بررسی فضائل عثمان در کتب روایی اهل‌سنت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazarzadeh: جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

2024-09-29T06:52:46Z

جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	\| تغییر مسیر =شد		\| تغییر مسیر =شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| ~~بازبینی~~ =		\| ارزیابی کمی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =ج		\| اولویت =ج

A.rezapour: ابرابزار

2023-10-24T11:18:44Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۴۸
خط ۹:		خط ۹:
	== روایات فضیلت ==		== روایات فضیلت ==
	در کتب معتبر [[اهل‌سنت]] به خصوص [[صحاح سته]] (شش کتاب معتبر اهل سنت) به روایاتی در فضیلت عثمان اشاره شده است:<ref>صحاح سته عبارتند از: ۱. صحیح البخاری، محمد بن اسماعیل بخاری؛ ۲. صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیسابوری؛ ۳. سنن ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی؛ ۴. سنن ابی داوود، سلیمان ابن اشعث سجستانی؛ ۵. سنن الترمذی، محمد بن عیسی ترمذی؛ ۶. سنن النسائی، احمد بن شعیب نسائی.</ref>		در کتب معتبر [[اهل‌سنت]] به خصوص [[صحاح سته]] (شش کتاب معتبر اهل سنت) به روایاتی در فضیلت عثمان اشاره شده است:<ref>صحاح سته عبارتند از: ۱. صحیح البخاری، محمد بن اسماعیل بخاری؛ ۲. صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیسابوری؛ ۳. سنن ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی؛ ۴. سنن ابی داوود، سلیمان ابن اشعث سجستانی؛ ۵. سنن الترمذی، محمد بن عیسی ترمذی؛ ۶. سنن النسائی، احمد بن شعیب نسائی.</ref>

	* در روایتی آمده است که [[پیامبر اسلام(ص)]] فرمود: هر پیامبری در [[بهشت]] رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل‌سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>ترمذی، سنن الترمذی، ج۵، ص۲۸۸؛ ابن ماجه، سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۰.</ref>		* در روایتی آمده است که [[پیامبر اسلام(ص)]] فرمود: هر پیامبری در [[بهشت]] رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل‌سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>ترمذی، سنن الترمذی، ج۵، ص۲۸۸؛ ابن ماجه، سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۰.</ref>
	* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل‌سنت تضعیف شده است.<ref>ابن ماجه، سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۱.</ref>		* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل‌سنت تضعیف شده است.<ref>ابن ماجه، سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۱.</ref>
خط ۱۶:		خط ۱۵:

	== دلیل ذکر فضائل عثمان ==		== دلیل ذکر فضائل عثمان ==
	[[اهل‌سنت]] معتقدند که [[پیامبر اسلام(ص)]] برای خود جانشینی تعیین نکرده است و با این بینش ولایت و امامت [[امام علی(ع)]] را که مبتنی بر [[آیه\|آیات]] و [[حدیث\|روایات]] ~~غیر قابل~~ انکار در کتاب‌های [[شیعه]] و سنی است، نمی‌پذیرند. محققان معتقدند که اهل سنت، برای [[خلفای ثلاثه]] یعنی [[ابوبکر بن ابی قحافه\|ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب\|عمر]] و عثمان، فضائلی را در کتب خویش ذکر کرده‌اند تا ثابت کنند مردم صدر اسلام با توجه به این فضایل، آنها را بر حضرت علی(ع) مقدم داشته‌اند.<ref>فقیه ایمانی، مهدی، حق با علی است، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷ش، ص۱۰۱.</ref> در کتاب‌های اهل سنت، در مورد خلیفه سوم یعنی عثمان بن عفان بیش از ~~آن چه~~ فضیلت بگویند دست به توجیه و درست جلوه دادن کارهای عثمان کرده‌اند و با توجیه کردن کارها و ادعاهای بی‌دلیل نمی‌توان بر کسی فضیلت قائل شد.		[[اهل‌سنت]] معتقدند که [[پیامبر اسلام(ص)]] برای خود جانشینی تعیین نکرده است و با این بینش ولایت و امامت [[امام علی(ع)]] را که مبتنی بر [[آیه\|آیات]] و [[حدیث\|روایات]] غیرقابل انکار در کتاب‌های [[شیعه]] و سنی است، نمی‌پذیرند. محققان معتقدند که اهل سنت، برای [[خلفای ثلاثه]] یعنی [[ابوبکر بن ابی قحافه\|ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب\|عمر]] و عثمان، فضائلی را در کتب خویش ذکر کرده‌اند تا ثابت کنند مردم صدر اسلام با توجه به این فضایل، آنها را بر حضرت علی(ع) مقدم داشته‌اند.<ref>فقیه ایمانی، مهدی، حق با علی است، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷ش، ص۱۰۱.</ref> در کتاب‌های اهل سنت، در مورد خلیفه سوم یعنی عثمان بن عفان بیش از آنچه فضیلت بگویند دست به توجیه و درست جلوه دادن کارهای عثمان کرده‌اند و با توجیه کردن کارها و ادعاهای بی‌دلیل نمی‌توان بر کسی فضیلت قائل شد.

	== اعمال خلاف سنت پیامبر(ص) ==		== اعمال خلاف سنت پیامبر(ص) ==
خط ۲۲:		خط ۲۱:

	=== عدم شرکت در غزوه بدر و فرار در غزوه احد ===		=== عدم شرکت در غزوه بدر و فرار در غزوه احد ===
	طبق گزارش‌های تاریخی عثمان در [[غزوه بدر]] شرکت نکرد و در [[غزوه احد]] نیز از صحنه جنگ گریخت. در برخی کتب اهل‌سنت مانند [[صحیح بخاری]] که از معتبرترین کتب روایی اهل سنت ~~به شمار~~ می‌رود، در بیان دلیل کارهای او به روایتی را از [[عبدالله بن عمر]] اشاره شده است. وقتی شخصی از ابن عمر می‌پرسد که آیا واقعیت دارد که عثمان در جنگ احد پیامبر را تنها گذاشت و فرار کرد و در جنگ بدر نیز شرکت نکرد؟! ابن عمر گفت: بلی ولی خداوند او را به خاطر فرارش بخشید و علت شرکت نکردنش در جنگ بدر به خاطر این بود که همسرش مریض بود.<ref>بخاری، صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، بی‌تا، ج۴، ص۲۰۳، ج۵، ص۳۴.</ref>		طبق گزارش‌های تاریخی عثمان در [[غزوه بدر]] شرکت نکرد و در [[غزوه احد]] نیز از صحنه جنگ گریخت. در برخی کتب اهل‌سنت مانند [[صحیح بخاری]] که از معتبرترین کتب روایی اهل سنت به‌شمار می‌رود، در بیان دلیل کارهای او به روایتی را از [[عبدالله بن عمر]] اشاره شده است. وقتی شخصی از ابن عمر می‌پرسد که آیا واقعیت دارد که عثمان در جنگ احد پیامبر را تنها گذاشت و فرار کرد و در جنگ بدر نیز شرکت نکرد؟! ابن عمر گفت: بلی ولی خداوند او را به خاطر فرارش بخشید و علت شرکت نکردنش در جنگ بدر به خاطر این بود که همسرش مریض بود.<ref>بخاری، صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، بی‌تا، ج۴، ص۲۰۳، ج۵، ص۳۴.</ref>

	شیعیان معتقدند که چگونه کسی چون [[امام علی(ع)]] که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام(ص) بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.		شیعیان معتقدند که چگونه کسی چون [[امام علی(ع)]] که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام(ص) بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.
خط ۲۹:		خط ۲۸:
	بنا بر گزارش‌های تاریخی کارهای عثمان به گونه‌ای بود که باعث اعتراض [[صحابه\|اصحاب پیامبر(ص)]] شد و همین امر سبب قتلش گردید. ابن ابی الحدید معتزلی یکی از عالمان بزرگ [[اهل‌سنت]] به کارهای او اشاره کرده و سپس به دفاع و توجیه از آن‌ها برخاسته است. وی چنین می‌نویسد:		بنا بر گزارش‌های تاریخی کارهای عثمان به گونه‌ای بود که باعث اعتراض [[صحابه\|اصحاب پیامبر(ص)]] شد و همین امر سبب قتلش گردید. ابن ابی الحدید معتزلی یکی از عالمان بزرگ [[اهل‌سنت]] به کارهای او اشاره کرده و سپس به دفاع و توجیه از آن‌ها برخاسته است. وی چنین می‌نویسد:

	عثمان در [[خلافت]] خود کارهایی کرد که منجر به کشته شدنش توسط مسلمانان گشت. از جمله کارهای او مسلط کردن [[بنی امیه]] بر ولایت و استانداری شهرها بود. آنها از [[تقوا\|تقوای]] کافی برخوردار نبودند؛ به گونه‌ای که ولید، استاندار [[کوفه]] با حالت مستی به امام جماعت ایستاد و نماز خواند، یا عثمان به تقسیم بیت المال در بین اطرافیان خود پرداخت. اهانت به [[عمار یاسر]] و ~~عبد الله~~ بن مسعود و یا تبعید [[ابوذر غفاری\|ابی‌ذر غفاری]] به ربذه از دیگر کارهای عثمان بوده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۲۹.</ref>		عثمان در [[خلافت]] خود کارهایی کرد که منجر به کشته شدنش توسط مسلمانان گشت. از جمله کارهای او مسلط کردن [[بنی امیه]] بر ولایت و استانداری شهرها بود. آنها از [[تقوا\|تقوای]] کافی برخوردار نبودند؛ به گونه‌ای که ولید، استاندار [[کوفه]] با حالت مستی به امام جماعت ایستاد و نماز خواند، یا عثمان به تقسیم بیت المال در بین اطرافیان خود پرداخت. اهانت به [[عمار یاسر]] و عبدالله بن مسعود یا تبعید [[ابوذر غفاری\|ابی‌ذر غفاری]] به ربذه از دیگر کارهای عثمان بوده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۲۹.</ref>

	ابن ابی الحدید پس از شمردن این کارها، دست به توجیه اعمال او زده و گفته است این کارها [[گناه کبیره]] نبودند تا گفته شود عثمان با این کارها فاسق شده و صلاحیت خلافت را از دست داده است؛ بلکه این‌ها [[گناه صغیره]] می‌باشند و [[خدا\|خداوند]] عثمان را به خاطر این رفتارها بخشیده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۶۸.</ref>		ابن ابی الحدید پس از شمردن این کارها، دست به توجیه اعمال او زده و گفته است این کارها [[گناه کبیره]] نبودند تا گفته شود عثمان با این کارها فاسق شده و صلاحیت خلافت را از دست داده است؛ بلکه این‌ها [[گناه صغیره]] می‌باشند و [[خدا\|خداوند]] عثمان را به خاطر این رفتارها بخشیده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۶۸.</ref>

	=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===		=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===
	در صحیح بخاری آمده است که عبدالرحمن بن یزید نقل می‌کند: عثمان در [[منا]] مسافر بود و باید نماز را شکسته می‌خواند، نمازش را با مردم چهار رکعتی خواند و این مطلب به گوش ~~عبد الله~~ بن سعید رسید، وی گفت ما با [[پیامبر خدا(ص)]] در منا نماز را شکسته می‌خواندیم، در زمان [[ابوبکر بن ابی قحافه\|ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب\|عمر]] نیز نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی می‌خواندیم و من نمی‌دانم این نماز چهار رکعتی چیست؟<ref>بخاری، صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، بی‌تا، ج۲، ص۳۵.</ref>		در صحیح بخاری آمده است که عبدالرحمن بن یزید نقل می‌کند: عثمان در [[منا]] مسافر بود و باید نماز را شکسته می‌خواند، نمازش را با مردم چهار رکعتی خواند و این مطلب به گوش عبدالله بن سعید رسید، وی گفت ما با [[پیامبر خدا(ص)]] در منا نماز را شکسته می‌خواندیم، در زمان [[ابوبکر بن ابی قحافه\|ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب\|عمر]] نیز نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی می‌خواندیم و من نمی‌دانم این نماز چهار رکعتی چیست؟<ref>بخاری، صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، بی‌تا، ج۲، ص۳۵.</ref>

	=== نهی از عمره تمتع ===		=== نهی از عمره تمتع ===
	عثمان بن عفان مردم را از عمره تمتع در [[مکه]] نهی می‌کرد. [[امام علی(ع)]] فرمودند: چرا کاری را که رسول خدا(ص) انجام می‌داد. نهی می‌کنی.		عثمان بن عفان مردم را از عمره تمتع در [[مکه]] نهی می‌کرد. [[امام علی(ع)]] فرمودند: چرا کاری را که رسول خدا(ص) انجام می‌داد. نهی می‌کنی.

	در روایت دیگر آمده: علی رضی الله عنه وقتی محرم شد (در حج) گفت: لبیک می‌گویم برای گذاشتن حج و عمره تمتع، عثمان گفت تو دیدی من مردم را از این کار نهی کردم و علی رضی الله عنه در جواب گفت من [[سیره پیامبر(ص)\|سیره ~~رسول الله~~(ص)]] را ترک نخواهم کرد.<ref>مسلم، صحیح مسلم، بیروت، دار الفکر، بی‌تا، ج۴، ص۴۶.</ref>{{پایان پاسخ}}		در روایت دیگر آمده: علی رضی الله عنه وقتی محرم شد (در حج) گفت: لبیک می‌گویم برای گذاشتن حج و عمره تمتع، عثمان گفت تو دیدی من مردم را از این کار نهی کردم و علی رضی الله عنه در جواب گفت من [[سیره پیامبر(ص)\|سیره رسول‌الله(ص)]] را ترک نخواهم کرد.<ref>مسلم، صحیح مسلم، بیروت، دار الفکر، بی‌تا، ج۴، ص۴۶.</ref>{{پایان پاسخ}}

	==منابع==		== منابع ==
	~~<references />~~		{{پانویس\|۲}}
	{{شاخه		{{شاخه
	\| شاخه اصلی = تاریخ		\| شاخه اصلی = تاریخ
خط ۵۰:		خط ۴۹:
	}}		}}
	{{تکمیل مقاله		{{تکمیل مقاله
	\| شناسه =		\| شناسه =شد
	\| تیترها =		\| تیترها =شد
	\| ویرایش =		\| ویرایش =شد
	\| لینک‌دهی =		\| لینک‌دهی =شد
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =
	\| تغییر مسیر =		\| تغییر مسیر =شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =		\| اولویت =ج
	\| کیفیت =		\| کیفیت =ج
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

Golpoor در ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۸

2022-10-20T10:48:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۱۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|کاربر=Golpoor }}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}

Golpoor در ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۲

2022-10-20T10:32:55Z

Golpoor در ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۹

2022-10-20T10:29:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۵۹
خط ۹:		خط ۹:

	== روایات فضیلت ==		== روایات فضیلت ==
	در کتب معتبر [[اهل‌سنت]] به خصوص [[صحاح سته]] (شش کتاب معتبر اهل سنت) به روایاتی در فضیلت عثمان اشاره شده است:<ref>صحاح سته عبارتند از: ۱. صحیح البخاری، محمد بن اسماعیل ~~بخار؛~~ ۲. صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیسابوری؛ ۳. سنن ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی؛ ۴. سنن ابی داوود، سلیمان ابن اشعث سجستانی؛ ۵. سنن الترمذی، محمد بن عیسی ترمذی؛ ۶. سنن النسائی، احمد بن شعیب نسائی.</ref>		در کتب معتبر [[اهل‌سنت]] به خصوص [[صحاح سته]] (شش کتاب معتبر اهل سنت) به روایاتی در فضیلت عثمان اشاره شده است:<ref>صحاح سته عبارتند از: ۱. صحیح البخاری، محمد بن اسماعیل بخاری؛ ۲. صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیسابوری؛ ۳. سنن ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی؛ ۴. سنن ابی داوود، سلیمان ابن اشعث سجستانی؛ ۵. سنن الترمذی، محمد بن عیسی ترمذی؛ ۶. سنن النسائی، احمد بن شعیب نسائی.</ref>

	* در روایتی آمده است که [[پیامبر اسلام(ص)]] فرمود: هر پیامبری در [[بهشت]] رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل‌سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>سنن الترمذی، ~~پیشین،~~ ج۵، ص۲۸۸؛ سنن ابن ماجه، ~~پیشین،~~ ج۱، ص۴۰.</ref>		* در روایتی آمده است که [[پیامبر اسلام(ص)]] فرمود: هر پیامبری در [[بهشت]] رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل‌سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>سنن الترمذی، ج۵، ص۲۸۸؛ سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۰.</ref>
	* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل‌سنت تضعیف شده است.<ref>سنن ابن ماجه، ~~پیشین،~~ ج۱، ص۴۱.</ref>		* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل‌سنت تضعیف شده است.<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۱.</ref>
	* محمد بن سیرین از کعب نقل می‌کند که پیامبر اسلام(ص) از فتنه ای که رخ خواهد داد، یاد می‌کرد که مردی با سر پوشیده از آن جا گذشت و پیامبر فرمود در آن روز این مرد در هدایت است و من رفتم صورتش را باز کردم دیدم عثمان بن عفان است. ابن ماجه پس از نقل این [[حدیث\|روایت]] می‌نویسد: محمد بن سیرین، کعب را ندیده است. به همین جهت این روایت منقطع بوده و اعتماد به آن مشکل است.<ref>سنن ابن ماجه، ~~پیشین،~~ ج۱، ص۴۱.</ref>		* محمد بن سیرین از کعب نقل می‌کند که پیامبر اسلام(ص) از فتنه ای که رخ خواهد داد، یاد می‌کرد که مردی با سر پوشیده از آن جا گذشت و پیامبر فرمود در آن روز این مرد در هدایت است و من رفتم صورتش را باز کردم دیدم عثمان بن عفان است. ابن ماجه پس از نقل این [[حدیث\|روایت]] می‌نویسد: محمد بن سیرین، کعب را ندیده است. به همین جهت این روایت منقطع بوده و اعتماد به آن مشکل است.<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۱.</ref>
	* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن [[نماز]] بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>سنن الترمذی، ~~پیشین،~~ ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.		* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن [[نماز]] بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>سنن الترمذی، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.

