برده‌داری از نگاه اسلام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazarzadeh: جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

2026-05-11T13:18:58Z

جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۴۸
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	ب) برای تکمیل این منظور مقرراتی در اسلام وضع شده که بردگان طبق قراردادی که با مالک خود می‌بندند، بتوانند با کار کردن خود را آزاد کنند (در فقه اسلامی فصلی در این زمینه تحت عنوان «مکاتبه» آمده است).		ب) برای تکمیل این منظور مقرراتی در اسلام وضع شده که بردگان طبق قراردادی که با مالک خود می‌بندند، بتوانند با کار کردن خود را آزاد کنند (در فقه اسلامی فصلی در این زمینه تحت عنوان «مکاتبه» آمده است).

	ج) در اسلام آزاد کردن بردگان یکی از مهمترین عبادات و از بهترین اعمال نیک است. پیشوایان اسلام در این مسئله پیش قدم بودند، تا آنچه که در حالات علی(ع) نوشته‌اند: اعتق آلفا من کدیده:<ref>مجلسی، محمدباقر، ~~بحارالانوار،~~ ج۴۱، ص۴۳.</ref> «هزار برده را از دسترنج خود آزاد کردند».		ج) در اسلام آزاد کردن بردگان یکی از مهمترین عبادات و از بهترین اعمال نیک است. پیشوایان اسلام در این مسئله پیش قدم بودند، تا آنچه که در حالات علی(ع) نوشته‌اند: اعتق آلفا من کدیده:<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۴۱، ص۴۳.</ref> «هزار برده را از دسترنج خود آزاد کردند».

	د) پیشوایان اسلام بردگان را به کمترین بهانه‌ای آزاد می‌کردند تا سرمشقی برای دیگران باشد. تا آنجا که یکی از بردگان [[امام باقر(ع)]] کار نیکی انجام داد امام(ع) فرمود: «اذهب فانت حر فانی اکره ان استخدم رجلا من اهل الجنه؛<ref>وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۳۲.</ref> برو تو آزادی که من خوش ندارم مردی از اهل بهشت را به خدمت خود درآورم».		د) پیشوایان اسلام بردگان را به کمترین بهانه‌ای آزاد می‌کردند تا سرمشقی برای دیگران باشد. تا آنجا که یکی از بردگان [[امام باقر(ع)]] کار نیکی انجام داد امام(ع) فرمود: «اذهب فانت حر فانی اکره ان استخدم رجلا من اهل الجنه؛<ref>وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۳۲.</ref> برو تو آزادی که من خوش ندارم مردی از اهل بهشت را به خدمت خود درآورم».
خط ۶۴:		خط ۶۴:

	=== رفتار انسانی با بردگان ===		=== رفتار انسانی با بردگان ===
	در اسلام دستورات زیادی درباره رفق و مدارا با بردگان وارد شده‌است؛ تا جایی که آنها را در زندگی صاحبان خود شریک و سهیم کرده است. پیغمبر اسلام(ص) می‌فرمود: کسی که برادرش زیر دست او است باید از آنچه می‌خورد به او بخوراند و از آنچه می‌پوشد به او بپوشاند، و زیادتر از توانایی به او تکلیف نکند.<ref>~~بحارالانوار،~~ ج۷۴، ص۱۴۱، ح۱۱.</ref>		در اسلام دستورات زیادی درباره رفق و مدارا با بردگان وارد شده‌است؛ تا جایی که آنها را در زندگی صاحبان خود شریک و سهیم کرده است. پیغمبر اسلام(ص) می‌فرمود: کسی که برادرش زیر دست او است باید از آنچه می‌خورد به او بخوراند و از آنچه می‌پوشد به او بپوشاند، و زیادتر از توانایی به او تکلیف نکند.<ref>بحار الانوار، ج۷۴، ص۱۴۱، ح۱۱.</ref>

	علی(ع) به غلام خود «قنبر» می‌فرمود: «من از خدای خود شرم دارم که لباسی بهتر از تو بپوشم، زیرا رسول خدا(ص) می‌فرمود: از آنچه خودتان می‌پوشید بر آنها بپوشانید و از آنچه خود می‌خورید به آنها غذا دهید».<ref>همان، ص۱۴۴، ح۱۹.</ref> امام صادق(ع) می‌فرماید: «هنگامی که پدرم به غلامی دستور انجام کاری می‌داد ملاحظه می‌کرد اگر کار سنگینی بود بسم اللَّه می‌گفت و خودش وارد عمل می‌شد و به آنها کمک می‌کرد».<ref>همان، ص۱۴۲، ح۱۳.</ref>		علی(ع) به غلام خود «قنبر» می‌فرمود: «من از خدای خود شرم دارم که لباسی بهتر از تو بپوشم، زیرا رسول خدا(ص) می‌فرمود: از آنچه خودتان می‌پوشید بر آنها بپوشانید و از آنچه خود می‌خورید به آنها غذا دهید».<ref>همان، ص۱۴۴، ح۱۹.</ref> امام صادق(ع) می‌فرماید: «هنگامی که پدرم به غلامی دستور انجام کاری می‌داد ملاحظه می‌کرد اگر کار سنگینی بود بسم اللَّه می‌گفت و خودش وارد عمل می‌شد و به آنها کمک می‌کرد».<ref>همان، ص۱۴۲، ح۱۳.</ref>
خط ۷۷:		خط ۷۷:
	همین تعبیر برای شناسایی نظر نهایی اسلام را در مورد بردگان کافی است. چنین تعبیری به خوبی نشان می‌دهد جهت‌گیری برنامه‌های اسلامی به سوی برچیدن نظام برده‌داری بدون هیاهو و بدون تحمیل بار اقتصادی سنگین بر مردم است.		همین تعبیر برای شناسایی نظر نهایی اسلام را در مورد بردگان کافی است. چنین تعبیری به خوبی نشان می‌دهد جهت‌گیری برنامه‌های اسلامی به سوی برچیدن نظام برده‌داری بدون هیاهو و بدون تحمیل بار اقتصادی سنگین بر مردم است.

	تعابیر دیگری حاکی از آن است که در اسلام سلب آزادی و حریت از انسان‌ها و تبدیل آنها به یک متاع یکی از گناهان نابخشودنی است؛ چنان‌که در حدیثی از پیغمبر اسلام(ص) آمده است: ان اللَّه تعالی غافر کل ذنب الا من جحد مهرا، او اغتصب اجیرا اجره، او باع رجلا حرا؛<ref>~~بحارالانوار،~~ ج۱۰۳، ص۱۶۸، ح۱۱.</ref> «خداوند هر گناهی را می‌بخشد جز (سه گناه): کسی که مهر همسرش را انکار کند، یا حق کارگری را غصب نماید، یا انسان آزادی را بفروشد.» طبق این حدیث سلب آزادی از انسانها گناهی سنگین و نابخشودنی است.		تعابیر دیگری حاکی از آن است که در اسلام سلب آزادی و حریت از انسان‌ها و تبدیل آنها به یک متاع یکی از گناهان نابخشودنی است؛ چنان‌که در حدیثی از پیغمبر اسلام(ص) آمده است: ان اللَّه تعالی غافر کل ذنب الا من جحد مهرا، او اغتصب اجیرا اجره، او باع رجلا حرا؛<ref>بحار الانوار، ج۱۰۳، ص۱۶۸، ح۱۱.</ref> «خداوند هر گناهی را می‌بخشد جز (سه گناه): کسی که مهر همسرش را انکار کند، یا حق کارگری را غصب نماید، یا انسان آزادی را بفروشد.» طبق این حدیث سلب آزادی از انسانها گناهی سنگین و نابخشودنی است.

