حدیث «بعثنی الحنفیه السهله السمحه» در برابر فقه سخت‌گیرانه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Fabbasi در ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۶

2026-04-25T09:46:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ویرایش}}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
خط ۶۱:		خط ۶۰:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	* [[تساهل و تسامح در دین از منظر قرآن]]		* [[تساهل و تسامح در دین از منظر قرآن]]
			* [[تفاوت تغافل با تساهل و تسامح]]

	== پانویس==		== پانویس==

Fabbasi در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۲۰

2026-04-22T06:20:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۰
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	احکام اسلام به تدریج نازل شده‌اند تا مردم جامعه نوپای اسلامی که به تازگی از فرهنگ جاهلی خارج شده بودند، توان تحمل و اجرای تدریجی تکالیف را پیدا کنند. <ref> {{پک\|1= زرقانى ‏\|2= 1385\|ک= مناهل العرفان فى علوم القرآن ‏\|ص=63\|ج=}}</ref> این همان «سهله بودن» است؛ یعنی دین، کار را بر مردم سخت نمی‌گیرد و متناسب با قدرت و رشد تدریجی آن‌ها حکم می‌فرستد. <ref> {{پک\|1=طباطبایی‏\|2= 1374\|ک=المیزان فی تفسیر القرآن‏\|ص=305\|ج=13}}</ref>		احکام اسلام به تدریج نازل شده‌اند تا مردم جامعه نوپای اسلامی که به تازگی از فرهنگ جاهلی خارج شده بودند، توان تحمل و اجرای تدریجی تکالیف را پیدا کنند. <ref> {{پک\|1= زرقانى ‏\|2= 1385\|ک= مناهل العرفان فى علوم القرآن ‏\|ص=63\|ج=}}</ref> این همان «سهله بودن» است؛ یعنی دین، کار را بر مردم سخت نمی‌گیرد و متناسب با قدرت و رشد تدریجی آن‌ها حکم می‌فرستد. <ref> {{پک\|1=طباطبایی‏\|2= 1374\|ک=المیزان فی تفسیر القرآن‏\|ص=305\|ج=13}}</ref>

	قرآن می‌فرماید: {{قرآن\|يُريدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُريدُ بِكُمُ الْعُسْرَ \|ترجمه= خداوند، راحتى شما را ~~مى‏خواهد،~~ نه زحمت شما را!\|سوره=بقره\|آیه=185}} تدریج در تشریع، یکی از روش‌های عملی تحقق همین آسانی است. مثلاً حرمت شراب در چند مرحله نازل شد. <ref> {{پک\|1=طباطبایی‏\|2= 1374\|ک=المیزان فی تفسیر القرآن‏\|ص=290\|ج=20}}</ref> این تدریج باعث شد مردم بدون فشار روانی ناگهانی، ترک کنند.		قرآن می‌فرماید: {{قرآن\|يُريدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُريدُ بِكُمُ الْعُسْرَ \|ترجمه= خداوند، راحتى شما را مى‏‌خواهد، نه زحمت شما را!\|سوره=بقره\|آیه=185}} تدریج در تشریع، یکی از روش‌های عملی تحقق همین آسانی است. مثلاً حرمت شراب در چند مرحله نازل شد. <ref> {{پک\|1=طباطبایی‏\|2= 1374\|ک=المیزان فی تفسیر القرآن‏\|ص=290\|ج=20}}</ref> این تدریج باعث شد مردم بدون فشار روانی ناگهانی، ترک کنند.

	تدریجی بودن احکام، عینِ رحمت و آسانی‌طلبی دین است و نه تنها با سمحه و سهله بودن منافات ندارد، بلکه یکی از تجلیات بارز آن محسوب می‌شود؛ زیرا با در نظر گرفتن ضعف‌ها و ظرفیت‌های انسان، راهی هموار برای پذیرش و عمل به دین فراهم می‌کند.		تدریجی بودن احکام، عینِ رحمت و آسانی‌طلبی دین است و نه تنها با سمحه و سهله بودن منافات ندارد، بلکه یکی از تجلیات بارز آن محسوب می‌شود؛ زیرا با در نظر گرفتن ضعف‌ها و ظرفیت‌های انسان، راهی هموار برای پذیرش و عمل به دین فراهم می‌کند.
خط ۸۸:		خط ۸۸:

	{{شاخه		{{شاخه
	\| شاخه اصلی = حدیث		\| شاخه اصلی = علوم و معارف حدیث
	\| شاخه فرعی۱ = معارف حدیثی		\| شاخه فرعی۱ = معارف حدیثی
	\| شاخه فرعی۲ =		\| شاخه فرعی۲ =

Fabbasi در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۱۸

2026-04-22T06:18:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۸
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}
	اصل «سهله و سمحه» بودن شریعت به معنای نبود تفصیل و جزئیات در احکام نیست، بلکه به این معناست که:۱. احکام فراتر از توان بشر نیست، ۲. دسترسی به معارف دینی آسان است، ۳. روش دعوت و تبلیغ توأم با مدارا و آسان‌گیری است، ۴. در موارد اضطرار و عذر، احکام تخفیف‌آمیز جاری می‌شود.		اصل «سهله و سمحه» بودن شریعت به معنای نبود تفصیل و جزئیات در احکام نیست، بلکه به این معناست که: ۱. احکام فراتر از توان بشر نیست، ۲. دسترسی به معارف دینی آسان است، ۳. روش دعوت و تبلیغ توأم با مدارا و آسان‌گیری است، ۴. در موارد اضطرار و عذر، احکام تخفیف‌آمیز جاری می‌شود.

