الإرشاد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazarzadeh: جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

2024-09-29T06:36:26Z

جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۶
خط ۸۷:		خط ۸۷:
	\| تغییر مسیر =شد		\| تغییر مسیر =شد
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| ~~بازبینی~~ =		\| ارزیابی کمی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =ج		\| اولویت =ج

A.rezapour در ‏۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۴

2023-10-07T10:24:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۵۴
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	\| نسخه الکترونیکی =		\| نسخه الکترونیکی =
	}}		}}
			{{درگاه\|حوزه و روحانیت}}
	'''الإرشاد''' کتابی است که در آن به زندگی اجتماعی و احوال [[امامان معصوم(ع)]] پرداخته شده است. نام کامل این کتاب «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد» است. [[شیخ مفید]] از عالمان بزرگ شیعه نویسنده این کتاب است. این کتاب از آن جهت که در اواخر قرن چهارم یا اوایل قرن پنجم هجری نوشته شده معتبر و ارزشمند است. شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد.		'''الإرشاد''' کتابی است که در آن به زندگی اجتماعی و احوال [[امامان معصوم(ع)]] پرداخته شده است. نام کامل این کتاب «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد» است. [[شیخ مفید]] از عالمان بزرگ شیعه نویسنده این کتاب است. این کتاب از آن جهت که در اواخر قرن چهارم یا اوایل قرن پنجم هجری نوشته شده معتبر و ارزشمند است. شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد.

A.rezapour در ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۴۳

2023-05-21T07:43:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۳
خط ۱:		خط ۱:
			{{شروع متن}}
			{{سوال}}
			کتاب الإرشاد از کیست و چه موضوع و محتوایی دارد؟
			{{پایان سوال}}
			{{پاسخ}}
	{{جعبه اطلاعات کتاب		{{جعبه اطلاعات کتاب
	\| عنوان =الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد		\| عنوان =الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد
خط ۳۳:		خط ۳۸:
	\| نسخه الکترونیکی =		\| نسخه الکترونیکی =
	}}		}}
	~~{{شروع متن}}~~		'''الإرشاد''' کتابی است که در آن به زندگی اجتماعی و احوال [[امامان معصوم(ع)]] پرداخته شده است. نام کامل این کتاب «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد» است. [[شیخ مفید]] از عالمان بزرگ شیعه نویسنده این کتاب است. این کتاب از آن جهت که در اواخر قرن چهارم یا اوایل قرن پنجم هجری نوشته شده معتبر و ارزشمند است. شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد.
	~~{{سوال}}~~
	~~کتاب الإرشاد از کیست و چه موضوع و محتوایی دارد؟~~
	~~{{پایان سوال}}~~
	~~{{پاسخ}}~~'''الإرشاد''' کتابی است که در آن به زندگی اجتماعی و احوال [[امامان معصوم(ع)]] پرداخته شده است. نام کامل این کتاب «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد» است. [[شیخ مفید]] از عالمان بزرگ شیعه نویسنده این کتاب است. این کتاب از آن جهت که در اواخر قرن چهارم یا اوایل قرن پنجم هجری نوشته شده معتبر و ارزشمند است. شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد.

	== نویسنده ==		== نویسنده ==

A.rezapour در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۴

2023-05-14T08:14:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۴
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	\| نسخه الکترونیکی =		\| نسخه الکترونیکی =
	}}		}}
	~~{{در دست ویرایش\|کاربر=A.rezapour}}~~
	{{شروع متن}}		{{شروع متن}}
	{{سوال}}		{{سوال}}
خط ۴۳:		خط ۴۲:
	شیخ مفید از عالمان برجسته شیعه در نیمه دوم قرن چهارم و دهه نخست قرن پنجم است. وی متکلم، فقیه و مورخ است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref> مفید در سال ۳۳۶ یا ۳۳۸ هجری در قریه «سویقه ابن بصری» به دنیا آمد، که در شمال بغداد نزدیک شهر دجیل قرار دارد.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۵.</ref>		شیخ مفید از عالمان برجسته شیعه در نیمه دوم قرن چهارم و دهه نخست قرن پنجم است. وی متکلم، فقیه و مورخ است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref> مفید در سال ۳۳۶ یا ۳۳۸ هجری در قریه «سویقه ابن بصری» به دنیا آمد، که در شمال بغداد نزدیک شهر دجیل قرار دارد.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۵.</ref>