	== برده گرفتن کافر محارب ==		== برده گرفتن کافر محارب ==

Nazarzadeh: جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

2024-09-29T06:51:42Z

جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۱
خط ۱۲۰:		خط ۱۲۰:
	\| تغییر مسیر =		\| تغییر مسیر =
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| ~~بازبینی~~ =		\| ارزیابی کمی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =ب		\| اولویت =ب

Am.gashool در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۲۵

2023-06-28T04:25:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۵۵
خط ۸۰:		خط ۸۰:

	== برده گرفتن کافر محارب ==		== برده گرفتن کافر محارب ==
	اسلام از سه سبب رایج دنیای قدیم: زور، جنگ، پدر و فرزندی، فقط جنگ ~~را (بلکه فقط~~ کفر حربی را) مجوز بردگی شمرد.<ref>شهید مطهری، یادداشتهای استاد مطهری، جلد دهم‏، ص۳۰۵</ref> ~~آن هم~~ هرگز جنبه الزامی ~~ندارد~~ در حالی که در عصر ظهور ~~اسلام،~~ و قرن‌ها بعد از آن برده‌گیری از طریق زور و حمله به کشورهای سیاه پوستان و دستگیر کردن انسانهای آزاد، و تبدیل آنها به بردگان، بسیار زیاد ~~بود،~~ و گاهی در مقیاس‌های وحشتناک روی آن معامله می‌شد. ~~بطوری~~ که در اواخر قرن ۱۸ میلادی دولت انگلستان هر سال دویست هزار برده را معامله می‌کرد، و هر سال یکصد هزار نفر را از آفریقا گرفته و به صورت بردگان به آمریکا ~~می‌بردند~~.<ref>المیزان، ج۶، ص۳۶۸.</ref>		اسلام از سه سبب رایج دنیای قدیم: زور، جنگ، پدر و فرزندی، فقط جنگ با کفر حربی را مجوز بردگی شمرد.<ref>شهید مطهری، یادداشتهای استاد مطهری، جلد دهم‏، ص۳۰۵</ref> حتی این سبب نیز هرگز جنبه الزامی ندارد؛ در حالی که در عصر ظهور اسلام و حتی قرن‌ها بعد از آن، برده‌گیری از طریق زور در جهان رایج بود و حمله به کشورهای افریقایی و سیاه پوستان و دستگیر کردن انسانهای آزاد، و تبدیل آنها به بردگان، بسیار زیاد بوده و گاهی در مقیاس‌های وحشتناک روی آن معامله می‌شد. به‌طوری که در اواخر قرن ۱۸ میلادی دولت انگلستان هر سال دویست هزار برده را معامله می‌کرد، و هر سال یکصد هزار نفر را از آفریقا گرفته و به صورت بردگان به آمریکا می‌برد.<ref>المیزان، ج۶، ص۳۶۸.</ref>

	آنچه در صدر اسلام بر «جواز» و نه «رجحان و مطلوبیت» آن حکم شده جواز به بردگی گرفتن «اسیر جنگی کافر» است که حکم جواز آن از وضعیت و امکانات آن عصر نشأت گرفته ~~بود و حکم برده برای~~ «کافر محارب» از ~~کشتن و~~ اسیر کردن او ~~معقول تر~~ بود؛ در آن روز زندانهایی ~~نبود~~ که بتوان اسیران جنگی را تا ~~روشن شدن وضعشان~~ در ~~زندان نگهداشت، و~~ همه ~~اسیران را~~ نیز مصلحت نبود ~~آزاد کنند تا~~ به اردوی دشمن بر ~~گردند~~ یا جاسوسی ~~کنند؛~~ لذا راهی جز تقسیم کردن ~~آنها~~ در میان خانواده‌ها و نگهداری به صورت برده وجود نداشت. در هر عصری همه انسانها مشمول حکم اولیه اسلام در «حرمت برده ~~گرفتن آزاد»~~ هستند؛ ~~نیز~~ در ~~عصری~~ که ~~قراردادهای~~ بین‌المللی روشن و مورد پذیرش اسلام و امکان «زندانی» کردن اسیر کافر و محارب ~~وجود دارد از~~ بردگی گرفتن آنها اجتناب می‌شود.<ref>سایت آیین رحمت، پاسخ به شبهات کلامی، متعلق به دفتر آیت الله مکارم شیرازی</ref>		آنچه در صدر اسلام بر «جواز» و نه «رجحان و مطلوبیت» آن حکم شده جواز به بردگی گرفتن «اسیر جنگی کافر» است که حکم جواز آن از وضعیت و امکانات آن عصر نشأت گرفته بود؛ برده‌گیری «کافر محارب» از اسیر کردن یا آزاد گذاردن او معقول‌تر بود؛ در آن روز زندانهایی وجود نداشت که بتوان اسیران جنگی را تا مدتی در آن نگهداشت؛ همچنین آزادسازی همه اسران نیز به مصلحت نبود زیرا به احتمال زیاد چنین افرادی به اردوی دشمن بر گشته و یا برای آن جاسوسی می‌کردند؛ لذا راهی جز تقسیم کردن اسیران جنگی در میان خانواده‌ها و نگهداری ایشان به صورت برده وجود نداشت. بدیهی است در هر عصری همه انسانها مشمول حکم اولیه اسلام در «حرمت برده گرفته شدن» هستند؛ همچنین در دورانی که معاهدات بین‌المللی روشن و مورد پذیرش اسلام وجود دارد و امکان «زندانی» کردن اسیر کافر و محارب فراهم است، به بردگی گرفتن آنها ضرورت نداشته و از آن اجتناب می‌شود.<ref>سایت آیین رحمت، پاسخ به شبهات کلامی، متعلق به دفتر آیت الله مکارم شیرازی</ref>

	== آزاد کردن برده در قرآن و روایات ==		== آزاد کردن برده در قرآن و روایات ==
	{{نوشتار اصلی\|آزاد کردن برده در قرآن و روایات}}قرآن آزاد کردن برده را از نیکوکاری‌ها<ref>سوره بقره، آیه ۱۷۷</ref> برمی‌شمرد و ~~تشویق~~ به خوش‌رفتاری با آنان و آزاد ~~کردنشان~~ می‌کند.<ref>سوره نساء آیه ۲۶</ref> ~~و نیز~~ کفاره برخی گناهان را آزاد کردن برده معین کرده است.<ref>سوره نساء، آیه ۹۲؛ سوره مائده، آیه ۸۹</ref> روایات فراوانی وجود دارد که توصیه به آزاد کردن برده‌ها دارد.		{{نوشتار اصلی\|آزاد کردن برده در قرآن و روایات}}قرآن آزاد کردن برده را یکی از نیکوکاری‌ها<ref>سوره بقره، آیه ۱۷۷</ref> برمی‌شمرد و مردم را به خوش‌رفتاری با آنان و آزاد کردن بردگان تشویق می‌کند.<ref>سوره نساء آیه ۲۶</ref> همچنین کفاره برخی گناهان را آزاد کردن برده معین کرده است.<ref>سوره نساء، آیه ۹۲؛ سوره مائده، آیه ۸۹</ref> روایات فراوانی وجود دارد که توصیه به آزاد کردن برده‌ها دارد.

	{{پایان پاسخ}}		{{پایان پاسخ}}

Am.gashool در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۱۰

2023-06-28T04:10:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۴۰
خط ۶۴:		خط ۶۴:

	=== رفتار انسانی با بردگان ===		=== رفتار انسانی با بردگان ===
	در اسلام دستورات زیادی درباره رفق و مدارا با بردگان وارد ~~شده~~ تا ~~آنجا~~ که آنها را در زندگی صاحبان خود شریک و سهیم کرده است. پیغمبر اسلام(ص) می‌فرمود: کسی که برادرش زیر دست او است باید از آنچه می‌خورد به او بخوراند و از آنچه می‌پوشد به او بپوشاند، و زیادتر از توانایی به او تکلیف نکند.<ref>بحارالانوار، ج۷۴، ص۱۴۱، ح۱۱.</ref>		در اسلام دستورات زیادی درباره رفق و مدارا با بردگان وارد شده‌است؛ تا جایی که آنها را در زندگی صاحبان خود شریک و سهیم کرده است. پیغمبر اسلام(ص) می‌فرمود: کسی که برادرش زیر دست او است باید از آنچه می‌خورد به او بخوراند و از آنچه می‌پوشد به او بپوشاند، و زیادتر از توانایی به او تکلیف نکند.<ref>بحارالانوار، ج۷۴، ص۱۴۱، ح۱۱.</ref>

