انتقام در آیه ۴۱ سوره زخرف - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazarzadeh: جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

2024-09-29T06:42:12Z

جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	\| تغییر مسیر =		\| تغییر مسیر =
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| ~~بازبینی~~ =		\| ارزیابی کمی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =ج		\| اولویت =ج

A.rezapour در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۱۹

2021-12-26T09:19:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۴۱:		خط ۴۱:
	}}		}}
	{{تکمیل مقاله		{{تکمیل مقاله
	\| شناسه =		\| شناسه =شد
	\| تیترها =		\| تیترها =شد
	\| ویرایش =		\| ویرایش =شد
	\| لینک‌دهی =		\| لینک‌دهی =شد
	\| ناوبری =		\| ناوبری =
	\| نمایه =		\| نمایه =
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	\| بازبینی =		\| بازبینی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =		\| اولویت =ج
	\| کیفیت =		\| کیفیت =ج
	}}		}}
	{{پایان متن}}		{{پایان متن}}

A.rezapour در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۱۹

2021-12-26T09:19:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|کاربر=A.rezapour }}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
	عذابی که در آیه ۴۱ زخرف به آن اشاره شده است، عذابی دنیوی است یا اخروی؟		عذابی که در آیه ۴۱ زخرف به آن اشاره شده است، عذابی دنیوی است یا اخروی؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}انتقام الهی در آیه ۴۱ سوره زخرف همان کیفر عادلانه خداوند است که می‌تواند هم در دنیا باشد و هم در آخرت. خداوند در این آیه به [[پیامبر(ص)]] می‌فرماید پس از تو (وفات یا هجرت از مکه به مدینه) قطعا از مشرکین انتقام خواهیم گرفت.

	== متن آیه ==		== متن آیه ==
خط ۱۲:		خط ۱۱:
	\| ترجمه = پس اگر ما تو را [از دنيا] ببريم، قطعاً از آنان انتقام مى‌كشيم		\| ترجمه = پس اگر ما تو را [از دنيا] ببريم، قطعاً از آنان انتقام مى‌كشيم
	}}		}}

	~~== معنای انتقام خداوند ==~~
	هر جا در قرآن کریم و سنت، انتقام به خدا نسبت داده شده منظور از آن انتقامی است که حقی از حقوق دین الهی و شریعت آسمانی ضایع شده باشد و به عبارت دیگر حقی از حقوق جامعه اسلامی ضایع شده باشد هر چند این امر بدین معنی نیست که خدا و دین توجهی به حقوق فرد فرد افراد ندارد و آن را برآورده نمی‌کند، از همین‌جا روشن شد که ساحت کبریائی حق تعالی مقدس و مقامش عزیزتر از این است که براساس رضایت خاطر از کسی انتقام بگیرد.

	البته نسبت دادن انتقام اجتماعی به خداوند بر اساس این نظریه است که بگوئیم انجام اعمال خوب و بد ثواب و عقاب دارد امّا اگر گفتیم ثواب و عقاب یک امر قراردادی نیست بلکه عبارت است از تجسم اعمال نیک به صورت‌های زیبا و تجسم اعمال شر به صورت‌های زشت، بنابر این نظریه باید گفت انتقام الهی عبارت است از مجسم نمودن صورت‌های زشت و ناراحت‌کننده که ارتباط مستقیم به ملکات زشتی که در دنیا در اثر تکرار از گناهان به وجود آمده، دارد و ثواب دادن عبارت است از مجسم نمودن ملکات حسنه که در دنیا پدید آمده است.

	== انتقام دنیوی یا اخروی ==		== انتقام دنیوی یا اخروی ==
	اینکه مقصود از انتقامی که در آیه ۴۲ زخرف به آن اشاره شده است چه نوع انتقامی است و آیا انتقام دنیوی است یا اخروی میان مفسران اختلاف است.		اینکه مقصود از انتقامی که در آیه ۴۲ زخرف به آن اشاره شده است چه نوع انتقامی است و آیا انتقام دنیوی است یا اخروی میان مفسران اختلاف است.

