، خیولهم فی الجنه».<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>
	*پیامبر (ص) می‌فرمایند: قربانی‌های خود را خوب انتخاب کنید که هنگام عبور از صراط، مرکب‌های شما خواهند بود.<ref>زمردیان، احمد، سرنوشت انسان، چاپ سوم، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۵۴ هـ. ش، ص۴۶۳.</ref>		*پیامبر (ص) می‌فرمایند: قربانی‌های خود را خوب انتخاب کنید که هنگام عبور از صراط، مرکب‌های شما خواهند بود.<ref>زمردیان، احمد، سرنوشت انسان، چاپ سوم، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۵۴ هـ. ش، ص۴۶۳.</ref>
	*در روایتی آمده‌است روزی پیامبر (ص) شتری را دیدند که او را بسته‌اند، ولی جهازش را برنداشته‌اند و حیوان در حال سختی است، حضرت فرمودند: صاحبش کجاست؟ به او بگویید که خودش را برای شکایت این شتر در قیامت آماده کند.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>		*در روایتی آمده‌است روزی پیامبر (ص) شتری را دیدند که او را بسته‌اند، ولی جهازش را برنداشته‌اند و حیوان در حال سختی است، حضرت فرمودند: صاحبش کجاست؟ به او بگویید که خودش را برای شکایت این شتر در قیامت آماده کند.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>

Nazarzadeh: جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

2024-09-29T07:37:22Z

جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۸۲:		خط ۸۲:
	\| تغییر مسیر = شد		\| تغییر مسیر = شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| ~~بازبینی~~ =		\| ارزیابی کمی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت = ج		\| اولویت = ج

A.rezapour در ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۶

2022-07-06T09:16:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۶
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}

	==~~منابع جهت~~ مطالعه بیشتر==		==مطالعه بیشتر==

	*ترجمه المیزان، علامه طباطبایی، سید محمد حسین، نشر فرهنگی رجاء، جلد ۷، ص۱۱۷، ذیل آیه ۳۸ انعام.		*ترجمه المیزان، علامه طباطبایی، سید محمد حسین، نشر فرهنگی رجاء، جلد ۷، ص۱۱۷، ذیل آیه ۳۸ انعام.

Mnazarzadeh در ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۳۵

2021-05-23T12:35:08Z

نمایش تغییرات

Mnazarzadeh: ابرابزار

2021-05-23T12:33:36Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

Mnazarzadeh: تکمیل و بارگزاری

2021-05-23T12:27:37Z

تکمیل و بارگزاری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۵۷
خط ۴:		خط ۴:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
			'''حشر حیوانات''' در روز قیامت، مورد قبول اکثر مفسرین است. دلایل عقلی از جمله حکمت خداوند اشاره کرد. از دلایل قرآنی می‌توان به تشبیه حیوانات به امت‌هایی مانند انسان‌ها، درک و شعور حیوانات، تصریح قرآن به حشر حیوانات اشاره کرد. از جمله دلایل روایی نیز می‌توان به احادیث وارد شده از پیامبر(ص) اشاره کرد که حیوانات را مرکب‌هایی در آخرت بیان داشته‌اند که از رفتار نامناسب صاحب خویش، از او شکایت می‌کنند.

	==حشر حیوانات در روز قیامت==		==حشر حیوانات در روز قیامت==
خط ۴۴:		خط ۴۵:

	==دلایل روایی==		==دلایل روایی==
	روایات فراوانی از پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) نقل شده است که بنابر این ~~روایت‌ها،~~ حیوانات نیز در قیامت محشور می‌شوند:		روایات فراوانی از [[پیامبر(ص)]] و [[اهل بیت(ع)]] نقل شده است که بنابر این روایات‌، حیوانات نیز در قیامت محشور می‌شوند:
	* پيامبر(ص) فرمودند: اسب‏هاي رزمندگان، در بهشت نيز مركب‏‌هاي سواري آن‏ها خواهند بود: «أنَّ خيول الغزاه في الدنيا، خيولهم في الجنه»<ref>مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>.		* پيامبر(ص) فرمودند: اسب‏هاي رزمندگان، در بهشت نيز مركب‏‌هاي سواري آن‏ها خواهند بود: «أنَّ خيول الغزاه في الدنيا، خيولهم في الجنه»<ref>مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>.