	== دلیل ذکر فضائل عثمان ==		== دلیل ذکر فضائل عثمان ==
خط ۲۳:		خط ۲۳:

	=== عدم شرکت در غزوه بدر و فرار در غزوه احد ===		=== عدم شرکت در غزوه بدر و فرار در غزوه احد ===
	طبق گزارش‌های تاریخی عثمان در [[غزوه بدر]] شرکت نکرد و در [[غزوه احد]] نیز از صحنه جنگ گریخت. در برخی کتب اهل‌سنت مانند [[صحیح بخاری]] که از معتبرترین کتب روایی اهل سنت به شمار می‌رود، در بیان دلیل کارهای او به روایتی را از [[عبدالله بن عمر]] اشاره شده است. وقتی شخصی از ابن عمر می‌پرسد که آیا واقعیت دارد که عثمان در جنگ احد پیامبر را تنها گذاشت و فرار کرد و در جنگ بدر نیز شرکت نکرد؟! ابن عمر گفت: بلی ولی خداوند او را به خاطر فرارش بخشید و علت شرکت نکردنش در جنگ بدر به خاطر این بود که همسرش مریض بود.<ref>صحیح البخاری، ~~پیشین،~~ ج۴، ~~ص۲۰۳ و~~ ج۵، ص۳۴.</ref>		طبق گزارش‌های تاریخی عثمان در [[غزوه بدر]] شرکت نکرد و در [[غزوه احد]] نیز از صحنه جنگ گریخت. در برخی کتب اهل‌سنت مانند [[صحیح بخاری]] که از معتبرترین کتب روایی اهل سنت به شمار می‌رود، در بیان دلیل کارهای او به روایتی را از [[عبدالله بن عمر]] اشاره شده است. وقتی شخصی از ابن عمر می‌پرسد که آیا واقعیت دارد که عثمان در جنگ احد پیامبر را تنها گذاشت و فرار کرد و در جنگ بدر نیز شرکت نکرد؟! ابن عمر گفت: بلی ولی خداوند او را به خاطر فرارش بخشید و علت شرکت نکردنش در جنگ بدر به خاطر این بود که همسرش مریض بود.<ref>صحیح البخاری، ج۴، ص۲۰۳، ج۵، ص۳۴.</ref>

	شیعیان معتقدند که چگونه کسی چون [[امام علی(ع)]] که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام(ص) بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.		شیعیان معتقدند که چگونه کسی چون [[امام علی(ع)]] که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام(ص) بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.

Golpoor در ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۷

2022-10-20T10:27:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۵۷
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	* در روایتی آمده است که [[پیامبر اسلام(ص)]] فرمود: هر پیامبری در [[بهشت]] رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل‌سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۸؛ سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۰.</ref>		* در روایتی آمده است که [[پیامبر اسلام(ص)]] فرمود: هر پیامبری در [[بهشت]] رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل‌سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۸؛ سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۰.</ref>
	* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل‌سنت تضعیف شده است.<ref>سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۱.</ref>		* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل‌سنت تضعیف شده است.<ref>سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۱.</ref>
	* محمد بن سیرین از کعب نقل می‌کند که پیامبر اسلام(ص) از فتنه ای که رخ خواهد داد، یاد می‌کرد که مردی با سر پوشیده از آن جا گذشت و پیامبر فرمود در آن روز این مرد در هدایت است و من رفتم صورتش را باز کردم دیدم عثمان بن عفان است. ابن ماجه پس از نقل این [[حدیث\|روایت]] می‌نویسد: محمد بن سیرین، کعب را ندیده است. به همین جهت این روایت منقطع بوده و اعتماد به آن مشکل است.<ref>~~همان~~.</ref>		* محمد بن سیرین از کعب نقل می‌کند که پیامبر اسلام(ص) از فتنه ای که رخ خواهد داد، یاد می‌کرد که مردی با سر پوشیده از آن جا گذشت و پیامبر فرمود در آن روز این مرد در هدایت است و من رفتم صورتش را باز کردم دیدم عثمان بن عفان است. ابن ماجه پس از نقل این [[حدیث\|روایت]] می‌نویسد: محمد بن سیرین، کعب را ندیده است. به همین جهت این روایت منقطع بوده و اعتماد به آن مشکل است.<ref>سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۱.</ref>
	* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن [[نماز]] بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.		* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن [[نماز]] بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.

خط ۳۲:		خط ۳۲:
	عثمان در [[خلافت]] خود کارهایی کرد که منجر به کشته شدنش توسط مسلمانان گشت. از جمله کارهای او مسلط کردن [[بنی امیه]] بر ولایت و استانداری شهرها بود. آنها از [[تقوا\|تقوای]] کافی برخوردار نبودند؛ به گونه‌ای که ولید، استاندار [[کوفه]] با حالت مستی به امام جماعت ایستاد و نماز خواند، یا عثمان به تقسیم بیت المال در بین اطرافیان خود پرداخت. اهانت به [[عمار یاسر]] و عبد الله بن مسعود و یا تبعید [[ابوذر غفاری\|ابی‌ذر غفاری]] به ربذه از دیگر کارهای عثمان بوده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۲۹.</ref>		عثمان در [[خلافت]] خود کارهایی کرد که منجر به کشته شدنش توسط مسلمانان گشت. از جمله کارهای او مسلط کردن [[بنی امیه]] بر ولایت و استانداری شهرها بود. آنها از [[تقوا\|تقوای]] کافی برخوردار نبودند؛ به گونه‌ای که ولید، استاندار [[کوفه]] با حالت مستی به امام جماعت ایستاد و نماز خواند، یا عثمان به تقسیم بیت المال در بین اطرافیان خود پرداخت. اهانت به [[عمار یاسر]] و عبد الله بن مسعود و یا تبعید [[ابوذر غفاری\|ابی‌ذر غفاری]] به ربذه از دیگر کارهای عثمان بوده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۲۹.</ref>

	ابن ابی الحدید پس از شمردن این کارها، دست به توجیه اعمال او زده و گفته است این کارها [[گناه کبیره]] نبودند تا گفته شود عثمان با این کارها فاسق شده و صلاحیت خلافت را از دست داده است؛ بلکه این‌ها [[گناه صغیره]] می‌باشند و [[خدا\|خداوند]] عثمان را به خاطر این رفتارها بخشیده است.<ref>~~همان،~~ ج۳، ص۶۸.</ref>		ابن ابی الحدید پس از شمردن این کارها، دست به توجیه اعمال او زده و گفته است این کارها [[گناه کبیره]] نبودند تا گفته شود عثمان با این کارها فاسق شده و صلاحیت خلافت را از دست داده است؛ بلکه این‌ها [[گناه صغیره]] می‌باشند و [[خدا\|خداوند]] عثمان را به خاطر این رفتارها بخشیده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۶۸.</ref>

	=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===		=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===

Golpoor: /* دلیل فضیلت تراشی برای عثمان */

2022-10-20T10:24:32Z

دلیل فضیلت تراشی برای عثمان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۵۴
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن [[نماز]] بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.		* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن [[نماز]] بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.

	== دلیل ~~فضیلت تراشی برای~~ عثمان ==		== دلیل ذکر فضائل عثمان ==
	[[اهل‌سنت]] معتقدند که [[پیامبر اسلام(ص)]] برای خود جانشینی تعیین نکرده است و با این بینش ولایت و امامت [[امام علی(ع)]] را که مبتنی بر [[آیه\|آیات]] و [[حدیث\|روایات]] غیر قابل انکار در کتاب‌های [[شیعه]] و سنی است، نمی‌پذیرند. محققان معتقدند که اهل سنت، برای [[خلفای ثلاثه]] یعنی [[ابوبکر بن ابی قحافه\|ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب\|عمر]] و عثمان، فضائلی را در کتب خویش ذکر کرده‌اند تا ثابت کنند مردم صدر اسلام با توجه به این فضایل، آنها را بر حضرت علی(ع) مقدم داشته‌اند.<ref>فقیه ایمانی، مهدی، حق با علی است، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷ش، ص۱۰۱.</ref> در کتاب‌های اهل سنت، در مورد خلیفه سوم یعنی عثمان بن عفان بیش از آن چه فضیلت بگویند دست به توجیه و درست جلوه دادن کارهای عثمان کرده‌اند و با توجیه کردن کارها و ادعاهای بی‌دلیل نمی‌توان بر کسی فضیلت قائل شد.		[[اهل‌سنت]] معتقدند که [[پیامبر اسلام(ص)]] برای خود جانشینی تعیین نکرده است و با این بینش ولایت و امامت [[امام علی(ع)]] را که مبتنی بر [[آیه\|آیات]] و [[حدیث\|روایات]] غیر قابل انکار در کتاب‌های [[شیعه]] و سنی است، نمی‌پذیرند. محققان معتقدند که اهل سنت، برای [[خلفای ثلاثه]] یعنی [[ابوبکر بن ابی قحافه\|ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب\|عمر]] و عثمان، فضائلی را در کتب خویش ذکر کرده‌اند تا ثابت کنند مردم صدر اسلام با توجه به این فضایل، آنها را بر حضرت علی(ع) مقدم داشته‌اند.<ref>فقیه ایمانی، مهدی، حق با علی است، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷ش، ص۱۰۱.</ref> در کتاب‌های اهل سنت، در مورد خلیفه سوم یعنی عثمان بن عفان بیش از آن چه فضیلت بگویند دست به توجیه و درست جلوه دادن کارهای عثمان کرده‌اند و با توجیه کردن کارها و ادعاهای بی‌دلیل نمی‌توان بر کسی فضیلت قائل شد.