	از بیان علامه طباطبائی ~~(ره)~~ در مورد آیه ۴۶ سوره یونس که عین مضمون آیه مورد بحث را دارد فهمیده می‌شود که عذاب دنیوی مراد است چون در هر دو مورد با یک سبک خاص مطلب را بیان نموده و فرموده است: «چه ترا قبض روح کنیم و چه در حال حیات تو عذابی را که به مشرکین وعده داده‌ایم به تو نشان دهیم به هر حال آنان را عذاب خواهیم نمود».<ref>طباطبائی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۴ش، ج۱۸، ص۱۵۹.</ref>		از بیان [[علامه طباطبائی]] در مورد آیه ۴۶ سوره یونس که عین مضمون آیه مورد بحث را دارد فهمیده می‌شود که عذاب دنیوی مراد است چون در هر دو مورد با یک سبک خاص مطلب را بیان نموده و فرموده است: «چه ترا قبض روح کنیم و چه در حال حیات تو عذابی را که به مشرکین وعده داده‌ایم به تو نشان دهیم به هر حال آنان را عذاب خواهیم نمود».<ref>طباطبائی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۴ش، ج۱۸، ص۱۵۹.</ref>

	علاوه بر این علامه طباطبائی ذیل تفسیر آیه ۴۱سوره زخرف روایاتی را می‌آورد که صریح در عذاب دنیوی است: ابی صالح از جابربن عبدالله از پیامبر اکرم(ص) روایت کرده است که ذیل آیه ۴۱ سوره زخرف فرموده است این آیه درباره علی بن ابی طالب نازل شده که بعد از درگذشت من از ناکثین و قاسطین انتقام خواهد گرفت». از این روایت بر می‌آید که اولا تهدید و عقاب مربوط به مسلمانان منحرف است و ثانیاً انتقام دنیوی توسط علی(ع) انجام می‌پذیرد و آن هنگامی است که خداوند پیامبرش را بر مکه مسلط کرده و زمام امر مکه را در دست گرفته است و در چنین حالی امام علی(ع) از مشرکین مکه انتقام می‌گیرد و خانه خدا را از بت‌ها پاکسازی می‌کند.<ref>فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تهران، انتشارات الصدر، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۹۲.</ref>		علاوه بر این علامه طباطبائی ذیل تفسیر آیه ۴۱سوره زخرف روایاتی را می‌آورد که صریح در عذاب دنیوی است: ابی صالح از جابربن عبدالله از پیامبر اکرم(ص) روایت کرده است که ذیل آیه ۴۱ سوره زخرف فرموده است این آیه درباره علی بن ابی طالب نازل شده که بعد از درگذشت من از ناکثین و قاسطین انتقام خواهد گرفت». از این روایت بر می‌آید که اولا تهدید و عقاب مربوط به مسلمانان منحرف است و ثانیاً انتقام دنیوی توسط علی(ع) انجام می‌پذیرد و آن هنگامی است که خداوند پیامبرش را بر مکه مسلط کرده و زمام امر مکه را در دست گرفته است و در چنین حالی [[امام علی(ع)]] از مشرکین مکه انتقام می‌گیرد و خانه خدا را از بت‌ها پاکسازی می‌کند.<ref>فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تهران، انتشارات الصدر، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۹۲.</ref>