	[[علامه حلی]] ~~در کتاب خلاصه~~ درباره مفید ~~گوید~~: او از بزرگترین مشایخ [[شیعه]] و رئیس و استاد آنها است. هر که پس از او آمده از علم او استفاده کرده است. علامه بحر العلوم در فوائد رجالیه پس از مدح بسیاری از مفید گوید: تمام جهات فضیلت در او جمع شده و ریاست دانشمندان به او منتهی گشت و همگی در علم و فضل و عدالت و وثاقت و جلالتش متفقند، محاسن آن بزرگوار بسیار و مناقبش بیرون از شمار است. او راستگوترین مردم زمان در حدیث، آشناترین آنها در فقه و کلام بوده، هر که پس از او آمده از او استفاده کرده است.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۸.</ref>		[[علامه حلی]] درباره مفید می‌گوید: او از بزرگترین مشایخ [[شیعه]] و رئیس و استاد آنها است. هر که پس از او آمده از علم او استفاده کرده است.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۸.</ref> [[شیخ طوسی]] یکی از شاگردان شیخ مفید، در وصف او می‌گوید: «شیخ مفید از متکلمان شیعه است که در دورانش ریاست شیعه به او منتهی شد. او در علم و صناعتِ کلام مقدم بر دیگران، و در فقه، سرآمد فقهای زمانه و مردی سریع‌الانتقال، با فطانت و حاضر جواب بود، و نزدیک به‌ دویست جلد کتاب کوچک و بزرگ نگاشت.» وی در زمان سلطان مقتدر [[آل‌بویه]]، عضدالدوله زندگی می‌کرد. و به دلیل وجود گرایش‌های شیعی پادشاهان آل‌بویه و شخص عضدالدوله، شیخ مفید و شیعیان از حمایت او و فرمانروایان اطراف بغداد برخوردار بودند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	[[شیخ طوسی]] یکی از شاگردان شیخ مفید، در وصف او می‌گوید: «شیخ مفید از متکلمان شیعه است که در دورانش ریاست شیعه به او منتهی شد. او در علم و صناعتِ کلام مقدم بر دیگران، و در فقه، سرآمد فقهای زمانه و مردی سریع‌الانتقال، با فطانت و ~~حاضرجواب~~ بود، و نزدیک ~~به‌دویست~~ جلد کتاب کوچک و بزرگ نگاشت.» وی در زمان سلطان مقتدر [[آل‌بویه]]، عضدالدوله زندگی می‌کرد. و به دلیل وجود گرایش‌های شیعی پادشاهان آل‌بویه و شخص عضدالدوله، شیخ مفید و شیعیان از حمایت او و فرمانروایان اطراف بغداد برخوردار بودند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	== معرفی و محتوا ==		== معرفی و محتوا ==
	کتاب الإرشاد با نام کامل «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، تاریخ اهل‌بیت(ع) است که توسط شیخ مفید تألیف شده است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref> مجلد نخست این کتاب درباره [[امام علی(ع)]] است و در مجلد دوم به سایر امامان پرداخته است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref>		کتاب الإرشاد با نام کامل «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، تاریخ اهل‌بیت(ع) است که توسط شیخ مفید تألیف شده است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref> مجلد نخست این کتاب درباره [[امام علی(ع)]] است و در مجلد دوم به سایر امامان پرداخته است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref>