	*‌ ~~از آن حضرت نقل شده‏‌است كه~~: قرباني‏‌هاي خود را خوب انتخاب كنيد كه هنگام عبور از صراط، مركب‏‌هاي شما خواهند بود.<ref>زمرديان، احمد، سرنوشت انسان، چاپ سوم، تهران، كتابفروشي اسلاميه، ۱۳۵۴ هـ . ش، ص۴۶۳.</ref>		*‌ پیامبر(ص) می‌فرمایند: قرباني‏‌هاي خود را خوب انتخاب كنيد كه هنگام عبور از صراط، مركب‏‌هاي شما خواهند بود.<ref>زمرديان، احمد، سرنوشت انسان، چاپ سوم، تهران، كتابفروشي اسلاميه، ۱۳۵۴ هـ . ش، ص۴۶۳.</ref>

	* در روایتی آمده است روزي پيامبر(ص) شتري را ديدند كه او را بسته‏‌اند، ولي جهازش را برنداشته‏‌اند و حيوان در حال سختي است، حضرت فرمودند: صاحبش كجاست؟ به او بگوييد كه خودش را براي شكايت اين شتر در قيامت آماده كند.<ref>مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>.		* در روایتی آمده است روزي پيامبر(ص) شتري را ديدند كه او را بسته‏‌اند، ولي جهازش را برنداشته‏‌اند و حيوان در حال سختي است، حضرت فرمودند: صاحبش كجاست؟ به او بگوييد كه خودش را براي شكايت اين شتر در قيامت آماده كند.<ref>مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>.
خط ۷۲:		خط ۷۳:
	}}		}}
	{{تکمیل مقاله		{{تکمیل مقاله
	\| شناسه =		\| شناسه = شد
	\| تیترها =		\| تیترها = شد
	\| ویرایش =		\| ویرایش = شد
	\| لینک‌دهی =		\| لینک‌دهی = شد
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =
	\| تغییر مسیر =		\| تغییر مسیر = شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =		\| اولویت = ج
	\| کیفیت =		\| کیفیت = ج
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

Mnazarzadeh: /* دلایل روایی */

2021-05-23T12:16:30Z

دلایل روایی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۴۶
خط ۴۴:		خط ۴۴:

	==دلایل روایی==		==دلایل روایی==
	پيامبر ~~گرامي اسلام فرمود~~: اسب‏هاي رزمندگان، در بهشت نيز مركب‏‌هاي سواري آن‏ها خواهند بود: «أنَّ خيول الغزاه في الدنيا، خيولهم في الجنه»<ref>مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>.		روایات فراوانی از پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) نقل شده است که بنابر این روایت‌ها، حیوانات نیز در قیامت محشور می‌شوند:
			* پيامبر(ص) فرمودند: اسب‏هاي رزمندگان، در بهشت نيز مركب‏‌هاي سواري آن‏ها خواهند بود: «أنَّ خيول الغزاه في الدنيا، خيولهم في الجنه»<ref>مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>.

	~~و نيز~~ از آن حضرت نقل شده‏‌است كه: قرباني‏‌هاي خود را خوب انتخاب كنيد كه هنگام عبور از صراط، مركب‏‌هاي شما خواهند بود.<ref>زمرديان، احمد، سرنوشت انسان، چاپ سوم، تهران، كتابفروشي اسلاميه، ۱۳۵۴ هـ . ش، ص۴۶۳.</ref>		*‌ از آن حضرت نقل شده‏‌است كه: قرباني‏‌هاي خود را خوب انتخاب كنيد كه هنگام عبور از صراط، مركب‏‌هاي شما خواهند بود.<ref>زمرديان، احمد، سرنوشت انسان، چاپ سوم، تهران، كتابفروشي اسلاميه، ۱۳۵۴ هـ . ش، ص۴۶۳.</ref>

	~~مرحوم صدوق نيز نقل مي‏كند كه~~ روزي پيامبر شتري را ~~ديد~~ كه او را بسته‏‌اند، ولي جهازش را برنداشته‏‌اند و حيوان در حال سختي است، حضرت ~~فرمود~~: صاحبش كجاست؟ به او بگوييد كه خودش را براي شكايت اين شتر در قيامت آماده كند.<ref>مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>.		* در روایتی آمده است روزي پيامبر(ص) شتري را ديدند كه او را بسته‏‌اند، ولي جهازش را برنداشته‏‌اند و حيوان در حال سختي است، حضرت فرمودند: صاحبش كجاست؟ به او بگوييد كه خودش را براي شكايت اين شتر در قيامت آماده كند.<ref>مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>.

