حسنه‌ای میان دو سیئه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazarzadeh: جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

2026-05-12T04:07:23Z

جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۷
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	== برای مطالعه بیشتر ==		== برای مطالعه بیشتر ==
	* ~~بحارالانوار،~~ (دائره المعارف روایی) علامه مجلسی، نقد مجلدات ص۱۱۰، چاپ مؤسسه الوفاء، بیروت، لبنان، سال انتشار ۱۴۰۴ ه‍. ق، ج ۶۸ ص۲۱۶ و ج۸۲ ص۷۲.		* بحار الانوار، (دائره المعارف روایی) علامه مجلسی، نقد مجلدات ص۱۱۰، چاپ مؤسسه الوفاء، بیروت، لبنان، سال انتشار ۱۴۰۴ ه‍. ق، ج ۶۸ ص۲۱۶ و ج۸۲ ص۷۲.
	{{پایان مطالعه بیشتر}}		{{پایان مطالعه بیشتر}}

Nazarzadeh: جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

2024-09-29T07:37:21Z

جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	\| تغییر مسیر =		\| تغییر مسیر =
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| ~~بازبینی~~ =		\| ارزیابی کمی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =ج		\| اولویت =ج

Nazarzadeh در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۴

2022-11-13T09:54:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۲۴
خط ۳:		خط ۳:
	مراد از حدیث پیامبر(ص) که فرمود: «بر شما باد به حسنه بین دو سیئه» چیست؟		مراد از حدیث پیامبر(ص) که فرمود: «بر شما باد به حسنه بین دو سیئه» چیست؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}

	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	'''حدیث حسنه‌ای میان دو سیئه''' در [[منابع روایی شیعه]] و سنی ذکر شده است. در سایر منابع مانند فقهی، تفسیری، لغوی، اخلاقی و ... نیز بیان شده است. اما این روایت در کتاب‌های روایی شیعه از [[امام باقر(ع)]] و به صورت نصیحتی به فرزند خود [[امام صادق(ع)]] بیان شده است. و در منابع [[اهل سنت]] از [[مطرف بن عبدالله]] بدون نسبت داد ن به [[پیامبر(ص)]] آمده است. با توجه به محتوا و مفهوم روایت، اشاره به [[اعتدال]] و میانه‌روی در تمام امور زندگی دارد.		'''حدیث حسنه‌ای میان دو سیئه''' در [[منابع روایی شیعه]] و سنی ذکر شده است. در سایر منابع مانند فقهی، تفسیری، لغوی، اخلاقی و ... نیز بیان شده است. اما این روایت در کتاب‌های روایی شیعه از [[امام باقر(ع)]] و به صورت نصیحتی به فرزند خود [[امام صادق(ع)]] بیان شده است. و در منابع [[اهل سنت]] از [[مطرف بن عبدالله]] بدون نسبت داد ن به [[پیامبر(ص)]] آمده است. با توجه به محتوا و مفهوم روایت، اشاره به [[اعتدال]] و میانه‌روی در تمام امور زندگی دارد.

Nazarzadeh: جایگزینی متن - 'هٔ' به 'ه'

2021-06-07T11:28:14Z

جایگزینی متن - 'هٔ' به 'ه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۵۸
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}

	== برای ~~مطالعهٔ~~ بیشتر ==		== برای مطالعه بیشتر ==
	* بحارالانوار، (دائره المعارف روایی) علامه مجلسی، نقد مجلدات ص۱۱۰، چاپ مؤسسه الوفاء، بیروت، لبنان، سال انتشار ۱۴۰۴ ه‍. ق، ج ۶۸ ص۲۱۶ و ج۸۲ ص۷۲.		* بحارالانوار، (دائره المعارف روایی) علامه مجلسی، نقد مجلدات ص۱۱۰، چاپ مؤسسه الوفاء، بیروت، لبنان، سال انتشار ۱۴۰۴ ه‍. ق، ج ۶۸ ص۲۱۶ و ج۸۲ ص۷۲.
	{{پایان مطالعه بیشتر}}		{{پایان مطالعه بیشتر}}

Nazarzadeh: جایگزینی متن - 'ه‌است' به 'ه است'