	الارشاد قدیمی‌ترین کتاب منظم و مفصل در تاریخ زندگی ائمه(ع) است که در آن شیخ مفید تاریخ تولد، شهادت، حوادث دوران زندگی هر امام(ع)، دلائل امامت و مدت آن، معجزات، کرامات و تعدادی از اخبار ~~آن بزرگواران~~ را ذکر کرده است. این کتاب به صورتی تدوین یافته که وقایع تاریخی در آن با گرایش‌های کلامی و اعتقادی همراه است. سعی نویسنده در این کتاب، بیان عقیده خاص شیعیان ذیل حوادث تاریخی است. شیخ مفید در الارشاد شرح حال جداگانه‌ای از زندگی پیامبر و حضرت زهرا ننوشته و باب مستقلی در این مورد نگشوده است، ولی سعی کرده حوادث مهم تاریخی صدر اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا را در حیات سیاسی، اجتماعی و نظامی و اعتقادی حضرت علی(ع) بگنجاند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>		الارشاد قدیمی‌ترین کتاب منظم و مفصل در تاریخ زندگی ائمه(ع) است که در آن شیخ مفید تاریخ تولد، شهادت، حوادث دوران زندگی هر امام(ع)، دلائل امامت و مدت آن، معجزات، کرامات و تعدادی از اخبار آنها را ذکر کرده است. این کتاب به صورتی تدوین یافته که وقایع تاریخی در آن با گرایش‌های کلامی و اعتقادی همراه است. سعی نویسنده در این کتاب، بیان عقیده خاص شیعیان ذیل حوادث تاریخی است. شیخ مفید در الارشاد شرح حال جداگانه‌ای از زندگی پیامبر و حضرت زهرا ننوشته و باب مستقلی در این مورد نگشوده است، ولی سعی کرده حوادث مهم تاریخی صدر اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا را در حیات سیاسی، اجتماعی و نظامی و اعتقادی حضرت علی(ع) بگنجاند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. نگارش این کتاب در زمانی بود که مباحثه‌ها و مناظره‌های کلامی، فقهی و تاریخی میان دو فرقه مهم اسلامی شیعه و سنی به اوج خود رسیده بود ~~و شیخ مفید به عنوان رئیس طایفه امامیه در خط مقدم این مباحث حضور داشت~~. وجود چنین شرایطی می‌توانست انگیزه مهمی برای نگارش کتابی در این زمینه فراهم آورد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>		شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. نگارش این کتاب در زمانی بود که مباحثه‌ها و مناظره‌های کلامی، فقهی و تاریخی میان دو فرقه مهم اسلامی شیعه و سنی به اوج خود رسیده بود. وجود چنین شرایطی می‌توانست انگیزه مهمی برای نگارش کتابی در این زمینه فراهم آورد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد. شیخ مفید نه‌تنها احادیث و اخبار را نقل کرده، بلکه با تفسیر و تحلیل‌های عقلی که ذیل اخبار آورده، بهره‌های ~~کلامی‌فراوانی~~ از نقل حوادث برده ~~است، و این امر سبب شده تا کتاب تاریخی او جنبه کلامی نیز داشته باشد~~. مورخان بسیاری که بعد از شیخ مفید به نگارش تاریخ زندگانی [[چهارده معصوم(ع)]] پرداخته‌اند به گونه‌ای از روش تاریخ‌نگاری شیخ مفید متأثر بوده‌اند. این امر را به وضوح می‌توان در کتاب‌هایی مانند [[إعلامُ الوَریٰ بأعلامِ الهدیٰ]]، اثر [[فضل بن حسن طبرسی]] و [[کَشْفُ الغُمَّة فی مَعْرِفَةِ الأئمّة(ع)]] اثر [[بهاءالدین اِرْبِلی]] مشاهده کرد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>		کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد. شیخ مفید نه‌تنها احادیث و اخبار را نقل کرده، بلکه با تفسیر و تحلیل‌های عقلی که ذیل اخبار آورده، بهره‌های کلامی‌ فراوانی از نقل حوادث برده است. مورخان بسیاری که بعد از شیخ مفید به نگارش تاریخ زندگانی [[چهارده معصوم(ع)]] پرداخته‌اند به گونه‌ای از روش تاریخ‌نگاری شیخ مفید متأثر بوده‌اند. این امر را به وضوح می‌توان در کتاب‌هایی مانند [[إعلامُ الوَریٰ بأعلامِ الهدیٰ]]، اثر [[فضل بن حسن طبرسی]] و [[کَشْفُ الغُمَّة فی مَعْرِفَةِ الأئمّة(ع)]] اثر [[بهاءالدین اِرْبِلی]] مشاهده کرد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	او کتابش را در یک مقدمه و دوازده باب به تعداد ائمه شیعه(ع) تنظیم کرده است. به طوری که هر باب را به ترتیب با نام یکی از اهل بیت ~~پیامبر~~(ص) ~~مزیّن کرده~~ و در ذیل هر باب از سه تا سیزده فصل را با عناوین مختلف مربوط به مسائل تاریخی عام (حوادث مسلمانان)، مسائل تاریخی هر امام (ولادت، سرگذشت و شهادت)، فضائل، اصحاب، کلمات و خطبه‌ها، اولاد، فضیلت زیارت، کرامات و معجزات، و مناظرات و احتجاج‌های ~~آن بزرگواران~~ منعقد ساخته است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>		مفید کتابش را در یک مقدمه و دوازده باب به تعداد ائمه شیعه(ع) تنظیم کرده است. به طوری که هر باب را به ترتیب با نام یکی از اهل بیت(ع) گذاشته است و در ذیل هر باب از سه تا سیزده فصل را با عناوین مختلف مربوط به مسائل تاریخی عام (حوادث مسلمانان)، مسائل تاریخی هر امام (ولادت، سرگذشت و شهادت)، فضائل، اصحاب، کلمات و خطبه‌ها، اولاد، فضیلت زیارت، کرامات و معجزات، و مناظرات و احتجاج‌های آنها منعقد ساخته است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>