	~~البته در اين رابطه روايات بسيار زيادي نقل شده‏ است كه امكان نقل همه آن‏‌ها نيست، حتي~~ اهل سنت نيز در اين باره روايات زيادي نقل كرده‌‏اند، از جمله ابو هريره گفته است: پيامبر فرمود: خداوند در روز قيامت همه مخلوقات را محشور مي‌‏كند: بهايم و چهارپايان و پرندگان و هر چيز ديگري را، و عدالت خدا در آن روز به مرحله‏‌اي مي‏‌رسد كه حق حيوان بي‏شاخ را، از حيوان شاخدار كه به او ظلم كرده مي‏‌گيرد. آن‏گاه مي‏‌گويد: همه خاك شويد و در اين هنگام همه آن‏‌ها مرده و خاك مي‏‌شوند و از اين جهت است كه در آن روز كافران مي‏گويند: «يا ليتني كنتُ تراباً» اي كاش من خاك بودم.<ref>ر.ك، مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، ج۵، ص۲۲۶ از تفسير المنار و همان، ص۲۲۵ با كمي تفاوت از مجمع البيان و نورالثقلين.</ref>		[[اهل سنت]] نيز در اين باره روايات زيادي نقل كرده‌‏اند، از جمله [[ابو هريره]] گفته است: پيامبر فرمود: خداوند در روز قيامت همه مخلوقات را محشور مي‌‏كند: بهايم و چهارپايان و پرندگان و هر چيز ديگري را، و عدالت خدا در آن روز به مرحله‏‌اي مي‏‌رسد كه حق حيوان بي‏شاخ را، از حيوان شاخدار كه به او ظلم كرده مي‏‌گيرد. آن‏گاه مي‏‌گويد: همه خاك شويد و در اين هنگام همه آن‏‌ها مرده و خاك مي‏‌شوند و از اين جهت است كه در آن روز كافران مي‏گويند: «يا ليتني كنتُ تراباً» اي كاش من خاك بودم.<ref>ر.ك، مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، ج۵، ص۲۲۶ از تفسير المنار و همان، ص۲۲۵ با كمي تفاوت از مجمع البيان و نورالثقلين.</ref>

	{{پایان پاسخ}}		{{پایان پاسخ}}
	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}

	==منابع جهت مطالعه بيشتر:==		==منابع جهت مطالعه بيشتر:==
	* ترجمه الميزان، علامه طباطبايي، سيد محمد حسين، نشر فرهنگي رجاء، جلد ۷، ص۱۱۷، ذيل آيه ۳۸ انعام.		* ترجمه الميزان، علامه طباطبايي، سيد محمد حسين، نشر فرهنگي رجاء، جلد ۷، ص۱۱۷، ذيل آيه ۳۸ انعام.

Mnazarzadeh: /* دلایل عقلی و نقلی */

2021-05-23T12:12:43Z

دلایل عقلی و نقلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۴۲
خط ۸:		خط ۸:
	بيشتر مفسران اين مطلب را پذيرفته‏‌اند كه تمام انواع جانداران داراي رستاخير و جزا و كيفر هستند.<ref>مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالكتاب اسلاميه، ۱۳۶۳ هـ .ق، ج۵، ص۲۳۳، ذيل آيه ۳۸ انعام.</ref>		بيشتر مفسران اين مطلب را پذيرفته‏‌اند كه تمام انواع جانداران داراي رستاخير و جزا و كيفر هستند.<ref>مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالكتاب اسلاميه، ۱۳۶۳ هـ .ق، ج۵، ص۲۳۳، ذيل آيه ۳۸ انعام.</ref>

	==دلایل عقلی و ~~نقلی~~==		==دلایل عقلی و قرآنی==
	===حکمت خداوند===		===حکمت خداوند===
	عقل حكم مي‏كند كه با توجه به حكيم بودن ~~خداوند تعالي،~~ جهان خلقت در همه سطوح و لايه‏‌هاي آن هدفدار و در مسير تكامل خلق شده باشد.		عقل حكم مي‏كند كه با توجه به حكيم بودن خداوند، جهان خلقت در همه سطوح و لايه‏‌هاي آن هدفدار و در مسير تكامل خلق شده باشد.

	قرآن ~~كريم~~ نيز بر اين نكته تأكيد نموده مي‏فرمايد:		[[قرآن]] نيز بر اين نكته تأكيد نموده مي‏فرمايد:{{قرآن\|وما خلقنا السماء والارض وما بينهما باطلاً ذلك ظن الذين كفروا فويل للذين كفروا من النار\|ترجمه=ما آسمان و زمين و آن چه را كه در بين آن دو است باطل نيافريديم. اين خيالي است كه كفار براي خود ساخته‏اند، پس واي بر كساني كه كفر ورزيدند از آتش جهنم.\|سوره=ص\|آیه=۲۷}}
	{{قرآن\|وما خلقنا السماء والارض وما بينهما باطلاً ذلك ظن الذين كفروا فويل للذين كفروا من النار\|ترجمه=ما آسمان و زمين و آن چه را كه در بين آن دو است باطل نيافريديم. اين خيالي است كه كفار براي خود ساخته‏اند، پس واي بر كساني كه كفر ورزيدند از آتش جهنم.\|سوره=ص\|آیه=۲۷}}