Golpoor: /* اعمال خلاف سنت پیامبر(ص) */

2022-10-20T10:23:41Z

اعمال خلاف سنت پیامبر(ص)

Golpoor در ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۴

2022-10-20T09:44:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۱۴
خط ۴:		خط ۴:
	فضائل عثمان از چهار کتاب روایی اهل سنت را بررسی فرمایید.		فضائل عثمان از چهار کتاب روایی اهل سنت را بررسی فرمایید.
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}منابع روایی [[اهل‌سنت]] به [[حدیث\|روایاتی]] که دلالت بر فضیلت [[عثمان بن عفان]] می‌کند، اشاره کرده‌اند؛ اما عالمان علم رجال اهل‌سنت این‌گونه روایات را ضعیف دانسته‌اند. برخی از محققان معتقدند که هدف اهل سنت، از ذکر فضائل برای خلفای ثلاثه یعنی ابوبکر، عمر و عثمان، اثبات ارجحیت خلفا بر [[امام علی(ع)]] و درست بودن انتخاب مردم صدر [[اسلام]] بوده است.

			در کتب [[صحاح سته]] علاوه بر روایات فضیلت، روایاتی نیز وجود دارد که بر مذمت و عدم تبعیت عثمان از سنت [[پیامبر(ص)]]، قبل و بعد از [[خلافت]] دلالت می‌کند؛ از جمله عدم شرکت در [[غزوه بدر]]، فرار از صحنه جنگ در [[غزوه احد]]، مسلط کردن [[بنی‌امیه]] و زمامداران فاسد، سوء استفاده از [[بیت‌المال]]، اهانت به [[صحابه]]، چهار رکعتی خواندن [[نماز]] در مسافرت و نهی از عمره تمتع.

	== روایات فضیلت ==		== روایات فضیلت ==
	در کتب معتبر ~~اهل سنت~~ به خصوص صحاح سته<ref>صحاح سته عبارتند از: ۱. صحیح البخاری، محمد بن اسماعیل بخار؛ ۲. صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیسابوری؛ ۳. سنن ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی؛ ۴. سنن ابی داوود، سلیمان ابن اشعث سجستانی؛ ۵. سنن الترمذی، محمد بن عیسی ترمذی؛ ۶. سنن النسائی، احمد بن شعیب نسائی.</ref> ~~(شش کتاب معتبرنزد اهل سنت) به روایاتی در فضیلت عثمان اشاره شده است:~~		در کتب معتبر [[اهل‌سنت]] به خصوص [[صحاح سته]] (شش کتاب معتبر اهل سنت) به روایاتی در فضیلت عثمان اشاره شده است:<ref>صحاح سته عبارتند از: ۱. صحیح البخاری، محمد بن اسماعیل بخار؛ ۲. صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیسابوری؛ ۳. سنن ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی؛ ۴. سنن ابی داوود، سلیمان ابن اشعث سجستانی؛ ۵. سنن الترمذی، محمد بن عیسی ترمذی؛ ۶. سنن النسائی، احمد بن شعیب نسائی.</ref>

	* در روایتی آمده است که پیامبر اسلام(ص) فرمود: هر پیامبری در بهشت رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان ~~اهل سنت~~ ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۸؛ سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۰.</ref>		* در روایتی آمده است که [[پیامبر اسلام(ص)]] فرمود: هر پیامبری در [[بهشت]] رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل‌سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۸؛ سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۰.</ref>
	* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این جبرئیل است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان ~~اهل سنت~~ تضعیف شده است.<ref>سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۱.</ref>		* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل‌سنت تضعیف شده است.<ref>سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۱.</ref>
	* محمد بن سیرین از کعب نقل می‌کند که پیامبر اسلام(ص) از فتنه ای که رخ خواهد داد، یاد می‌کرد که مردی با سر پوشیده از آن جا گذشت و پیامبر فرمود در آن روز این مرد در هدایت است و من رفتم صورتش را باز کردم دیدم عثمان بن عفان است. ابن ماجه پس از نقل این روایت می‌نویسد: محمد بن سیرین، کعب را ندیده است. به همین جهت این روایت منقطع بوده و اعتماد به آن مشکل است.<ref>همان.</ref>		* محمد بن سیرین از کعب نقل می‌کند که پیامبر اسلام(ص) از فتنه ای که رخ خواهد داد، یاد می‌کرد که مردی با سر پوشیده از آن جا گذشت و پیامبر فرمود در آن روز این مرد در هدایت است و من رفتم صورتش را باز کردم دیدم عثمان بن عفان است. ابن ماجه پس از نقل این [[حدیث\|روایت]] می‌نویسد: محمد بن سیرین، کعب را ندیده است. به همین جهت این روایت منقطع بوده و اعتماد به آن مشکل است.<ref>همان.</ref>
	* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن نماز بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.		* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن [[نماز]] بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.

	== دلیل فضیلت تراشی برای عثمان ==		== دلیل فضیلت تراشی برای عثمان ==
	~~اهل سنت~~ معتقدند که پیامبر اسلام(ص) برای خود جانشینی تعیین نکرده است و با این بینش ولایت و امامت امام علی(ع) را که مبتنی بر آیات و روایات غیر قابل انکار در کتاب‌های شیعه و سنی است، نمی‌پذیرند. محققان معتقدند که اهل سنت، برای خلفای ثلاثه یعنی ~~ابوبکر،~~ عمر و عثمان، فضائلی را در کتب خویش ذکر کرده‌اند تا ثابت کنند مردم صدر اسلام با توجه به این فضایل، آنها را بر حضرت علی(ع) مقدم داشته‌اند.<ref>فقیه ایمانی، مهدی، حق با علی است، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷ش، ص۱۰۱.</ref> در کتاب‌های اهل سنت، در مورد خلیفه سوم یعنی عثمان بن عفان بیش از آن چه فضیلت بگویند دست به توجیه و درست جلوه دادن کارهای عثمان کرده‌اند و با توجیه کردن کارها و ادعاهای بی‌دلیل نمی‌توان بر کسی فضیلت قائل شد.		[[اهل‌سنت]] معتقدند که [[پیامبر اسلام(ص)]] برای خود جانشینی تعیین نکرده است و با این بینش ولایت و امامت [[امام علی(ع)]] را که مبتنی بر [[آیه\|آیات]] و [[حدیث\|روایات]] غیر قابل انکار در کتاب‌های [[شیعه]] و سنی است، نمی‌پذیرند. محققان معتقدند که اهل سنت، برای [[خلفای ثلاثه]] یعنی [[ابوبکر بن ابی قحافه\|ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب\|عمر]] و عثمان، فضائلی را در کتب خویش ذکر کرده‌اند تا ثابت کنند مردم صدر اسلام با توجه به این فضایل، آنها را بر حضرت علی(ع) مقدم داشته‌اند.<ref>فقیه ایمانی، مهدی، حق با علی است، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷ش، ص۱۰۱.</ref> در کتاب‌های اهل سنت، در مورد خلیفه سوم یعنی عثمان بن عفان بیش از آن چه فضیلت بگویند دست به توجیه و درست جلوه دادن کارهای عثمان کرده‌اند و با توجیه کردن کارها و ادعاهای بی‌دلیل نمی‌توان بر کسی فضیلت قائل شد.