	=== ویژگی‌ها ===		=== ویژگی‌ها ===
	از ویژگی‌های مهم کتاب این است که علاوه بر حدیثی بودن متن آن، توضیح‌ها و تبیین‌هایی نیز در کنار احادیث مطرح شده است که از جهات مختلف شایان توجه است. یکی اینکه اندیشه شیعه در مسائل مختلف امامت را دربردارد، دیگر اینکه نظرات تخصصی و اجتهادی شیخ مفید در مسائل کلامی را بازگو می‌کند. از نظر رجالی، علاوه بر نقل تاریخ و فضایل اهل بیت(ع) به زندگینامهٔ برخی از شاگردان مهم آن بزرگواران نیز پرداخته است. کتاب از نظر محتوا در همه ابعاد تاریخ، حدیث، رجال و عقاید روایات و مطالبی را دربردارد و از این نظر بسیاری از مسائل مهم را در عین تفاوت موضوع به خوبی در خود جمع کرده است. اعتبار سندی احادیث از ویژگی‌های مهم کتاب است. اعتبار احادیث کتاب عمدتاً به این دلیل است که بخش قابل توجهی از راویان مورد اعتماد شیخ مفید در سندها، همچنین نزد دانشمندان حدیث و رجال اهل سنت مثل ابن اثیر و ابن حجر عسقلانی نیز مورد اعتماد ~~بودهاند~~. و این امر جایگاه رفیع کتاب و اعتبار مطالب آن را دو چندان می‌کند. به ویژه اینکه همین امر موجب گشته است آنان نیز به مطالب و احادیث کتاب استناد کرده و برای اثبات ادعای تاریخی خود از آنها بهره ببرند؛ زیرا برخی از راویان موجود در سندهای احادیث ارشاد شیخ مفید مثل فضل بن رکین، جعفر بن سلیمان ضبعی، ابواسحاق سبیعی، و ابو طفیل بن واثلة حتی در سلسله سندهای عالی و مورد وثوق نویسندگان صحاح سته مانند بخاری و مسلم قرار گرفته است. ~~این ویژگی‌ها کتاب ارشاد را علاوه بر جایگاهی که در مذهب شیعه دارد، به تراز جایگاه جهانی رسانده به طوری که~~ به عنوان یکی از مهمترین منابع شناسایی و بازخوانی تاریخ صدر اسلام تلقی شده است و از شاگردان شیخ مفید مثل سیدمرتضی، شیخ طوسی و ابوالفتح کراجکی ~~گرفته تا ابن حجر عسقلانی و سبط بن الجوزی~~ آن را به عنوان منبع دست اول برشمرده‌اند و مطالب آن را نقل و مورد استناد خویش قرار داده‌اند.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>		از ویژگی‌های مهم کتاب الإرشاد این است که علاوه بر حدیثی بودن متن آن، توضیح‌ها و تبیین‌هایی نیز در کنار احادیث مطرح شده است که از جهات مختلف شایان توجه است. یکی اینکه اندیشه شیعه در مسائل مختلف امامت را دربردارد، دیگر اینکه نظرات تخصصی و اجتهادی شیخ مفید در مسائل کلامی را بازگو می‌کند. از نظر رجالی، علاوه بر نقل تاریخ و فضایل اهل بیت(ع) به زندگینامهٔ برخی از شاگردان مهم آن بزرگواران نیز پرداخته است. کتاب از نظر محتوا در همه ابعاد تاریخ، حدیث، رجال و عقاید روایات و مطالبی را دربردارد و از این نظر بسیاری از مسائل مهم را در عین تفاوت موضوع به خوبی در خود جمع کرده است. اعتبار سندی احادیث از ویژگی‌های مهم کتاب است. اعتبار احادیث کتاب عمدتاً به این دلیل است که بخش قابل توجهی از راویان مورد اعتماد شیخ مفید در سندها، همچنین نزد دانشمندان حدیث و رجال اهل سنت مثل [[ابن اثیر]] و [[ابن حجر عسقلانی]] نیز مورد اعتماد بوده‌اند. و این امر جایگاه رفیع کتاب و اعتبار مطالب آن را دو چندان می‌کند. به ویژه اینکه همین امر موجب گشته است آنان نیز به مطالب و احادیث کتاب استناد کرده و برای اثبات ادعای تاریخی خود از آنها بهره ببرند؛ زیرا برخی از راویان موجود در سندهای احادیث ارشاد شیخ مفید مثل فضل بن رکین، جعفر بن سلیمان ضبعی، ابواسحاق سبیعی، و ابو طفیل بن واثلة حتی در سلسله سندهای عالی و مورد وثوق نویسندگان [[صحاح سته]] مانند [[بخاری]] و [[مسلم بن حجاج نیشابوری\|مسلم]] قرار گرفته است. الارشاد به عنوان یکی از مهمترین منابع شناسایی و بازخوانی تاریخ صدر اسلام تلقی شده است و از شاگردان شیخ مفید مثل سیدمرتضی، شیخ طوسی و ابوالفتح کراجکی آن را به عنوان منبع دست اول برشمرده‌اند و مطالب آن را نقل و مورد استناد خویش قرار داده‌اند.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>