	===حیوانات امت‌هایی مانند انسان‌ها===		===حیوانات امت‌هایی مانند انسان‌ها===
	قرآن كريم همه حيوانات را امت‏‌هايي مثل انسان‌ها مي‏داند كه در قيامت محشور خواهند شد: {{قرآن\|وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ ۚ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ ۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ\|ترجمه=هیچ جنبنده‌ای در زمین، و هیچ پرنده‌ای که با دو بال خود پرواز می‌کند، نیست مگر اینکه امتهایی همانند شما هستند. ما هیچ چیز را در این کتاب، فرو گذار نکردیم؛ سپس همگی به سوی پروردگارشان محشور می‌گردند.\|سوره=انعام\|آیه=۳۸}}		قرآن كريم همه حيوانات را امت‏‌هايي مثل انسان‌ها مي‏داند كه در [[قيامت]] محشور خواهند شد: {{قرآن\|وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ ۚ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ ۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ\|ترجمه=هیچ جنبنده‌ای در زمین، و هیچ پرنده‌ای که با دو بال خود پرواز می‌کند، نیست مگر اینکه امتهایی همانند شما هستند. ما هیچ چیز را در این کتاب، فرو گذار نکردیم؛ سپس همگی به سوی پروردگارشان محشور می‌گردند.\|سوره=انعام\|آیه=۳۸}}

	مرحوم صدرالمتألهين در اين رابطه ~~مي‏فرمايد~~: تمام ممكنات به حسب نهاد غريزي، خواهان خداوند و به سوي او در حال ~~حركت اند؛~~ حركتي معنوي كه مشتاق و راغبِ رسيدن به لقاء او هستند... و از اين‏جا دانسته ~~مي‏شود~~ كه هر طبيعت نوعي، روزي به غايت اصلي خود ~~مي‏رسد~~.<ref>ملاصدرا، صدرالدين محمد شيرازي، رساله الحشر، تهران، ترجمه محمد خواجوي، انتشارات مولي، ص۱۸.</ref>		مرحوم صدرالمتألهين در اين رابطه مي‏‌فرمايد: تمام ممكنات به حسب نهاد غريزي، خواهان خداوند و به سوي او در حال حركت‌اند؛ حركتي معنوي كه مشتاق و راغبِ رسيدن به لقاء او هستند... و از اين‏جا دانسته مي‏‌شود كه هر طبيعت نوعي، روزي به غايت اصلي خود مي‏‌رسد.<ref>ملاصدرا، صدرالدين محمد شيرازي، رساله الحشر، تهران، ترجمه محمد خواجوي، انتشارات مولي، ص۱۸.</ref>

	===درک و شعور حیوانات===		===درک و شعور حیوانات===
	قرآن ~~كريم~~ همه حيوانات و حتي جمادات را صاحب درك و شعور مي‏داند و همه را در حال تسبيح و ذكر خدا مي‏‌انگارد، حتي لطايف و دقايقي از بعضي حيوانات نقل مي‏‌كند كه دلالت بر هوشياري دقيق آن‏‌ها دارد؛ مثل داستان فرار كردن مورچه‌ها از برابر لشكر سليمان‏(ع)<ref>نمل/ ۱۸.</ref> و داستان آمدن هدهد به منطقه سبا و يمن و آوردن خبرهاي هيجان‏ انگيز براي سليمان(ع) كه همه، شواهدي بر اين مدعا است؛ گرچه بعضي ميل دارند همه اين موارد را يك نوع الهام غريزي بدانند، اما هيچ دليلي بر اين موضوع در دست نيست كه اعمال آن‏ها به صورت ناآگاه (غريزه بدون عقل) انجام ~~مي‏شود~~.<ref>مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالكتاب اسلاميه، ۱۳۶۳ هـ .ش، ج۵، ص۲۲۵.</ref>		قرآن همه حيوانات و حتي جمادات را صاحب درك و شعور مي‏داند و همه را در حال تسبيح و ذكر خدا مي‏‌انگارد، حتي لطايف و دقايقي از بعضي حيوانات نقل مي‏‌كند كه دلالت بر هوشياري دقيق آن‏‌ها دارد؛ مثل داستان فرار كردن مورچه‌ها از برابر لشكر سليمان‏(ع)<ref>نمل/ ۱۸.</ref> و داستان آمدن هدهد به منطقه سبا و يمن و آوردن خبرهاي هيجان‏ انگيز براي [[سليمان(ع)]] كه همه، شواهدي بر اين مدعا است؛ گرچه بعضي ميل دارند همه اين موارد را يك نوع الهام غريزي بدانند، اما هيچ دليلي بر اين موضوع در دست نيست كه اعمال آن‏ها به صورت ناآگاه (غريزه بدون عقل) انجام شود.<ref>مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالكتاب اسلاميه، ۱۳۶۳ هـ .ش، ج۵، ص۲۲۵.</ref>

