بصیرت در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Fabbasi: تکمیل اولیه مدخل

2024-12-28T10:42:08Z

تکمیل اولیه مدخل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۱۲
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ویرایش\|fabbasi}}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}بصیرت در قرآن به چه معناست؟ چه کاربردی دارد؟ عوامل و موانع بصیرت چیست{{پایان سوال}}		{{سوال}}بصیرت در قرآن به چه معناست؟ چه کاربردی دارد؟ عوامل و موانع بصیرت چیست{{پایان سوال}}

Fabbasi: /* بصیرت در قرآن */

2024-12-28T10:41:50Z

بصیرت در قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۱۱
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	# تبصره به معنای یادآور و بینش‌ده،<ref>سوره ق، آیه۸.</ref>		# تبصره به معنای یادآور و بینش‌ده،<ref>سوره ق، آیه۸.</ref>

	صورت فعلی این ماده نیز در قرآن، هم به صورت مجرد {{قرآن\|بصر}}<ref>سوه قصص، آیه۱۱. سوره ق، آیه۲۲.</ref> و هم مزید {{قرآن\|اَبصَرَ}}<ref>سوره انعام، آیه۱۰۴. سوره کهف، آیه۲۶.</ref> و {{قرآن\|~~یُبصِّرون~~}}<ref>سوره بقره، آیه۱۷. سوره اعراف، آیه۱۵۱ و آیه۱۹۸. سوره یونس، آیه۴۳. سوره هود، آیه۲۰. و ….</ref> به کار رفته‌است. گفته شده که گونه مجرد، بیشتر در مواردی به کار رفته که نگاه ظاهری با بینش باطنی‌همراه بوده است.<ref>فیروز آبادی، محمد بن یعقوب، بصائر ذوی التمیز فی لطائف الکتاب العزیز، قاهره مصر، المجلس الأعلی للشئون الإسلامیة - لجنة إحیاء التراث الإسلامی، ۱۴۱۶ق/ ۱۹۹۶م، ج۲، ص۲۲۲.</ref><ref>حسین بن محمد، راغب اصفهانی، مفردات فی الفاظ القرآن، تحقیق:صفوان عدنان داوودی، قم، طلیعة النور، چاپ دوم، ۱۴۲۷ق، ص۱۲۷.</ref>		صورت فعلی این ماده نیز در قرآن، هم به صورت مجرد {{قرآن\|بصر}}<ref>سوه قصص، آیه۱۱. سوره ق، آیه۲۲.</ref> و هم مزید {{قرآن\|اَبصَرَ}}<ref>سوره انعام، آیه۱۰۴. سوره کهف، آیه۲۶.</ref> و {{قرآن\|یُبصِرون}}<ref>سوره بقره، آیه۱۷. سوره اعراف، آیه۱۵۱ و آیه۱۹۸. سوره یونس، آیه۴۳. سوره هود، آیه۲۰. و ….</ref> به کار رفته‌است. گفته شده که گونه مجرد، بیشتر در مواردی به کار رفته که نگاه ظاهری با بینش باطنی‌همراه بوده است.<ref>فیروز آبادی، محمد بن یعقوب، بصائر ذوی التمیز فی لطائف الکتاب العزیز، قاهره مصر، المجلس الأعلی للشئون الإسلامیة - لجنة إحیاء التراث الإسلامی، ۱۴۱۶ق/ ۱۹۹۶م، ج۲، ص۲۲۲.</ref><ref>حسین بن محمد، راغب اصفهانی، مفردات فی الفاظ القرآن، تحقیق:صفوان عدنان داوودی، قم، طلیعة النور، چاپ دوم، ۱۴۲۷ق، ص۱۲۷.</ref>

	به‌طور کلی بصیرت و اِبصار به معنای بینایی است که گاه با چشم ظاهر، صورت می‌گیرد و جنبه حسی دارد و گاه با چشم درون و عقل و به معنای ادراکات عقلی و قلبی است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ نهم، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۵۵.</ref>		به‌طور کلی بصیرت و اِبصار به معنای بینایی است که گاه با چشم ظاهر، صورت می‌گیرد و جنبه حسی دارد و گاه با چشم درون و عقل و به معنای ادراکات عقلی و قلبی است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ نهم، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۵۵.</ref>