	علی(ع) به غلام خود «قنبر» می‌فرمود: «من از خدای خود شرم دارم که لباسی بهتر از تو بپوشم، زیرا رسول خدا(ص) می‌فرمود: از آنچه خودتان می‌پوشید بر آنها بپوشانید و از آنچه خود می‌خورید به آنها غذا دهید».<ref>همان، ص۱۴۴، ح۱۹.</ref> امام صادق(ع) می‌فرماید: «هنگامی که پدرم به غلامی دستور انجام کاری می‌داد ملاحظه می‌کرد اگر کار سنگینی بود بسم اللَّه می‌گفت و خودش وارد عمل می‌شد و به آنها کمک می‌کرد».<ref>همان، ص۱۴۲، ح۱۳.</ref>		علی(ع) به غلام خود «قنبر» می‌فرمود: «من از خدای خود شرم دارم که لباسی بهتر از تو بپوشم، زیرا رسول خدا(ص) می‌فرمود: از آنچه خودتان می‌پوشید بر آنها بپوشانید و از آنچه خود می‌خورید به آنها غذا دهید».<ref>همان، ص۱۴۴، ح۱۹.</ref> امام صادق(ع) می‌فرماید: «هنگامی که پدرم به غلامی دستور انجام کاری می‌داد ملاحظه می‌کرد اگر کار سنگینی بود بسم اللَّه می‌گفت و خودش وارد عمل می‌شد و به آنها کمک می‌کرد».<ref>همان، ص۱۴۲، ح۱۳.</ref>

	خوش رفتاری اسلام نسبت به بردگان در این دوران انتقالی به اندازه‌ای است که حتی ~~بیگانگان از اسلام~~ نیز ~~روی~~ آن تأکید و تمجید کرده‌اند.		خوش رفتاری اسلام و پیشوایان معصوم (ع) نسبت به بردگان در این دوران انتقالی به اندازه‌ای است که حتی غیرمسلمانان نیز بر آن تأکید و آن را تمجید کرده‌اند.

	به عنوان نمونه «جرجی زیدان» در تاریخ تمدن خود چنین می‌گوید: «اسلام به بردگان فوق‌العاده مهربان است. پیغمبر اسلام(ص) درباره بردگان سفارش بسیار نموده، از آن جمله می‌فرماید: کاری که برده تاب آن را ندارد به او واگذار نکنید، و هر چه خودتان می‌خورید به او بدهید.»		به عنوان نمونه «جرجی زیدان» در تاریخ تمدن خود چنین می‌گوید: «اسلام به بردگان فوق‌العاده مهربان است. پیغمبر اسلام(ص) درباره بردگان سفارش بسیار نموده، از آن جمله می‌فرماید: کاری که برده تاب آن را ندارد به او واگذار نکنید، و هر چه خودتان می‌خورید به او بدهید.» در جای دیگر می‌فرماید: «به بندگان خود کنیز و غلام نگوئید، بلکه آنها را (پسرم) و (دخترم) خطاب کنید!» قرآن نیز درباره بردگان سفارش جالبی کرده و می‌گوید: «خدا را بپرستید، برای او شریک مگیرید، با پدر و مادر و خویشان و یتیمان و بینوایان و همسایگان نزدیک و دور و دوستان، و آوارگان، و بردگان جز نیکوکاری رفتاری نداشته باشید، خداوند از خودپسندی بیزار است».<ref>تاریخ تمدن، ج۴، ص۵۴.</ref>

	در جای دیگر می‌فرماید: «به بندگان خود کنیز و غلام نگوئید، بلکه آنها را (پسرم) و (دخترم) خطاب کنید!» قرآن نیز درباره بردگان سفارش جالبی کرده و می‌گوید: «خدا را بپرستید، برای او شریک مگیرید، با پدر و مادر و خویشان و یتیمان و بینوایان و همسایگان نزدیک و دور و دوستان، و آوارگان، و بردگان جز نیکوکاری رفتاری نداشته باشید، خداوند از خودپسندی بیزار است».<ref>تاریخ تمدن، ج۴، ص۵۴.</ref>

	=== انسان‌فروشی، بدترین معامله ===		=== انسان‌فروشی، بدترین معامله ===
	در اسلام خرید و فروش بردگان یکی از منفورترین معاملات است تا آنجا که در حدیثی از پیغمبر اکرم(ص) آمده است: «شر الناس من باع الناس! بدترین مردم کسی است که انسانها را بفروشد».<ref>مستدرک، ج۲، کتاب تجارت، باب ۱۹، ح۱.</ref>		در اسلام خرید و فروش بردگان یکی از منفورترین معاملات است تا آنجا که در حدیثی از پیغمبر اکرم(ص) آمده است: «شر الناس من باع الناس! بدترین مردم کسی است که انسانها را بفروشد».<ref>مستدرک، ج۲، کتاب تجارت، باب ۱۹، ح۱.</ref>

	همین تعبیر ~~کافی است که~~ نظر نهایی اسلام را در مورد بردگان ~~روشن می‌سازد و~~ نشان می‌دهد جهت‌گیری برنامه‌های اسلامی به ~~کدام سو~~ است.		همین تعبیر برای شناسایی نظر نهایی اسلام را در مورد بردگان کافی است. چنین تعبیری به خوبی نشان می‌دهد جهت‌گیری برنامه‌های اسلامی به سوی برچیدن نظام برده‌داری بدون هیاهو و بدون تحمیل بار اقتصادی سنگین بر مردم است.

	و از ~~این جالبتر این~~ که ~~یکی از گناهان نابخشودنی~~ در اسلام سلب آزادی و حریت از انسان‌ها و تبدیل آنها به یک متاع است؛ چنان‌که در حدیثی از پیغمبر اسلام(ص) آمده است: ان اللَّه تعالی غافر کل ذنب الا من جحد مهرا، او اغتصب اجیرا اجره، او باع رجلا حرا؛<ref>بحارالانوار، ج۱۰۳، ص۱۶۸، ح۱۱.</ref> «خداوند هر گناهی را می‌بخشد جز (سه گناه): کسی که مهر همسرش را انکار کند، یا حق کارگری را غصب نماید، یا انسان آزادی را بفروشد.» طبق این حدیث ~~غصب حقوق زنان، و حق کارگران، و~~ سلب آزادی از انسانها ~~سه گناه~~ نابخشودنی است.		تعابیر دیگری حاکی از آن است که در اسلام سلب آزادی و حریت از انسان‌ها و تبدیل آنها به یک متاع یکی از گناهان نابخشودنی است؛ چنان‌که در حدیثی از پیغمبر اسلام(ص) آمده است: ان اللَّه تعالی غافر کل ذنب الا من جحد مهرا، او اغتصب اجیرا اجره، او باع رجلا حرا؛<ref>بحارالانوار، ج۱۰۳، ص۱۶۸، ح۱۱.</ref> «خداوند هر گناهی را می‌بخشد جز (سه گناه): کسی که مهر همسرش را انکار کند، یا حق کارگری را غصب نماید، یا انسان آزادی را بفروشد.» طبق این حدیث سلب آزادی از انسانها گناهی سنگین و نابخشودنی است.

	== برده گرفتن کافر محارب ==		== برده گرفتن کافر محارب ==

Am.gashool در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۵۹

2023-06-28T03:59:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۲۹
خط ۵۰:		خط ۵۰:
	ز) بر اساس موازین اسلامی هر گاه فرد آزادی مالک برده‌ای شود که با او خویشاوندی نزدیک دارد، آن برده خود به خود آزاد می‌شود. اگر پدر فردی آزاد یا مادر، اجداد، فرزندان، عمو، عمه، دایی، خاله، برادر، خواهر، برادرزاده و خواهرزاده او برده باشد و به ملکیتش درآید فوراً آزاد محسوب می‌شود.		ز) بر اساس موازین اسلامی هر گاه فرد آزادی مالک برده‌ای شود که با او خویشاوندی نزدیک دارد، آن برده خود به خود آزاد می‌شود. اگر پدر فردی آزاد یا مادر، اجداد، فرزندان، عمو، عمه، دایی، خاله، برادر، خواهر، برادرزاده و خواهرزاده او برده باشد و به ملکیتش درآید فوراً آزاد محسوب می‌شود.

	ج) هرگاه ~~مالک~~ از کنیز خود صاحب فرزندی ~~شود~~ فروختن آن کنیز ~~جائز نیست~~ و باید ~~بعد~~ از سهم ~~ارث فرزندش~~ آزاد شود.		ج) هرگاه انسانی آزاد از کنیز خود صاحب فرزندی شود، فروختن آن کنیز ناممکن شده و پس از فوت پدر باید آن کنیز از محل سهم الارث فرزند آزاد شود. این امر وسیله آزادی بسیاری از بردگان می‌شد، زیرا بسیاری از کنیزان همسر صاحب خود می‌شدند و طبعا از آنها فرزند داشتند.