	بنابراين مي‏توان گفت كه چون حيوانات در حد خود اراده و شعور دارند، حشر هم دارند و مطابق مقدار اراده و شعوري كه خداوند به آن‏ها داده است، مورد مواخذه قرار مي‏‌گيرند و سپس مستحق نعمت يا عذاب مي‏‌شوند<ref>ر.ك. همان، ص۲۲۷.</ref>.		بنابراين مي‏توان گفت كه چون حيوانات در حد خود اراده و شعور دارند، حشر هم دارند و مطابق مقدار اراده و شعوري كه خداوند به آن‏ها داده است، مورد مواخذه قرار مي‏‌گيرند و سپس مستحق نعمت يا عذاب مي‏‌شوند<ref>ر.ك. همان، ص۲۲۷.</ref>.
خط ۲۸:		خط ۲۷:

	===تصریح به حشر حیوانات===		===تصریح به حشر حیوانات===
	قرآن كريم در توضيح صحنه قيامت مي‏‌فرمايد: {{قرآن\|واذا الوحوش حشرت\|ترجمه=هنگامي كه حيوانات محشور شوند.\|سوره=تکویر\|آیه=۵}}~~<ref>تكوير/ ۵.</ref>~~		قرآن كريم در توضيح صحنه قيامت مي‏‌فرمايد: {{قرآن\|واذا الوحوش حشرت\|ترجمه=هنگامي كه حيوانات محشور شوند.\|سوره=تکویر\|آیه=۵}}

	شيخ طوسي~~(ره)~~ در ذيل اين آيه مي‏‌فرمايد: خداوند حيوانات را در قيامت محشور ~~مي‏كند~~ تا هر كدام از آن‏ها به پاداش سختي‏‌هايي كه در دنيا كشيده‏‌اند برسند و بين حيوانات نيز عدالت برقرار گردد و حق هر كدام را از ديگري بستاند.		[[شيخ طوسي]] در ذيل اين آيه مي‏‌فرمايد: خداوند حيوانات را در قيامت محشور مي‌‏كند تا هر كدام از آن‏ها به پاداش سختي‏‌هايي كه در دنيا كشيده‏‌اند برسند و بين حيوانات نيز عدالت برقرار گردد و حق هر كدام را از ديگري بستاند.

	البته در اين كه آيا نعمت‏هاي آن جهان براي حيوانات ابدي است يا موقتي، اختلافي بين مفسرين وجود دارد كه شيخ آن‏ها را به سه دسته تقسيم ~~مي‏كند~~:		البته در اين كه آيا نعمت‏هاي آن جهان براي حيوانات ابدي است يا موقتي، اختلافي بين مفسرين وجود دارد كه شيخ آن‏ها را به سه دسته تقسيم مي‌‏كند:
	*گروهي معقتدند اين نعمت‏ها براي حيوانات ابدي است.		*گروهي معقتدند اين نعمت‏ها براي حيوانات ابدي است.
	*گروهي ديگر معتقد هستند كه هر چند استحقاق ثواب ابدي نيست، ولي خدا از روي تفضل، آن را ادامه مي‏دهد.		*گروهي ديگر معتقد هستند كه هر چند استحقاق ثواب ابدي نيست، ولي خدا از روي تفضل، آن را ادامه مي‏دهد.
خط ۳۸:		خط ۳۷:

	===تأخیر عذاب ظالمین===		===تأخیر عذاب ظالمین===
	قرآن كريم مي‌‏فرمايد: {{قرآن\|ولو يؤاخذ اللَّه الناس بظلمهم ماترك علي ظهرها من دابه ولكن يوخرهم الي اجل مسمي\|ترجمه=و اگر خدا مي‏خواست مردم را به كيفر ظلمشان برساند، هيچ ~~جنبنده‏اي~~ بر روي زمين ~~نمي‏ماند~~ ولكن كيفرشان را براي مدتي معين به تأخير انداخت.\|سوره=فاطر\|آیه=۴۵}}		قرآن كريم مي‌‏فرمايد: {{قرآن\|ولو يؤاخذ اللَّه الناس بظلمهم ماترك علي ظهرها من دابه ولكن يوخرهم الي اجل مسمي\|ترجمه=و اگر خدا مي‏خواست مردم را به كيفر ظلمشان برساند، هيچ جنبنده‏‌اي بر روي زمين نمي‏‌ماند ولكن كيفرشان را براي مدتي معين به تأخير انداخت.\|سوره=فاطر\|آیه=۴۵}}

	از كلمه «دابه في الارض» معلوم مي‏شود حيوانات نيز ظلم‏‌هايي دارند، ولي خدا فعلاً عذاب آن‏ها را به تأخير انداخته تا زماني كه در قيامت محشور شوند.		از كلمه «دابه في الارض» معلوم مي‏شود حيوانات نيز ظلم‏‌هايي دارند، ولي خدا فعلاً عذاب آن‏ها را به تأخير انداخته تا زماني كه در قيامت محشور شوند.