	'''شرح و ترجمه'''		'''شرح و ترجمه'''

A.rezapour: ابرابزار

2023-05-14T07:22:18Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

A.rezapour در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۲۱

2023-05-14T07:21:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۱
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	کتاب الإرشاد از کیست و چه موضوع و محتوایی دارد؟		کتاب الإرشاد از کیست و چه موضوع و محتوایی دارد؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}'''الإرشاد''' کتابی است که در آن به زندگی اجتماعی و احوال امامان معصوم(ع) پرداخته شده است. نام کامل این کتاب «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد» است. شیخ مفید از عالمان بزرگ شیعه نویسنده این کتاب است. این کتاب از آن جهت که در اواخر قرن چهارم یا اوایل قرن پنجم هجری نوشته شده معتبر و ارزشمند است. شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی‌ ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد.		{{پاسخ}}'''الإرشاد''' کتابی است که در آن به زندگی اجتماعی و احوال [[امامان معصوم(ع)]] پرداخته شده است. نام کامل این کتاب «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد» است. [[شیخ مفید]] از عالمان بزرگ شیعه نویسنده این کتاب است. این کتاب از آن جهت که در اواخر قرن چهارم یا اوایل قرن پنجم هجری نوشته شده معتبر و ارزشمند است. شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی‌ ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد.