	بنا بر گزارش‌های تاریخی کارهای عثمان به گونه ای بود که باعث اعتراض اصحاب پیامبر(ص) شد و همین امر سبب قتلش گردید. ابن ابی الحدید معتزلی یکی از عالمان بزرگ اهل سنت در دفاع از عثمان، به کارهای او اشاره کرده و سپس به دفاع و توجیه از آن‌ها برخاسته است. وی چنین می‌نویسد:

	عثمان در خلافت خود کارهایی کرد که منجر به کشته شدنش توسط مسلمانان گشت. از جمله کارهای او مسلط کردن بنی امیه بر ولایت و استانداری شهرها بود. آنها از تقوای کافی برخوردار نبودند؛ به گونه‌ای که ولید، استاندار کوفه با حالت مستی به امام جماعت ایستاد و نماز خواند، یا عثمان به تقسیم بیت المال در بین اطرافیان خود پرداخت. اهانت به عمار یاسر و عبد الله بن مسعود و یا تبعید ابی ذر غفاری به ربذه از دیگر کارهای عثمان بوده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۲۹.</ref>

	ابن ابی الحدید پس از شمردن این کارها، دست به توجیه اعمال او زده و گفته است این کارها گناه کبیره نبودند تا گفته شود عثمان با این کارها فاسق شده و صلاحیت خلافت را از دست داده است؛ بلکه این‌ها گناه صغیره می‌باشند و خداوند عثمان را به خاطر این رفتارها بخشیده است.<ref>همان، ج۳، ص۶۸.</ref>

	== اعمال خلاف سنت پیامبر(ص) ==		== اعمال خلاف سنت پیامبر(ص) ==
	علاوه بر روایات فضیلت، روایاتی نیز در کتاب‌های معتبر ثبت شده است که عثمان بر خلاف سیره پیامبر اسلام(ص) عمل کرده است. برخی از آنها ~~عبارتند~~ از:		علاوه بر روایات فضیلت، روایاتی نیز در کتاب‌های معتبر ثبت شده است که عثمان بر خلاف سیره پیامبر اسلام(ص) عمل کرده است. برخی از آنها مربوط به قبل از خلافت و برخی مربوط به زمان خلافت اوست. از جمله:

	=== عدم شرکت در غزوه بدر و فرار در غزوه احد ===		=== عدم شرکت در غزوه بدر و فرار در غزوه احد ===
خط ۳۰:		خط ۲۶:

	برخی معتقدند کسی چون امام علی(ع) که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.		برخی معتقدند کسی چون امام علی(ع) که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.

			=== مسلط کردن بنی‌امیه و زمامداران فاسد، سوء استفاده از بیت المال و اهانت به صحابه ===
			بنا بر گزارش‌های تاریخی کارهای عثمان به گونه ای بود که باعث اعتراض اصحاب پیامبر(ص) شد و همین امر سبب قتلش گردید. ابن ابی الحدید معتزلی یکی از عالمان بزرگ اهل سنت در دفاع از عثمان، به کارهای او اشاره کرده و سپس به دفاع و توجیه از آن‌ها برخاسته است. وی چنین می‌نویسد:

			عثمان در خلافت خود کارهایی کرد که منجر به کشته شدنش توسط مسلمانان گشت. از جمله کارهای او مسلط کردن بنی امیه بر ولایت و استانداری شهرها بود. آنها از تقوای کافی برخوردار نبودند؛ به گونه‌ای که ولید، استاندار کوفه با حالت مستی به امام جماعت ایستاد و نماز خواند، یا عثمان به تقسیم بیت المال در بین اطرافیان خود پرداخت. اهانت به عمار یاسر و عبد الله بن مسعود و یا تبعید ابی ذر غفاری به ربذه از دیگر کارهای عثمان بوده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۲۹.</ref>

			ابن ابی الحدید پس از شمردن این کارها، دست به توجیه اعمال او زده و گفته است این کارها گناه کبیره نبودند تا گفته شود عثمان با این کارها فاسق شده و صلاحیت خلافت را از دست داده است؛ بلکه این‌ها گناه صغیره می‌باشند و خداوند عثمان را به خاطر این رفتارها بخشیده است.<ref>همان، ج۳، ص۶۸.</ref>

	=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===		=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===

Golpoor: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام، اصلاح فاصلهٔ مجازی

2022-10-20T08:10:54Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام، اصلاح فاصلهٔ مجازی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۰۲
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	در کتب معتبر [[اهل‌سنت]] به خصوص [[صحاح سته]] (شش کتاب معتبر اهل سنت) به روایاتی در فضیلت عثمان اشاره شده است:<ref>صحاح سته عبارتند از: ۱. صحیح البخاری، محمد بن اسماعیل بخاری؛ ۲. صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیسابوری؛ ۳. سنن ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی؛ ۴. سنن ابی داوود، سلیمان ابن اشعث سجستانی؛ ۵. سنن الترمذی، محمد بن عیسی ترمذی؛ ۶. سنن النسائی، احمد بن شعیب نسائی.</ref>		در کتب معتبر [[اهل‌سنت]] به خصوص [[صحاح سته]] (شش کتاب معتبر اهل سنت) به روایاتی در فضیلت عثمان اشاره شده است:<ref>صحاح سته عبارتند از: ۱. صحیح البخاری، محمد بن اسماعیل بخاری؛ ۲. صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیسابوری؛ ۳. سنن ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی؛ ۴. سنن ابی داوود، سلیمان ابن اشعث سجستانی؛ ۵. سنن الترمذی، محمد بن عیسی ترمذی؛ ۶. سنن النسائی، احمد بن شعیب نسائی.</ref>

	* در روایتی آمده است که [[پیامبر اسلام(ص)]] فرمود: هر پیامبری در [[بهشت]] رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل‌سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>سنن الترمذی، ج۵، ص۲۸۸؛ سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۰.</ref>		* در روایتی آمده است که [[پیامبر اسلام(ص)]] فرمود: هر پیامبری در [[بهشت]] رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل‌سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>ترمذی، سنن الترمذی، ج۵، ص۲۸۸؛ ابن ماجه، سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۰.</ref>
	* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل‌سنت تضعیف شده است.<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۱.</ref>		* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل‌سنت تضعیف شده است.<ref>ابن ماجه، سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۱.</ref>
	* محمد بن سیرین از کعب نقل می‌کند که پیامبر اسلام(ص) از فتنه ای که رخ خواهد داد، یاد می‌کرد که مردی با سر پوشیده از آن جا گذشت و پیامبر فرمود در آن روز این مرد در هدایت است و من رفتم صورتش را باز کردم دیدم عثمان بن عفان است. ابن ماجه پس از نقل این [[حدیث\|روایت]] می‌نویسد: محمد بن سیرین، کعب را ندیده است. به همین جهت این روایت منقطع بوده و اعتماد به آن مشکل است.<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۱.</ref>		* محمد بن سیرین از کعب نقل می‌کند که پیامبر اسلام(ص) از فتنه ای که رخ خواهد داد، یاد می‌کرد که مردی با سر پوشیده از آن جا گذشت و پیامبر فرمود در آن روز این مرد در هدایت است و من رفتم صورتش را باز کردم دیدم عثمان بن عفان است. ابن ماجه پس از نقل این [[حدیث\|روایت]] می‌نویسد: محمد بن سیرین، کعب را ندیده است. به همین جهت این روایت منقطع بوده و اعتماد به آن مشکل است.<ref>ابن ماجه، سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۱.</ref>
	* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن [[نماز]] بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>سنن الترمذی، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.		* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن [[نماز]] بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>ترمذی، سنن الترمذی، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.

	== دلیل ذکر فضائل عثمان ==		== دلیل ذکر فضائل عثمان ==
خط ۲۳:		خط ۲۳:

	=== عدم شرکت در غزوه بدر و فرار در غزوه احد ===		=== عدم شرکت در غزوه بدر و فرار در غزوه احد ===
	طبق گزارش‌های تاریخی عثمان در [[غزوه بدر]] شرکت نکرد و در [[غزوه احد]] نیز از صحنه جنگ گریخت. در برخی کتب اهل‌سنت مانند [[صحیح بخاری]] که از معتبرترین کتب روایی اهل سنت به شمار می‌رود، در بیان دلیل کارهای او به روایتی را از [[عبدالله بن عمر]] اشاره شده است. وقتی شخصی از ابن عمر می‌پرسد که آیا واقعیت دارد که عثمان در جنگ احد پیامبر را تنها گذاشت و فرار کرد و در جنگ بدر نیز شرکت نکرد؟! ابن عمر گفت: بلی ولی خداوند او را به خاطر فرارش بخشید و علت شرکت نکردنش در جنگ بدر به خاطر این بود که همسرش مریض بود.<ref>صحیح البخاری، ج۴، ص۲۰۳، ج۵، ص۳۴.</ref>		طبق گزارش‌های تاریخی عثمان در [[غزوه بدر]] شرکت نکرد و در [[غزوه احد]] نیز از صحنه جنگ گریخت. در برخی کتب اهل‌سنت مانند [[صحیح بخاری]] که از معتبرترین کتب روایی اهل سنت به شمار می‌رود، در بیان دلیل کارهای او به روایتی را از [[عبدالله بن عمر]] اشاره شده است. وقتی شخصی از ابن عمر می‌پرسد که آیا واقعیت دارد که عثمان در جنگ احد پیامبر را تنها گذاشت و فرار کرد و در جنگ بدر نیز شرکت نکرد؟! ابن عمر گفت: بلی ولی خداوند او را به خاطر فرارش بخشید و علت شرکت نکردنش در جنگ بدر به خاطر این بود که همسرش مریض بود.<ref>بخاری، صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، بی‌تا، ج۴، ص۲۰۳، ج۵، ص۳۴.</ref>