	علامه طباطبايي در ~~اين مورد مي‏فرمايند:~~ چون ~~اين~~ دو وصف (احسان و ظلم) در بين حيوانات هم هست و اجمالاً افرادي از حيوانات را مي‏‌بينيم كه در عمل خود ظلم مي‏‌كنند و افراد ديگري را مشاهده مي‏‌كنيم كه رعايت انسان را مي‏‌نمايند، از اين رو به دليل اين آيات ~~بايد بگوييم كه حيوانات نيز~~ حشر ~~دارند~~ و مويد اين معنا ظاهر آيه {{قرآن\|لو يؤاخذ اللَّه الناس...}} است.<ref>طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، ترجمه سيد محمد باقر موسوي همداني، ج۷، ص۱۲۰، ذيل آيه ۳۸ انعام.</ref>		[[علامه طباطبايي]] در تفسیر این آیه اینطور فرموده است که چون دو وصف (احسان و ظلم) در بين حيوانات هم هست از اين رو به دليل اين آيات حشر حیوانات نیز ثابت می ‌شود و مويد اين معنا ظاهر آيه {{قرآن\|لو يؤاخذ اللَّه الناس...}} است.<ref>طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، ترجمه سيد محمد باقر موسوي همداني، ج۷، ص۱۲۰، ذيل آيه ۳۸ انعام.</ref>

	==دلایل روایی==		==دلایل روایی==

Mnazarzadeh در ‏۱۶ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۰۳

2021-05-16T12:03:04Z

نمایش تغییرات

Mnazarzadeh: بارگزاری اولیه

2021-05-16T11:18:23Z

بارگزاری اولیه

صفحهٔ تازه

{{شروع متن}}
{{سوال}}
آيا در جهان آخرت، حيوانات هم مانند انسان محشور مي‏شوند؟
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
بيشتر مفسران اين مطلب را پذيرفته‏اند كه تمام انواع جانداران داراي رستاخير و جزا و كيفر هستند.}}<ref>مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالكتاب اسلاميه، ۱۳۶۳ هـ .ق، ج۵، ص۲۳۳، ذيل آيه ۳۸ انعام.</ref> و براي اين ادعا دلايل عقلي و نقلي زيادي وجود دارد:

۱- عقل حكم مي‏كند كه با توجه به حكيم بودن خداوند تعالي، جهان خلقت در همه سطوح و لايه‏هاي آن هدفدار و در مسير تكامل خلق شده باشد.

قرآن كريم نيز بر اين نكته تأكيد نموده مي‏فرمايد:

{{قرآن|وما خلقنا السماء والارض وما بينهما باطلاً ذلك ظن الذين كفروا فويل للذين كفروا من النار<ref>ص/ ۲۷.</ref> ما آسمان و زمين و آن چه را كه در بين آن دو است باطل نيافريديم. اين خيالي است كه كفار براي خود ساخته‏اند، پس واي بر كساني كه كفر ورزيدند از آتش جهنم.

و در آيات بعد، يكسان شمردن خوبي‏ها و بدي‏ها و برخورد مساوي با هر دو را، ملازم با باطل بودن خلقت مي‏داند. از سوي ديگر قرآن كريم همه حيوانات را امت‏هايي مثل انسان ها مي‏داند كه در قيامت محشور خواهند شد: {{قرآن|وما من دابه في الارض ولاطائر يطير بجناحيه الا امم امثالكم مافرطنا في الكتاب من شي}}<ref>انعام/ ۳۰.</ref> هيچ جنبده‏اي در زمين و پرنده‏اي كه با دو بال خود مي‏پرد نيست، مگر آن‏كه آن‏ها نيز مانند شما امت‏هايي هستند، ما در كتاب از بيان چيزي فروگذار نكرديم.

لازمه اين كه همه جنبده‏ها مثل انسان ها، امت‏هايي هدفدار باشند اين است كه آن‏ها هم درك و اراده داشته باشند، هر چند اين درك و اراده ضعيف باشد.

مرحوم صدرالمتألهين در اين رابطه مي‏فرمايد: تمام ممكنات به حسب نهاد غريزي، خواهان خداوند و به سوي او در حال حركت اند؛ حركتي معنوي كه مشتاق و راغبِ رسيدن به لقاء او هستند... و از اين‏جا دانسته مي‏شود كه هر طبيعت نوعي، روزي به غايت اصلي خود مي‏رسد.}}<ref>ملاصدرا، صدرالدين محمد شيرازي، رساله الحشر، تهران، ترجمه محمد خواجوي، انتشارات مولي، ص۱۸.</ref>