2021-05-18T10:40:50Z

جایگزینی متن - 'ه‌است' به 'ه است'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۱۰
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	== مراد از حدیث مزبور ==		== مراد از حدیث مزبور ==
	[[ملامحسن فیض کاشانی]] در [[تفسیر صافی]] بعد از نقل این حدیث بیان می‌کند که امام(ع) میانه‌روی در همه امور را به فرزند خویش فرمان ~~داده‌است~~ تا از [[افراط و تفریط]]، محفوظ بماند.<ref>فیض کاشانی، محسن، تفسیر صافی، قم، مؤسسه الهادی، ج۳، ص۲۲۸.</ref>		[[ملامحسن فیض کاشانی]] در [[تفسیر صافی]] بعد از نقل این حدیث بیان می‌کند که امام(ع) میانه‌روی در همه امور را به فرزند خویش فرمان داده است تا از [[افراط و تفریط]]، محفوظ بماند.<ref>فیض کاشانی، محسن، تفسیر صافی، قم، مؤسسه الهادی، ج۳، ص۲۲۸.</ref>

	«قتاده» که از راویان حدیث است، ضمن نقل حدیث «مطرف بن عبدالله» بیان می‌کند از سوال شخصی از حسنه بیان دو سیئه، وی ذکر می‌کند که مقصود کسانی‌اند که وقتی انفاق می‌کنند نه اسراف و زیاده‌روی می‌کنند و نه بخل و سخت‌گیری می‌ورزند.<ref>محمد بن جریر طبری، تفسیر جامع البیان، ج۱۹، ص۴۹.</ref> و «اصمعی» ~~گفته‌است~~: مراد از «الحسنه بین السیئین» این است که «غلو» در عبادت و نیز تقصیر و کوتاهی در آن سیئه و گناه است؛ اما میانه‌روی و رعایت اعتدال در آن، حسنه و خوبی است.<ref>قاسم بن سلام هروی، غریب الحدیث، بیروت، دارالکتب العربی، چاپ اول، ۱۳۹۶ش، ج۴، ص۳۸۸.</ref>		«قتاده» که از راویان حدیث است، ضمن نقل حدیث «مطرف بن عبدالله» بیان می‌کند از سوال شخصی از حسنه بیان دو سیئه، وی ذکر می‌کند که مقصود کسانی‌اند که وقتی انفاق می‌کنند نه اسراف و زیاده‌روی می‌کنند و نه بخل و سخت‌گیری می‌ورزند.<ref>محمد بن جریر طبری، تفسیر جامع البیان، ج۱۹، ص۴۹.</ref> و «اصمعی» گفته است: مراد از «الحسنه بین السیئین» این است که «غلو» در عبادت و نیز تقصیر و کوتاهی در آن سیئه و گناه است؛ اما میانه‌روی و رعایت اعتدال در آن، حسنه و خوبی است.<ref>قاسم بن سلام هروی، غریب الحدیث، بیروت، دارالکتب العربی، چاپ اول، ۱۳۹۶ش، ج۴، ص۳۸۸.</ref>

	[[ابن منظور]] نیز در شرح و توضیح این روایت چنین اشاره می‌کند که این حدیث به مدارا و آسان‌گیری در عبادت اشاره دارد و مقصود از آن، میانه‌روی نمودن در آن است، نه تحمل سختی‌هایی که موجب رهایی و انقطاع آن می‌شود؛ و بهترین عمل آن است که پیوسته باشد، هر چند اندک، اما وقتی عبادتی که در توان شما نیست بخواهید با زحمت انجام دهید، نمی‌توانید مداوم و همیشه بجای آورید. و در نتیجه موجب حسرت و پشیمانی شما خواهد شد. بنابراین عبادتی را باید انجام داد که در توان شخص است تا با رها نکردن آن پشیمان نگردد.<ref>لسان العرب، ابن منظور، ج۱۰، ص۵۸.</ref>		[[ابن منظور]] نیز در شرح و توضیح این روایت چنین اشاره می‌کند که این حدیث به مدارا و آسان‌گیری در عبادت اشاره دارد و مقصود از آن، میانه‌روی نمودن در آن است، نه تحمل سختی‌هایی که موجب رهایی و انقطاع آن می‌شود؛ و بهترین عمل آن است که پیوسته باشد، هر چند اندک، اما وقتی عبادتی که در توان شما نیست بخواهید با زحمت انجام دهید، نمی‌توانید مداوم و همیشه بجای آورید. و در نتیجه موجب حسرت و پشیمانی شما خواهد شد. بنابراین عبادتی را باید انجام داد که در توان شخص است تا با رها نکردن آن پشیمان نگردد.<ref>لسان العرب، ابن منظور، ج۱۰، ص۵۸.</ref>