	شیعیان معتقدند که چگونه کسی چون [[امام علی(ع)]] که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام(ص) بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.		شیعیان معتقدند که چگونه کسی چون [[امام علی(ع)]] که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام(ص) بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===		=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===
	در صحیح بخاری آمده است که عبدالرحمن بن یزید نقل می‌کند: عثمان در [[منا]] مسافر بود و باید نماز را شکسته می‌خواند، نمازش را با مردم چهار رکعتی خواند و این مطلب به گوش عبد الله بن سعید رسید، وی گفت ما با [[پیامبر خدا(ص)]] در منا نماز را شکسته می‌خواندیم، در زمان [[ابوبکر بن ابی قحافه\|ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب\|عمر]] نیز نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی می‌خواندیم و من نمی‌دانم این نماز چهار رکعتی چیست؟<ref>بخاری، ~~محمد،~~ صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، ~~بی تا،~~ ج۲، ص۳۵.</ref>		در صحیح بخاری آمده است که عبدالرحمن بن یزید نقل می‌کند: عثمان در [[منا]] مسافر بود و باید نماز را شکسته می‌خواند، نمازش را با مردم چهار رکعتی خواند و این مطلب به گوش عبد الله بن سعید رسید، وی گفت ما با [[پیامبر خدا(ص)]] در منا نماز را شکسته می‌خواندیم، در زمان [[ابوبکر بن ابی قحافه\|ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب\|عمر]] نیز نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی می‌خواندیم و من نمی‌دانم این نماز چهار رکعتی چیست؟<ref>بخاری، صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، بی‌تا، ج۲، ص۳۵.</ref>

	=== نهی از عمره تمتع ===		=== نهی از عمره تمتع ===
	عثمان بن عفان مردم را از عمره تمتع در [[مکه]] نهی می‌کرد. [[امام علی(ع)]] فرمودند: چرا کاری را که رسول خدا(ص) انجام می‌داد. نهی می‌کنی.		عثمان بن عفان مردم را از عمره تمتع در [[مکه]] نهی می‌کرد. [[امام علی(ع)]] فرمودند: چرا کاری را که رسول خدا(ص) انجام می‌داد. نهی می‌کنی.

	در روایت دیگر آمده: علی رضی الله عنه وقتی محرم شد (در حج) گفت: لبیک می‌گویم برای گذاشتن حج و عمره تمتع، عثمان گفت تو دیدی من مردم را از این کار نهی کردم و علی رضی الله عنه در جواب گفت من [[سیره پیامبر(ص)\|سیره رسول الله(ص)]] را ترک نخواهم کرد.<ref>~~نیسابوری،~~ مسلم، صحیح مسلم، بیروت، دار الفکر، ~~بی تا،~~ ج۴، ص۴۶.</ref>{{پایان پاسخ}}		در روایت دیگر آمده: علی رضی الله عنه وقتی محرم شد (در حج) گفت: لبیک می‌گویم برای گذاشتن حج و عمره تمتع، عثمان گفت تو دیدی من مردم را از این کار نهی کردم و علی رضی الله عنه در جواب گفت من [[سیره پیامبر(ص)\|سیره رسول الله(ص)]] را ترک نخواهم کرد.<ref>مسلم، صحیح مسلم، بیروت، دار الفکر، بی‌تا، ج۴، ص۴۶.</ref>{{پایان پاسخ}}

	==منابع==		==منابع==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۵۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	== اعمال خلاف سنت پیامبر(ص) ==		== اعمال خلاف سنت پیامبر(ص) ==
	علاوه بر روایات فضیلت، روایاتی نیز در کتاب‌های معتبر ثبت شده است که عثمان بر خلاف سیره پیامبر اسلام(ص) عمل کرده است. برخی از آنها مربوط به قبل از خلافت و برخی مربوط به زمان خلافت اوست. از جمله:		علاوه بر روایات فضیلت، روایاتی نیز در کتاب‌های معتبر ثبت شده است که عثمان بر خلاف [[سیره پیامبر اسلام(ص)]] عمل کرده است. برخی از آنها مربوط به قبل از [[خلافت]] و برخی مربوط به زمان خلافت اوست. از جمله:

	=== عدم شرکت در غزوه بدر و فرار در غزوه احد ===		=== عدم شرکت در غزوه بدر و فرار در غزوه احد ===
	طبق گزارش‌های تاریخی عثمان در ~~جنگ~~ بدر شرکت نکرد و در غزوه احد نیز از صحنه جنگ گریخت. در برخی کتب ~~اهل سنت~~ مانند صحیح بخاری که از معتبرترین کتب روایی اهل سنت به شمار می‌رود، در بیان دلیل کارهای او به روایتی را از عبدالله بن عمر اشاره شده است. وقتی شخصی از ابن عمر می‌پرسد که آیا واقعیت دارد که عثمان در جنگ احد پیامبر را تنها گذاشت و فرار کرد و در جنگ بدر نیز شرکت نکرد؟! ابن عمر گفت: بلی ولی خداوند او را به خاطر فرارش بخشید و علت شرکت نکردنش در جنگ بدر به خاطر این بود که همسرش مریض بود.<ref>صحیح البخاری، پیشین، ج۴، ص۲۰۳ و ج۵، ص۳۴.</ref>		طبق گزارش‌های تاریخی عثمان در [[غزوه بدر]] شرکت نکرد و در [[غزوه احد]] نیز از صحنه جنگ گریخت. در برخی کتب اهل‌سنت مانند [[صحیح بخاری]] که از معتبرترین کتب روایی اهل سنت به شمار می‌رود، در بیان دلیل کارهای او به روایتی را از [[عبدالله بن عمر]] اشاره شده است. وقتی شخصی از ابن عمر می‌پرسد که آیا واقعیت دارد که عثمان در جنگ احد پیامبر را تنها گذاشت و فرار کرد و در جنگ بدر نیز شرکت نکرد؟! ابن عمر گفت: بلی ولی خداوند او را به خاطر فرارش بخشید و علت شرکت نکردنش در جنگ بدر به خاطر این بود که همسرش مریض بود.<ref>صحیح البخاری، پیشین، ج۴، ص۲۰۳ و ج۵، ص۳۴.</ref>

	~~برخی~~ معتقدند کسی چون امام علی(ع) که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.		شیعیان معتقدند که چگونه کسی چون [[امام علی(ع)]] که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام(ص) بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.

	=== مسلط کردن بنی‌امیه و زمامداران فاسد، سوء استفاده از بیت المال و اهانت به صحابه ===		=== مسلط کردن بنی‌امیه و زمامداران فاسد، سوء استفاده از بیت المال و اهانت به صحابه ===
	بنا بر گزارش‌های تاریخی کارهای عثمان به ~~گونه ای~~ بود که باعث اعتراض اصحاب پیامبر(ص) شد و همین امر سبب قتلش گردید. ابن ابی الحدید معتزلی یکی از عالمان بزرگ ~~اهل سنت در دفاع از عثمان،~~ به کارهای او اشاره کرده و سپس به دفاع و توجیه از آن‌ها برخاسته است. وی چنین می‌نویسد:		بنا بر گزارش‌های تاریخی کارهای عثمان به گونه‌ای بود که باعث اعتراض [[صحابه\|اصحاب پیامبر(ص)]] شد و همین امر سبب قتلش گردید. ابن ابی الحدید معتزلی یکی از عالمان بزرگ [[اهل‌سنت]] به کارهای او اشاره کرده و سپس به دفاع و توجیه از آن‌ها برخاسته است. وی چنین می‌نویسد:

	عثمان در خلافت خود کارهایی کرد که منجر به کشته شدنش توسط مسلمانان گشت. از جمله کارهای او مسلط کردن بنی امیه بر ولایت و استانداری شهرها بود. آنها از تقوای کافی برخوردار نبودند؛ به گونه‌ای که ولید، استاندار کوفه با حالت مستی به امام جماعت ایستاد و نماز خواند، یا عثمان به تقسیم بیت المال در بین اطرافیان خود پرداخت. اهانت به عمار یاسر و عبد الله بن مسعود و یا تبعید ~~ابی ذر~~ غفاری به ربذه از دیگر کارهای عثمان بوده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۲۹.</ref>		عثمان در [[خلافت]] خود کارهایی کرد که منجر به کشته شدنش توسط مسلمانان گشت. از جمله کارهای او مسلط کردن [[بنی امیه]] بر ولایت و استانداری شهرها بود. آنها از [[تقوا\|تقوای]] کافی برخوردار نبودند؛ به گونه‌ای که ولید، استاندار [[کوفه]] با حالت مستی به امام جماعت ایستاد و نماز خواند، یا عثمان به تقسیم بیت المال در بین اطرافیان خود پرداخت. اهانت به [[عمار یاسر]] و عبد الله بن مسعود و یا تبعید [[ابوذر غفاری\|ابی‌ذر غفاری]] به ربذه از دیگر کارهای عثمان بوده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۲۹.</ref>

