جایگاه علامه مجلسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazarzadeh: جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

2026-05-11T20:07:14Z

جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

Aliazad در ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۵

2025-10-22T20:35:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۵
خط ۱۰۲:		خط ۱۰۲:
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}
			{{#seo:
			\|title=جایگاه علامه مجلسی - محمدباقر مجلسی - ویکی پاسخ
			\|title_mode=Replaced Title
			\|keywords=علامه مجلسی
			\|description=جایگاه علامه مجلسی در میان علمای شیعه بسیار والا است. او با نگارش بحارالانوار و آثار متعدد، نقشی بزرگ در حفظ و گسترش معارف اسلامی و روایی ایفا کرده است.
			}}

Aliazad در ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۲

2025-10-22T20:32:06Z

نمایش تغییرات

Nazarzadeh: جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

2024-09-29T07:33:32Z

جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۳
خط ۹۵:		خط ۹۵:
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| بازبینی نویسنده =		\| بازبینی نویسنده =
	\| ~~بازبینی~~ =شد		\| ارزیابی کمی =شد
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =ج		\| اولویت =ج

Shamloo: /* انتقادات و اتهامات */

2023-09-28T07:56:23Z

انتقادات و اتهامات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۶
خط ۶۹:		خط ۶۹:

	== انتقادات و اتهامات ==		== انتقادات و اتهامات ==
	نقدهای وارد شده بر آثار علمی علامه مجلسی عموماً بر نوع نگاه او به روایات و نحوه گزینش و تفسیر آنها بر می‌گردد. این نقدها بیشتر متوجه مهم‌ترین کتاب او بحارالانوار بوده است.<ref>برای نمونه‌ای از این نقدها ن. ک: سید جلال‌الدین آشتیانی، شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم، انتشارات امیرکبیر، ص ۹۲۸؛ نیز: سید محمدحسین طباطبایی، مجموعه رسائل، قم، بوستان کتاب، ج۳، ص ۲۱–۷۹.</ref> برخی روشنفکران دورهٔ [[مشروطه]] و عده‌ای از [[مستشرقان]] نقدهایی بر فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی مجلسی ذکر کرده‌اند؛ [[سر جان ملکم]] (۱۷۶۹ – ۱۸۳۳م)، دیپلمات و نویسندهٔ انگلیسی، در کتاب خود دربارهٔ تاریخ ایرانْ علامه مجلسی را متهم به آزار و تعقیب دگراندیشان دینی، از جمله [[صوفیان]]، و پیروان سایر ادیان می‌کند.<ref>سر جان ملکم، تاریخ کامل ایران، ترجمه میرزا اسماعیل حیرت، تهران، انتشارات افسون، ج ۱، ص ۴۰۱–۴۰۲.</ref> میزرا آقاخان کرمانی، از روشنفکران سکولار دورهٔ مشروطه، علامه مجلسی را به دستیاری حکام ظالم صفوی، از طریق جعل و انتشار مطالب دینی کذب و خرافه‌آمیز به نفع آنان، متهم می‌کند.<ref>میرزا آقاخان کرمانی، سه مکتوب، به‌کوشش و ویرایش بهرام چوبینه، اسن آلمان، انتشارات کتاب نیما، ص ۲۰۵.</ref> [[ادوارد براون]] (۱۸۶۲–۱۹۲۶م)، مستشرق مشهور انگلیسی، نیز در کتاب تاریخ ادبیات خود مجلسی را متهم به بی‌رحمی و تعصب دینی در ماجرای تعقیب و قتل صوفیان می‌کند.<ref>ادوارد براون، تاریخ ادبیات ایران، ترجمه غلامرضا رشید یاسمی، تهران، انتشارات مروارید، ج ۴، ص ۱۱۵.</ref> اتهام آزار اقلیت‌های دینی و دگراندیشان مذهبی از سوی مستشرقان دیگری نیز به علامه مجلسی وارد شده است. لارنس لکهارت،<ref>لارنس لکهارت، انقراض سلسله صفویه، ترجمه اسماعیل دولتشاهی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ص ۶۲–۶۴.</ref> رُهِر بُرن،<ref>رُهر بُرن، نظام ایالات در دوره صفویه، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص ۵۷–۵۸</ref> [[کامل مصطفی الشیبی]]<ref>کامل مصطفی الشیبی، تشیع و تصوف، ترجمه علیرضا ذکاوتی قراگوزلو، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۳۹۹–۴۰۰.</ref> و [[رودی مته]]<ref>رودی مته، زوال صفویه و سقوط اصفهان، ترجمه مانی صالحی علامه، تهران، انتشارات نامک، ص ۳۱۱.