Fabbasi: /* بصیرت در قرآن */ اصلاح ارقام، ابرابزار

2024-12-28T10:41:19Z

بصیرت در قرآن: اصلاح ارقام، ابرابزار

Fabbasi: اصلاح ارقام

2024-12-28T10:34:24Z

اصلاح ارقام

نمایش تغییرات

Fabbasi: /* عوامل بصیرت */ اصلاح ارقام

2024-12-28T09:30:33Z

عوامل بصیرت: اصلاح ارقام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۰
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	# '''استعداد پذیرش:''' قرآن تصریح می‌کند کسانی که استعداد پذیرش هدایت را نداشته باشند، قابلیت بصیرت را ندارند: {{قرآن\|أَفَأَنتَ تَهْدِی اْلعُمْی وَلَوْ کاُنواْ لَا یُبصِرُون\| ترجمه=آیا تو نابینایان را- هرچند نبینند- هدایت توانی کرد؟!\|سوره= یونس\| آیه=٤٣}} به بیان دیگر، آیا با این اوضاع و احوال که اینان بوی از بصیرت به مشامشان نرسیده، تو می توانی این نابینایان را هدایت نمایی؟ !!		# '''استعداد پذیرش:''' قرآن تصریح می‌کند کسانی که استعداد پذیرش هدایت را نداشته باشند، قابلیت بصیرت را ندارند: {{قرآن\|أَفَأَنتَ تَهْدِی اْلعُمْی وَلَوْ کاُنواْ لَا یُبصِرُون\| ترجمه=آیا تو نابینایان را- هرچند نبینند- هدایت توانی کرد؟!\|سوره= یونس\| آیه=٤٣}} به بیان دیگر، آیا با این اوضاع و احوال که اینان بوی از بصیرت به مشامشان نرسیده، تو می توانی این نابینایان را هدایت نمایی؟ !!
	# '''اندیشه و تفکر در آیات آفاقی و انفسی{{یادداشت\|مراد از آيات آفاقى، آفرينش خورشيد، ماه و ستارگان با نظام دقيق حاکم بر آن‌ها، و نيز آفرينش انواع جانداران، گياهان، کوه‌ها و درياها با شگفتى‌هاى بي‌شمارش که هر يک، آيه و نشانه‌اى بر حقانيت، علم، حکمت و ساير اوصاف کمال خداوند است. «دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، فرهنگ نامه علوم قرآن، ص۱۹.»}}:'''خداوند در این مورد می‌فرماید: {{قرآن\|وَفِی اْلأَرْضِ آَیاتٌ لِّلْمُوقِنِینَ\|۲۰\|وَفِی أَنفُسِکُمْ أَفَلَا تبْصِرُون\|۲۱\|ترجمه= و در روی زمین برای اهل یقین، نشانه‌هایی متقاعد کننده است و در خود شما، پس آیا نمی بینید؟!\|سوره= ذاریات\| آیه=٢١-٢٠}} تدبر و تفکر و اندیشه در مورد جهان هستی، از جمله خود انسان، می تواند نشانه‌هایی باشد برای اینکه انسان، مقام یقین را درک کند. آیا انسان نمی خواهد به بصیرت دست یابد؟ آیا نمی خواهد به مقامات الهی برسد؟		# '''اندیشه و تفکر در آیات آفاقی و انفسی{{یادداشت\|مراد از آيات آفاقى، آفرينش خورشيد، ماه و ستارگان با نظام دقيق حاکم بر آن‌ها، و نيز آفرينش انواع جانداران، گياهان، کوه‌ها و درياها با شگفتى‌هاى بي‌شمارش که هر يک، آيه و نشانه‌اى بر حقانيت، علم، حکمت و ساير اوصاف کمال خداوند است. «دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، فرهنگ نامه علوم قرآن، ص۱۹.»}}:'''خداوند در این مورد می‌فرماید: {{قرآن\|وَفِی اْلأَرْضِ آَیاتٌ لِّلْمُوقِنِینَ\|۲۰\|وَفِی أَنفُسِکُمْ أَفَلَا تبْصِرُون\|۲۱\|ترجمه= و در روی زمین برای اهل یقین، نشانه‌هایی متقاعد کننده است و در خود شما، پس آیا نمی بینید؟!\|سوره= ذاریات\| آیه=٢١-٢٠}} تدبر و تفکر و اندیشه در مورد جهان هستی، از جمله خود انسان، می تواند نشانه‌هایی باشد برای اینکه انسان، مقام یقین را درک کند. آیا انسان نمی خواهد به بصیرت دست یابد؟ آیا نمی خواهد به مقامات الهی برسد؟
			# '''قرآن:''' قرآن مایه بصیرت و باز شدن چشم دل است:
			::* {{قرآن\|قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَىٰ إِلَيَّ مِنْ رَبِّي ۚ هَٰذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ\|ترجمه= بگو: من تنها از چیزی پیروی می‌کنم که بر من وحی می‌شود؛ این وسیله بینایی از طرف پروردگارتان، و مایه هدایت و رحمت است برای جمعیّتی که ایمان می‌آورند.\|سوره=اعراف\|آیه=۲۰۳}}
			::* {{قرآن\|(قَدْ جَاءكُم بَصَآئِرُ مِن رَّبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَا وَمَا أَنَاْ عَلَيْكُم بِحَفِيظٍ\| ترجمه=دلایل بصیرت آفرین از طرف پروردگارتان برای شما آمد؛ کسی که به وسیله آن، بصیرت و آگاهی یافت، به سود خود اوست؛ و کسی که از دیدن آن چشم پوشید، به زیان خودش می‌باشد؛ و من نگاهبان شما نیستم.\|سوره = انعام\|آیه= ۱۰۴}}
			::* {{قرآن\|هَٰذَا بَصَائِرُ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ\|ترجمه=این (قرآن و شریعت آسمانی) وسایل بینایی و مایه هدایت و رحمت است برای مردمی که (به آن) یقین دارند!\|سوره= جاثیه\|آیه=۲۰}}

	== موانع بصیرت ==		== موانع بصیرت ==

Fabbasi: اصلاح ارقام

2024-12-28T08:27:48Z

اصلاح ارقام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۷
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	== بصیرت در لغت==		== بصیرت در لغت==

	بصیرت در لغت از ماده «بصر» و جمع آن «بصائر» و به معنای «دلیل، حجت، برهان و بینایی دل» است. بصیرت را «شاهد و گواه» نیز معنی کرده اند.<ref>حسین بن محمد، راغب اصفهانی، مفردات فی الفاظ القرآن، ذیل «بصر».</ref> <ref>قاضی خان بدر محمد دهار، دستور الاخوان، ذیل «بصر»، چاپ سعید نجفی اسداللّهی، تهران ۱۳۴۹ـ۱۳۵۰ ش.</ref> <ref>لویس معلوف، ذیل «بصر»، المنجد: عربی ـ فارسی، ترجمه محمد بندر ریگی، تهران ۱۳۷۴ ش.</ref> <ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۷، ~~ص۱۱۷، چاپ مهدی مخزومی و ابراهیم سامرایی، قم ۱۴۱۰~~.</ref>		بصیرت در لغت از ماده «بصر» و جمع آن «بصائر» و به معنای «دلیل، حجت، برهان و بینایی دل» است. بصیرت را «شاهد و گواه» نیز معنی کرده اند.
			<ref>حسین بن محمد، راغب اصفهانی، مفردات فی الفاظ القرآن، ذیل «بصر».</ref>
			<ref>قاضی خان بدر محمد دهار، دستور الاخوان، ذیل «بصر»، چاپ سعید نجفی اسداللّهی، تهران ۱۳۴۹ـ۱۳۵۰ ش.</ref>
			<ref>لویس معلوف، ذیل «بصر»، المنجد: عربی ـ فارسی، ترجمه: محمد بندر ریگی، تهران ۱۳۷۴ ش.</ref>
			<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، بی‌جا، موسسه دار الهجره، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق، ج۷، ص۱۱۷.</ref>