	ابن ابی الحدید پس از شمردن این کارها، دست به توجیه اعمال او زده و گفته است این کارها گناه کبیره نبودند تا گفته شود عثمان با این کارها فاسق شده و صلاحیت خلافت را از دست داده است؛ بلکه این‌ها گناه صغیره می‌باشند و خداوند عثمان را به خاطر این رفتارها بخشیده است.<ref>همان، ج۳، ص۶۸.</ref>		ابن ابی الحدید پس از شمردن این کارها، دست به توجیه اعمال او زده و گفته است این کارها [[گناه کبیره]] نبودند تا گفته شود عثمان با این کارها فاسق شده و صلاحیت خلافت را از دست داده است؛ بلکه این‌ها [[گناه صغیره]] می‌باشند و [[خدا\|خداوند]] عثمان را به خاطر این رفتارها بخشیده است.<ref>همان، ج۳، ص۶۸.</ref>

	=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===		=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===
	در صحیح بخاری آمده است که ~~عبد الرحمن~~ بن یزید نقل می‌کند: عثمان در منا مسافر بود و باید نماز را شکسته می‌خواند، نمازش را با مردم چهار رکعتی خواند و این مطلب به گوش عبد الله بن سعید رسید، وی گفت ما با پیامبر خدا(ص) در منا نماز را شکسته می‌خواندیم، در زمان ابوبکر و عمر نیز نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی می‌خواندیم و من نمی‌دانم این نماز چهار رکعتی چیست؟<ref>بخاری، محمد، صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، بی تا، ج۲، ص۳۵.</ref>		در صحیح بخاری آمده است که عبدالرحمن بن یزید نقل می‌کند: عثمان در [[منا]] مسافر بود و باید نماز را شکسته می‌خواند، نمازش را با مردم چهار رکعتی خواند و این مطلب به گوش عبد الله بن سعید رسید، وی گفت ما با [[پیامبر خدا(ص)]] در منا نماز را شکسته می‌خواندیم، در زمان [[ابوبکر بن ابی قحافه\|ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب\|عمر]] نیز نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی می‌خواندیم و من نمی‌دانم این نماز چهار رکعتی چیست؟<ref>بخاری، محمد، صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، بی تا، ج۲، ص۳۵.</ref>

	=== نهی از عمره تمتع ===		=== نهی از عمره تمتع ===
	عثمان بن عفان مردم را از عمره تمتع در مکه نهی می‌کرد. امام علی(ع) فرمودند: چرا کاری را که رسول خدا(ص) انجام می‌داد. نهی می‌کنی.		عثمان بن عفان مردم را از عمره تمتع در [[مکه]] نهی می‌کرد. [[امام علی(ع)]] فرمودند: چرا کاری را که رسول خدا(ص) انجام می‌داد. نهی می‌کنی.

	در روایت دیگر آمده: علی رضی الله عنه وقتی محرم شد (در حج) گفت لبیک می‌گویم برای گذاشتن حج و عمره تمتع، عثمان گفت تو دیدی من مردم را از این کار نهی کردم و علی رضی الله عنه در جواب گفت من سیره رسول الله(ص) را ترک نخواهم کرد.<ref>نیسابوری، مسلم، صحیح مسلم، بیروت، دار الفکر، بی تا، ج۴، ص۴۶.</ref>{{پایان پاسخ}}		در روایت دیگر آمده: علی رضی الله عنه وقتی محرم شد (در حج) گفت: لبیک می‌گویم برای گذاشتن حج و عمره تمتع، عثمان گفت تو دیدی من مردم را از این کار نهی کردم و علی رضی الله عنه در جواب گفت من [[سیره پیامبر(ص)\|سیره رسول الله(ص)]] را ترک نخواهم کرد.<ref>نیسابوری، مسلم، صحیح مسلم، بیروت، دار الفکر، بی تا، ج۴، ص۴۶.</ref>{{پایان پاسخ}}

	==منابع==		==منابع==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۴۰
خط ۷:		خط ۷:

	== روایات فضیلت ==		== روایات فضیلت ==
	در کتب معتبر اهل سنت به خصوص صحاح سته<ref>صحاح سته عبارتند از: ۱. صحیح ~~البخاري،~~ محمد بن اسماعیل بخار؛ ۲. صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیسابوری؛ ۳. سنن ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی؛ ۴. سنن ابی داوود، سلیمان ابن اشعث سجستانی؛ ۵. سنن الترمذی، محمد بن عیسی ترمذی؛ ۶. سنن النسائی، احمد بن شعیب نسائی.</ref> (شش کتاب معتبرنزد اهل سنت) به روایاتی در فضیلت عثمان اشاره شده است:		در کتب معتبر اهل سنت به خصوص صحاح سته<ref>صحاح سته عبارتند از: ۱. صحیح البخاری، محمد بن اسماعیل بخار؛ ۲. صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیسابوری؛ ۳. سنن ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی؛ ۴. سنن ابی داوود، سلیمان ابن اشعث سجستانی؛ ۵. سنن الترمذی، محمد بن عیسی ترمذی؛ ۶. سنن النسائی، احمد بن شعیب نسائی.</ref> (شش کتاب معتبرنزد اهل سنت) به روایاتی در فضیلت عثمان اشاره شده است:

	* در روایتی آمده است که پیامبر اسلام(ص) فرمود: هر پیامبری در بهشت رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۸؛ سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۰.</ref>		* در روایتی آمده است که پیامبر اسلام(ص) فرمود: هر پیامبری در بهشت رفیقی دارد و رفیق من عثمان بن عفان است. عثمان بن خالد راوی این روایت توسط رجال شناسان اهل سنت ضعیف، جاعل و دروغگو دانسته شده است.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۸؛ سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۰.</ref>
	* از پیامبر اسلام(ص) نقل ~~می کنند~~ که به عثمان فرمود: ای عثمان این جبرئیل است که مرا خبر ~~می دهد~~ تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل سنت تضعیف شده است.<ref>سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۱.</ref>		* از پیامبر اسلام(ص) نقل می‌کنند که به عثمان فرمود: ای عثمان این جبرئیل است که مرا خبر می‌دهد تا دخترم ام کلثوم را به همان مهریه رقیه، همسر تو قرار دهم. این روایت نیز در ذیل آن توسط عالمان اهل سنت تضعیف شده است.<ref>سنن ابن ماجه، پیشین، ج۱، ص۴۱.</ref>
	* محمد بن سیرین از کعب نقل ~~می کند~~ که پیامبر اسلام(ص) از فتنه ای که رخ خواهد داد، یاد ~~می کرد~~ که مردی با سر پوشیده از آن جا گذشت و پیامبر فرمود در آن روز این مرد در هدایت است و من رفتم صورتش را باز کردم دیدم عثمان بن عفان است. ابن ماجه پس از نقل این روایت ~~می نویسد~~: محمد بن سیرین، کعب را ندیده است. به همین جهت این روایت منقطع بوده و اعتماد به آن مشکل است.<ref>همان.</ref>		* محمد بن سیرین از کعب نقل می‌کند که پیامبر اسلام(ص) از فتنه ای که رخ خواهد داد، یاد می‌کرد که مردی با سر پوشیده از آن جا گذشت و پیامبر فرمود در آن روز این مرد در هدایت است و من رفتم صورتش را باز کردم دیدم عثمان بن عفان است. ابن ماجه پس از نقل این روایت می‌نویسد: محمد بن سیرین، کعب را ندیده است. به همین جهت این روایت منقطع بوده و اعتماد به آن مشکل است.<ref>همان.</ref>
	* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن نماز بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن ~~می داشت~~. ترمذی در ذیل آن ~~می نویسد~~ این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف ~~می باشد~~.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی ~~نمی توان~~ به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.		* از محمد بن زیاد نقل شده که جنازه ای را آوردند تا پیامبر(ص) بر آن نماز بخواند؛ اما حضرت نماز میت نخواند. وقتی علت را پرسیدند، آن حضرت فرمود: این شخص عثمان را دشمن می‌داشت. ترمذی در ذیل آن می‌نویسد این حدیث غریب است و محمد بن زیاد واقعاً ضعیف می‌باشد.<ref>سنن الترمذی، پیشین، ج۵، ص۲۸۹.</ref> یعنی نمی‌توان به نقل کننده ضعیف اعتماد و خبر او را باور کرد.