	تفصیل احکام اسلام ناشی از جامعیت این دین برای پاسخگویی به نیازهای مادی و معنوی بشر در همه اعصار و تمام ابعاد زندگی است. این تفصیل نه تنها با اصل سهولت منافات ندارد، بلکه عین رحمت و حکمت الهی است، چراکه مسیر سعادت را با دقت تمام برای انسان ترسیم کرده، بی‌آنکه او را به مشقتی فراتر از طاقت وادارد.		تفصیل احکام اسلام ناشی از جامعیت این دین برای پاسخگویی به نیازهای مادی و معنوی بشر در همه اعصار و تمام ابعاد زندگی است. این تفصیل نه تنها با اصل سهولت منافات ندارد، بلکه عین رحمت و حکمت الهی است، چراکه مسیر سعادت را با دقت تمام برای انسان ترسیم کرده، بی‌آنکه او را به مشقتی فراتر از طاقت وادارد.

Fabbasi در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۱۸

2026-04-22T06:18:01Z

Fabbasi: /* پاسخگویی به همه نیازهای بشر راز تفصیل و پیچیدگی ظاهری احکام = */

2026-04-21T09:49:47Z

پاسخگویی به همه نیازهای بشر راز تفصیل و پیچیدگی ظاهری احکام =

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۹
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	این بدان معناست که دسترسی به احکام و عمل به آنها آسان است، نه اینکه خود احکام تفصیل و جزئیات نداشته باشد. <ref> {{پک\|1=رضا‏\|2= 1414\|ک= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار‏\|ص=418\|ج=6}}</ref> <ref> {{پک\|1= ملكى ميانجى‏\|2= 1400\|ک= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام ‏\|ص=188\|ج=}}</ref>		این بدان معناست که دسترسی به احکام و عمل به آنها آسان است، نه اینکه خود احکام تفصیل و جزئیات نداشته باشد. <ref> {{پک\|1=رضا‏\|2= 1414\|ک= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار‏\|ص=418\|ج=6}}</ref> <ref> {{پک\|1= ملكى ميانجى‏\|2= 1400\|ک= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام ‏\|ص=188\|ج=}}</ref>

	== پاسخگویی به همه نیازهای بشر راز تفصیل و پیچیدگی ظاهری احکام ===		== پاسخگویی به همه نیازهای بشر راز تفصیل و پیچیدگی ظاهری احکام==
	احکام اسلامی تنها به مسائل عبادی محدود نمی‌شود، بلکه ابعاد گوناگون زندگی را شامل می‌شود: عبادی، فرهنگی، اخلاقی، سیاسی و نظامی، اقتصادی، هنری، بهداشتی و پزشکی.		احکام اسلامی تنها به مسائل عبادی محدود نمی‌شود، بلکه ابعاد گوناگون زندگی را شامل می‌شود: عبادی، فرهنگی، اخلاقی، سیاسی و نظامی، اقتصادی، هنری، بهداشتی و پزشکی.
	<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1373\|ک=ولایت فقیه‏\|ص=21\|ج=}}</ref>		<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1373\|ک=ولایت فقیه‏\|ص=21\|ج=}}</ref>

Fabbasi در ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۸

2026-04-21T09:48:33Z

نمایش تغییرات

Fabbasi در ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۶

2026-04-21T08:36:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۶
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	* در دین حرج و تنگی قرار داده نشده است: در قرآن به صراحت بیان شده است که در دین حرج و سختی‌ای وجود ندارد:{{قرآن\|وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ\|ترجمه=و در دین (اسلام) کار سنگین و سختی بر شما قرار ندارد\|سوره=حج\|آیه=۷۸}} و نیز آیه ۶ مائده. در جایی دیگر پس از ذکر احکام روزه، می‌فرماید خداوند برای شما آسانی را اراده کرده است و سختی را برای شما نمی‌خواهد.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۵.</ref> خداوند تکلیفی بیش از حد توان برای بندگان نمی‌کند.<ref> سوره بقره، آیه ۱۵۲ و آیه ۲۳۳. سوره انعام، آیه ۴۲.</ref> آیاتی هم وجود دارد که درباره آسان‌گیری‌هایی درباره مریض، مسافر، زن باردار و حائض، سال‌خوردگان و کسانی که زیاد عطش می‌کنند، سخن گفته است.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۳ تا ۱۸۵.</ref>		* در دین حرج و تنگی قرار داده نشده است: در قرآن به صراحت بیان شده است که در دین حرج و سختی‌ای وجود ندارد:{{قرآن\|وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ\|ترجمه=و در دین (اسلام) کار سنگین و سختی بر شما قرار ندارد\|سوره=حج\|آیه=۷۸}} و نیز آیه ۶ مائده. در جایی دیگر پس از ذکر احکام روزه، می‌فرماید خداوند برای شما آسانی را اراده کرده است و سختی را برای شما نمی‌خواهد.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۵.</ref> خداوند تکلیفی بیش از حد توان برای بندگان نمی‌کند.<ref> سوره بقره، آیه ۱۵۲ و آیه ۲۳۳. سوره انعام، آیه ۴۲.</ref> آیاتی هم وجود دارد که درباره آسان‌گیری‌هایی درباره مریض، مسافر، زن باردار و حائض، سال‌خوردگان و کسانی که زیاد عطش می‌کنند، سخن گفته است.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۳ تا ۱۸۵.</ref>