</ref> از جمله این افراد به‌شمار می‌روند. ~~[[پرونده:کتاب علامه مجلسی نوشته حسن طارمی.jpg\|بندانگشتی\|کتاب علامه مجلسی نوشته حسن طارمی\|304x304پیکسل]]~~عده‌ای از محققان از جمله علی دوانی،<ref>علی دوانی، علامه مجلسی بزرگمرد علم و دین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۴۸۹–۵۱۹.</ref> [[رسول جعفریان]]،<ref>رسول جعفریان، صفویه در عرصه دین فرهنگ و سیاست، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ج ۲، ص ۵۸۶–۵۹۳.</ref> [[حامد الگار]]<ref>حامد الگار، «علامه مجلسی از دیدگاه خاورشناسان»، کتاب ماه دین، ش ۳۴، ص ۶۶–۷۰.</ref> و سید ابراهیم سیدعلوی<ref>سید ابراهیم سیدعلوی، «مجلسی از دیدگاه مستشرقان و ایرانشناسان»، کیهان اندیشه، ش ۳۱، ص ۷۴–۸۶</ref> برخی از این اتهامات به علامه مجلسی را رد کرده و به دفاع از او پرداخته‌اند. از نظر آنان برخی از این اتهامات از نظر تاریخی کذب است و برخی دیگر با تفسیری نادرست ارائه شده است.		[[پرونده:کتاب علامه مجلسی نوشته حسن طارمی.jpg\|بندانگشتی\|کتاب علامه مجلسی نوشته حسن طارمی\|304x304پیکسل]]
			نقدهای وارد شده بر آثار علمی علامه مجلسی عموماً بر نوع نگاه او به روایات و نحوه گزینش و تفسیر آنها بر می‌گردد. این نقدها بیشتر متوجه مهم‌ترین کتاب او بحارالانوار بوده است.<ref>برای نمونه‌ای از این نقدها ن. ک: سید جلال‌الدین آشتیانی، شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم، انتشارات امیرکبیر، ص ۹۲۸؛ نیز: سید محمدحسین طباطبایی، مجموعه رسائل، قم، بوستان کتاب، ج۳، ص ۲۱–۷۹.</ref> برخی روشنفکران دورهٔ [[مشروطه]] و عده‌ای از [[مستشرقان]] نقدهایی بر فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی مجلسی ذکر کرده‌اند؛ [[سر جان ملکم]] (۱۷۶۹ – ۱۸۳۳م)، دیپلمات و نویسندهٔ انگلیسی، در کتاب خود دربارهٔ تاریخ ایرانْ علامه مجلسی را متهم به آزار و تعقیب دگراندیشان دینی، از جمله [[صوفیان]]، و پیروان سایر ادیان می‌کند.<ref>سر جان ملکم، تاریخ کامل ایران، ترجمه میرزا اسماعیل حیرت، تهران، انتشارات افسون، ج ۱، ص ۴۰۱–۴۰۲.</ref> میزرا آقاخان کرمانی، از روشنفکران سکولار دورهٔ مشروطه، علامه مجلسی را به دستیاری حکام ظالم صفوی، از طریق جعل و انتشار مطالب دینی کذب و خرافه‌آمیز به نفع آنان، متهم می‌کند.<ref>میرزا آقاخان کرمانی، سه مکتوب، به‌کوشش و ویرایش بهرام چوبینه، اسن آلمان، انتشارات کتاب نیما، ص ۲۰۵.</ref> [[ادوارد براون]] (۱۸۶۲–۱۹۲۶م)، مستشرق مشهور انگلیسی، نیز در کتاب تاریخ ادبیات خود مجلسی را متهم به بی‌رحمی و تعصب دینی در ماجرای تعقیب و قتل صوفیان می‌کند.<ref>ادوارد براون، تاریخ ادبیات ایران، ترجمه غلامرضا رشید یاسمی، تهران، انتشارات مروارید، ج ۴، ص ۱۱۵.</ref> اتهام آزار اقلیت‌های دینی و دگراندیشان مذهبی از سوی مستشرقان دیگری نیز به علامه مجلسی وارد شده است. لارنس لکهارت،<ref>لارنس لکهارت، انقراض سلسله صفویه، ترجمه اسماعیل دولتشاهی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ص ۶۲–۶۴.</ref> رُهِر بُرن،<ref>رُهر بُرن، نظام ایالات در دوره صفویه، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص ۵۷–۵۸</ref> [[کامل مصطفی الشیبی]]<ref>کامل مصطفی الشیبی، تشیع و تصوف، ترجمه علیرضا ذکاوتی قراگوزلو، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۳۹۹–۴۰۰.</ref> و [[رودی مته]]<ref>رودی مته، زوال صفویه و سقوط اصفهان، ترجمه مانی صالحی علامه، تهران، انتشارات نامک، ص ۳۱۱.</ref> از جمله این افراد به‌شمار می‌روند. عده‌ای از محققان از جمله علی دوانی،<ref>علی دوانی، علامه مجلسی بزرگمرد علم و دین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۴۸۹–۵۱۹.</ref> [[رسول جعفریان]]،<ref>رسول جعفریان، صفویه در عرصه دین فرهنگ و سیاست، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ج ۲، ص ۵۸۶–۵۹۳.</ref> [[حامد الگار]]<ref>حامد الگار، «علامه مجلسی از دیدگاه خاورشناسان»، کتاب ماه دین، ش ۳۴، ص ۶۶–۷۰.</ref> و سید ابراهیم سیدعلوی<ref>سید ابراهیم سیدعلوی، «مجلسی از دیدگاه مستشرقان و ایرانشناسان»، کیهان اندیشه، ش ۳۱، ص ۷۴–۸۶</ref> برخی از این اتهامات به علامه مجلسی را رد کرده و به دفاع از او پرداخته‌اند. از نظر آنان برخی از این اتهامات از نظر تاریخی کذب است و برخی دیگر با تفسیری نادرست ارائه شده است.