	ابن فارس چند معنی برای بصیرت ذکر کرده است، از جمله «علم به یک چیز» و «برهان» که تمامی آن‌ها به معنای اصلی آن(وضوح و روشنی) باز می‌گردد.<ref>ابن فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ذیل «بصر»، چاپ عبدالسلام محمد هارون، قم ۱۴۰۴.</ref>		ابن فارس چند معنی برای بصیرت ذکر کرده است، از جمله «علم به یک چیز» و «برهان» که تمامی آن‌ها به معنای اصلی آن(وضوح و روشنی) باز می‌گردد.<ref>ابن فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ذیل «بصر»، چاپ عبدالسلام محمد هارون، قم ۱۴۰۴.</ref>

Fabbasi: /* عوامل بصیرت */

2024-12-28T08:07:54Z

عوامل بصیرت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۷
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	# '''ایمان:''' «هَذَاَ بصَآئِرُ مِن رَّبِّکُمْ وَ هُدًی وَ رَحْمَۀٌ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُون\| ترجمه=این [قرآن] دلایل روشن از سوی پروردگار شماست و برای گروهی که ایمان می آورند، سراسر هدایت و رحمت است.\|سوره =اعراف\| آیه=٢٠٣}}		# '''ایمان:''' «هَذَاَ بصَآئِرُ مِن رَّبِّکُمْ وَ هُدًی وَ رَحْمَۀٌ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُون\| ترجمه=این [قرآن] دلایل روشن از سوی پروردگار شماست و برای گروهی که ایمان می آورند، سراسر هدایت و رحمت است.\|سوره =اعراف\| آیه=٢٠٣}}
	# '''استعداد پذیرش:''' قرآن تصریح می‌کند کسانی که استعداد پذیرش هدایت را نداشته باشند، قابلیت بصیرت را ندارند: {{قرآن\|أَفَأَنتَ تَهْدِی اْلعُمْی وَلَوْ کاُنواْ لَا یُبصِرُون\| ترجمه=آیا تو نابینایان را- هرچند نبینند- هدایت توانی کرد؟!\|سوره= یونس\| آیه=٤٣}} به بیان دیگر، آیا با این اوضاع و احوال که اینان بوی از بصیرت به مشامشان نرسیده، تو می توانی این نابینایان را هدایت نمایی؟ !!		# '''استعداد پذیرش:''' قرآن تصریح می‌کند کسانی که استعداد پذیرش هدایت را نداشته باشند، قابلیت بصیرت را ندارند: {{قرآن\|أَفَأَنتَ تَهْدِی اْلعُمْی وَلَوْ کاُنواْ لَا یُبصِرُون\| ترجمه=آیا تو نابینایان را- هرچند نبینند- هدایت توانی کرد؟!\|سوره= یونس\| آیه=٤٣}} به بیان دیگر، آیا با این اوضاع و احوال که اینان بوی از بصیرت به مشامشان نرسیده، تو می توانی این نابینایان را هدایت نمایی؟ !!
	# '''اندیشه و تفکر در آیات آفاقی و انفسی{{یادداشت\|مراد از آيات آفاقى، آفرينش خورشيد، ماه و ستارگان با نظام دقيق حاکم بر آن‌ها، و نيز آفرينش انواع جانداران، گياهان، کوه‌ها و درياها با شگفتى‌هاى بي‌شمارش که هر يک، آيه و نشانه‌اى بر حقانيت، علم، حکمت و ساير اوصاف کمال خداوند است. «دفتر ~~تبلیغات،~~ فرهنگ نامه علوم قرآن، ~~ج۱،~~ ص۱۹.»}}:'''خداوند در این مورد می‌فرماید: {{قرآن\|وَفِی اْلأَرْضِ آَیاتٌ لِّلْمُوقِنِینَ\|۲۰\|وَفِی أَنفُسِکُمْ أَفَلَا تبْصِرُون\|۲۱\|ترجمه= و در روی زمین برای اهل یقین، نشانه‌هایی متقاعد کننده است و در خود شما، پس آیا نمی بینید؟!\|سوره= ذاریات\| آیه=٢١-٢٠}} تدبر و تفکر و اندیشه در مورد جهان هستی، از جمله خود انسان، می تواند نشانه‌هایی باشد برای اینکه انسان، مقام یقین را درک کند. آیا انسان نمی خواهد به بصیرت دست یابد؟ آیا نمی خواهد به مقامات الهی برسد؟		# '''اندیشه و تفکر در آیات آفاقی و انفسی{{یادداشت\|مراد از آيات آفاقى، آفرينش خورشيد، ماه و ستارگان با نظام دقيق حاکم بر آن‌ها، و نيز آفرينش انواع جانداران، گياهان، کوه‌ها و درياها با شگفتى‌هاى بي‌شمارش که هر يک، آيه و نشانه‌اى بر حقانيت، علم، حکمت و ساير اوصاف کمال خداوند است. «دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، فرهنگ نامه علوم قرآن، ص۱۹.»}}:'''خداوند در این مورد می‌فرماید: {{قرآن\|وَفِی اْلأَرْضِ آَیاتٌ لِّلْمُوقِنِینَ\|۲۰\|وَفِی أَنفُسِکُمْ أَفَلَا تبْصِرُون\|۲۱\|ترجمه= و در روی زمین برای اهل یقین، نشانه‌هایی متقاعد کننده است و در خود شما، پس آیا نمی بینید؟!\|سوره= ذاریات\| آیه=٢١-٢٠}} تدبر و تفکر و اندیشه در مورد جهان هستی، از جمله خود انسان، می تواند نشانه‌هایی باشد برای اینکه انسان، مقام یقین را درک کند. آیا انسان نمی خواهد به بصیرت دست یابد؟ آیا نمی خواهد به مقامات الهی برسد؟