	این بدان معناست که دسترسی به احکام و عمل به آنها آسان است، نه اینکه خود احکام تفصیل و جزئیات نداشته باشد. <ref> {{پک\|1=رضا‏\|2= 1414\|ک= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار‏\|ص=418\|ج=6}}</ref>		این بدان معناست که دسترسی به احکام و عمل به آنها آسان است، نه اینکه خود احکام تفصیل و جزئیات نداشته باشد. <ref> {{پک\|1=رضا‏\|2= 1414\|ک= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار‏\|ص=418\|ج=6}}</ref> <ref> {{پک\|1= ملكى ميانجى‏\|2= 1400\|ک= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام ‏\|ص=188\|ج=}}</ref>
	<ref> {{پک\|1= ملكى ميانجى‏\|2= 1400\|ک= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام ‏\|ص=188\|ج=}}</ref>

	== چرایی تفصیل و پیچیدگی ظاهری احکام ==		== چرایی تفصیل و پیچیدگی ظاهری احکام ==
خط ۴۰:		خط ۳۹:
	<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1373\|ک=ولایت فقیه‏\|ص=21\|ج=}}</ref>		<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1373\|ک=ولایت فقیه‏\|ص=21\|ج=}}</ref>
	<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1379\|ک=کتاب البیع‏\|ص=459\|ج=2}}</ref>		<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1379\|ک=کتاب البیع‏\|ص=459\|ج=2}}</ref>
			به فرموده امام خمینی(ره): «هیچ موضوع حیاتی نیست که اسلام تکلیفی برای آن نداشته باشد».<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1373\|ک=ولایت فقیه‏\|ص=11\|ج=}}</ref> این گستردگی موضوعات، به طور طبیعی مستلزم تفصیل است و منافاتی با آسان بودن دین ندارد.

	~~این گستردگی موضوعات،~~ به ~~طور طبیعی مستلزم تفصیل~~ است. به ~~فرموده امام خمینی~~(ره): ~~«هیچ موضوع حیاتی نیست که اسلام تکلیفی برای آن نداشته باشد»~~.<ref> {{پک\|1= ~~موسوی خمینی ‏~~\|2= ~~1373~~\|ک=~~ولایت فقیه‏~~\|ص=11\|ج=}}</ref>		=== سهله و سمحه بودن دین اسلام ===
			دین اسلام در حقیقت دین آسان است و حدیث رسول خدا(ص) بر بعثتش با سمحه و سهله با نگاهی به آموزه‌های دینی، یک حقیقت انکارناپذیر است.
			* پيامبر(ص) در مسائل اجتماعي، در مقابل گناه‌كاران و خطاكاران با خوش‌اخلاقي برخورد مي‌كرد و بر آن‌ها سخت نمي‌گرفت: {{قرآن\| فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَليظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلينَ\| ترجمه= به (بركت) رحمت الهى، در برابر آنان نرم شدى! و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو، پراكنده مى‏شدند. پس آنها را ببخش و براى آنها آمرزش بطلب! و در كارها، با آنان مشورت كن! اما هنگامى كه تصميم گرفتى، (قاطع باش! و) بر خدا توكل كن! زيرا خداوند متوكلان را دوست دارد.\|سوره=آل عمران\|آیه=159}}
			* تخفيف‌هايي در نماز خواندن به مسلمانان داده شده از قبيل، شکسته خواندن نماز به هنگام سفر و يا خوف از دشمن: {{قرآن\|وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكافِرينَ كانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبيناً\|ترجمه=هنگامى كه سفر مى‏كنيد، گناهى بر شما نيست كه نماز را كوتاه كنيد اگر از فتنه (و خطر) كافران بترسيد؛ زيرا كافران، براى شما دشمن آشكارى هستند.\|سوره= نساء\|آیه101}}<ref> {{پک\|1= طباطبايى‏\|2= 1374\|ک= الميزان فی تفسیر القرآن‏\|ص=97\|ج=5}}</ref> <ref> {{پک\|1= مكارم شيرازى‏\|2= 1371\|ک= تفسير نمونه‏\|ص=94\|ج=4}}</ref> واجب نبودن نماز بر بانوان در هنگام عادت‌هاي ماهانه<ref> {{پک\|1=طیب‏\|2= 1369\|ک= اطيب البيان في تفسير القرآن ‏\|ص=456\|ج=2}}</ref>
			* آسان گيري‌هاي بیماران، مسافران، زن باردار و حائض، سال‌خوردگان و كساني كه زياد عطش مي‌كنند، در روزه گرفتن یکی از همین نمونه‌هاست: {{قرآن\| فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَريضاً أَوْ عَلى‏ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَ ...\|ترجمه= پس هر كس از شما بيمار يا مسافر باشد، تعدادى از روزهاى ديگر را (روزه بدارد) و ...\|سوره=بقره\|آیه=185-184}}