	== دلیل فضیلت تراشی برای عثمان ==		== دلیل فضیلت تراشی برای عثمان ==
	اهل سنت معتقدند که پیامبر اسلام(ص) برای خود جانشینی تعیین نکرده است و با این بینش ولایت و امامت امام علی(ع) را که مبتنی بر آیات و روایات غیر قابل انکار در کتاب‌های شیعه و سنی است، نمی‌پذیرند. محققان معتقدند که اهل سنت، برای خلفای ثلاثه یعنی ابوبکر، عمر و عثمان، فضائلی را در کتب خویش ذکر کرده‌اند تا ثابت کنند مردم صدر اسلام با توجه به این فضایل، آنها را بر حضرت علی(ع) مقدم ~~داشته اند~~.<ref>فقیه ایمانی، مهدی، حق با علی است، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷ش، ص۱۰۱.</ref> در ~~کتاب های~~ اهل سنت، در مورد خلیفه سوم یعنی عثمان بن عفان بیش از آن چه فضیلت بگویند دست به توجیه و درست جلوه دادن کارهای عثمان کرده‌اند و با توجیه کردن کارها و ادعاهای بی‌دلیل ~~نمی توان~~ بر کسی فضیلت قائل شد.		اهل سنت معتقدند که پیامبر اسلام(ص) برای خود جانشینی تعیین نکرده است و با این بینش ولایت و امامت امام علی(ع) را که مبتنی بر آیات و روایات غیر قابل انکار در کتاب‌های شیعه و سنی است، نمی‌پذیرند. محققان معتقدند که اهل سنت، برای خلفای ثلاثه یعنی ابوبکر، عمر و عثمان، فضائلی را در کتب خویش ذکر کرده‌اند تا ثابت کنند مردم صدر اسلام با توجه به این فضایل، آنها را بر حضرت علی(ع) مقدم داشته‌اند.<ref>فقیه ایمانی، مهدی، حق با علی است، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷ش، ص۱۰۱.</ref> در کتاب‌های اهل سنت، در مورد خلیفه سوم یعنی عثمان بن عفان بیش از آن چه فضیلت بگویند دست به توجیه و درست جلوه دادن کارهای عثمان کرده‌اند و با توجیه کردن کارها و ادعاهای بی‌دلیل نمی‌توان بر کسی فضیلت قائل شد.

	بنا بر گزارش‌های تاریخی کارهای عثمان به گونه ای بود که باعث اعتراض اصحاب پیامبر(ص) شد و همین امر سبب قتلش گردید. ابن ابی الحدید معتزلی یکی از عالمان بزرگ اهل سنت در دفاع از عثمان، به کارهای او اشاره کرده و سپس به دفاع و توجیه از ~~آن ها~~ برخاسته است. وی چنین می‌نویسد:		بنا بر گزارش‌های تاریخی کارهای عثمان به گونه ای بود که باعث اعتراض اصحاب پیامبر(ص) شد و همین امر سبب قتلش گردید. ابن ابی الحدید معتزلی یکی از عالمان بزرگ اهل سنت در دفاع از عثمان، به کارهای او اشاره کرده و سپس به دفاع و توجیه از آن‌ها برخاسته است. وی چنین می‌نویسد:

	عثمان در خلافت خود کارهایی کرد که منجر به کشته شدنش توسط مسلمانان گشت. از جمله کارهای او مسلط کردن بنی امیه بر ولایت و استانداری شهرها بود. آنها از تقوای کافی برخوردار نبودند؛ به گونه‌ای که ولید، استاندار کوفه با حالت مستی به امام جماعت ایستاد و نماز خواند، یا عثمان به تقسیم بیت المال در بین اطرافیان خود پرداخت. اهانت به عمار یاسر و عبد الله بن مسعود و یا تبعید ابی ذر غفاری به ربذه از دیگر کارهای عثمان بوده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۲۹.</ref>		عثمان در خلافت خود کارهایی کرد که منجر به کشته شدنش توسط مسلمانان گشت. از جمله کارهای او مسلط کردن بنی امیه بر ولایت و استانداری شهرها بود. آنها از تقوای کافی برخوردار نبودند؛ به گونه‌ای که ولید، استاندار کوفه با حالت مستی به امام جماعت ایستاد و نماز خواند، یا عثمان به تقسیم بیت المال در بین اطرافیان خود پرداخت. اهانت به عمار یاسر و عبد الله بن مسعود و یا تبعید ابی ذر غفاری به ربذه از دیگر کارهای عثمان بوده است.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، انتشارات کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۲۹.</ref>
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	طبق گزارش‌های تاریخی عثمان در جنگ بدر شرکت نکرد و در غزوه احد نیز از صحنه جنگ گریخت. در برخی کتب اهل سنت مانند صحیح بخاری که از معتبرترین کتب روایی اهل سنت به شمار می‌رود، در بیان دلیل کارهای او به روایتی را از عبدالله بن عمر اشاره شده است. وقتی شخصی از ابن عمر می‌پرسد که آیا واقعیت دارد که عثمان در جنگ احد پیامبر را تنها گذاشت و فرار کرد و در جنگ بدر نیز شرکت نکرد؟! ابن عمر گفت: بلی ولی خداوند او را به خاطر فرارش بخشید و علت شرکت نکردنش در جنگ بدر به خاطر این بود که همسرش مریض بود.<ref>صحیح البخاری، پیشین، ج۴، ص۲۰۳ و ج۵، ص۳۴.</ref>		طبق گزارش‌های تاریخی عثمان در جنگ بدر شرکت نکرد و در غزوه احد نیز از صحنه جنگ گریخت. در برخی کتب اهل سنت مانند صحیح بخاری که از معتبرترین کتب روایی اهل سنت به شمار می‌رود، در بیان دلیل کارهای او به روایتی را از عبدالله بن عمر اشاره شده است. وقتی شخصی از ابن عمر می‌پرسد که آیا واقعیت دارد که عثمان در جنگ احد پیامبر را تنها گذاشت و فرار کرد و در جنگ بدر نیز شرکت نکرد؟! ابن عمر گفت: بلی ولی خداوند او را به خاطر فرارش بخشید و علت شرکت نکردنش در جنگ بدر به خاطر این بود که همسرش مریض بود.<ref>صحیح البخاری، پیشین، ج۴، ص۲۰۳ و ج۵، ص۳۴.</ref>

	برخی معتقدند کسی چون امام علی(ع) که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و ~~آن ها می توانستند~~ از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ ~~می رفت~~. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.		برخی معتقدند کسی چون امام علی(ع) که تا آخرین لحظات با پیامبر اسلام بود و از جنگ فرار نکرد، فضیلتش از کسی که فرار کرد، کمتر است؟ آنها شرکت نکردن او در جنگ بدر به علت بیماری همسرش را قابل قبول ندانسته و معتقدند که عثمان ثروتمند و دارای کنیز و غلام بود و آن‌ها می‌توانستند از همسر مریض او نگهداری کنند و اصولاً ماندن او در کنار همسرش سودی نداشته است و باید به جنگ می‌رفت. البته اگر پذیرفته شود که واقعاً همسرش مریض بود. چرا که این مطلب برای توجیه اعمال او ذکر شده است.

	=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===		=== چهار رکعتی خواندن نماز در مسافرت ===
	در صحیح بخاری آمده است که عبد الرحمن بن یزید نقل ~~می کند~~: عثمان در منا مسافر بود و باید نماز را شکسته ~~می خواند،~~ نمازش را با مردم چهار رکعتی خواند و این مطلب به گوش عبد الله بن سعید رسید، وی گفت ما با پیامبر خدا(ص) در منا نماز را شکسته ~~می خواندیم،~~ در زمان ابوبکر و عمر نیز نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی ~~می خواندیم~~ و من ~~نمی دانم~~ این نماز چهار رکعتی چیست؟<ref>بخاری، محمد، صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، بی تا، ج۲، ص۳۵.</ref>		در صحیح بخاری آمده است که عبد الرحمن بن یزید نقل می‌کند: عثمان در منا مسافر بود و باید نماز را شکسته می‌خواند، نمازش را با مردم چهار رکعتی خواند و این مطلب به گوش عبد الله بن سعید رسید، وی گفت ما با پیامبر خدا(ص) در منا نماز را شکسته می‌خواندیم، در زمان ابوبکر و عمر نیز نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی می‌خواندیم و من نمی‌دانم این نماز چهار رکعتی چیست؟<ref>بخاری، محمد، صحیح البخاری، بیروت، دار الفکر، بی تا، ج۲، ص۳۵.</ref>

	=== نهی از عمره تمتع ===		=== نهی از عمره تمتع ===
	عثمان بن عفان مردم را از عمره تمتع در مکه نهی ~~می کرد~~. امام علی(ع) فرمودند: چرا کاری را که رسول خدا(ص) انجام ~~می داد~~. نهی ~~می کنی~~.		عثمان بن عفان مردم را از عمره تمتع در مکه نهی می‌کرد. امام علی(ع) فرمودند: چرا کاری را که رسول خدا(ص) انجام می‌داد. نهی می‌کنی.

	در روایت دیگر آمده: علی رضی الله عنه وقتی محرم شد (در حج) گفت لبیک ~~می گویم~~ برای گذاشتن حج و عمره تمتع، عثمان گفت تو دیدی من مردم را از این کار نهی کردم و علی رضی الله عنه در جواب گفت من سیره رسول الله(ص) را ترک نخواهم کرد.<ref>نیسابوری، مسلم، صحیح مسلم، بیروت، دار الفکر، بی تا، ج۴، ص۴۶.</ref>{{پایان پاسخ}}		در روایت دیگر آمده: علی رضی الله عنه وقتی محرم شد (در حج) گفت لبیک می‌گویم برای گذاشتن حج و عمره تمتع، عثمان گفت تو دیدی من مردم را از این کار نهی کردم و علی رضی الله عنه در جواب گفت من سیره رسول الله(ص) را ترک نخواهم کرد.<ref>نیسابوری، مسلم، صحیح مسلم، بیروت، دار الفکر، بی تا، ج۴، ص۴۶.</ref>{{پایان پاسخ}}

	==منابع==		==منابع==