۲- قرآن كريم همه حيوانات و حتي جمادات را صاحب درك و شعور مي‏داند و همه را در حال تسبيح و ذكر خدا مي‏انگارد، حتي لطايف و دقايقي از بعضي حيوانات نقل مي‏كند كه دلالت بر هوشياري دقيق آن‏ها دارد؛ مثل داستان فرار كردن مورچگان از برابر لشكر سليمان‏(ع)<ref>نمل/ ۱۸.</ref> و داستان آمدن هدهد به منطقه سبا و يمن و آوردن خبرهاي هيجان‏انگيز براي سليمان(ع) كه همه، شواهدي بر اين مدعا است؛ گرچه بعضي ميل دارند همه اين موارد را يك نوع الهام غريزي بدانند، اما هيچ دليلي بر اين موضوع در دست نيست كه اعمال آن‏ها به صورت ناآگاه (غريزه بدون عقل) انجام مي‏شود.<ref>مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالكتاب اسلاميه، ۱۳۶۳ هـ .ش، ج۵، ص۲۲۵.</ref>

بنابراين مي‏توان گفت كه چون حيوانات در حد خود اراده و شعور دارند، حشر هم دارند و مطابق مقدار اراده و شعوري كه خداوند به آن‏ها داده است، مورد مواخذه قرار مي‏گيرند و سپس مستحق نعمت يا عذاب مي‏شوند<ref>ر.ك. همان، ص۲۲۷.</ref>.

البته بعيد نيست بگوييم كه شيوه حشر انسان و حيوان مختلف است و هر كدام ويژگي‏هاي خاص خود را دارند<ref>ر.ك، ملا صدرا، محمد شيرازي، الحكمه المتعاليه في الاسفار العقليه، چاپ چهارم، بيروت، دارالاحياء التراث العربي، ۱۴۰۱ هـ .ق، ج۹، ص۲۴۹؛ و ملاصدرا، ترجمه محمد خواجوي، رساله الحشر، تهران، انتشارات مولي، ص۳۰، فصل سوم در حشر نفوس حيواني.</ref>.

==دلايل قرآني==

برخي از آيات قرآن به خوبي دلالت بر حشر حيوانات دارد كه به نمونه‏هايي از آنها اشاره مي‏كنيم.

الف) {{قرآن|وما من دابه في الارض ولا طائر يطير بجناحيه الاَّ امم امثالكم ما فرطنا في الكتاب من شي‏ء ثم الي ربهم يحشرون<ref>انعام/ ۳۸.</ref> و هيچ جنبده‏اي در زمين و هيچ پرنده‏اي كه با دو بال خود پرواز مي‏كند نيست مگر اين كه آن‏ها نيز مانند شما امت‏هايي هستند و ما در کتاب چیزی را فرو گذار نکرديم سپس به سوي پروردگار خود محشور مي‏شوند.

با توجه به صراحت كامل اين آيه در حشر حيوانات و امكان عقلي آن، دليلي براي توجيه و تأويل نيست.

ب) قرآن كريم در توضيح صحنه قيامت مي‏فرمايد: {{قرآن|واذا الوحوش حشرت}}<ref>تكوير/ ۵.</ref> هنگامي كه حيوانات محشور شوند.

شيخ طوسي(ره) در ذيل اين آيه مي‏فرمايد: خداوند حيوانات را در قيامت محشور مي‏كند تا هر كدام از آن‏ها به پاداش سختي‏هايي كه در دنيا كشيده‏اند برسند و بين حيوانات نيز عدالت برقرار گردد و حق هر كدام را از ديگري بستاند.

البته در اين كه آيا نعمت‏هاي آن جهان براي حيوانات ابدي است يا موقتي، اختلافي بين مفسرين وجود دارد كه شيخ آن‏ها را به سه دسته تقسيم مي‏كند:

۱- گروهي معقتدند اين نعمت‏ها براي حيوانات ابدي است.

۲- گروهي ديگر معتقد هستند كه هر چند استحقاق ثواب ابدي نيست، ولي خدا از روي تفضل، آن را ادامه مي‏دهد.

۳- گروه سوم مي‏گويند بعد از آن كه حيوانات به اندازه استحقاق خود عوض گرفتند، خداوند همه را خاك خواهد كرد}}<ref>ر.ك طوسي، ابي جعفر محمد، التبيان في تفسير القرآن، بيروت، دارالاحياء التراث العربي، ج۱۰، ص۲۸۰، ذيل آيه ۵ تكوير.</ref>.

ج) قرآن كريم مي‏فرمايد: {{قرآن|ولو يؤاخذ اللَّه الناس بظلمهم ماترك علي ظهرها من دابه ولكن يوخرهم الي اجل مسمي<ref>فاطر/ ۴۵.</ref> و اگر خدا مي‏خواست مردم را به كيفر ظلمشان برساند، هيچ جنبنده‏اي بر روي زمين نمي‏ماند ولكن كيفرشان را براي مدتي معين به تأخير انداخت.

از كلمه «دابه في الارض» معلوم مي‏شود حيوانات نيز ظلم‏هايي دارند، ولي خدا فعلاً عذاب آن‏ها را به تأخير انداخته تا زماني كه در قيامت محشور شوند.