	== مطالعه بیشتر ==		== مطالعه بیشتر ==
	* تسامح و تساهل از ديدگاه قرآن و عترت، حسين عبدالمحمدي		* تسامح و تساهل از ديدگاه قرآن و عترت، حسين عبدالمحمدي
	* تسامح ~~آري يا نه، دفتر نخست~~		* تسامح و تساهل دينى، احمد خاتمی
	* تحليل و نقد پلوراليسم ديني، علي رباني گلپايگاني		* تحليل و نقد پلوراليسم ديني، علي رباني گلپايگاني
	* كتاب سلسله دروس انديشه‌هاي بنيادين اسلامي، فلسفه اخلاق، مجتبي مصباح		* كتاب سلسله دروس انديشه‌هاي بنيادين اسلامي، فلسفه اخلاق، مجتبي مصباح
خط ۷۱:		خط ۷۵:
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان=ولایت فقیه \|سال=1373\|پیوند=\|نام= روح الله \|نام خانوادگی= موسوی خمینی \|پیوند نویسنده=\|ناشر=موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی\|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان=ولایت فقیه \|سال=1373\|پیوند=\|نام= روح الله \|نام خانوادگی= موسوی خمینی \|پیوند نویسنده=\|ناشر=موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی\|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان=کتاب البیع \|سال=1379\|پیوند=\|نام= روح الله \|نام خانوادگی= موسوی خمینی \|پیوند نویسنده=\|ناشر=موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی\|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان=کتاب البیع \|سال=1379\|پیوند=\|نام= روح الله \|نام خانوادگی= موسوی خمینی \|پیوند نویسنده=\|ناشر=موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی\|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= الميزان فی تفسیر القرآن\|سال=1374\|پیوند=\|نام= محمدحسين \|نام خانوادگی= طباطبايى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دفتر انتشارات اسلامى\|مکان= قم\|کوشش=\|مترجم= محمد باقر موسوی همدانی}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان=تفسیر نمونه\|سال=1371\|پیوند=\|نام=ناصر\|نام خانوادگی= مكارم شيرازى\|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الكتب الإسلامية \|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= اطيب البيان في تفسير القرآن\|سال=1369\|پیوند=\|نام= عبدالحسين\|نام خانوادگی=طیب\|پیوند نویسنده=\|ناشر=اسلام\|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}


	{{شاخه		{{شاخه

Fabbasi در ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۰

2026-04-21T07:40:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۰
خط ۴۲:		خط ۴۲:

	این گستردگی موضوعات، به طور طبیعی مستلزم تفصیل است. به فرموده امام خمینی(ره): «هیچ موضوع حیاتی نیست که اسلام تکلیفی برای آن نداشته باشد».<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1373\|ک=ولایت فقیه‏\|ص=11\|ج=}}</ref>		این گستردگی موضوعات، به طور طبیعی مستلزم تفصیل است. به فرموده امام خمینی(ره): «هیچ موضوع حیاتی نیست که اسلام تکلیفی برای آن نداشته باشد».<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1373\|ک=ولایت فقیه‏\|ص=11\|ج=}}</ref>

			== مطالعه بیشتر ==
			* تسامح و تساهل از ديدگاه قرآن و عترت، حسين عبدالمحمدي
			* تسامح آري يا نه، دفتر نخست
			* تحليل و نقد پلوراليسم ديني، علي رباني گلپايگاني
			* كتاب سلسله دروس انديشه‌هاي بنيادين اسلامي، فلسفه اخلاق، مجتبي مصباح

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Fabbasi در ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۳

2026-04-21T07:33:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۳
خط ۳۳:		خط ۳۳:

	این بدان معناست که دسترسی به احکام و عمل به آنها آسان است، نه اینکه خود احکام تفصیل و جزئیات نداشته باشد. <ref> {{پک\|1=رضا‏\|2= 1414\|ک= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار‏\|ص=418\|ج=6}}</ref>		این بدان معناست که دسترسی به احکام و عمل به آنها آسان است، نه اینکه خود احکام تفصیل و جزئیات نداشته باشد. <ref> {{پک\|1=رضا‏\|2= 1414\|ک= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار‏\|ص=418\|ج=6}}</ref>
	<ref> {{پک\|1= ملكى ميانجى‏\|2= 1400\|ک= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام ‏\|ص=188\|ج=}}</ref>		<ref> {{پک\|1= ملكى ميانجى‏\|2= 1400\|ک= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام ‏\|ص=188\|ج=}}</ref>

			== چرایی تفصیل و پیچیدگی ظاهری احکام ==
			=== جامعیت و پاسخگویی به همه نیازهای بشر ===
			احکام اسلامی تنها به مسائل عبادی محدود نمی‌شود، بلکه ابعاد گوناگون زندگی را شامل می‌شود: عبادی، فرهنگی، اخلاقی، سیاسی و نظامی، اقتصادی، هنری، بهداشتی و پزشکی.
			<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1373\|ک=ولایت فقیه‏\|ص=21\|ج=}}</ref>
			<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1379\|ک=کتاب البیع‏\|ص=459\|ج=2}}</ref>

			این گستردگی موضوعات، به طور طبیعی مستلزم تفصیل است. به فرموده امام خمینی(ره): «هیچ موضوع حیاتی نیست که اسلام تکلیفی برای آن نداشته باشد».<ref> {{پک\|1= موسوی خمینی ‏\|2= 1373\|ک=ولایت فقیه‏\|ص=11\|ج=}}</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۵۵:		خط ۶۳:
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار\|سال=1414\|پیوند=\|نام=محمد رشید\|نام خانوادگی=رضا\|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار المعرفة \|مکان=بیروت\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار\|سال=1414\|پیوند=\|نام=محمد رشید\|نام خانوادگی=رضا\|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار المعرفة \|مکان=بیروت\|کوشش=\|مترجم=}}
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام \|سال=1400\|پیوند=\|نام= محمدباقر \|نام خانوادگی= ملكى ميانجى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= مؤسسة الوفاء \|مکان= بيروت \|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام \|سال=1400\|پیوند=\|نام= محمدباقر \|نام خانوادگی= ملكى ميانجى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= مؤسسة الوفاء \|مکان= بيروت \|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان=ولایت فقیه \|سال=1373\|پیوند=\|نام= روح الله \|نام خانوادگی= موسوی خمینی \|پیوند نویسنده=\|ناشر=موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی\|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان=کتاب البیع \|سال=1379\|پیوند=\|نام= روح الله \|نام خانوادگی= موسوی خمینی \|پیوند نویسنده=\|ناشر=موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی\|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}