	برخی دیگر از مفسرین گفته‌اند منظور «بردن پیامبر اکرم(ص) است» چه بردن ایشان از مکه به مدینه باشد و چه قبض روح حضرت منظور باشد؛ در هر صورت عذاب وعده داد شده عذاب دنیوی است ولی مناسب همان بردن پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه است که عذاب وعده داده شده عبارت خواهد بود از شکست مشرکین در جنگ بدر.<ref>ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، مشهد، ۱۴۰۸ق، ج۱۷، ص۱۷۴.</ref>		برخی دیگر از مفسرین گفته‌اند منظور «بردن پیامبر اکرم(ص) است» چه بردن ایشان از مکه به مدینه باشد و چه قبض روح حضرت منظور باشد؛ در هر صورت عذاب وعده داد شده عذاب دنیوی است ولی مناسب همان بردن پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه است که عذاب وعده داده شده عبارت خواهد بود از شکست مشرکین در جنگ بدر.<ref>ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، مشهد، ۱۴۰۸ق، ج۱۷، ص۱۷۴.</ref>

	ولی به صورت قاعده عمومی و فراگیری می‌توان گفت هر یک از فتح مکه و جنگ بدر، حنین و… مصداقی از پیروزی مسلمین و عذاب وعده داده شده به مشرکین است و اختصاص دادن آیه به یکی از این مصادیق نه از آن جهت است که معنای آیه و عذاب موعود فقط همان است.		ولی به صورت قاعده عمومی و فراگیری می‌توان گفت هر یک از فتح مکه و جنگ بدر، حنین و… مصداقی از پیروزی مسلمین و عذاب وعده داده شده به مشرکین است و اختصاص دادن آیه به یکی از این مصادیق نه از آن جهت است که معنای آیه و عذاب موعود فقط همان است.
	{{پایان پاسخ}}		=== معنای انتقام خداوند ===
			هر جا در قرآن کریم و سنت، انتقام به خدا نسبت داده شده منظور از آن انتقامی است که حقی از حقوق دین الهی و شریعت آسمانی ضایع شده باشد و به عبارت دیگر حقی از حقوق جامعه اسلامی ضایع شده باشد هر چند این امر بدین معنی نیست که خدا و دین توجهی به حقوق فرد فرد افراد ندارد و آن را برآورده نمی‌کند، از همین‌جا روشن شد که ساحت کبریائی حق تعالی مقدس و مقامش عزیزتر از این است که براساس رضایت خاطر از کسی انتقام بگیرد.{{پایان پاسخ}}
	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}

A.rezapour در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۳۹

2021-12-26T08:39:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۰۹
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	\| ترجمه = پس اگر ما تو را [از دنيا] ببريم، قطعاً از آنان انتقام مى‌كشيم		\| ترجمه = پس اگر ما تو را [از دنيا] ببريم، قطعاً از آنان انتقام مى‌كشيم
	}}		}}
	~~انتقام دو قسم است:~~

	# انتقام و عقوبت فردی که براساس رضایت خاطر صورت می‌گیرد: وقتی کسی چیزی را از انسان سلب می‌کند یا شری به او می‌رساند، در دل احساس آزار و رنج می‌کند که جز با تلافی، خاموش نمی‌شود. انتقام فردی را به‌طور کلی عقل تجویز نمی‌کند، بلکه برخی را تجویز می‌نماید و بسیاری هست که آن را تجویز نمی‌کند.		== معنای انتقام خداوند ==
	# انتقام اجتماعی و منظور از آن انتقامی است که بر اساس عقل و به غرض حفظ نظام و احقاق حق جامعه انجام می‌شود این قسم انتقام همان قصاص و انواع مؤاخذه هاست که غایت فکری و عقلائی دارد و به یک معنی حقی از حقوق اجتماع به شمار می‌رود یعنی چه بسا فرد از حق خود و انتقام صرف نظر کند و ظالم را عفو کند و اجتماع بخاطر جلوگیری از هرج و مرج از حق خویش صرف نظر نکند.		هر جا در قرآن کریم و سنت، انتقام به خدا نسبت داده شده منظور از آن انتقامی است که حقی از حقوق دین الهی و شریعت آسمانی ضایع شده باشد و به عبارت دیگر حقی از حقوق جامعه اسلامی ضایع شده باشد هر چند این امر بدین معنی نیست که خدا و دین توجهی به حقوق فرد فرد افراد ندارد و آن را برآورده نمی‌کند، از همین‌جا روشن شد که ساحت کبریائی حق تعالی مقدس و مقامش عزیزتر از این است که براساس رضایت خاطر از کسی انتقام بگیرد.
	~~با توجه به این مطلب باید گفت~~ هر جا در قرآن کریم و سنت، انتقام به خدا نسبت داده شده منظور از آن انتقامی است که حقی از حقوق دین الهی و شریعت آسمانی ضایع شده باشد و به عبارت دیگر حقی از حقوق جامعه اسلامی ضایع شده باشد هر چند این امر بدین معنی نیست که خدا و دین توجهی به حقوق فرد فرد افراد ندارد و آن را برآورده نمی‌کند، از همین‌جا روشن شد که ساحت کبریائی حق تعالی مقدس و مقامش عزیزتر از این است که براساس رضایت خاطر از کسی انتقام بگیرد.