	== موانع بصیرت ==		== موانع بصیرت ==

Fabbasi: /* عوامل بصیرت */ اصلاح ارقام

2024-12-28T08:06:06Z

عوامل بصیرت: اصلاح ارقام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۶
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	# '''ایمان:''' «هَذَاَ بصَآئِرُ مِن رَّبِّکُمْ وَ هُدًی وَ رَحْمَۀٌ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُون\| ترجمه=این [قرآن] دلایل روشن از سوی پروردگار شماست و برای گروهی که ایمان می آورند، سراسر هدایت و رحمت است.\|سوره =اعراف\| آیه=٢٠٣}}		# '''ایمان:''' «هَذَاَ بصَآئِرُ مِن رَّبِّکُمْ وَ هُدًی وَ رَحْمَۀٌ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُون\| ترجمه=این [قرآن] دلایل روشن از سوی پروردگار شماست و برای گروهی که ایمان می آورند، سراسر هدایت و رحمت است.\|سوره =اعراف\| آیه=٢٠٣}}
	# '''استعداد پذیرش:''' قرآن تصریح می‌کند کسانی که استعداد پذیرش هدایت را نداشته باشند، قابلیت بصیرت را ندارند: {{قرآن\|أَفَأَنتَ تَهْدِی اْلعُمْی وَلَوْ کاُنواْ لَا یُبصِرُون\| ترجمه=آیا تو نابینایان را- هرچند نبینند- هدایت توانی کرد؟!\|سوره= یونس\| آیه=٤٣}} به بیان دیگر، آیا با این اوضاع و احوال که اینان بوی از بصیرت به مشامشان نرسیده، تو می توانی این نابینایان را هدایت نمایی؟ !!		# '''استعداد پذیرش:''' قرآن تصریح می‌کند کسانی که استعداد پذیرش هدایت را نداشته باشند، قابلیت بصیرت را ندارند: {{قرآن\|أَفَأَنتَ تَهْدِی اْلعُمْی وَلَوْ کاُنواْ لَا یُبصِرُون\| ترجمه=آیا تو نابینایان را- هرچند نبینند- هدایت توانی کرد؟!\|سوره= یونس\| آیه=٤٣}} به بیان دیگر، آیا با این اوضاع و احوال که اینان بوی از بصیرت به مشامشان نرسیده، تو می توانی این نابینایان را هدایت نمایی؟ !!
	# '''اندیشه و تفکر در آیات آفاقی و انفسی:'''خداوند در این مورد می‌فرماید: {{قرآن\|وَفِی اْلأَرْضِ آَیاتٌ لِّلْمُوقِنِینَ\|۲۰\|وَفِی أَنفُسِکُمْ أَفَلَا تبْصِرُون\|۲۱\|ترجمه= و در روی زمین برای اهل یقین، نشانه‌هایی متقاعد کننده است و در خود شما، پس آیا نمی بینید؟!\|سوره= ذاریات\| آیه=٢١-٢٠}} تدبر و تفکر و اندیشه در مورد جهان هستی، از جمله خود انسان، می تواند نشانه‌هایی باشد برای اینکه انسان، مقام یقین را درک کند. آیا انسان نمی خواهد به بصیرت دست یابد؟ آیا نمی خواهد به مقامات الهی برسد؟		# '''اندیشه و تفکر در آیات آفاقی و انفسی{{یادداشت\|مراد از آيات آفاقى، آفرينش خورشيد، ماه و ستارگان با نظام دقيق حاکم بر آن‌ها، و نيز آفرينش انواع جانداران، گياهان، کوه‌ها و درياها با شگفتى‌هاى بي‌شمارش که هر يک، آيه و نشانه‌اى بر حقانيت، علم، حکمت و ساير اوصاف کمال خداوند است. «دفتر تبلیغات، فرهنگ نامه علوم قرآن، ج۱، ص۱۹.»}}:'''خداوند در این مورد می‌فرماید: {{قرآن\|وَفِی اْلأَرْضِ آَیاتٌ لِّلْمُوقِنِینَ\|۲۰\|وَفِی أَنفُسِکُمْ أَفَلَا تبْصِرُون\|۲۱\|ترجمه= و در روی زمین برای اهل یقین، نشانه‌هایی متقاعد کننده است و در خود شما، پس آیا نمی بینید؟!\|سوره= ذاریات\| آیه=٢١-٢٠}} تدبر و تفکر و اندیشه در مورد جهان هستی، از جمله خود انسان، می تواند نشانه‌هایی باشد برای اینکه انسان، مقام یقین را درک کند. آیا انسان نمی خواهد به بصیرت دست یابد؟ آیا نمی خواهد به مقامات الهی برسد؟

	== موانع بصیرت ==		== موانع بصیرت ==

Fabbasi در ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۳

2024-12-28T08:03:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۳
خط ۶۱:		خط ۶۱:

	==منابع==		==منابع==
	{{~~پیش‌نویس~~\|2}}		{{پانویس\|۲}}
	<references />		<references />
	{{شاخه		{{شاخه

Fabbasi در ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۱

2024-12-28T08:01:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۱
خط ۹:		خط ۹:
	قرآن برای بصیرت عواملی را برمی‌شمارد از جمله: ژرف اندیشی، تقوی، ایمان، استعداد پذیرش، اندیشه و تفکر در آیات آفاقی و انفسی.		قرآن برای بصیرت عواملی را برمی‌شمارد از جمله: ژرف اندیشی، تقوی، ایمان، استعداد پذیرش، اندیشه و تفکر در آیات آفاقی و انفسی.