	~~این امر وسیله آزادی~~ بسیاری از بردگان ~~می‌شد، زیرا بسیاری از کنیزان~~ به ~~منزله همسر صاحب خود بودند و از آنها فرزند داشتند~~.		ط) کفاره بسیاری از تخلفات در اسلام آزاد کردن بردگان قرار داده شده‌است؛ در این زمینه می‌توان کفاره قتل خطایی، کفاره ترک عمدی روزه و کفاره قسم را به عنوان نمونه نام برد.

	ط) کفاره بسیاری از تخلفات در اسلام آزاد کردن بردگان قرار داده شده (کفاره قتل خطا ـ کفاره ترک عمدی روزه ـ و کفاره قسم را به عنوان نمونه در اینجا می‌توان نام برد).		ی) اگر صاحب برده نسبت به برده‌اش پاره‌ای از مجازات‌های سخت را اعمال نماید، برده خود به خود آزاد می‌شود.<ref>وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۲۶.</ref>

	ی) ~~پاره‌ای از مجازات‌های سخت است که~~ اگر صاحب برده نسبت به برده‌اش ~~انجام دهد~~ خود به خود آزاد می‌شود.<ref>وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۲۶.</ref>

	=== احیای شخصیت بردگان ===		=== احیای شخصیت بردگان ===
	در دوران ~~برزخ~~ که ~~بردگان مسیر خود را~~ طبق برنامه ~~حساب شده~~ اسلام به سوی آزادی ~~می‌پیمایند~~ اسلام برای احیای حقوق ~~آنها~~ اقدامات وسیعی کرده ~~است،~~ و شخصیت انسانی آنان را احیاء ~~نموده،~~ تا آنجا که ~~از نظر شخصیت انسانی هیچ تفاوتی~~ میان بردگان و افراد آزاد ~~نمی‌گذارد~~ و معیار ~~ارزش~~ را ~~همان~~ تقوا قرار ~~می‌دهد، لذا~~ به بردگان اجازه می‌دهد همه گونه پست‌های مهم اجتماعی را عهده‌دار شوند، تا آنجا که بردگان می‌توانند ~~مقام~~ مهم قضاوت ~~را عهده‌دار~~ شوند.		در دوران گزاری که طبق برنامه حساب‌شدۀ اسلام بردگان به سوی آزادی سوق داده می‌شوند، اسلام برای احیای حقوق بردگان اقدامات وسیعی کرده و شخصیت انسانی آنان را احیاء نموده‌است؛ تا آنجا که میان بردگان و افراد آزاد هیچ تفاوتی از نظر شخصیت انسانی نمی‌بیند و یگانه معیار ارزیابی انسان را میزان تقوا قرار می‌دهد؛ به همین جهت به بردگان اجازه می‌دهد همه گونه پست‌های مهم اجتماعی را عهده‌دار شوند، تا آنجا که بردگان می‌توانند عهده‌دار منصب مهم قضاوت شوند.

	در عصر پیامبر(ص) ~~نیز مقامات~~ برجسته‌ای از فرماندهی لشکر گرفته تا پستهای حساس دیگر به بردگان یا بردگان آزاد شده سپرده شد. بسیاری از یاران بزرگ پیامبر(ص) بردگان بودند یا بردگان آزاد شده، و در حقیقت بسیاری از آنها به صورت معاون برای بزرگان اسلام انجام وظیفه می‌کردند.		در آغازِ اسلام و در عصر پیامبر(ص) جایگاه‌های برجسته‌ای از فرماندهی لشکر گرفته تا پستهای حساس دیگر به بردگان یا بردگان آزاد شده سپرده شد. بسیاری از یاران بزرگ پیامبر(ص) بردگان بودند یا بردگان آزاد شده، و در حقیقت بسیاری از آنها به صورت معاون برای بزرگان اسلام انجام وظیفه می‌کردند. اقداماتی از این دست نشان می‌دهد اسلام به شکل واقعی و نه با ادعایِ صرف، احیاگر حقوق انسانی بردگان بوده و میان برده و آزاد تفاوتی نمی‌بیند.

	سلمان و بلال و عمار یاسر و قنبر را در این گروه می‌توان نام برد، بعد از غزوه بنی المصطلق پیامبر(ص) با یکی از کنیزان آزاد شده این قبیله ازدواج کرد و ~~همین امر بهانه آزادی~~ تمام اسرای قبیله شد.		سلمان و بلال و عمار یاسر و قنبر را در این گروه می‌توان نام برد، بعد از غزوه بنی المصطلق پیامبر(ص) با یکی از کنیزان آزاد شده این قبیله ازدواج کرد و راه را برای اقناع مسلمانان در آزادسازی تمام اسرای قبیله فراهم ساخت.

	=== رفتار انسانی با بردگان ===		=== رفتار انسانی با بردگان ===

Am.gashool در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۴۵

2023-06-28T03:45:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۵
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	ب) برای تکمیل این منظور مقرراتی در اسلام وضع شده که بردگان طبق قراردادی که با مالک خود می‌بندند، بتوانند با کار کردن خود را آزاد کنند (در فقه اسلامی فصلی در این زمینه تحت عنوان «مکاتبه» آمده است).		ب) برای تکمیل این منظور مقرراتی در اسلام وضع شده که بردگان طبق قراردادی که با مالک خود می‌بندند، بتوانند با کار کردن خود را آزاد کنند (در فقه اسلامی فصلی در این زمینه تحت عنوان «مکاتبه» آمده است).

	ج) آزاد کردن بردگان یکی از مهمترین عبادات و اعمال ~~خیر در اسلام است، و~~ پیشوایان اسلام در این مسئله پیش قدم بودند، تا آنچه که در حالات علی(ع) نوشته‌اند: اعتق آلفا من کدیده:<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۴۱، ص۴۳.</ref> «هزار برده را از دسترنج خود آزاد کردند».		ج) در اسلام آزاد کردن بردگان یکی از مهمترین عبادات و از بهترین اعمال نیک است. پیشوایان اسلام در این مسئله پیش قدم بودند، تا آنچه که در حالات علی(ع) نوشته‌اند: اعتق آلفا من کدیده:<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۴۱، ص۴۳.</ref> «هزار برده را از دسترنج خود آزاد کردند».

	د) پیشوایان اسلام بردگان را به کمترین بهانه‌ای آزاد می‌کردند تا سرمشقی برای دیگران باشد. تا آنجا که یکی از بردگان [[امام باقر(ع)]] کار نیکی انجام داد امام(ع) فرمود: «اذهب فانت حر فانی اکره ان استخدم رجلا من اهل الجنه؛<ref>وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۳۲.</ref> برو تو آزادی که من خوش ندارم مردی از اهل بهشت را به خدمت خود درآورم».		د) پیشوایان اسلام بردگان را به کمترین بهانه‌ای آزاد می‌کردند تا سرمشقی برای دیگران باشد. تا آنجا که یکی از بردگان [[امام باقر(ع)]] کار نیکی انجام داد امام(ع) فرمود: «اذهب فانت حر فانی اکره ان استخدم رجلا من اهل الجنه؛<ref>وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۳۲.</ref> برو تو آزادی که من خوش ندارم مردی از اهل بهشت را به خدمت خود درآورم».
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	هـ) در بعضی از روایات اسلامی آمده است: بردگان بعد از هفت سال خود به خود آزاد می‌شوند، چنان‌که از [[امام صادق(ع)]] می‌خوانیم:کسی که ایمان داشته باشد بعد از هفت سال آزاد می‌شود صاحبش بخواهد یا نخواهد و به خدمت گرفتن کسی که ایمان داشته باشد بعد از هفت سال حلال نیست.<ref>وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۳۶.</ref>		هـ) در بعضی از روایات اسلامی آمده است: بردگان بعد از هفت سال خود به خود آزاد می‌شوند، چنان‌که از [[امام صادق(ع)]] می‌خوانیم:کسی که ایمان داشته باشد بعد از هفت سال آزاد می‌شود صاحبش بخواهد یا نخواهد و به خدمت گرفتن کسی که ایمان داشته باشد بعد از هفت سال حلال نیست.<ref>وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۳۶.</ref>

	در همین باب حدیثی از [[پیامبر اسلام(ص)]] نقل شده که فرمود: «ما زال جبرئیل یوصینی بالمملوک حتی ظننت انه سیضرب له اجلا یعتق فیه؛<ref>همان، ص۳۷.</ref> پیوسته جبرئیل سفارش بردگان را به من می‌کرد تا آنجا که گمان کردم به زودی الاجلی ~~برای آنها~~ می‌شود که به هنگام رسیدن آن آزاد شوند».		در همین باب حدیثی از [[پیامبر اسلام(ص)]] نقل شده که فرمود: «ما زال جبرئیل یوصینی بالمملوک حتی ظننت انه سیضرب له اجلا یعتق فیه؛<ref>همان، ص۳۷.</ref> پیوسته جبرئیل سفارش بردگان را به من می‌کرد تا آنجا که گمان کردم به زودی ضرب الاجلی تعیین می‌شود که به هنگام رسیدن آن خود به خود آزاد شوند».