	البته نسبت دادن انتقام اجتماعی به خداوند بر اساس این نظریه است که بگوئیم انجام اعمال خوب و بد ثواب ~~وعقاب~~ دارد امّا اگر گفتیم ثواب و عقاب یک امر قراردادی نیست بلکه عبارت است از تجسم اعمال نیک به صورت‌های زیبا و تجسم اعمال شر به صورت‌های زشت، بنابر این نظریه باید گفت انتقام الهی عبارت است از مجسم نمودن صورت‌های زشت و ناراحت‌کننده که ارتباط مستقیم به ملکات زشتی که در دنیا در اثر تکرار از گناهان به وجود آمده، دارد و ثواب دادن عبارت است از مجسم نمودن ملکات حسنه که در دنیا پدید آمده است.		البته نسبت دادن انتقام اجتماعی به خداوند بر اساس این نظریه است که بگوئیم انجام اعمال خوب و بد ثواب و عقاب دارد امّا اگر گفتیم ثواب و عقاب یک امر قراردادی نیست بلکه عبارت است از تجسم اعمال نیک به صورت‌های زیبا و تجسم اعمال شر به صورت‌های زشت، بنابر این نظریه باید گفت انتقام الهی عبارت است از مجسم نمودن صورت‌های زشت و ناراحت‌کننده که ارتباط مستقیم به ملکات زشتی که در دنیا در اثر تکرار از گناهان به وجود آمده، دارد و ثواب دادن عبارت است از مجسم نمودن ملکات حسنه که در دنیا پدید آمده است.

	~~حال باید دید مراد و~~ مقصود از انتقامی که در آیه ۴۲ زخرف به آن اشاره شده است چه نوع ~~انتقام~~ است آیا انتقام دنیوی است یا اخروی ~~در این رابطه~~ میان ~~مفسرین قرآن کریم گفتگو~~ است ~~که بدان می‌پردازیم:~~		== انتقام دنیوی یا اخروی ==
			اینکه مقصود از انتقامی که در آیه ۴۲ زخرف به آن اشاره شده است چه نوع انتقامی است و آیا انتقام دنیوی است یا اخروی میان مفسران اختلاف است.

	از بیان علامه طباطبائی (ره) در مورد آیه ۴۶ سوره یونس که عین مضمون آیه مورد بحث را دارد فهمیده می‌شود که عذاب دنیوی مراد است چون در هر دو مورد با یک سبک خاص مطلب را بیان نموده و فرموده است: «چه ترا قبض روح کنیم و چه در حال حیات تو عذابی را که به مشرکین وعده داده‌ایم به تو نشان دهیم به هر حال آنان را عذاب خواهیم نمود».<ref>طباطبائی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۴ش، ج۱۸، ص۱۵۹.</ref>		از بیان علامه طباطبائی (ره) در مورد آیه ۴۶ سوره یونس که عین مضمون آیه مورد بحث را دارد فهمیده می‌شود که عذاب دنیوی مراد است چون در هر دو مورد با یک سبک خاص مطلب را بیان نموده و فرموده است: «چه ترا قبض روح کنیم و چه در حال حیات تو عذابی را که به مشرکین وعده داده‌ایم به تو نشان دهیم به هر حال آنان را عذاب خواهیم نمود».<ref>طباطبائی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۴ش، ج۱۸، ص۱۵۹.</ref>