علامه طباطبايي در اين مورد مي‏فرمايند: چون اين دو وصف (احسان و ظلم) در بين حيوانات هم هست و اجمالاً افرادي از حيوانات را مي‏بينيم كه در عمل خود ظلم مي‏كنند و افراد ديگري را مشاهده مي‏كنيم كه رعايت انسان را مي‏نمايند، از اين رو به دليل اين آيات بايد بگوييم كه حيوانات نيز حشر دارند و مويد اين معنا ظاهر آيه {{قرآن|لو يؤاخذ اللَّه الناس...}} است.<ref>طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، ترجمه سيد محمد باقر موسوي همداني، ج۷، ص۱۲۰، ذيل آيه ۳۸ انعام.</ref>

==دليل روايي==

پيامبر گرامي اسلام فرمود: اسب‏هاي رزمندگان، در بهشت نيز مركب‏هاي سواري آن‏ها خواهند بود: «أنَّ خيول الغزاه في الدنيا، خيولهم في الجنه»<ref>مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>.

و نيز از آن حضرت نقل شده‏است كه: قرباني‏هاي خود را خوب انتخاب كنيد كه هنگام عبور از صراط، مركب‏هاي شما خواهند بود.<ref>زمرديان، احمد، سرنوشت انسان، چاپ سوم، تهران، كتابفروشي اسلاميه، ۱۳۵۴ هـ . ش، ص۴۶۳.</ref>

بديهي است كه لازمه مركب بودن قرباني‏ها و اسب‏هاي جنگي در قيامت، محشور شدن و حضور آن‏ها در قيامت است.

مرحوم صدوق نيز نقل مي‏كند كه روزي پيامبر شتري را ديد كه او را بسته‏اند، ولي جهازش را برنداشته‏اند و حيوان در حال سختي است، حضرت فرمود: صاحبش كجاست؟ به او بگوييد كه خودش را براي شكايت اين شتر در قيامت آماده كند<ref>مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ج۷، ص۲۷۶.</ref>.

البته در اين رابطه روايات بسيار زيادي نقل شده‏است كه امكان نقل همه آن‏ها نيست، حتي اهل سنت نيز در اين باره روايات زيادي نقل كرده‏اند، از جمله ابو هريره گفته است: پيامبر فرمود: خداوند در روز قيامت همه مخلوقات را محشور مي‏كند: بهايم و چهارپايان و پرندگان و هر چيز ديگري را، و عدالت خدا در آن روز به مرحله‏اي مي‏رسد كه حق حيوان بي‏شاخ را، از حيوان شاخدار كه به او ظلم كرده مي‏گيرد. آن‏گاه مي‏گويد: همه خاك شويد و در اين هنگام همه آن‏ها مرده و خاك مي‏شوند و از اين جهت است كه در آن روز كافران مي‏گويند: «يا ليتني كنتُ تراباً» اي كاش من خاك بودم.<ref>ر.ك، مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، ج۵، ص۲۲۶ از تفسير المنار و همان، ص۲۲۵ با كمي تفاوت از مجمع البيان و نورالثقلين.</ref>

نتيجه: با توجه به دلايل عقلي، قرآني و روايات زيادي كه داريم مي‏توان گفت: همه حيوانات در قيامت محشور خواهند شد و برخي از آن‏ها مثل شتر صالح و سگ اصحاب كهف داخل بهشت هم خواهند شد<ref>زمرديان، احمد، سرنوشت انسان، چاپ سوم، تهران، كتابفروشي اسلاميه، ۱۳۵۴ ه. ش، ص۴۶۲.</ref> هر چند راجع به باقي حيوانات نمي‏توانيم نظري قطعي بدهيم.
{{پایان پاسخ}}
{{مطالعه بیشتر}}
==منابع جهت مطالعه بيشتر:==

۱. ترجمه الميزان، علامه طباطبايي، سيد محمد حسين، نشر فرهنگي رجاء، جلد ۷، ص۱۱۷، ذيل آيه ۳۸ انعام.

۲. تفسير نمونه، ناصر مكارم شيرازي، ج۵، ص۲۲۴، ذيل آيه ۳۸ انعام.

۳. سرنوشت انسان، احمد زمرديان، كتابفروشي اسلاميه ص۴۶۱، فصل چهاردهم، حشر و حوش.

۴. ترجمه بدايه المعارف، محسن خرازي، ج۲، فصل پنجم معاد، حشر حيوانات.
{{پایان مطالعه بیشتر}}

==منابع==
<references />
{{شاخه
| شاخه اصلی = کلام
|شاخه فرعی۱ = معاد
|شاخه فرعی۲ = حشر
|شاخه فرعی۳ =
}}
{{تکمیل مقاله
| شناسه =
| تیترها =
| ویرایش =
| لینک‌دهی =
| ناوبری =
| نمایه =
| تغییر مسیر =
| ارجاعات =
| بازبینی =
| تکمیل =
| اولویت =
| کیفیت =
}}
{{پایان متن}}