	{{شاخه		{{شاخه

Fabbasi در ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۹

2026-04-21T07:19:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۹
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	این حدیث با عبارت‌های دیگری نیز در کتب شیعه و اهل سنت آمده است:		این حدیث با عبارت‌های دیگری نیز در کتب شیعه و اهل سنت آمده است:
	* {{متن عربی\|وبعثت بالحنيفيه السمحه}}<ref> {{پک\|1=طوسی‏\|2= 1414\|ک=الامالی‏\|ص=528\|ج=}}</ref>		* {{متن عربی\|وبعثت بالحنيفيه السمحه\|ترجمه= با آیین حنیف بردبار(مدارجو) مبعوث شده‌ام.}}<ref> {{پک\|1=طوسی‏\|2= 1414\|ک=الامالی‏\|ص=528\|ج=}}</ref>
	* {{متن عربی\|ولكني بعثت بالحنيفيه السمحه}}<ref> {{پک\|1=ابن حنبل‏\|2= \|ک= مسند أحمد ‏\|ص=266\|ج=5}}</ref>		* {{متن عربی\|ولكني بعثت بالحنيفيه السمحه\|ترجمه= و لکن من با آیین حنیف بردبار(مدارجو) مبعوث شده‌ام.}}<ref> {{پک\|1=ابن حنبل‏\|2= \|ک= مسند أحمد ‏\|ص=266\|ج=5}}</ref>
	* {{متن عربی\|إنما بعثت بالحنيفيه السمحه}}<ref> {{پک\|1=هیثمی‏\|2= 1408\|ک= مجمع الزوائد و منبع الفوائد ‏\|ص=260\|ج=2}}</ref>		* {{متن عربی\|إنما بعثت بالحنيفيه السمحه\|ترجمه= همانا من با آیین حنیف بردبار(مدارجو) مبعوث شده‌ام.}}<ref> {{پک\|1=هیثمی‏\|2= 1408\|ک= مجمع الزوائد و منبع الفوائد ‏\|ص=260\|ج=2}}</ref>
			* {{متن عربی\|خداوند به حضرت محمد با آیین حنیف آسان‌گیر عطا کرده است.}} <ref> {{پک\|1=برقی‏\|2= 1371\|ک=المحاسن‏\|ص=\|287ج=1}}</ref> <ref> {{پک\|1=کلینی‏\|2= 1407\|ک=الکافی‏\|ص=17\|ج=2}}</ref>

	== تبیین معنای «سهله و سمحه» بودن شریعت ==		== تبیین معنای «سهله و سمحه» بودن شریعت ==
خط ۲۶:		خط ۲۷:
	<ref> {{پک\|1= ابن فارس ‏\|2= 1404\|ک= معجم مقاييس اللغه ‏\|ص=99\|ج=3}}</ref>		<ref> {{پک\|1= ابن فارس ‏\|2= 1404\|ک= معجم مقاييس اللغه ‏\|ص=99\|ج=3}}</ref>
	<ref> {{پک\|1= ابن اثير جزري ‏\|2= 1367\|ک= النهايه في غريب الحديث و الأثر ‏\|ص=398\|ج=2}}</ref>		<ref> {{پک\|1= ابن اثير جزري ‏\|2= 1367\|ک= النهايه في غريب الحديث و الأثر ‏\|ص=398\|ج=2}}</ref>
	مقصود از «سهل و آسان» بودن دین، سهولت در اصول و مقاصد است، نه اینکه فروعات و جزئیات احکام الهی مفصل بحث نشده باشد~~. به دیگر سخن~~:		مقصود از «سهل و آسان» بودن دین، سهولت در اصول و مقاصد است، نه اینکه فروعات و جزئیات احکام الهی مفصل بحث نشده باشد:
	* دین اسلام سخت‌گیری و رهبانیت را برنمی‌تابد:		* دین اسلام سخت‌گیری و رهبانیت را برنمی‌تابد: رسول خدا(ص) مسلمانان را از رهبانیت نهی کرده و فرمود: {{متن عربی\|لَا رَهْبَانِيَّةَ فِي الْإِسْلَامِ\|ترجمه= در اسلام رهبانیت وجود ندارد}}<ref> {{پک\|1= ابن حيون مغربی‏\|2= 1385\|ک= دعائم الإسلام ‏\|ص=193\|ج=2}}</ref> در نگاه رسول خدا(ص)، رهبانیت امت اسلامی، جهاد در راه خداست: {{متن عربی\|إِنَّمَا رَهْبَانِيَّةُ أُمَّتِي الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّه‏}}<ref> {{پک\|1=ابن بابویه‏\|2= 1376\|ک= الامالی‏\|ص=66\|ج=}}</ref>
	* احکام الهی فراتر از توان بشر نیست: {{قرآن\|لا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا\|ترجمه=\|سوره=بقره\|آیه= ۲۸۶}}		* احکام الهی فراتر از توان بشر نیست: {{قرآن\|لا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا\|ترجمه=\|سوره=بقره\|آیه= ۲۸۶}}
	* در دین حرج و تنگی قرار داده نشده است: در قرآن به صراحت بیان شده است که در دین حرج و سختی‌ای وجود ندارد:{{قرآن\|وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ\|ترجمه=و در دین (اسلام) کار سنگین و سختی بر شما قرار ندارد\|سوره=حج\|آیه=۷۸}} و نیز آیه ۶ مائده. در جایی دیگر پس از ذکر احکام روزه، می‌فرماید خداوند برای شما آسانی را اراده کرده است و سختی را برای شما نمی‌خواهد.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۵.</ref> خداوند تکلیفی بیش از حد توان برای بندگان نمی‌کند.<ref> سوره بقره، آیه ۱۵۲ و آیه ۲۳۳. سوره انعام، آیه ۴۲.</ref> آیاتی هم وجود دارد که درباره آسان‌گیری‌هایی درباره مریض، مسافر، زن باردار و حائض، سال‌خوردگان و کسانی که زیاد عطش می‌کنند، سخن گفته است.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۳ تا ۱۸۵.</ref>		* در دین حرج و تنگی قرار داده نشده است: در قرآن به صراحت بیان شده است که در دین حرج و سختی‌ای وجود ندارد:{{قرآن\|وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ\|ترجمه=و در دین (اسلام) کار سنگین و سختی بر شما قرار ندارد\|سوره=حج\|آیه=۷۸}} و نیز آیه ۶ مائده. در جایی دیگر پس از ذکر احکام روزه، می‌فرماید خداوند برای شما آسانی را اراده کرده است و سختی را برای شما نمی‌خواهد.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۵.</ref> خداوند تکلیفی بیش از حد توان برای بندگان نمی‌کند.<ref> سوره بقره، آیه ۱۵۲ و آیه ۲۳۳. سوره انعام، آیه ۴۲.</ref> آیاتی هم وجود دارد که درباره آسان‌گیری‌هایی درباره مریض، مسافر، زن باردار و حائض، سال‌خوردگان و کسانی که زیاد عطش می‌کنند، سخن گفته است.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۳ تا ۱۸۵.</ref>