	علاوه بر این علامه طباطبائی ذیل تفسیر آیه ۴۱سوره زخرف روایاتی را می‌آورد که صریح در عذاب دنیوی است:		علاوه بر این علامه طباطبائی ذیل تفسیر آیه ۴۱سوره زخرف روایاتی را می‌آورد که صریح در عذاب دنیوی است: ابی صالح از جابربن عبدالله از پیامبر اکرم(ص) روایت کرده است که ذیل آیه ۴۱ سوره زخرف فرموده است این آیه درباره علی بن ابی طالب نازل شده که بعد از درگذشت من از ناکثین و قاسطین انتقام خواهد گرفت». از این روایت بر می‌آید که اولا تهدید و عقاب مربوط به مسلمانان منحرف است و ثانیاً انتقام دنیوی توسط علی(ع) انجام می‌پذیرد و آن هنگامی است که خداوند پیامبرش را بر مکه مسلط کرده و زمام امر مکه را در دست گرفته است و در چنین حالی امام علی(ع) از مشرکین مکه انتقام می‌گیرد و خانه خدا را از بت‌ها پاکسازی می‌کند.<ref>فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تهران، انتشارات الصدر، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۹۲.</ref>

	ابی صالح از جابربن عبدالله از پیامبر اکرم(ص) روایت کرده است که ذیل آیه ~~{{قرآن\|فإمانذهبنّ بک فإنّا منهم منتقمون}}~~ فرموده است این آیه درباره علی بن ابی طالب نازل شده که بعد از درگذشت من از ناکثین و قاسطین انتقام خواهد گرفت». از این روایت بر می‌آید که اولا تهدید و عقاب مربوط به مسلمانان منحرف است و ثانیاً انتقام دنیوی توسط علی(ع) انجام می‌پذیرد و آن هنگامی است که خداوند پیامبرش را بر مکه مسلط کرده و زمام امر مکه را در دست گرفته است و در چنین حالی امام علی(ع) از مشرکین مکه انتقام می‌گیرد و خانه خدا را از بت‌ها پاکسازی می‌کند.<ref>فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تهران، انتشارات الصدر، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۹۲.</ref>

	برخی دیگر از مفسرین گفته‌اند منظور «بردن پیامبر اکرم(ص) است» چه بردن ایشان از مکه به مدینه باشد و چه قبض روح حضرت منظور باشد؛ در هر صورت عذاب وعده داد شده عذاب دنیوی است ولی مناسب همان بردن پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه است که عذاب وعده داده شده عبارت خواهد بود از شکست مشرکین در جنگ بدر.<ref>ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، مشهد، ۱۴۰۸ق، ج۱۷، ص۱۷۴.</ref>		برخی دیگر از مفسرین گفته‌اند منظور «بردن پیامبر اکرم(ص) است» چه بردن ایشان از مکه به مدینه باشد و چه قبض روح حضرت منظور باشد؛ در هر صورت عذاب وعده داد شده عذاب دنیوی است ولی مناسب همان بردن پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه است که عذاب وعده داده شده عبارت خواهد بود از شکست مشرکین در جنگ بدر.<ref>ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، مشهد، ۱۴۰۸ق، ج۱۷، ص۱۷۴.</ref>

A.rezapour: A.rezapour صفحهٔ عذاب در آیه ۴۱ زخرف را به انتقام در آیه ۴۱ سوره زخرف منتقل کرد

2021-12-26T08:35:25Z

A.rezapour صفحهٔ عذاب در آیه ۴۱ زخرف را به انتقام در آیه ۴۱ سوره زخرف منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۰۵
(بدون تفاوت)