	== مطالعه بیشتر ==		== مطالعه بیشتر ==

Shamloo در ‏۲۸ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۵۵

2023-09-28T07:55:06Z

@@ خط ۳: / خط ۳: @@
 علامه مجلسی در میان شیعیان چه جایگاهی دارد؟
 {{پایان سوال}}
 {{درگاه|حوزه و روحانیت}}
 {{پاسخ}}'''محمدباقر مجلسی'''(۱۰۳۷ق-۱۱۱۰ق) معروف به '''علامه مجلسی''' از بزرگ‌ترین عالمان [[شیعه]] و دارای جایگاه علمی و دینی مهم در تاریخ تشیع.
@@ خط ۹: / خط ۳۱: @@
 علامه مجلسی به دلیل جایگاه علمی و دینی‌اش، شأن والای اجتماعی و سیاسی فراوانی یافت. او از سوی [[صفویه|حاکمان صفوی]]، که برای اولین بار تشیع را مذهب رسمی و مبنای دینی حکومت خود قرار داده بودند، به سمت شیخ الاسلامی، که از سمت‌های بالای دینی و اجتماعی به‌شمار می‌رفت، منصوب شد. برخی از فعالیت‌های مجلسی در دوران تصدی مقام شیخ الاسلامی مورد نقد بعضی از مستشرقان قرار گرفته و اتهاماتی به او وارد شده است. عده‌ای از محققان به این اتهامات و نقدها پاسخ داده‌اند.
-[[پرونده:نقاشی از علامه مجلسی اثر آقا نجف نقاش معاصر مجلسی.jpg|بندانگشتی|نگاره‌ای از علامه مجلسی اثر آقا نجف نقاش معاصر مجلسی|261x261پیکسل]]
 == زندگی‌نامه ==

A.rezapour در ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۳۷

2023-09-18T07:37:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۹:		خط ۹:

	علامه مجلسی به دلیل جایگاه علمی و دینی‌اش، شأن والای اجتماعی و سیاسی فراوانی یافت. او از سوی [[صفویه\|حاکمان صفوی]]، که برای اولین بار تشیع را مذهب رسمی و مبنای دینی حکومت خود قرار داده بودند، به سمت شیخ الاسلامی، که از سمت‌های بالای دینی و اجتماعی به‌شمار می‌رفت، منصوب شد. برخی از فعالیت‌های مجلسی در دوران تصدی مقام شیخ الاسلامی مورد نقد بعضی از مستشرقان قرار گرفته و اتهاماتی به او وارد شده است. عده‌ای از محققان به این اتهامات و نقدها پاسخ داده‌اند.		علامه مجلسی به دلیل جایگاه علمی و دینی‌اش، شأن والای اجتماعی و سیاسی فراوانی یافت. او از سوی [[صفویه\|حاکمان صفوی]]، که برای اولین بار تشیع را مذهب رسمی و مبنای دینی حکومت خود قرار داده بودند، به سمت شیخ الاسلامی، که از سمت‌های بالای دینی و اجتماعی به‌شمار می‌رفت، منصوب شد. برخی از فعالیت‌های مجلسی در دوران تصدی مقام شیخ الاسلامی مورد نقد بعضی از مستشرقان قرار گرفته و اتهاماتی به او وارد شده است. عده‌ای از محققان به این اتهامات و نقدها پاسخ داده‌اند.
	[[پرونده:نقاشی از علامه مجلسی اثر آقا نجف نقاش معاصر مجلسی.jpg\|بندانگشتی\|نگاره‌ای از علامه مجلسی اثر آقا نجف نقاش معاصر مجلسی]]		[[پرونده:نقاشی از علامه مجلسی اثر آقا نجف نقاش معاصر مجلسی.jpg\|بندانگشتی\|نگاره‌ای از علامه مجلسی اثر آقا نجف نقاش معاصر مجلسی\|261x261پیکسل]]

	== زندگی‌نامه ==		== زندگی‌نامه ==

A.rezapour: /* زندگی‌نامه */

2023-05-23T06:15:00Z

زندگی‌نامه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۵
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	محمدباقر مجلسی در سال ۱۰۳۷ قمری در شهر اصفهان به‌دنیا آمد.<ref>سید عبدالحسین حسینی خاتون‌آبادی، وقایع السنین و الاعوام، تهران، انتشارات کتابفروشی اسلامیه، ص ۵۰۸.</ref> پدر او [[محمدتقی مجلسی]] از دانشمندان مشهور زمان خود بود. به جز پدر، جد پدری و جد مادری و خواهر مجلسی هم اهل علم بودند.<ref name=":0">علی دوانی، علامه مجلسی بزرگمرد علم و دین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۱۳–۲۴.</ref> این خاندان نَسَب خود را به [[ابونعیم اصفهانی]]، محدث مشهور قرن پنجم قمری، می‌رساندند.<ref name=":0"/> مجلسی تحصیلات خود را تا بیست و پنج سالگی به‌پایان رساند و پس از آن به تألیف آثار علمی و تدریس پرداخت.<ref>حسن طارمی، علامه مجلسی، تهران، انتشارات طرح نو، ص ۱۱–۱۳.</ref>		محمدباقر مجلسی در سال ۱۰۳۷ قمری در شهر اصفهان به‌دنیا آمد.<ref>سید عبدالحسین حسینی خاتون‌آبادی، وقایع السنین و الاعوام، تهران، انتشارات کتابفروشی اسلامیه، ص ۵۰۸.</ref> پدر او [[محمدتقی مجلسی]] از دانشمندان مشهور زمان خود بود. به جز پدر، جد پدری و جد مادری و خواهر مجلسی هم اهل علم بودند.<ref name=":0">علی دوانی، علامه مجلسی بزرگمرد علم و دین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۱۳–۲۴.</ref> این خاندان نَسَب خود را به [[ابونعیم اصفهانی]]، محدث مشهور قرن پنجم قمری، می‌رساندند.<ref name=":0"/> مجلسی تحصیلات خود را تا بیست و پنج سالگی به‌پایان رساند و پس از آن به تألیف آثار علمی و تدریس پرداخت.<ref>حسن طارمی، علامه مجلسی، تهران، انتشارات طرح نو، ص ۱۱–۱۳.</ref>