	و) کسی که برده مشترکی را نسبت به سهم خود آزاد کند موظف است بقیه را نیز بخرد و آزاد ~~کند.~~<ref>شرایع کتاب العتق؛ وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۲۱.</ref>		و) کسی که برده مشترکی را نسبت به سهم خود آزاد کند موظف است بقیه را نیز بخرد و آزاد کند؛<ref>شرایع کتاب العتق؛ وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۲۱.</ref>هر گاه بخشی از برده‌ای را که مالک تمام آن است آزاد کند این آزادی سرایت کرده و خود بخود همه آزاد خواهد شد!.<ref>شرایع کتاب العتق.</ref>

	و هر گاه ~~بخشی از~~ برده‌ای را که ~~مالک تمام~~ آن ~~است آزاد کند این آزادی سرایت کرده و~~ خود ~~بخود همه~~ آزاد ~~خواهد شد!.<ref>شرایع کتاب العتق~~.~~</ref>~~		ز) بر اساس موازین اسلامی هر گاه فرد آزادی مالک برده‌ای شود که با او خویشاوندی نزدیک دارد، آن برده خود به خود آزاد می‌شود. اگر پدر فردی آزاد یا مادر، اجداد، فرزندان، عمو، عمه، دایی، خاله، برادر، خواهر، برادرزاده و خواهرزاده او برده باشد و به ملکیتش درآید فوراً آزاد محسوب می‌شود.

	~~ز) هر گاه کسی~~ پدر یا ~~مادر یا اجداد یا فرزندان یا عمو یا عمه یا دایی یا~~ خاله، ~~یا برادر یا خواهر یا~~ برادرزاده یا خواهرزاده ~~خود را مالک شود~~ فوراً آزاد ~~می‌شوند~~.

	ج) هرگاه مالک از کنیز خود صاحب فرزندی شود فروختن آن کنیز جائز نیست و باید بعد از سهم ارث فرزندش آزاد شود.		ج) هرگاه مالک از کنیز خود صاحب فرزندی شود فروختن آن کنیز جائز نیست و باید بعد از سهم ارث فرزندش آزاد شود.

Am.gashool در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۳۵

2023-06-28T03:35:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۰۵
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	بردگی در طول تاریخ اسباب فراوانی داشته، نه تنها اسیران جنگی و بدهکارانی که قدرت بر پرداخت بدهی خود نداشتند به صورت برده درمی‌آمدند که زور و غلبه نیز مجوز برده گرفتن و برده داری بود. کشورهای زورمند از تجارت برده پول هنگفتی به دست می‌آوردند. آنان قوای نظامی خود را با انواع سلاح‌ها به ممالک ضعیف آفریقا و دیگر نقاط جهان اعزام می‌کردند و گروه، گروه از انسان‌ها را به اسارت گرفته و در بازارهای برده‌فروشی ممالک دیگر به فروش می‌گذاشتند.		بردگی در طول تاریخ اسباب فراوانی داشته، نه تنها اسیران جنگی و بدهکارانی که قدرت بر پرداخت بدهی خود نداشتند به صورت برده درمی‌آمدند که زور و غلبه نیز مجوز برده گرفتن و برده داری بود. کشورهای زورمند از تجارت برده پول هنگفتی به دست می‌آوردند. آنان قوای نظامی خود را با انواع سلاح‌ها به ممالک ضعیف آفریقا و دیگر نقاط جهان اعزام می‌کردند و گروه، گروه از انسان‌ها را به اسارت گرفته و در بازارهای برده‌فروشی ممالک دیگر به فروش می‌گذاشتند.

	اسلام با تمام شیوه‌های برده‌داری مخالفت کرد و تنها در مورد اسیران جنگی اجازه برده‌گیری داد؛ برده‌گیری اسیران جنگی در اسلام جنبه الزامی نداشت، بلکه در بسیاری موارد اسیران بنا به مصالحی بی قید و شرط یا به شرط دادن فدیه آزاد می‌شدند.		اسلام با تمام شیوه‌های برده‌داری مخالفت کرد و تنها در مورد اسیران جنگی اجازه برده‌گیری داد؛ برده‌گیری اسیران جنگی در اسلام جنبه الزامی نداشت، بلکه در بسیاری موارد اسیران بنا به مصالحی بی قید و شرط یا به شرط دادن فدیه آزاد می‌شدند. در زمان ظهور اسلام زندان مناسبی وجود نداشت که بتوان اسیران جنگی را تا زمان تعیین تکلیف در آن نگهداشت؛ به همین خاطر راهی بهتر از مأوا دادن اسیران جنگی در میان خانواده‌های مسلمانان بر اساس مقررات خاص و به عنوان برده وجود نداشت. طبعا هنگامی که چنین شرائطی تغییر یابد، پیشوای جامعه اسلامی حکم بردگی را درباره این گونه اسیران اعمال نخواهد کرد. مثلا می‌توان آنها را از طریق «من» و «فداء» آزاد ساخت. اسلام به پیشوای مسلمین آزادی عمل داده‌است تا با در نظر گرفتن مصالح عمومی، تصمیم مناسبی اتخاذ نماید. به این ترتیب اسلام سرچشمه‌های بردگی جدید را به صورت تدریجی بست.

	~~بدیهی است~~ در زمان ~~فقدان~~ زندان مناسبی که بتوان اسیران جنگی را تا ~~روشن شدن وضعشان~~ در ~~زندان نگهداشت،~~ راهی بهتر از ~~تقسیم آنها~~ در میان خانواده‌های مسلمانان و ~~نگهداری ایشان~~ به ~~صورت~~ برده ~~بر اساس مقررات اسلامی~~ وجود نداشت. طبعا هنگامی که چنین شرائطی تغییر ~~یابد امام مسلمین~~ حکم بردگی را درباره اسیران اعمال نخواهد کرد. ~~می‌تواند~~ آنها را از طریق «من» و «فداء» آزاد ~~سازد~~. ~~زیرا~~ اسلام پیشوای مسلمین ~~را در این امر مخیر ساخته~~ تا با در نظر گرفتن مصالح ~~اقدام کند، و~~ به این ترتیب ~~تقریباً~~ سرچشمه‌های بردگی جدید ~~در اسلام بسته شده است~~.

	=== حفظ حق مقابله به مثل در برده‌گیری اسیران جنگی ===		=== حفظ حق مقابله به مثل در برده‌گیری اسیران جنگی ===
	~~از طرفی باید توجه داشت~~ یکی از حکمت‌های ~~بردگی~~ مقابله به مثل بود. اگر کشورهای ~~کفر~~ ملتزم و متعهد به عدم برده‌گیری ~~باشند~~ و پیمانی ~~بین آنها~~ منعقد ~~باشد~~ عمل ~~کردن~~ به این پیمان ~~ضرورت دارد.~~ اما ~~اگر کشور کفر از کشور~~ اسلامی ~~برده بگیرد~~ و آسوده‌خاطر ~~باشد~~ که ~~کشورهای~~ اسلامی ~~از آنها~~ برده ~~نمی‌گیرند اتفاقاً این مطلب آنها را بر~~ حمله به ~~ممالک~~ اسلامی جری و جسور ~~می‌کند~~. ~~بنا بر این~~ ضرورت داشت در دوران رواج برده داری در ~~جهان~~ اسلام حق مقابله به مثل را برای ~~خود~~ حفظ نماید و علی رغم مخالفت با ~~برده‌داری~~ برده گیری دشمن را در آن دوران به عنوان شیوه‌ای برای ~~مقابله به~~ مثل باقی گذارد.		یکی از حکمت‌های نفی کلی نظام برده داری در صدر اسلام، حفظ حق مقابله به مثل در برابر دولت‌های متخاصم بود. اگر کشورهای غیر اسلامی در آن زمان ملتزم و متعهد به عدم برده‌گیری بودند و پیمانی با این هدف منعقد شده‌بود، عمل به مفاد این پیمان الزامی بود؛ اما در وضعیتی که چنین پیمانی وجود نداشت نفی کلی برده‌داری در اسلام عملا به ضرر دولت اسلامی و مسلمانان بود. اگر کشورهای دیگر آسوده‌خاطر بودند که هیچگاه دولت اسلامی اتباع دیگر دول را به برده نمی‌برد، حمله به سرزمین اسلامی برای ایشان بی هزینه بود و برای برده‌گیری مسلمانان جری و جسور می‌شدند. بنابراین، ضرورت داشت در دوران رواج برده داری در جهان، اسلام حق مقابله به مثل را برای مسلمانان حفظ نماید و علی رغم مخالفت عملی با نظام برده‌داری، برده گیری دشمن را در آن دوران به عنوان شیوه‌ای برای دفاع از شهروندان مسلمان مثل باقی گذارد. به این همین جهت اسلام پیش از نفی نظام برده‌داری در سراسر جهان، برده‌داری را به کلی نفی ننمود؛ اگرچه عملا در جهت حفظ حقوق بردگان موجود و برچیدن نظام برده‌داری اقدامات بزرگ و ارزنده‌ای انجام داد.