A.rezapour در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۳۰

2021-12-26T08:30:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۰۰
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	{{شاخه		{{شاخه
	\| شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن		\| شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن
	\| شاخه فرعی۱ = ~~فهم و~~ تفسیر		\| شاخه فرعی۱ = تفسیر
	\| شاخه فرعی۲ = سایر مباحث		\| شاخه فرعی۲ = سایر مباحث
	\| شاخه فرعی۳ =		\| شاخه فرعی۳ =

A.rezapour در ‏۲۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۲۷

2021-12-21T11:27:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۵۷
خط ۵:		خط ۵:
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}

			== متن آیه ==
			{{قرآن بزرگ\|فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ
			\| سوره = زخرف
			\| آیه = ۴۱
			\| ترجمه = پس اگر ما تو را [از دنيا] ببريم، قطعاً از آنان انتقام مى‌كشيم
			}}
	انتقام دو قسم است:		انتقام دو قسم است:

خط ۲۷:		خط ۳۴:
	{{مطالعه بیشتر}}		{{مطالعه بیشتر}}

	== ~~معرفی منابع جهت~~ مطالعه بیشتر ==		== مطالعه بیشتر ==
	۱ـ تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، ج۲۱، ص۷۰.		۱ـ تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، ج۲۱، ص۷۰.

A.rezapour: ابرابزار

2021-12-19T07:02:16Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{در دست ویرایش|کاربر=A.rezapour }}
{{شروع متن}}
{{سوال}}
عذابی که در آیه ۴۱ زخرف به آن اشاره شده است، عذابی دنیوی است یا اخروی؟
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
انتقام دو قسم است:

# انتقام و عقوبت فردی که براساس رضایت خاطر صورت می‌گیرد: وقتی کسی چیزی را از انسان سلب می‌کند یا شری به او می‌رساند، در دل احساس آزار و رنج می‌کند که جز با تلافی، خاموش نمی‌شود. انتقام فردی را به‌طور کلی عقل تجویز نمی‌کند، بلکه برخی را تجویز می‌نماید و بسیاری هست که آن را تجویز نمی‌کند.
# انتقام اجتماعی و منظور از آن انتقامی است که بر اساس عقل و به غرض حفظ نظام و احقاق حق جامعه انجام می‌شود این قسم انتقام همان قصاص و انواع مؤاخذه هاست که غایت فکری و عقلائی دارد و به یک معنی حقی از حقوق اجتماع به شمار می‌رود یعنی چه بسا فرد از حق خود و انتقام صرف نظر کند و ظالم را عفو کند و اجتماع بخاطر جلوگیری از هرج و مرج از حق خویش صرف نظر نکند.
با توجه به این مطلب باید گفت هر جا در قرآن کریم و سنت، انتقام به خدا نسبت داده شده منظور از آن انتقامی است که حقی از حقوق دین الهی و شریعت آسمانی ضایع شده باشد و به عبارت دیگر حقی از حقوق جامعه اسلامی ضایع شده باشد هر چند این امر بدین معنی نیست که خدا و دین توجهی به حقوق فرد فرد افراد ندارد و آن را برآورده نمی‌کند، از همین‌جا روشن شد که ساحت کبریائی حق تعالی مقدس و مقامش عزیزتر از این است که براساس رضایت خاطر از کسی انتقام بگیرد.

البته نسبت دادن انتقام اجتماعی به خداوند بر اساس این نظریه است که بگوئیم انجام اعمال خوب و بد ثواب وعقاب دارد امّا اگر گفتیم ثواب و عقاب یک امر قراردادی نیست بلکه عبارت است از تجسم اعمال نیک به صورت‌های زیبا و تجسم اعمال شر به صورت‌های زشت، بنابر این نظریه باید گفت انتقام الهی عبارت است از مجسم نمودن صورت‌های زشت و ناراحت‌کننده که ارتباط مستقیم به ملکات زشتی که در دنیا در اثر تکرار از گناهان به وجود آمده، دارد و ثواب دادن عبارت است از مجسم نمودن ملکات حسنه که در دنیا پدید آمده است.