	قرآن در آیاتی، غفلت، نفاق، پذیرش سرپرستی دشمنان، توجیه گری و خودخواهی را از جمله موانع بصیرت دانسته است.		قرآن در آیاتی، غفلت، نفاق، پذیرش سرپرستی دشمنان، توجیه گری و خودخواهی را از جمله موانع بصیرت دانسته است.

	== بصیرت در لغت==		== بصیرت در لغت==
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	# '''ایمان:''' «هَذَاَ بصَآئِرُ مِن رَّبِّکُمْ وَ هُدًی وَ رَحْمَۀٌ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُون\| ترجمه=این [قرآن] دلایل روشن از سوی پروردگار شماست و برای گروهی که ایمان می آورند، سراسر هدایت و رحمت است.\|سوره =اعراف\| آیه=٢٠٣}}		# '''ایمان:''' «هَذَاَ بصَآئِرُ مِن رَّبِّکُمْ وَ هُدًی وَ رَحْمَۀٌ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُون\| ترجمه=این [قرآن] دلایل روشن از سوی پروردگار شماست و برای گروهی که ایمان می آورند، سراسر هدایت و رحمت است.\|سوره =اعراف\| آیه=٢٠٣}}
	# '''استعداد پذیرش:''' قرآن تصریح می‌کند کسانی که استعداد پذیرش هدایت را نداشته باشند، قابلیت بصیرت را ندارند: {{قرآن\|أَفَأَنتَ تَهْدِی اْلعُمْی وَلَوْ کاُنواْ لَا یُبصِرُون\| ترجمه=آیا تو نابینایان را- هرچند نبینند- هدایت توانی کرد؟!\|سوره= یونس\| آیه=٤٣}} به بیان دیگر، آیا با این اوضاع و احوال که اینان بوی از بصیرت به مشامشان نرسیده، تو می توانی این نابینایان را هدایت نمایی؟ !!		# '''استعداد پذیرش:''' قرآن تصریح می‌کند کسانی که استعداد پذیرش هدایت را نداشته باشند، قابلیت بصیرت را ندارند: {{قرآن\|أَفَأَنتَ تَهْدِی اْلعُمْی وَلَوْ کاُنواْ لَا یُبصِرُون\| ترجمه=آیا تو نابینایان را- هرچند نبینند- هدایت توانی کرد؟!\|سوره= یونس\| آیه=٤٣}} به بیان دیگر، آیا با این اوضاع و احوال که اینان بوی از بصیرت به مشامشان نرسیده، تو می توانی این نابینایان را هدایت نمایی؟ !!
	# '''اندیشه و تفکر در آیات آفاقی و انفسی:'''{{یادداشت\|مراد از آیات آفاقی، آفرینش خورشید، ماه و ستارگان با نظام دقیق حاکم بر آن‌ها، و نیز آفرینش انواع جانداران، گیاهان، کوه‌ها و دریاها با شگفتی‌های بی شمارش که هر یک، آیه و نشانه‌ای بر حقانیت، علم، حکمت و سایر اوصاف کمال خداوند است: {{قرآن\|سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ\|ترجمه=به زودی نشانه‌های خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان می‌دهیم تا برای آنان آشکار گردد که او حق است.\|سوره=فصلت\|آیه=۵۳}}}} خداوند در این مورد می‌فرماید: {{قرآن\|وَفِی اْلأَرْضِ آَیاتٌ لِّلْمُوقِنِینَ\|۲۰\|وَفِی أَنفُسِکُمْ أَفَلَا تبْصِرُون\|۲۱\|ترجمه= و در روی زمین برای اهل یقین، نشانه‌هایی متقاعد کننده است و در خود شما، پس آیا نمی بینید؟!\|سوره= ذاریات\| آیه=٢١-٢٠}} تدبر و تفکر و اندیشه در مورد جهان هستی، از جمله خود انسان، می تواند نشانه‌هایی باشد برای اینکه انسان، مقام یقین را درک کند. آیا انسان نمی خواهد به بصیرت دست یابد؟ آیا نمی خواهد به مقامات الهی برسد؟		# '''اندیشه و تفکر در آیات آفاقی و انفسی:'''خداوند در این مورد می‌فرماید: {{قرآن\|وَفِی اْلأَرْضِ آَیاتٌ لِّلْمُوقِنِینَ\|۲۰\|وَفِی أَنفُسِکُمْ أَفَلَا تبْصِرُون\|۲۱\|ترجمه= و در روی زمین برای اهل یقین، نشانه‌هایی متقاعد کننده است و در خود شما، پس آیا نمی بینید؟!\|سوره= ذاریات\| آیه=٢١-٢٠}} تدبر و تفکر و اندیشه در مورد جهان هستی، از جمله خود انسان، می تواند نشانه‌هایی باشد برای اینکه انسان، مقام یقین را درک کند. آیا انسان نمی خواهد به بصیرت دست یابد؟ آیا نمی خواهد به مقامات الهی برسد؟