	علامه مجلسی به همه علوم رایج زمان خود پرداخت و در آنها مهارت یافت. این مهارت بیشتر از مطالعه گسترده او به دست آمده بود.<ref>حسن طارمی، علامه مجلسی، تهران، انتشارات طرح نو، ص ۱۵–۱۶.</ref> مجلسی پس از چندی به این نتیجه رسید که علم حقیقی علمی است که از [[قرآن]] و اخبار اهل‌بیت(ع) گرفته شود. به همین دلیل، تلاش علمی خود را متمرکز بر روایات اهل بیت(ع) کرد که حاصل آن تألیف آثاری با محوریت روایات ائمه شیعه(ع) شد.<ref>محمدباقر المجلسی، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ج ۱، ص ۲–۳.</ref> مجلسی را جزو [[عالمان مشهور اخباری\|عالمان اخباری]] معتدل به‌شمار برده‌اند. رویکرد اخباری او را در میانه اخباری‌گری صرف و اجتهادمحوری محض به‌حساب آورده‌اند.<ref>ابراهیم بهشتی، اخباریگری تاریخ و عقاید، قم، انتشارات دارالحدیث، ص ۱۴۸.</ref>		علامه مجلسی به همه علوم رایج زمان خود پرداخت و در آنها مهارت یافت. این مهارت بیشتر از مطالعه گسترده او به دست آمده بود.<ref>حسن طارمی، علامه مجلسی، تهران، انتشارات طرح نو، ص ۱۵–۱۶.</ref> مجلسی پس از چندی به این نتیجه رسید که علم حقیقی علمی است که از [[قرآن]] و اخبار اهل‌بیت(ع) گرفته شود. به همین دلیل، تلاش علمی خود را متمرکز بر روایات اهل بیت(ع) کرد که حاصل آن تألیف آثاری با محوریت روایات ائمه شیعه(ع) شد.<ref>محمدباقر المجلسی، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ج ۱، ص ۲–۳.</ref> مجلسی را جزو [[عالمان مشهور اخباری\|عالمان اخباری]] معتدل به‌شمار برده‌اند. رویکرد اخباری او را در میانه [[اخباری‌گری]] صرف و اجتهادمحوری محض به‌حساب آورده‌اند.<ref>ابراهیم بهشتی، اخباریگری تاریخ و عقاید، قم، انتشارات دارالحدیث، ص ۱۴۸.</ref>

	دوران حیات علامه مجلسی مصادف با دوران زوال حکومت [[صفویان]] پس از [[شاه عباس اول صفوی]] است. او در سال آخر حکومت شاه عباس به‌دنیا آمد و دوران حکومت چهار شاه پس از شاه عباس را درک کرد. وفات علامه مجلسی در شب بیست و هفتم رمضان سال ۱۱۱۰ قمری رخ داد. او در هنگام مرگ ۷۳ داشت. مدفن علامه مجلسی در کنار پدرش در مدخل [[مسجد جامع اصفهان]] است که اینک به صورت زیارتگاهی درآمده است.<ref>علی دوانی، علامه مجلسی بزرگمرد علم و دین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۴۷۵–۴۸۳.</ref>		دوران حیات علامه مجلسی مصادف با دوران زوال حکومت [[صفویان]] پس از [[شاه عباس اول صفوی]] است. او در سال آخر حکومت شاه عباس به‌دنیا آمد و دوران حکومت چهار شاه پس از شاه عباس را درک کرد. وفات علامه مجلسی در شب بیست و هفتم رمضان سال ۱۱۱۰ قمری رخ داد. او در هنگام مرگ ۷۳ داشت. مدفن علامه مجلسی در کنار پدرش در مدخل [[مسجد جامع اصفهان]] است که اینک به صورت زیارتگاهی درآمده است.<ref>علی دوانی، علامه مجلسی بزرگمرد علم و دین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۴۷۵–۴۸۳.</ref>

Rezvani در ‏۶ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۰۴

2022-11-06T07:04:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۴
خط ۳:		خط ۳:
	علامه مجلسی در میان شیعیان چه جایگاهی دارد؟		علامه مجلسی در میان شیعیان چه جایگاهی دارد؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
			{{درگاه\|حوزه و روحانیت}}
	{{پاسخ}}'''محمدباقر مجلسی'''(۱۰۳۷ق-۱۱۱۰ق) معروف به '''علامه مجلسی''' از بزرگ‌ترین عالمان [[شیعه]] و دارای جایگاه علمی و دینی مهم در تاریخ تشیع.		{{پاسخ}}'''محمدباقر مجلسی'''(۱۰۳۷ق-۱۱۱۰ق) معروف به '''علامه مجلسی''' از بزرگ‌ترین عالمان [[شیعه]] و دارای جایگاه علمی و دینی مهم در تاریخ تشیع.