	این بدان معناست که دسترسی به احکام و عمل به آنها آسان است، نه اینکه خود احکام تفصیل و جزئیات نداشته ~~باشند~~.		این بدان معناست که دسترسی به احکام و عمل به آنها آسان است، نه اینکه خود احکام تفصیل و جزئیات نداشته باشد. <ref> {{پک\|1=رضا‏\|2= 1414\|ک= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار‏\|ص=418\|ج=6}}</ref>
			<ref> {{پک\|1= ملكى ميانجى‏\|2= 1400\|ک= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام ‏\|ص=188\|ج=}}</ref>


	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= الامالی \|سال=1414\|پیوند=\|نام= محمد بن الحسن \|نام خانوادگی=طوسی\|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الثقافه للطباعه والنشر والتوزيع \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= الامالی \|سال=1414\|پیوند=\|نام= محمد بن الحسن \|نام خانوادگی=طوسی\|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الثقافه للطباعه والنشر والتوزيع \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= مسند أحمد \|سال=\|پیوند=\|نام=احمد\|نام خانوادگی= ابن حنبل \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار صادر \|مکان=بیروت\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= مسند أحمد \|سال=\|پیوند=\|نام=احمد\|نام خانوادگی= ابن حنبل \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار صادر \|مکان=بیروت\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= دعائم الإسلام \|سال=1385\|پیوند=\|نام= نعمان بن محمد \|نام خانوادگی= ابن حيون مغربی\|پیوند نویسنده=\|ناشر= مؤسسة آل البيت عليهم السلام \|مکان= قم \|کوشش=\|مترجم=}}
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= قاموس قرآن \|سال=1371\|پیوند=\|نام= على‏اكبر \|نام خانوادگی= قرشى بنابى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الكتب الإسلاميه \|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= قاموس قرآن \|سال=1371\|پیوند=\|نام= على‏اكبر \|نام خانوادگی= قرشى بنابى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الكتب الإسلاميه \|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= معجم مقاييس اللغه \|سال=1404\|پیوند=\|نام= أحمد بن فارس \|نام خانوادگی= ابن فارس \|پیوند نویسنده=\|ناشر= مکتب الاعلام الاسلامی \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= معجم مقاييس اللغه \|سال=1404\|پیوند=\|نام= أحمد بن فارس \|نام خانوادگی= ابن فارس \|پیوند نویسنده=\|ناشر= مکتب الاعلام الاسلامی \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= النهايه في غريب الحديث و الأثر \|سال=1367\|پیوند=\|نام= مبارك بن محمد \|نام خانوادگی= ابن اثير جزري \|پیوند نویسنده=\|ناشر= موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان \|مکان= قم\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= النهايه في غريب الحديث و الأثر \|سال=1367\|پیوند=\|نام= مبارك بن محمد \|نام خانوادگی= ابن اثير جزري \|پیوند نویسنده=\|ناشر= موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان \|مکان= قم\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= المحاسن\|سال=1371\|پیوند=\|نام= احمد بن محمد بن خالد \|نام خانوادگی= برقى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الكتب الإسلامية\|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= الأمالي\|سال=\|پیوند=\|نام= محمد بن على \|نام خانوادگی= ابن بابويه \|پیوند نویسنده=\|ناشر= کتابچی \|مکان= تهران\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار\|سال=1414\|پیوند=\|نام=محمد رشید\|نام خانوادگی=رضا\|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار المعرفة \|مکان=بیروت\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام \|سال=1400\|پیوند=\|نام= محمدباقر \|نام خانوادگی= ملكى ميانجى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= مؤسسة الوفاء \|مکان= بيروت \|کوشش=\|مترجم=}}