	== موانع بصیرت ==		== موانع بصیرت ==
	# '''[[غفلت]]:''' توجه بیش از حد به مسائل دنیوی، موجب غفلت انسان می شود و غفلت، آدمی را از بصیرت و آگاهی نسبت به حقایق آخرت باز می دارد. در قیامت عده‌ای به خاطر غفلت‌شان در دنیا، بازخواست می‌شوند: {{قرآن\|لَقدْ کُنتَ فِی غَفْلَۀٍ مِّنْ هَذَاَ فکَشَفْنَا عَنکَ غِطَاءکَ فَبَصَرُکَ اْلیوْمَ حَدِیدٌ\| ترجمه=(به او خطاب می‌شود:) تو از این صحنه(و دادگاه بزرگ قیامت) غافل بودی و ما پرده را از چشم تو کنار زدیم و امروز چشمت تیزبین است!\|سوره= ق\| آیه=٢٢}}		# '''[[غفلت]]:''' توجه بیش از حد به مسائل دنیوی، موجب غفلت انسان می شود و غفلت، آدمی را از بصیرت و آگاهی نسبت به حقایق آخرت باز می دارد. در قیامت عده‌ای به خاطر غفلت‌شان در دنیا، بازخواست می‌شوند: {{قرآن\|لَقدْ کُنتَ فِی غَفْلَۀٍ مِّنْ هَذَاَ فکَشَفْنَا عَنکَ غِطَاءکَ فَبَصَرُکَ اْلیوْمَ حَدِیدٌ\| ترجمه=(به او خطاب می‌شود:) تو از این صحنه(و دادگاه بزرگ قیامت) غافل بودی و ما پرده را از چشم تو کنار زدیم و امروز چشمت تیزبین است!\|سوره= ق\| آیه=٢٢}}
	# '''نفاق:''' خداوند در باره منافق و سستی جریان آن که باعث بصیرت پگیدا نکردن‌شان می‌شود، می‌فرماید: {{قرآن\|مَثَلُهُمْ کَمَثَلِ اَّلذِی اسْتَوْقَدَ نَاراً فَلَمَّا أَضَاءتْ مَا حَوْلَهُ ذَهبَ اللّه بنُورِهِمْ وَتَرَکَهُمْ فِی ظُلُمَاتٍ لَّا یُبْصِرُون\| ترجمه=مثل آنان، همچون مثل کسانی است که آتشی افروختند و چون پیرامون آنان را روشنایی داد، خدا نورشان را برد و در میان تاریکی هایی که نمی‌بینند، رهای‌شان کرد.\|سوره =بقره\| آیه=١٧}} این آیه، شرح حال منافقان کوردل است؛ آنها مانند کسانی هستند که در صحرای ظلمانی برای روشن نمودن اطراف و پیرامون خویش آتشی افروخته تا در پرتو نور آن، راه را از بی راهه بشناسند و به مقصود خویش نایل آیند؛ ولی همین که این شعلۀ آتش اطراف آنها را روشن ساخت، خداوند به ناگاه آن را خاموش می سازد و آنان را در تاریکی وامی گذارد. به گونه ای که قادر به دیدن هیچ چیز نیستند؛ بنابراین، حجاب نفاق، مانع بصیرت و روشنی دل گشته و انسان را در تاریکی مطلق فرو می برد.		# '''نفاق:''' خداوند در باره منافق و سستی جریان آن که باعث بصیرت پگیدا نکردن‌شان می‌شود، می‌فرماید: {{قرآن\|مَثَلُهُمْ کَمَثَلِ اَّلذِی اسْتَوْقَدَ نَاراً فَلَمَّا أَضَاءتْ مَا حَوْلَهُ ذَهبَ اللّه بنُورِهِمْ وَتَرَکَهُمْ فِی ظُلُمَاتٍ لَّا یُبْصِرُون\| ترجمه=مثل آنان، همچون مثل کسانی است که آتشی افروختند و چون پیرامون آنان را روشنایی داد، خدا نورشان را برد و در میان تاریکی هایی که نمی‌بینند، رهای‌شان کرد.\|سوره =بقره\| آیه=١٧}} این آیه، شرح حال منافقان کوردل است؛ آنها مانند کسانی هستند که در صحرای ظلمانی برای روشن نمودن اطراف و پیرامون خویش آتشی افروخته تا در پرتو نور آن، راه را از بی راهه بشناسند و به مقصود خویش نایل آیند؛ ولی همین که این شعلۀ آتش اطراف آنها را روشن ساخت، خداوند به ناگاه آن را خاموش می سازد و آنان را در تاریکی وامی گذارد. به گونه ای که قادر به دیدن هیچ چیز نیستند؛ بنابراین، حجاب نفاق، مانع بصیرت و روشنی دل گشته و انسان را در تاریکی مطلق فرو می برد.
	# '''توجیه‌گری و [[خودخواهی]]:''' خود واهی و توجیه‌گری، از دیگر موانع بصیرت انسان است: {{قرآن\|بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَىٰ نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ\|۱۴\|وَلَوْ ~~أَلْقَىٰ~~ مَعَاذِيرَهُ\|۱۵\|ترجمه= بلکه انسان، خود بر نیک و بد خویش، بینااست. هر چند در ظاهر برای خود عذرهایی بتراشد.