	=== گشودن دریچه آزادی ===		=== گشودن دریچه آزادی ===
	اسلام برنامه وسیعی برای آزاد شدن بردگان تنظیم کرده است که اگر ~~مسلمانان~~ آن را عمل ~~می‌کردند~~ در ~~مدتی~~ نه چندان ~~زیاد~~ همه بردگان ~~تدریجاً~~ آزاد و ~~جذب جامعه اسلامی~~ می‌شدند.		اسلام برنامه وسیعی برای آزاد شدن بردگان تنظیم کرده است که اگر به درستی به آن عمل می‌شد در مدت نه چندان زیادی تدریجاً همه بردگان آزاد شده و شهروندی آزاد محسوب می‌شدند. رئوس این برنامه چنین است:

	~~رئوس این برنامه چنین است:~~ الف) یکی از مصارف هشتگانه ~~زکات در اسلام~~ خریدن ~~بردگان~~ و آزاد کردن ~~آنها~~ است (توبه / ۶۰) و به این ترتیب یک بودجه دائمی و مستمر برای این امر در ~~بیت المال~~ اسلامی در نظر گرفته شده که تا آزادی کامل بردگان ادامه ~~خواهد~~ داشت.		الف) در اسلام یکی از مصارف هشتگانه زکات، خریدن و آزاد کردن بردگان است (توبه / ۶۰) و به این ترتیب یک بودجه دائمی و مستمر برای این امر در بیت‌المال اسلامی در نظر گرفته شده و تا آزادی کامل بردگان ادامه داشت.

	ب) برای تکمیل این منظور مقرراتی در اسلام وضع شده که بردگان طبق قراردادی که با مالک خود ~~می‌بندند~~ بتوانند ~~از دسترنج~~ خود آزاد ~~شوند~~ (در فقه اسلامی فصلی در این زمینه تحت عنوان «مکاتبه» آمده است).		ب) برای تکمیل این منظور مقرراتی در اسلام وضع شده که بردگان طبق قراردادی که با مالک خود می‌بندند، بتوانند با کار کردن خود را آزاد کنند (در فقه اسلامی فصلی در این زمینه تحت عنوان «مکاتبه» آمده است).

	ج) آزاد کردن بردگان یکی از مهمترین عبادات و اعمال خیر در اسلام است، و پیشوایان اسلام در این مسئله پیش قدم بودند، تا آنچه که در حالات علی(ع) نوشته‌اند: اعتق آلفا من کدیده:<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۴۱، ص۴۳.</ref> «هزار برده را از دسترنج خود آزاد کردند».		ج) آزاد کردن بردگان یکی از مهمترین عبادات و اعمال خیر در اسلام است، و پیشوایان اسلام در این مسئله پیش قدم بودند، تا آنچه که در حالات علی(ع) نوشته‌اند: اعتق آلفا من کدیده:<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۴۱، ص۴۳.</ref> «هزار برده را از دسترنج خود آزاد کردند».

Am.gashool در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۰۵

2023-06-28T03:05:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۳۵
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	نخستین حرکت اسلام مسدود ساختن تمامی راه‌های برده‌گیری جز یک شیوه استثنایی بود. این مورد استثنایی در آن شرایط غیر قابل گریز بود. اسلام تنها برده‌گیری اسیران جنگی را با وضع شرایط و مقررات خاصی پذیرفت.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، دین و آزادی، مرکز مطالعات و پژوهش‌های حوزه علمیه قم، ۱۳۸۱، ص۴۹.</ref> وظیفه اولیه مسلمانان در برخورد با اسیران جنگی آزاد ساختن آنان با اخذ تاوان یا حتی بدون آن بود. امّا چنانچه در مواردی آزادسازی اسرای جنگی بنا به مصالحی ممکن نبود، در آن صورت اسلام تحت شرایط خاصی به برده گرفتن آنان رضایت می‌داد؛ زیرا به جای آن که اسیران را در اردوگاه‌ها به کارهای اجباری وادارند یا در محیطی دور از اجتماع به نام زندان محبوس سازند، بهترین شیوه آن بود که آنان را بین مسلمانان مأوا دهند تا با رعایت ضوابط و مقررات معینی از سوی مسلمانان در کنار خانواده‌های آنان زندگی کنند. به این شیوه هم اسیران جنگی با اسلام بهتر آشنا می‌شدند و هم به تدریج زمینه آزادی آنها و الحاق آنان به جامعه مسلمانان فراهم می‌گردید. قهراً در شرایطی که امکان نگهداری شایسته و مراقبت و تربیت اسرای جنگی در مکانی به نام زندان وجود نداشت و آزادسازی همه آنان نیز به مصلحت جامعه اسلامی نبود، تقسیم آنان بین خانواده‌ها با سفارش به رفتاری شایسته و انسانی با آنان در یک روندی که در نهایت به آزادی آنان می‌انجامید، بهترین گزینه ممکن به حساب می‌آمد. در روزگاری که در تمام مناطق جهان با وحشیانه‌ترین شیوه‌ها اسیران را مورد آزار و شکنجه قرار می‌دادند و از طرف متخاصم نیز اسیران مسلمان را به بردگی می گرفت؛ قرآن کریم مسلمانان را به تعامل انسانی با اسیران امر فرمود، شکنجه اسیران را ممنوع کرد و از به فحشاء کشاندن زنان اسیر منع نمود.<ref>نور/۳۳.</ref>		نخستین حرکت اسلام مسدود ساختن تمامی راه‌های برده‌گیری جز یک شیوه استثنایی بود. این مورد استثنایی در آن شرایط غیر قابل گریز بود. اسلام تنها برده‌گیری اسیران جنگی را با وضع شرایط و مقررات خاصی پذیرفت.<ref>مصباح یزدی، محمد تقی، دین و آزادی، مرکز مطالعات و پژوهش‌های حوزه علمیه قم، ۱۳۸۱، ص۴۹.</ref> وظیفه اولیه مسلمانان در برخورد با اسیران جنگی آزاد ساختن آنان با اخذ تاوان یا حتی بدون آن بود. امّا چنانچه در مواردی آزادسازی اسرای جنگی بنا به مصالحی ممکن نبود، در آن صورت اسلام تحت شرایط خاصی به برده گرفتن آنان رضایت می‌داد؛ زیرا به جای آن که اسیران را در اردوگاه‌ها به کارهای اجباری وادارند یا در محیطی دور از اجتماع به نام زندان محبوس سازند، بهترین شیوه آن بود که آنان را بین مسلمانان مأوا دهند تا با رعایت ضوابط و مقررات معینی از سوی مسلمانان در کنار خانواده‌های آنان زندگی کنند. به این شیوه هم اسیران جنگی با اسلام بهتر آشنا می‌شدند و هم به تدریج زمینه آزادی آنها و الحاق آنان به جامعه مسلمانان فراهم می‌گردید. قهراً در شرایطی که امکان نگهداری شایسته و مراقبت و تربیت اسرای جنگی در مکانی به نام زندان وجود نداشت و آزادسازی همه آنان نیز به مصلحت جامعه اسلامی نبود، تقسیم آنان بین خانواده‌ها با سفارش به رفتاری شایسته و انسانی با آنان در یک روندی که در نهایت به آزادی آنان می‌انجامید، بهترین گزینه ممکن به حساب می‌آمد. در روزگاری که در تمام مناطق جهان با وحشیانه‌ترین شیوه‌ها اسیران را مورد آزار و شکنجه قرار می‌دادند و از طرف متخاصم نیز اسیران مسلمان را به بردگی می گرفت؛ قرآن کریم مسلمانان را به تعامل انسانی با اسیران امر فرمود، شکنجه اسیران را ممنوع کرد و از به فحشاء کشاندن زنان اسیر منع نمود.<ref>نور/۳۳.</ref>