	[[علامه امینی(ره)]] با اشاره به نسبت ناروای یهود درباره حضرت مریم، علی‌رغم پاکدامنی وی و غلو مسیحیان در مورد حضرت عیسی(ع) و خدا دانستن او، می‌نویسد: این همان افراط و تفریطی است که گرفتارش شدند، اما راه نیکو، همان میانه‌روی است. «الحسنه بین السیئتین» چنان‌که مطرف بن عبدالله ~~گفته‌است~~.<ref>امینی، شیخ عبدالحسین، الغدیر، بیروت، دارالکتب‌العربی، ج۷، ص۶۹.</ref>		[[علامه امینی(ره)]] با اشاره به نسبت ناروای یهود درباره حضرت مریم، علی‌رغم پاکدامنی وی و غلو مسیحیان در مورد حضرت عیسی(ع) و خدا دانستن او، می‌نویسد: این همان افراط و تفریطی است که گرفتارش شدند، اما راه نیکو، همان میانه‌روی است. «الحسنه بین السیئتین» چنان‌که مطرف بن عبدالله گفته است.<ref>امینی، شیخ عبدالحسین، الغدیر، بیروت، دارالکتب‌العربی، ج۷، ص۶۹.</ref>

	بنابراین حدیث، اشاره به فرهنگ اعتدال و میانه‌روی در تمام کارها داشته، و براساس آن در ابعاد مختلف حیات فردی و اجتماعی از قبیل امور اعتقادی و عبادی و اخلاقی و فرهنگی و سیاسی و… لازم است راه اعتدال و میانه‌روی پیموده شود.		بنابراین حدیث، اشاره به فرهنگ اعتدال و میانه‌روی در تمام کارها داشته، و براساس آن در ابعاد مختلف حیات فردی و اجتماعی از قبیل امور اعتقادی و عبادی و اخلاقی و فرهنگی و سیاسی و… لازم است راه اعتدال و میانه‌روی پیموده شود.

Rahmani در ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۳۲

2021-04-17T10:32:13Z

نمایش تغییرات

Rahmani در ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۵۱

2021-04-17T09:51:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۲۱
خط ۷:		خط ۷:

	== سند روایت ==		== سند روایت ==
	~~این~~ حدیث هم در متون حدیثی شیعه و هم در منابع حدیثی اهل سنت ~~آمده‌است؛~~ همچنین در منابع مختلف لغوی، فقهی، تفسیری، اخلاقی و… نیز ذکر شده است. در منابع روایی شیعی، این حدیث از امام محمد باقر(ع) نقل شده؛ اما اهل سنت، آن را از «مطرف بن عبدلله» که یکی از صحابه پیامبر(ص) است، نقل می‌کنند اما او آن را به پیامبر (ص) اسناد ننموده‌ است. به همین دلیل به جز «ابن اثیر» صاحب کتاب «اسد الغابه» هیچ‌ یک از علمای اهل سنت از آن به عنوان حدیث نبوی، یاد نکرده‌اند.<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، تهران، اسماعیلیان، ج۵، ص۳۸۷.</ref>		حدیث «حسنه بین دو سیئه» در متون حدیثی شیعه و هم در منابع حدیثی اهل سنت آمده‌ است؛ همچنین در منابع مختلف لغوی، فقهی، تفسیری، اخلاقی و… نیز ذکر شده است. در منابع روایی شیعی، این حدیث از امام محمد باقر(ع) نقل شده؛ اما اهل سنت، آن را از «مطرف بن عبدلله» که یکی از صحابه پیامبر(ص) است، نقل می‌کنند اما او آن را به پیامبر (ص) اسناد ننموده‌ است. به همین دلیل به جز «ابن اثیر» صاحب کتاب «اسد الغابه» هیچ‌ یک از علمای اهل سنت از آن به عنوان حدیث نبوی، یاد نکرده‌اند.<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، تهران، اسماعیلیان، ج۵، ص۳۸۷.</ref>

	== متن حدیث از منابع شیعه ==		== متن حدیث از منابع شیعه ==

Rahmani: ابرابزار

2021-04-17T08:40:24Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

Rahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} {{شروع متن}} {{سوال}} مراد از حديث پيامبر که فرمود: «بر شما باد به حس...» ایجاد کرد