حال باید دید مراد و مقصود از انتقامی که در آیه ۴۲ زخرف به آن اشاره شده است چه نوع انتقام است آیا انتقام دنیوی است یا اخروی در این رابطه میان مفسرین قرآن کریم گفتگو است که بدان می‌پردازیم:

از بیان علامه طباطبائی (ره) در مورد آیه ۴۶ سوره یونس که عین مضمون آیه مورد بحث را دارد فهمیده می‌شود که عذاب دنیوی مراد است چون در هر دو مورد با یک سبک خاص مطلب را بیان نموده و فرموده است: «چه ترا قبض روح کنیم و چه در حال حیات تو عذابی را که به مشرکین وعده داده‌ایم به تو نشان دهیم به هر حال آنان را عذاب خواهیم نمود».<ref>طباطبائی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۴ش، ج۱۸، ص۱۵۹.</ref>

علاوه بر این علامه طباطبائی ذیل تفسیر آیه ۴۱سوره زخرف روایاتی را می‌آورد که صریح در عذاب دنیوی است:

ابی صالح از جابربن عبدالله از پیامبر اکرم(ص) روایت کرده است که ذیل آیه {{قرآن|فإمانذهبنّ بک فإنّا منهم منتقمون}} فرموده است این آیه درباره علی بن ابی طالب نازل شده که بعد از درگذشت من از ناکثین و قاسطین انتقام خواهد گرفت». از این روایت بر می‌آید که اولا تهدید و عقاب مربوط به مسلمانان منحرف است و ثانیاً انتقام دنیوی توسط علی(ع) انجام می‌پذیرد و آن هنگامی است که خداوند پیامبرش را بر مکه مسلط کرده و زمام امر مکه را در دست گرفته است و در چنین حالی امام علی(ع) از مشرکین مکه انتقام می‌گیرد و خانه خدا را از بت‌ها پاکسازی می‌کند.<ref>فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تهران، انتشارات الصدر، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۹۲.</ref>

برخی دیگر از مفسرین گفته‌اند منظور «بردن پیامبر اکرم(ص) است» چه بردن ایشان از مکه به مدینه باشد و چه قبض روح حضرت منظور باشد؛ در هر صورت عذاب وعده داد شده عذاب دنیوی است ولی مناسب همان بردن پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه است که عذاب وعده داده شده عبارت خواهد بود از شکست مشرکین در جنگ بدر.<ref>ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، مشهد، ۱۴۰۸ق، ج۱۷، ص۱۷۴.</ref>

ولی به صورت قاعده عمومی و فراگیری می‌توان گفت هر یک از فتح مکه و جنگ بدر، حنین و… مصداقی از پیروزی مسلمین و عذاب وعده داده شده به مشرکین است و اختصاص دادن آیه به یکی از این مصادیق نه از آن جهت است که معنای آیه و عذاب موعود فقط همان است.
{{پایان پاسخ}}
{{مطالعه بیشتر}}

== معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر ==
۱ـ تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، ج۲۱، ص۷۰.

۲ـ اطیب البیان، عبدالحسین طیب، ج۱۲، ص۳۲.
{{پایان مطالعه بیشتر}}

== منابع ==
{{پانویس}}
{{شاخه
| شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن
| شاخه فرعی۱ = فهم و تفسیر
| شاخه فرعی۲ = سایر مباحث
| شاخه فرعی۳ =
}}
{{تکمیل مقاله
| شناسه =
| تیترها =
| ویرایش =
| لینک‌دهی =
| ناوبری =
| نمایه =
| تغییر مسیر =
| ارجاعات =
| بازبینی =
| تکمیل =
| اولویت =
| کیفیت =
}}
{{پایان متن}}