\| سوره= قیامت\| آیه=۱۵-۱۴}} با اینکه انسان از وضع خودش آگاه است و از کردار و گفتار به نیکی آگاهی دارد؛ اما بااین حال و با این سطح آگاهی نسبت به نفس خویش، باز نمی خواهد حقیقت را بپذیرد. این درحالی است که خداوند، گوش‌ها، چشم‌ها و پاهای انسان‌ها را به سخن می‌آورد تا علیه آنان شهادت دهند، این انکار و این عدم پذیرش، غیر از آن خودخواهی که وجود انسان را احاطه کرده بود، چیز دیگری نیست: {{قرآن\| اْلیوْمَ نَخْتِمُ عَلَی أَفْوَاهِهِمْ وَتُکَلِّمُنَا أْیدِیهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا کَاُنواَ یکْسِبُون\|ترجمه= امروز بر دهان‌های آنان مهر می‌نهیم و دست‌های‌شان با ما سخن می‌گویند و پاهای‌شان بدانچه فراهم می‌ساختند، گواهی می‌دهند.\|سوره =یس\| آیه=٦٥}}		# '''توجیه‌گری و [[خودخواهی]]:''' خود واهی و توجیه‌گری، از دیگر موانع بصیرت انسان است: {{قرآن\|بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَىٰ نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ\|۱۴\|وَلَوْ أَلْقَى مَعَاذِيرَهُ\|۱۵\|ترجمه= بلکه انسان، خود بر نیک و بد خویش، بینااست. هر چند در ظاهر برای خود عذرهایی بتراشد.\| سوره= قیامت\| آیه=۱۵-۱۴}} با اینکه انسان از وضع خودش آگاه است و از کردار و گفتار به نیکی آگاهی دارد؛ اما بااین حال و با این سطح آگاهی نسبت به نفس خویش، باز نمی خواهد حقیقت را بپذیرد. این درحالی است که خداوند، گوش‌ها، چشم‌ها و پاهای انسان‌ها را به سخن می‌آورد تا علیه آنان شهادت دهند، این انکار و این عدم پذیرش، غیر از آن خودخواهی که وجود انسان را احاطه کرده بود، چیز دیگری نیست: {{قرآن\| اْلیوْمَ نَخْتِمُ عَلَی أَفْوَاهِهِمْ وَتُکَلِّمُنَا أْیدِیهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا کَاُنواَ یکْسِبُون\|ترجمه= امروز بر دهان‌های آنان مهر می‌نهیم و دست‌های‌شان با ما سخن می‌گویند و پاهای‌شان بدانچه فراهم می‌ساختند، گواهی می‌دهند.\|سوره =یس\| آیه=٦٥}}
	# '''پذیرش سرپرستی دشمنان:''' انتخاب سرپرستی دشمنان دین و پذیرش ولایت آنها، مانع بصیرت دینی می شود. نتیجه طبیعی پذیرش چنین ولایتی، قرار گرفتن در دامن رهبران نالایق و در نتیجه، دور ماندن از حقایق و پذیرش ولایت شیطان است: {{قرآن\|وَعَادًا وَثَمُودَ وَقَدْ تَبَیَّنَ لَکُمْ مِنْ مَسَاکِنِهِمْ وَزَیَّنَ لَهُمَ الشَّیطَانُ أَعْمَاَلهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السّبِیلِ وَکَاُنوا مُسْتَبْصِرِین\|ترجمه= و عاد و ثمود را [نیز هلاک نمودیم]. قطعاً [فرجام آنان] از سراهای‌شان بر شما آشکار گردیده است و شیطان کارهای‌شان را در نظرشان بیاراست و از راه بازشان داشت با آنکه [درکار دنیا] بینا بودند.\|سوره =عنکبوت\| آیه=٣٨}}		# '''پذیرش سرپرستی دشمنان:''' انتخاب سرپرستی دشمنان دین و پذیرش ولایت آنها، مانع بصیرت دینی می شود. نتیجه طبیعی پذیرش چنین ولایتی، قرار گرفتن در دامن رهبران نالایق و در نتیجه، دور ماندن از حقایق و پذیرش ولایت شیطان است: {{قرآن\|وَعَادًا وَثَمُودَ وَقَدْ تَبَیَّنَ لَکُمْ مِنْ مَسَاکِنِهِمْ وَزَیَّنَ لَهُمَ الشَّیطَانُ أَعْمَاَلهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السّبِیلِ وَکَاُنوا مُسْتَبْصِرِین\|ترجمه= و عاد و ثمود را [نیز هلاک نمودیم]. قطعاً [فرجام آنان] از سراهای‌شان بر شما آشکار گردیده است و شیطان کارهای‌شان را در نظرشان بیاراست و از راه بازشان داشت با آنکه [درکار دنیا] بینا بودند.\|سوره =عنکبوت\| آیه=٣٨}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۱۱
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	ابن فارس چند معنی برای بصیرت ذکر کرده است، از جمله «علم به یک چیز» و «برهان» که تمامی آن‌ها به معنای اصلی آن(وضوح و روشنی) باز می‌گردد.<ref>ابن فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، تحقیق: عبد السلام محمد هارون، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۲۵۳.</ref>		ابن فارس چند معنی برای بصیرت ذکر کرده است، از جمله «علم به یک چیز» و «برهان» که تمامی آن‌ها به معنای اصلی آن(وضوح و روشنی) باز می‌گردد.<ref>ابن فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، تحقیق: عبد السلام محمد هارون، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۲۵۳.</ref>