Shamloo در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۴:۵۶

2022-10-26T04:56:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۶
خط ۴۶:		خط ۴۶:

	== انتقادات و اتهامات ==		== انتقادات و اتهامات ==
	نقدهای وارد شده بر آثار علمی علامه مجلسی عموماً بر نوع نگاه او به روایات و نحوه گزینش و تفسیر آنها بر می‌گردد. این نقدها بیشتر متوجه مهم‌ترین کتاب او بحارالانوار بوده است.<ref>برای نمونه‌ای از این نقدها ن. ک: سید جلال‌الدین آشتیانی، شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم، انتشارات امیرکبیر، ص ۹۲۸؛ نیز: سید محمدحسین طباطبایی، مجموعه رسائل، قم، بوستان کتاب، ج۳، ص ۲۱–۷۹.</ref> برخی روشنفکران دورهٔ [[مشروطه]] و عده‌ای از [[مستشرقان]] نقدهایی بر فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی مجلسی ذکر کرده‌اند؛ [[سر جان ملکم]] (۱۷۶۹ – ۱۸۳۳م)، دیپلمات و ~~نویسنده~~ انگلیسی، در کتاب خود ~~درباره~~ تاریخ ایرانْ علامه مجلسی را متهم به آزار و تعقیب دگراندیشان دینی، از جمله [[صوفیان]]، و پیروان سایر ادیان می‌کند.<ref>سر جان ملکم، تاریخ کامل ایران، ترجمه میرزا اسماعیل حیرت، تهران، انتشارات افسون، ج ۱، ص ۴۰۱–۴۰۲.</ref> [[ادوارد براون]] (۱۸۶۲–۱۹۲۶م)، مستشرق مشهور انگلیسی، نیز در کتاب تاریخ ادبیات خود مجلسی را متهم به بی‌رحمی و تعصب دینی در ماجرای تعقیب و قتل صوفیان می‌کند.<ref>ادوارد براون، تاریخ ادبیات ایران، ترجمه غلامرضا رشید یاسمی، تهران، انتشارات مروارید، ج ۴، ص ۱۱۵.</ref> اتهام آزار اقلیت‌های دینی و دگراندیشان مذهبی از سوی مستشرقان دیگری نیز به علامه مجلسی وارد شده است. لارنس لکهارت،<ref>لارنس لکهارت، انقراض سلسله صفویه، ترجمه اسماعیل دولتشاهی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ص ۶۲–۶۴.</ref> رُهِر بُرن،<ref>رُهر بُرن، نظام ایالات در دوره صفویه، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص ۵۷–۵۸</ref> [[کامل مصطفی الشیبی]]<ref>کامل مصطفی الشیبی، تشیع و تصوف، ترجمه علیرضا ذکاوتی قراگوزلو، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۳۹۹–۴۰۰.</ref> و [[رودی مته]]<ref>رودی مته، زوال صفویه و سقوط اصفهان، ترجمه مانی صالحی علامه، تهران، انتشارات نامک، ص ۳۱۱.</ref> از جمله این افراد به‌شمار می‌روند. [[پرونده:کتاب علامه مجلسی نوشته حسن طارمی.jpg\|بندانگشتی\|کتاب علامه مجلسی نوشته حسن طارمی\|304x304پیکسل]]عده‌ای از محققان از جمله علی دوانی،<ref>علی دوانی، علامه مجلسی بزرگمرد علم و دین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۴۸۹–۵۱۹.</ref> [[رسول جعفریان]]،<ref>رسول جعفریان، صفویه در عرصه دین فرهنگ و سیاست، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ج ۲، ص ۵۸۶–۵۹۳.</ref> [[حامد الگار]]<ref>حامد الگار، «علامه مجلسی از دیدگاه خاورشناسان»، کتاب ماه دین، ش ۳۴، ص ۶۶–۷۰.</ref> و سید ابراهیم سیدعلوی<ref>سید ابراهیم سیدعلوی، «مجلسی از دیدگاه مستشرقان و ایرانشناسان»، کیهان اندیشه، ش ۳۱، ص ۷۴–۸۶</ref> برخی از این اتهامات به علامه مجلسی را رد کرده و به دفاع از او پرداخته‌اند. از نظر آنان برخی از این اتهامات از نظر تاریخی کذب است و برخی دیگر با تفسیری نادرست ارائه شده است.		