	~~علاوه‌بر‌این،~~ اسلام با وضع قوانین مختلف مثل قانون استیلاد،<ref>منظور از استیلاد آن است که اگر زنی مملوک از مولای خود صاحب فرزندی می‌شد، پس از وفات مولی آن زن بلافاصله آزاد می‌گردید.</ref> مکاتبه<ref>مکاتبه قانونی است که مطابق آن، هر اسیر و بنده‌ای می‌توانست با مالک خود قراردادی منعقد ساخته و به موجب آن در برابر مبلغی که به تدریج به مولایش می‌پردازد خویشتن را آزاد سازد. آیه ۳۲ از سوره نور به تشریح همین مورد اختصاص یافته است.</ref> و آزادسازی بندگان به عنوان کفاره برخی گناهان، و...، راه را برای آزاد ساختن بردگان و نابودی تدریجی نظام برده‌داری هموار ساخت.		اسلام با وضع قوانین مختلف مثل قانون استیلاد،<ref>منظور از استیلاد آن است که اگر زنی مملوک از مولای خود صاحب فرزندی می‌شد، پس از وفات مولی آن زن بلافاصله آزاد می‌گردید.</ref> مکاتبه<ref>مکاتبه قانونی است که مطابق آن، هر اسیر و بنده‌ای می‌توانست با مالک خود قراردادی منعقد ساخته و به موجب آن در برابر مبلغی که به تدریج به مولایش می‌پردازد خویشتن را آزاد سازد. آیه ۳۲ از سوره نور به تشریح همین مورد اختصاص یافته است.</ref> و آزادسازی بندگان به عنوان کفاره برخی گناهان، و...، راه را برای آزاد ساختن بردگان و نابودی تدریجی نظام برده‌داری هموار ساخت.

	~~از سوی دیگر باید به این نکته نیز توجه داشت که~~ از دیدگاه اسلام، بنده یا آزاد بودن به عنوان ملاک ارزیابی انسان شمرده نمی‌شود. هر چند سعی اسلام آن بود تا به طرق مختلف بردگان را از راه‌های گوناگون از قید اسارت رهایی بخشد، امّا در همان مدت اسارت و ببدگی نیز مسلمانان حق نداشتند بردگان را به خاطر برده بودن پست‌تر دانسته یا مورد اهانت و تحقیر قرار دهند؛ بندگانی که گاه در ظاهر تحت عنوان غلام یا کنیز پیامبر و ائمه(ع) قرار می‌گرفتند، در واقع عضوی از اعضای خانواده آنان تلقّی شده و هیچ تفاوتی با سایر آزادگان اهل منزل حتی به لحاظ کار و فعالیت نداشتند و در واقع صرفاً در ظاهر تحت عنوان کنیز یا غلام قرار می‌گرفتند. این وضعیت به گونه‌ای بود که حتی وقتی آن بزرگواران تصمیم به آزاد ساختن آنان می‌گرفتند، گاه آن بردگان به خاطر جدایی از ایشان از پذیرش این آزادی اکراه داشتند.		از دیدگاه اسلام، بنده یا آزاد بودن به عنوان ملاک ارزیابی انسان شمرده نمی‌شود. هر چند سعی اسلام آن بود تا به طرق مختلف بردگان را از راه‌های گوناگون از قید اسارت رهایی بخشد، امّا در همان مدت اسارت و ببدگی نیز مسلمانان حق نداشتند بردگان را به خاطر برده بودن پست‌تر دانسته یا مورد اهانت و تحقیر قرار دهند؛ بندگانی که گاه در ظاهر تحت عنوان غلام یا کنیز پیامبر و ائمه(ع) قرار می‌گرفتند، در واقع عضوی از اعضای خانواده آنان تلقّی شده و هیچ تفاوتی با سایر آزادگان اهل منزل حتی به لحاظ کار و فعالیت نداشتند و در واقع صرفاً در ظاهر تحت عنوان کنیز یا غلام قرار می‌گرفتند. این وضعیت به گونه‌ای بود که حتی وقتی آن بزرگواران تصمیم به آزاد ساختن آنان می‌گرفتند، گاه آن بردگان به خاطر جدایی از ایشان از پذیرش این آزادی اکراه داشتند.

	=== بستن سرچشمه‌های بردگی ===		=== بستن سرچشمه‌های بردگی ===

Am.gashool در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۸

2023-06-27T05:08:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۸
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	بردگی در طول تاریخ اسباب فراوانی داشته، نه تنها اسیران جنگی و بدهکارانی که قدرت بر پرداخت بدهی خود نداشتند به صورت برده درمی‌آمدند که زور و غلبه نیز مجوز برده گرفتن و برده داری بود. کشورهای زورمند از تجارت برده پول هنگفتی به دست می‌آوردند. آنان قوای نظامی خود را با انواع سلاح‌ها به ممالک ضعیف آفریقا و دیگر نقاط جهان اعزام می‌کردند و گروه، گروه از انسان‌ها را به اسارت گرفته و در بازارهای برده‌فروشی ممالک دیگر به فروش می‌گذاشتند.		بردگی در طول تاریخ اسباب فراوانی داشته، نه تنها اسیران جنگی و بدهکارانی که قدرت بر پرداخت بدهی خود نداشتند به صورت برده درمی‌آمدند که زور و غلبه نیز مجوز برده گرفتن و برده داری بود. کشورهای زورمند از تجارت برده پول هنگفتی به دست می‌آوردند. آنان قوای نظامی خود را با انواع سلاح‌ها به ممالک ضعیف آفریقا و دیگر نقاط جهان اعزام می‌کردند و گروه، گروه از انسان‌ها را به اسارت گرفته و در بازارهای برده‌فروشی ممالک دیگر به فروش می‌گذاشتند.

	اسلام ~~جلوی~~ تمام ~~این مسائل را گرفت.~~ تنها در یک مورد اجازه برده‌گیری ~~داد و آن در مورد~~ اسیران جنگی ~~بود؛ و تازه آن نیز~~ جنبه الزامی نداشت، بلکه در بسیاری موارد ~~بر اساس مصالح مختلف~~ اسیران را بی قید و شرط ~~آزاد~~ یا ~~پس از پرداخت~~ فدیه آزاد ~~می‌کردند~~.		اسلام با تمام شیوه‌های برده‌داری مخالفت کرد و تنها در مورد اسیران جنگی اجازه برده‌گیری داد؛ برده‌گیری اسیران جنگی در اسلام جنبه الزامی نداشت، بلکه در بسیاری موارد اسیران بنا به مصالحی بی قید و شرط یا به شرط دادن فدیه آزاد می‌شدند.

	در ~~آن روز زندان‌هایی نبود~~ که بتوان اسیران جنگی را تا روشن شدن وضعشان در زندان نگهداشت، و راهی جز تقسیم ~~کردن~~ آنها در میان ~~خانواده‌ها~~ و نگهداری به صورت برده نداشت.		بدیهی است در زمان فقدان زندان مناسبی که بتوان اسیران جنگی را تا روشن شدن وضعشان در زندان نگهداشت، راهی بهتر از تقسیم آنها در میان خانواده‌های مسلمانان و نگهداری ایشان به صورت برده بر اساس مقررات اسلامی وجود نداشت. طبعا هنگامی که چنین شرائطی تغییر یابد امام مسلمین حکم بردگی را درباره اسیران اعمال نخواهد کرد. می‌تواند آنها را از طریق «من» و «فداء» آزاد سازد. زیرا اسلام پیشوای مسلمین را در این امر مخیر ساخته تا با در نظر گرفتن مصالح اقدام کند، و به این ترتیب تقریباً سرچشمه‌های بردگی جدید در اسلام بسته شده است.