2021-04-12T10:21:27Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} {{شروع متن}} {{سوال}} مراد از حديث پيامبر که فرمود: «بر شما باد به حس...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{در دست ویرایش|کاربر=Rahmani }}
{{شروع متن}}
{{سوال}}
مراد از حديث پيامبر که فرمود: «بر شما باد به حسنه بين دو سيئه» چيست؟
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
قبل از توضيح در باره اين حديث، بايد به چند نكته توجه ‌نمود:

۱. اين حديث هم در متون حديثي شيعه و هم در منابع حديثي اهل سنّت آمده است و اين خود مي‌تواند تأييدي بر اهميت آن باشد

۲. اين حديث را علاوه بر متون حديثي ، با تحقيق و بررسي بيشتر مي‌توان در منابع مختلف لغوي، فقهي، تفسيري، اخلاقي و... يافت،‌كه اين جهت نيز از وجوه اهميت آن به شمار مي‌آيد.

۳. در متون و آثار شيعي، اين حديث از حضرت امام محمد باقر(ع) نقل مي‌شود: اما اهل سنت، آن را از «مطرف بن عبدلله» كه يكي از صحابه پيامبر(ص) است، نقل مي‌كنند،‌ و او آن را به پيامبر(ص) اسناد ننموده است، از اين رو غير از «ابن اثير» صاحب كتاب «اسد الغابه» هيچ يك از علماي اهل سنّت از آن به عنوان حديث نبوي، ياد نكرده‌اند.<ref>ابن اثير، اسد الغابه، تهران، اسماعيليان، ج۵، ص۳۸۷.</ref>

==متن حديث از منابع شيعه:==

حضرت امام محمد باقر(ع) ، به فرزندش، امام جعفر صادق(ع) فرمود: پسرم، بر تو باد به انجام دادن يك حسنه، ميان دو سيئه، امام صادق(ع) عرض كرد، پدر جان! آن چگونه است؟ امام باقر(ع) فرمود: مانند اين سخن خدا كه فرمود: «نمازت را زياد بلند يا خيلي آهسته نخوان، كه زياد بلند خواندن يا خيلي آهسته خواندن (هر كدام) به دو سيئه است و در ميان آن دو، راه اعتدال را انتخاب كن كه اين خوب است. و همچنين مانند اين كلام خدا كه فرمود: هرگز دستت را در گردنت زنجير مكن (و ترك انفاق و بخشش منما) و بيش از حد (نيز) دست خود را (مگشاي) و نيز مانند اين سخن پروردگار كه فرمود: «و كساني كه هرگاه انفاق نمايند نه اسراف مي‌كنند و نه سخت‌گيري، پس اسراف گناه است، چنان كه، سخت‌گيري نيز گناه است، و ميان اين دو، حد اعتدال است كه (آن) خوب است، پس بر تو باد به خوبي اي كه ميان دو بدي قرار دارد.<ref>حر عاملي، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل‌البيت، ج۸، ص۳۹۷، باب ۵۲.</ref>

==متن حديث از منابع اهل سنت:==

وقتي فرزند «مطرف بن عبدالله» در عبادت تلاش و سخت‌كوشي مي‌نمود، (مطرف) به او گفت:‌ «بهترين‌ها در هر چيزي، حد اعتدال آن است و نيكي ميان دو بدي هست»<ref>جارالله زفحشري، الفايق في غريب الحديث، بيروت، دارالكتب العلميه، چاپ اول، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۷۱.</ref>.

==مفهوم‌شناسي دو واژه «حسنه» و «سيئه»:==

«حسنه» كلمه‌اي مفرد و جمع آن «حسنات» است و در مفاهيم ذيل به كار مي‌رود: نيكي، نيكويي،ثواب مقابل گناه، كردار نيك، كار نيكو، مزد، كار خير، نيكوكاري، بِرّ، خوبي و...<ref>دهخدا، علي‌اكبر، لغت‌نامه، ج۶، ص۷۹۱۶.</ref>

«سيئه» واژه‌اي مفرد و جمع آن «سيئات» است، و در مفاهيم زير، استعمال مي‌شود: بدي، گناه صغيره، خطا، بزه، عصيان، جرم، ذنب، اثم، تبه‌كاري، بد و زشت.<ref>همان.</ref>

==مراد از حديث مزبور:==

ملامحسن فيض كاشاني در تفسير «صافي» بعد از نقل اين حديث مي‌نويسد:

امام(ع) ميانه‌روي در همه امور را به فرزند خويش فرمان داده است تا از افراط و تفريط، محفوظ بماند.<ref>فيض كاشاني، محسن، تفسير صافي، قم، مؤسسه الهادي، ج۳، ص۲۲۸.</ref>