نقدهای وارد شده بر آثار علمی علامه مجلسی عموماً بر نوع نگاه او به روایات و نحوه گزینش و تفسیر آنها بر می‌گردد. این نقدها بیشتر متوجه مهم‌ترین کتاب او بحارالانوار بوده است.<ref>برای نمونه‌ای از این نقدها ن. ک: سید جلال‌الدین آشتیانی، شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم، انتشارات امیرکبیر، ص ۹۲۸؛ نیز: سید محمدحسین طباطبایی، مجموعه رسائل، قم، بوستان کتاب، ج۳، ص ۲۱–۷۹.</ref> برخی روشنفکران دورهٔ [[مشروطه]] و عده‌ای از [[مستشرقان]] نقدهایی بر فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی مجلسی ذکر کرده‌اند؛ [[سر جان ملکم]] (۱۷۶۹ – ۱۸۳۳م)، دیپلمات و نویسندهٔ انگلیسی، در کتاب خود دربارهٔ تاریخ ایرانْ علامه مجلسی را متهم به آزار و تعقیب دگراندیشان دینی، از جمله [[صوفیان]]، و پیروان سایر ادیان می‌کند.<ref>سر جان ملکم، تاریخ کامل ایران، ترجمه میرزا اسماعیل حیرت، تهران، انتشارات افسون، ج ۱، ص ۴۰۱–۴۰۲.</ref> میزرا آقاخان کرمانی، از روشنفکران سکولار دورهٔ مشروطه، علامه مجلسی را به دستیاری حکام ظالم صفوی، از طریق جعل و انتشار مطالب دینی کذب و خرافه‌آمیز به نفع آنان، متهم می‌کند.<ref>میرزا آقاخان کرمانی، سه مکتوب، به‌کوشش و ویرایش بهرام چوبینه، اسن آلمان، انتشارات کتاب نیما، ص ۲۰۵.</ref> [[ادوارد براون]] (۱۸۶۲–۱۹۲۶م)، مستشرق مشهور انگلیسی، نیز در کتاب تاریخ ادبیات خود مجلسی را متهم به بی‌رحمی و تعصب دینی در ماجرای تعقیب و قتل صوفیان می‌کند.<ref>ادوارد براون، تاریخ ادبیات ایران، ترجمه غلامرضا رشید یاسمی، تهران، انتشارات مروارید، ج ۴، ص ۱۱۵.</ref> اتهام آزار اقلیت‌های دینی و دگراندیشان مذهبی از سوی مستشرقان دیگری نیز به علامه مجلسی وارد شده است. لارنس لکهارت،<ref>لارنس لکهارت، انقراض سلسله صفویه، ترجمه اسماعیل دولتشاهی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ص ۶۲–۶۴.</ref> رُهِر بُرن،<ref>رُهر بُرن، نظام ایالات در دوره صفویه، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص ۵۷–۵۸</ref> [[کامل مصطفی الشیبی]]<ref>کامل مصطفی الشیبی، تشیع و تصوف، ترجمه علیرضا ذکاوتی قراگوزلو، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۳۹۹–۴۰۰.</ref> و [[رودی مته]]<ref>رودی مته، زوال صفویه و سقوط اصفهان، ترجمه مانی صالحی علامه، تهران، انتشارات نامک، ص ۳۱۱.</ref> از جمله این افراد به‌شمار می‌روند. [[پرونده:کتاب علامه مجلسی نوشته حسن طارمی.jpg\|بندانگشتی\|کتاب علامه مجلسی نوشته حسن طارمی\|304x304پیکسل]]عده‌ای از محققان از جمله علی دوانی،<ref>علی دوانی، علامه مجلسی بزرگمرد علم و دین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ص ۴۸۹–۵۱۹.</ref> [[رسول جعفریان]]،<ref>رسول جعفریان، صفویه در عرصه دین فرهنگ و سیاست، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ج ۲، ص ۵۸۶–۵۹۳.</ref> [[حامد الگار]]<ref>حامد الگار، «علامه مجلسی از دیدگاه خاورشناسان»، کتاب ماه دین، ش ۳۴، ص ۶۶–۷۰.</ref> و سید ابراهیم سیدعلوی<ref>سید ابراهیم سیدعلوی، «مجلسی از دیدگاه مستشرقان و ایرانشناسان»، کیهان اندیشه، ش ۳۱، ص ۷۴–۸۶</ref> برخی از این اتهامات به علامه مجلسی را رد کرده و به دفاع از او پرداخته‌اند. از نظر آنان برخی از این اتهامات از نظر تاریخی کذب است و برخی دیگر با تفسیری نادرست ارائه شده است.

	== مطالعه بیشتر ==		== مطالعه بیشتر ==