	{{شاخه		{{شاخه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۹
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	این حدیث با عبارت‌های دیگری نیز در کتب شیعه و اهل سنت آمده است:		این حدیث با عبارت‌های دیگری نیز در کتب شیعه و اهل سنت آمده است:
	* {{متن عربی\|وبعثت بالحنيفيه السمحه}}<ref> {{پک\|1=طوسی‏\|2= 1414\|ک=الامالی‏\|ص=528\|ج=}}</ref>		* {{متن عربی\|وبعثت بالحنيفيه السمحه\|ترجمه= با آیین حنیف بردبار(مدارجو) مبعوث شده‌ام.}}<ref> {{پک\|1=طوسی‏\|2= 1414\|ک=الامالی‏\|ص=528\|ج=}}</ref>
	* {{متن عربی\|ولكني بعثت بالحنيفيه السمحه}}<ref> {{پک\|1=ابن حنبل‏\|2= \|ک= مسند أحمد ‏\|ص=266\|ج=5}}</ref>		* {{متن عربی\|ولكني بعثت بالحنيفيه السمحه\|ترجمه= و لکن من با آیین حنیف بردبار(مدارجو) مبعوث شده‌ام.}}<ref> {{پک\|1=ابن حنبل‏\|2= \|ک= مسند أحمد ‏\|ص=266\|ج=5}}</ref>
	* {{متن عربی\|إنما بعثت بالحنيفيه السمحه}}<ref> {{پک\|1=هیثمی‏\|2= 1408\|ک= مجمع الزوائد و منبع الفوائد ‏\|ص=260\|ج=2}}</ref>		* {{متن عربی\|إنما بعثت بالحنيفيه السمحه\|ترجمه= همانا من با آیین حنیف بردبار(مدارجو) مبعوث شده‌ام.}}<ref> {{پک\|1=هیثمی‏\|2= 1408\|ک= مجمع الزوائد و منبع الفوائد ‏\|ص=260\|ج=2}}</ref>
			* {{متن عربی\|خداوند به حضرت محمد با آیین حنیف آسان‌گیر عطا کرده است.}} <ref> {{پک\|1=برقی‏\|2= 1371\|ک=المحاسن‏\|ص=\|287ج=1}}</ref> <ref> {{پک\|1=کلینی‏\|2= 1407\|ک=الکافی‏\|ص=17\|ج=2}}</ref>

	== تبیین معنای «سهله و سمحه» بودن شریعت ==		== تبیین معنای «سهله و سمحه» بودن شریعت ==
خط ۲۶:		خط ۲۷:
	<ref> {{پک\|1= ابن فارس ‏\|2= 1404\|ک= معجم مقاييس اللغه ‏\|ص=99\|ج=3}}</ref>		<ref> {{پک\|1= ابن فارس ‏\|2= 1404\|ک= معجم مقاييس اللغه ‏\|ص=99\|ج=3}}</ref>
	<ref> {{پک\|1= ابن اثير جزري ‏\|2= 1367\|ک= النهايه في غريب الحديث و الأثر ‏\|ص=398\|ج=2}}</ref>		<ref> {{پک\|1= ابن اثير جزري ‏\|2= 1367\|ک= النهايه في غريب الحديث و الأثر ‏\|ص=398\|ج=2}}</ref>
	مقصود از «سهل و آسان» بودن دین، سهولت در اصول و مقاصد است، نه اینکه فروعات و جزئیات احکام الهی مفصل بحث نشده باشد~~. به دیگر سخن~~:		مقصود از «سهل و آسان» بودن دین، سهولت در اصول و مقاصد است، نه اینکه فروعات و جزئیات احکام الهی مفصل بحث نشده باشد:
	* دین اسلام سخت‌گیری و رهبانیت را برنمی‌تابد:		* دین اسلام سخت‌گیری و رهبانیت را برنمی‌تابد: رسول خدا(ص) مسلمانان را از رهبانیت نهی کرده و فرمود: {{متن عربی\|لَا رَهْبَانِيَّةَ فِي الْإِسْلَامِ\|ترجمه= در اسلام رهبانیت وجود ندارد}}<ref> {{پک\|1= ابن حيون مغربی‏\|2= 1385\|ک= دعائم الإسلام ‏\|ص=193\|ج=2}}</ref> در نگاه رسول خدا(ص)، رهبانیت امت اسلامی، جهاد در راه خداست: {{متن عربی\|إِنَّمَا رَهْبَانِيَّةُ أُمَّتِي الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّه‏}}<ref> {{پک\|1=ابن بابویه‏\|2= 1376\|ک= الامالی‏\|ص=66\|ج=}}</ref>
	* احکام الهی فراتر از توان بشر نیست: {{قرآن\|لا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا\|ترجمه=\|سوره=بقره\|آیه= ۲۸۶}}		* احکام الهی فراتر از توان بشر نیست: {{قرآن\|لا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا\|ترجمه=\|سوره=بقره\|آیه= ۲۸۶}}
	* در دین حرج و تنگی قرار داده نشده است: در قرآن به صراحت بیان شده است که در دین حرج و سختی‌ای وجود ندارد:{{قرآن\|وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ\|ترجمه=و در دین (اسلام) کار سنگین و سختی بر شما قرار ندارد\|سوره=حج\|آیه=۷۸}} و نیز آیه ۶ مائده. در جایی دیگر پس از ذکر احکام روزه، می‌فرماید خداوند برای شما آسانی را اراده کرده است و سختی را برای شما نمی‌خواهد.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۵.</ref> خداوند تکلیفی بیش از حد توان برای بندگان نمی‌کند.<ref> سوره بقره، آیه ۱۵۲ و آیه ۲۳۳. سوره انعام، آیه ۴۲.</ref> آیاتی هم وجود دارد که درباره آسان‌گیری‌هایی درباره مریض، مسافر، زن باردار و حائض، سال‌خوردگان و کسانی که زیاد عطش می‌کنند، سخن گفته است.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۳ تا ۱۸۵.</ref>		* در دین حرج و تنگی قرار داده نشده است: در قرآن به صراحت بیان شده است که در دین حرج و سختی‌ای وجود ندارد:{{قرآن\|وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ\|ترجمه=و در دین (اسلام) کار سنگین و سختی بر شما قرار ندارد\|سوره=حج\|آیه=۷۸}} و نیز آیه ۶ مائده. در جایی دیگر پس از ذکر احکام روزه، می‌فرماید خداوند برای شما آسانی را اراده کرده است و سختی را برای شما نمی‌خواهد.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۵.</ref> خداوند تکلیفی بیش از حد توان برای بندگان نمی‌کند.<ref> سوره بقره، آیه ۱۵۲ و آیه ۲۳۳. سوره انعام، آیه ۴۲.</ref> آیاتی هم وجود دارد که درباره آسان‌گیری‌هایی درباره مریض، مسافر، زن باردار و حائض، سال‌خوردگان و کسانی که زیاد عطش می‌کنند، سخن گفته است.<ref>سوره بقره، آیه ۱۸۳ تا ۱۸۵.</ref>