	بدیهی است هنگامی که چنین شرائطی تغییر یابد هیچ دلیلی ندارد که امام مسلمین حکم بردگی را درباره اسیران بپذیرد. می‌تواند آنها را از طریق «من» و «فداء» آزاد سازد. زیرا اسلام پیشوای مسلمین را در این امر مخیر ساخته تا با در نظر گرفتن مصالح اقدام کند، و به ~~این ترتیب تقریباً سرچشمه‌های بردگی جدید~~ در ~~اسلام بسته شده است.~~ از طرفی باید توجه داشت یکی از حکمت‌های بردگی مقابله به مثل بود. اگر کشورهای کفر ملتزم و متعهد به عدم برده‌گیری باشند و پیمانی بین آنها منعقد باشد عمل کردن به این پیمان ضرورت دارد. اما اگر کشور کفر از کشور اسلامی برده بگیرد و آسوده‌خاطر باشد که کشورهای اسلامی از آنها برده نمی‌گیرند اتفاقاً این مطلب آنها را بر حمله به ممالک اسلامی جری و جسور می‌کند.		=== حفظ حق مقابله به مثل در برده‌گیری اسیران جنگی ===
			از طرفی باید توجه داشت یکی از حکمت‌های بردگی مقابله به مثل بود. اگر کشورهای کفر ملتزم و متعهد به عدم برده‌گیری باشند و پیمانی بین آنها منعقد باشد عمل کردن به این پیمان ضرورت دارد. اما اگر کشور کفر از کشور اسلامی برده بگیرد و آسوده‌خاطر باشد که کشورهای اسلامی از آنها برده نمی‌گیرند اتفاقاً این مطلب آنها را بر حمله به ممالک اسلامی جری و جسور می‌کند. بنا بر این ضرورت داشت در دوران رواج برده داری در جهان اسلام حق مقابله به مثل را برای خود حفظ نماید و علی رغم مخالفت با برده‌داری برده گیری دشمن را در آن دوران به عنوان شیوه‌ای برای مقابله به مثل باقی گذارد.

	=== گشودن دریچه آزادی ===		=== گشودن دریچه آزادی ===

Am.gashool در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۵۵

2023-06-27T04:55:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۵
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	علاوه‌بر‌این، اسلام با وضع قوانین مختلف مثل قانون استیلاد،<ref>منظور از استیلاد آن است که اگر زنی مملوک از مولای خود صاحب فرزندی می‌شد، پس از وفات مولی آن زن بلافاصله آزاد می‌گردید.</ref> مکاتبه<ref>مکاتبه قانونی است که مطابق آن، هر اسیر و بنده‌ای می‌توانست با مالک خود قراردادی منعقد ساخته و به موجب آن در برابر مبلغی که به تدریج به مولایش می‌پردازد خویشتن را آزاد سازد. آیه ۳۲ از سوره نور به تشریح همین مورد اختصاص یافته است.</ref> و آزادسازی بندگان به عنوان کفاره برخی گناهان، و...، راه را برای آزاد ساختن بردگان و نابودی تدریجی نظام برده‌داری هموار ساخت.		علاوه‌بر‌این، اسلام با وضع قوانین مختلف مثل قانون استیلاد،<ref>منظور از استیلاد آن است که اگر زنی مملوک از مولای خود صاحب فرزندی می‌شد، پس از وفات مولی آن زن بلافاصله آزاد می‌گردید.</ref> مکاتبه<ref>مکاتبه قانونی است که مطابق آن، هر اسیر و بنده‌ای می‌توانست با مالک خود قراردادی منعقد ساخته و به موجب آن در برابر مبلغی که به تدریج به مولایش می‌پردازد خویشتن را آزاد سازد. آیه ۳۲ از سوره نور به تشریح همین مورد اختصاص یافته است.</ref> و آزادسازی بندگان به عنوان کفاره برخی گناهان، و...، راه را برای آزاد ساختن بردگان و نابودی تدریجی نظام برده‌داری هموار ساخت.

	از سوی دیگر باید به این نکته نیز توجه داشت که از دیدگاه اسلام، بنده یا آزاد بودن به عنوان ملاک ارزیابی انسان شمرده نمی‌شود. هر چند سعی اسلام آن بود تا به طرق مختلف بردگان را از راه‌های گوناگون از قید اسارت رهایی بخشد، امّا در همان مدت اسارت و ببدگی نیز مسلمانان حق نداشتند بردگان را به خاطر برده بودن پست‌تر دانسته یا مورد اهانت و تحقیر قرار دهند؛ بندگانی که گاه در ظاهر تحت عنوان غلام یا کنیز پیامبر و ائمه(ع) قرار می‌گرفتند، در واقع عضوی از اعضای خانواده آنان تلقّی شده و هیچ تفاوتی با سایر آزادگان اهل منزل حتی به لحاظ کار و فعالیت نداشتند و در واقع صرفاً در ظاهر تحت عنوان کنیز یا غلام قرار می‌گرفتند. این وضعیت به گونه‌ای بود که حتی وقتی آن بزرگواران تصمیم به آزاد ساختن آنان می‌گرفتند، گاه آن بردگان از پذیرش این آزادی اکراه داشتند.		از سوی دیگر باید به این نکته نیز توجه داشت که از دیدگاه اسلام، بنده یا آزاد بودن به عنوان ملاک ارزیابی انسان شمرده نمی‌شود. هر چند سعی اسلام آن بود تا به طرق مختلف بردگان را از راه‌های گوناگون از قید اسارت رهایی بخشد، امّا در همان مدت اسارت و ببدگی نیز مسلمانان حق نداشتند بردگان را به خاطر برده بودن پست‌تر دانسته یا مورد اهانت و تحقیر قرار دهند؛ بندگانی که گاه در ظاهر تحت عنوان غلام یا کنیز پیامبر و ائمه(ع) قرار می‌گرفتند، در واقع عضوی از اعضای خانواده آنان تلقّی شده و هیچ تفاوتی با سایر آزادگان اهل منزل حتی به لحاظ کار و فعالیت نداشتند و در واقع صرفاً در ظاهر تحت عنوان کنیز یا غلام قرار می‌گرفتند. این وضعیت به گونه‌ای بود که حتی وقتی آن بزرگواران تصمیم به آزاد ساختن آنان می‌گرفتند، گاه آن بردگان به خاطر جدایی از ایشان از پذیرش این آزادی اکراه داشتند.

	=== بستن سرچشمه‌های بردگی ===		=== بستن سرچشمه‌های بردگی ===
	بردگی در طول تاریخ اسباب فراوانی داشته، نه تنها اسیران جنگی و بدهکارانی که قدرت بر پرداخت بدهی خود نداشتند به صورت برده درمی‌آمدند که زور و غلبه نیز مجوز برده گرفتن و برده داری بود. کشورهای زورمند ~~نفرات~~ خود را با انواع سلاح‌ها به ممالک ~~عقب افتاده آفریقایی~~ و ~~مانند آن می‌فرستادند،~~ و گروه، گروه از ~~آنها~~ را گرفته و ~~اسیر کرده و با کشتی‌ها به~~ بازارهای ممالک ~~آسیا و اروپا می‌بردند~~.		بردگی در طول تاریخ اسباب فراوانی داشته، نه تنها اسیران جنگی و بدهکارانی که قدرت بر پرداخت بدهی خود نداشتند به صورت برده درمی‌آمدند که زور و غلبه نیز مجوز برده گرفتن و برده داری بود. کشورهای زورمند از تجارت برده پول هنگفتی به دست می‌آوردند. آنان قوای نظامی خود را با انواع سلاح‌ها به ممالک ضعیف آفریقا و دیگر نقاط جهان اعزام می‌کردند و گروه، گروه از انسان‌ها را به اسارت گرفته و در بازارهای برده‌فروشی ممالک دیگر به فروش می‌گذاشتند.

	اسلام جلوی تمام این مسائل را گرفت. تنها در یک مورد اجازه برده‌گیری داد و آن در مورد اسیران جنگی بود؛ و تازه آن نیز جنبه الزامی نداشت، بلکه در بسیاری موارد بر اساس مصالح مختلف اسیران را بی قید و شرط آزاد یا پس از پرداخت فدیه آزاد می‌کردند.		اسلام جلوی تمام این مسائل را گرفت. تنها در یک مورد اجازه برده‌گیری داد و آن در مورد اسیران جنگی بود؛ و تازه آن نیز جنبه الزامی نداشت، بلکه در بسیاری موارد بر اساس مصالح مختلف اسیران را بی قید و شرط آزاد یا پس از پرداخت فدیه آزاد می‌کردند.