	== بصیرت در قرآن ==		== بصیرت در قرآن ==

	مشتقات این ماده ۱۴۸ مرتبه در قرآن به کار رفته‌است.		مشتقات این ماده ۱۴۸ مرتبه در قرآن به کار رفته‌است.
	# بَصَر و جمع آن اَبصار، به ~~معنای‌~~ چشم ظاهری یا قوه بینایی،<ref>سوره نحل، آیه۷۷. سوره احزاب، آیه۱۰. سوره ~~ق‌،~~ آیه۲۲. سوره نجم، آیه۱۷. سوره احقاف، آیه۲۶. سوره انعام، آیه۱۰۳. سوره ص، آیه۴۵.</ref>		# بَصَر و جمع آن اَبصار، به معنای چشم ظاهری یا قوه بینایی،<ref>سوره نحل، آیه۷۷. سوره احزاب، آیه۱۰. سوره ق، آیه۲۲. سوره نجم، آیه۱۷. سوره احقاف، آیه۲۶. سوره انعام، آیه۱۰۳. سوره ص، آیه۴۵.</ref>
	# ترکیب «اولی الابصار» به معنای صاحبان بینش و پندگیری،<ref>سوره آل‌عمران، آیه۱۳. سوره نور، آیه۴۴. سوره حشر، آیه۲.</ref>		# ترکیب «اولی الابصار» به معنای صاحبان بینش و پندگیری،<ref>سوره آل‌عمران، آیه۱۳. سوره نور، آیه۴۴. سوره حشر، آیه۲.</ref>
	# بصیر به معنای آگاه یا بینا،<ref>سوره اسراء، آیه۱۷. سوره فاطر، آیه۱۹.</ref>		# بصیر به معنای آگاه یا بینا،<ref>سوره اسراء، آیه۱۷. سوره فاطر، آیه۱۹.</ref>
	# مبصر به معنای روشنایی دهنده،<ref>سوره یونس، ~~آیه۶۷‌~~. سوره نمل، ~~آیه۸۶‌~~. سوره غافر، آیه۶۱.</ref>		# مبصر به معنای روشنایی دهنده،<ref>سوره یونس، آیه۶۷. سوره نمل، آیه۸۶. سوره غافر، آیه۶۱.</ref>
	# مبصر به معنای بینا،<ref>سوره اعراف، آیه۲۰۱.</ref>		# مبصر به معنای بینا،<ref>سوره اعراف، آیه۲۰۱.</ref>
	# مبصره به معنای آشکار کننده و روشنی ده،<ref>سوره نمل، آیه۱۳. سوره اسراء، آیه۱۲. آیه۵۹.</ref>		# مبصره به معنای آشکار کننده و روشنی ده،<ref>سوره نمل، آیه۱۳. سوره اسراء، آیه۱۲. آیه۵۹.</ref>
	# مستبصر به معنای تمیز دهنده حق از باطل یا طالب بصیرت ~~و‌آگاهی،~~<ref>سوره عنکبوت، آیه۳۸.</ref>		# مستبصر به معنای تمیز دهنده حق از باطل یا طالب بصیرت وآگاهی،<ref>سوره عنکبوت، آیه۳۸.</ref>
	# تبصره به معنای ~~یادآور‌~~ و بینش‌ده،<ref>سوره ق، آیه۸.</ref>		# تبصره به معنای یادآور و بینش‌ده،<ref>سوره ق، آیه۸.</ref>

	صورت فعلی این ماده نیز در قرآن، هم به صورت مجرد {{قرآن\|~~بَصُرَ~~}} و هم مزید {{قرآن\|~~اَبصَرَ،~~ یُبصِّرون}} به کار رفته‌است. گفته شده که گونه مجرد، بیشتر در مواردی به کار رفته که نگاه ظاهری با بینش باطنی‌همراه بوده است.<ref>فیروز آبادی، محمد بن یعقوب، بصائر ~~ذوي التميز في~~ لطائف ~~الكتاب العزيز،~~ قاهره مصر، المجلس ~~الأعلى~~ للشئون ~~الإسلامية~~ - لجنة ~~إحياء~~ التراث ~~الإسلامي،~~ ۱۴۱۶ق/ ۱۹۹۶م، ~~ج‌۲، ص‌۲۲۲~~. </ref>		صورت فعلی این ماده نیز در قرآن، هم به صورت مجرد {{قرآن\|بصر}}<ref>سوه قصص، آیه۱۱. سوره ق، آیه۲۲.</ref> و هم مزید {{قرآن\|اَبصَرَ}}<ref>سوره انعام، آیه۱۰۴. سوره کهف، آیه۲۶.</ref> و {{قرآن\|یُبصِّرون}}<ref>سوره بقره، آیه۱۷. سوره اعراف، آیه۱۵۱ و آیه۱۹۸. سوره یونس، آیه۴۳. سوره هود، آیه۲۰. و ….</ref> به کار رفته‌است. گفته شده که گونه مجرد، بیشتر در مواردی به کار رفته که نگاه ظاهری با بینش باطنی‌همراه بوده است.<ref>فیروز آبادی، محمد بن یعقوب، بصائر ذوی التمیز فی لطائف الکتاب العزیز، قاهره مصر، المجلس الأعلی للشئون الإسلامیة - لجنة إحیاء التراث الإسلامی، ۱۴۱۶ق/ ۱۹۹۶م، ج۲، ص۲۲۲.</ref><ref>حسین بن محمد، راغب اصفهانی، مفردات فی الفاظ القرآن، تحقیق:صفوان عدنان داوودی، قم، طلیعة النور، چاپ دوم، ۱۴۲۷ق، ص۱۲۷.</ref>
	<ref>حسین بن محمد، راغب اصفهانی، مفردات فی الفاظ القرآن، تحقیق:صفوان عدنان ~~داوودي،~~ قم، ~~طليعة~~ النور، چاپ دوم، ۱۴۲۷ق، ص۱۲۷.</ref>

	~~به طور~~ کلی بصیرت و اِبصار به معنای بینایی است که گاه با چشم ظاهر، صورت می‌گیرد و جنبه حسی دارد و گاه با چشم درون و عقل و به معنای ادراکات عقلی و قلبی است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ نهم، ۱۳۸۶ش، ~~ج‌۱، ص‌۱۵۵~~.</ref>		به‌طور کلی بصیرت و اِبصار به معنای بینایی است که گاه با چشم ظاهر، صورت می‌گیرد و جنبه حسی دارد و گاه با چشم درون و عقل و به معنای ادراکات عقلی و قلبی است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ نهم، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۵۵.</ref>

	== کاربرد معنایی برای واژه بصیرت==		== کاربرد معنایی برای واژه بصیرت==