	این بدان معناست که دسترسی به احکام و عمل به آنها آسان است، نه اینکه خود احکام تفصیل و جزئیات نداشته ~~باشند~~.		این بدان معناست که دسترسی به احکام و عمل به آنها آسان است، نه اینکه خود احکام تفصیل و جزئیات نداشته باشد. <ref> {{پک\|1=رضا‏\|2= 1414\|ک= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار‏\|ص=418\|ج=6}}</ref>
			<ref> {{پک\|1= ملكى ميانجى‏\|2= 1400\|ک= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام ‏\|ص=188\|ج=}}</ref>


	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= الامالی \|سال=1414\|پیوند=\|نام= محمد بن الحسن \|نام خانوادگی=طوسی\|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الثقافه للطباعه والنشر والتوزيع \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= الامالی \|سال=1414\|پیوند=\|نام= محمد بن الحسن \|نام خانوادگی=طوسی\|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الثقافه للطباعه والنشر والتوزيع \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= مسند أحمد \|سال=\|پیوند=\|نام=احمد\|نام خانوادگی= ابن حنبل \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار صادر \|مکان=بیروت\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= مسند أحمد \|سال=\|پیوند=\|نام=احمد\|نام خانوادگی= ابن حنبل \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار صادر \|مکان=بیروت\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= دعائم الإسلام \|سال=1385\|پیوند=\|نام= نعمان بن محمد \|نام خانوادگی= ابن حيون مغربی\|پیوند نویسنده=\|ناشر= مؤسسة آل البيت عليهم السلام \|مکان= قم \|کوشش=\|مترجم=}}
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= قاموس قرآن \|سال=1371\|پیوند=\|نام= على‏اكبر \|نام خانوادگی= قرشى بنابى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الكتب الإسلاميه \|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= قاموس قرآن \|سال=1371\|پیوند=\|نام= على‏اكبر \|نام خانوادگی= قرشى بنابى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الكتب الإسلاميه \|مکان=تهران\|کوشش=\|مترجم=}}
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= معجم مقاييس اللغه \|سال=1404\|پیوند=\|نام= أحمد بن فارس \|نام خانوادگی= ابن فارس \|پیوند نویسنده=\|ناشر= مکتب الاعلام الاسلامی \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= معجم مقاييس اللغه \|سال=1404\|پیوند=\|نام= أحمد بن فارس \|نام خانوادگی= ابن فارس \|پیوند نویسنده=\|ناشر= مکتب الاعلام الاسلامی \|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}
	*{{یادکرد کتاب\|عنوان= النهايه في غريب الحديث و الأثر \|سال=1367\|پیوند=\|نام= مبارك بن محمد \|نام خانوادگی= ابن اثير جزري \|پیوند نویسنده=\|ناشر= موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان \|مکان= قم\|کوشش=\|مترجم=}}		*{{یادکرد کتاب\|عنوان= النهايه في غريب الحديث و الأثر \|سال=1367\|پیوند=\|نام= مبارك بن محمد \|نام خانوادگی= ابن اثير جزري \|پیوند نویسنده=\|ناشر= موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان \|مکان= قم\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= المحاسن\|سال=1371\|پیوند=\|نام= احمد بن محمد بن خالد \|نام خانوادگی= برقى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار الكتب الإسلامية\|مکان=قم\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= الأمالي\|سال=\|پیوند=\|نام= محمد بن على \|نام خانوادگی= ابن بابويه \|پیوند نویسنده=\|ناشر= کتابچی \|مکان= تهران\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار\|سال=1414\|پیوند=\|نام=محمد رشید\|نام خانوادگی=رضا\|پیوند نویسنده=\|ناشر= دار المعرفة \|مکان=بیروت\|کوشش=\|مترجم=}}
			*{{یادکرد کتاب\|عنوان= بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام \|سال=1400\|پیوند=\|نام= محمدباقر \|نام خانوادگی= ملكى ميانجى \|پیوند نویسنده=\|ناشر= مؤسسة الوفاء \|مکان= بيروت \|کوشش=\|مترجم=}}


	{{شاخه		{{شاخه