«قتاده» كه از روايان حديث است، ضمن نقل حديث «مطرف بن عبدالله» شخصي از او پرسيد: مراد از «الحسنه بين السيئتين» چيست؟

پاسخ داد: مقصود كساني‌اند كه وقتي انفاق مي‌كنند نه اسراف و زياده‌روي مي‌كنند و نه بخل و سخت‌گيري مي‌ورزند.<ref>محمد بن جرير طبري، تفسير جامع البيان، ج۱۹، ص۴۹.</ref> و «اصمعي» گفته است: مقصود از «الحسنه بين السيئين» اين است كه «غلو» در عبادت و نيز تقصير و كوتاهي در آن سيئه و گناه مي‌باشد. اما ميانه‌روي و رعايت اعتدال در آن، حسنه و خوبي است.<ref>قاسم بن سلام هروي، غريب الحديث، بيروت، دارالكتب العربي، چاپ اول، ۱۳۹۶ش، ج۴، ص۳۸۸.</ref>

ابن منظور مي‌نويسد: اين حديث به مدارا و آسان‌گيري در عبادت اشاره دارد و مقصود از آن، ميانه‌روي نمودن در آنست، نه تحمل سختي‌هايي كه موجب رهايي و انقطاع آن مي‌شود. و بهترين عمل آنست كه پيوسته باشد، هر چند اندك، اما وقتي عبادتي كه در توان شما نيست بخواهيد با زحمت انجام دهيد، نمي‌‌توانيد مداوم و هميشه بجاي آوريد. و در نتيجه موجب حسرت و پشيماني شما خواهد شد.

پس عبادتي را انجام دهيد كه در توان شماست تا با رها نكردن آن پشيمان نگرديد.<ref>لسان العرب، ابن منظور، ج۱۰، ص۵۸.</ref>

علامه اميني(ره) ضمن اشاره به نسبت نارواي يهود درباره حضرت مريم ـ عليها السلام ـ علي‌رغم پاكدامني وي و غلو نصاري در مورد حضرت عيسي(ع) و خدا دانستن او، مي‌نويسد:

اين همان افراط و تفريطي است كه گرفتارش شدند، اما راه نيكو، همان ميانه‌روي است. «الحسنه بين السيئتين» چنانكه مطرف بن عبدالله گفته است.<ref>اميني، شيخ عبدالحسين، الغدير، بيروت، دارالكتب‌العربي، ج۷، ص۶۹.</ref>

نتيجه‌گيري:

حديث مزبور، ما را به فرهنگ اعتدال و ميانه‌روي در تمام كارها توصيه مي‌نمايد، و براساس آن هر انساني لاجرم بايد در ابعاد مختلف حيات فردي و اجتماعي از قبيل امور اعتقادي و عبادي و اخلاقي و فرهنگي و سياسي و... راه اعتدال و ميانه‌روي را در پيش گيرد و هر روش يا منشي غير از آن، نماد و نمودي از افراط يا تفريط خواهد بود كه از نظر عقل و شريعت مذموم و محكوم است.
{{پایان پاسخ}}
{{مطالعه بیشتر}}
==مطالعه بيشتر==

۱ـ بحارالانوار، (دائره المعارف روايي) علامه مجلسي، نقد مجلدات ص۱۱۰، چاپ مؤسسه الوفاء، بيروت، لبنان، سال انتشار ۱۴۰۴ ه.ق، ج۶۸/۲۱۶ و ج۸۲/۷۲.

۲ـ تفسير عياشي، ۲/۳۱۹، مؤلف محمد بن مسعود عياشي، چاپ: چاپخانه علميه، تهران، سال انتشار ۱۳۸۰ ه.ق.

۳ـ الغدير، مؤلف: علامه شيخ عبدالحسين اميني، ۷/۶۹، ناشر: دارالكتب العربي، بيروت.
{{پایان مطالعه بیشتر}}

==منابع==
<references />
{{شاخه
| شاخه اصلی = حدیث
|شاخه فرعی۱ = فقه الحدیث
|شاخه فرعی۲ =
|شاخه فرعی۳ =
}}
{{تکمیل مقاله
| شناسه =
| تیترها =
| ویرایش =
| لینک‌دهی =
| ناوبری =
| نمایه =
| تغییر مسیر =
| ارجاعات =
| بازبینی =
| تکمیل =
| اولویت =
| کیفیت =
}}
{{پایان متن}}