	== نویسنده ==		== نویسنده ==
	شیخ مفید از عالمان برجسته شیعه در نیمه دوم قرن چهارم و دهه نخست قرن پنجم است. وی متکلم، فقیه و مورخ است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref> مفید در سال ۳۳۶ یا ۳۳۸ هجری در قریه «سویقه ابن بصری» به دنیا آمد، که در شمال بغداد نزدیک شهر دجیل قرار دارد.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۵.</ref>		شیخ مفید از عالمان برجسته شیعه در نیمه دوم قرن چهارم و دهه نخست قرن پنجم است. وی متکلم، فقیه و مورخ است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref> مفید در سال ۳۳۶ یا ۳۳۸ هجری در قریه «سویقه ابن بصری» به دنیا آمد، که در شمال بغداد نزدیک شهر دجیل قرار دارد.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۵.</ref>

	علامه حلی در کتاب خلاصه درباره مفید گوید: او از بزرگترین مشایخ شیعه و رئیس و استاد آنها است. هر که پس از او آمده از علم او استفاده کرده است. علامه بحر العلوم در فوائد رجالیه پس از مدح بسیاری از مفید گوید: تمام جهات فضیلت در او جمع شده و ریاست دانشمندان به او منتهی گشت و همگی در علم و فضل و عدالت و وثاقت و جلالتش متفقند، محاسن آن بزرگوار بسیار و مناقبش بیرون از شمار است. او راستگوترین مردم زمان در حدیث، آشناترین آنها در فقه و کلام بوده، هر که پس از او آمده از او استفاده کرده است.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۸.</ref>		[[علامه حلی]] در کتاب خلاصه درباره مفید گوید: او از بزرگترین مشایخ [[شیعه]] و رئیس و استاد آنها است. هر که پس از او آمده از علم او استفاده کرده است. علامه بحر العلوم در فوائد رجالیه پس از مدح بسیاری از مفید گوید: تمام جهات فضیلت در او جمع شده و ریاست دانشمندان به او منتهی گشت و همگی در علم و فضل و عدالت و وثاقت و جلالتش متفقند، محاسن آن بزرگوار بسیار و مناقبش بیرون از شمار است. او راستگوترین مردم زمان در حدیث، آشناترین آنها در فقه و کلام بوده، هر که پس از او آمده از او استفاده کرده است.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۸.</ref>

	شیخ طوسی یکی از شاگردان شیخ مفید، در وصف او می‌گوید: «شیخ مفید از متکلمان شیعه است که در دورانش ریاست شیعه به او منتهی شد. او در علم و صناعتِ کلام‌ مقدم بر دیگران، و در فقه، سرآمد فقهای زمانه و مردی سریع‌الانتقال، با فطانت و حاضر جواب بود، و نزدیک به‌دویست جلد کتاب کوچک و بزرگ نگاشت.» وی در زمان سلطان مقتدر ~~آل‌بویه،~~ عضدالدوله زندگی می‌کرد. و به دلیل وجود گرایش‌های شیعی پادشاهان آل‌بویه‌ و شخص عضدالدوله، شیخ مفید و شیعیان از حمایت او و فرمانروایان اطراف بغداد برخوردار بودند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>		[[شیخ طوسی]] یکی از شاگردان شیخ مفید، در وصف او می‌گوید: «شیخ مفید از متکلمان شیعه است که در دورانش ریاست شیعه به او منتهی شد. او در علم و صناعتِ کلام‌ مقدم بر دیگران، و در فقه، سرآمد فقهای زمانه و مردی سریع‌الانتقال، با فطانت و حاضر جواب بود، و نزدیک به‌دویست جلد کتاب کوچک و بزرگ نگاشت.» وی در زمان سلطان مقتدر [[آل‌بویه]]، عضدالدوله زندگی می‌کرد. و به دلیل وجود گرایش‌های شیعی پادشاهان آل‌بویه‌ و شخص عضدالدوله، شیخ مفید و شیعیان از حمایت او و فرمانروایان اطراف بغداد برخوردار بودند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	== معرفی و محتوا ==		== معرفی و محتوا ==
	کتاب الإرشاد با نام کامل «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، تاریخ ~~اهل بیت پیامبر~~(ع) است که توسط شیخ مفید تألیف شده است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref> مجلد نخست این کتاب درباره امام علی(ع) است و در مجلد دوم به سایر امامان پرداخته است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref>		کتاب الإرشاد با نام کامل «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، تاریخ اهل‌بیت(ع) است که توسط شیخ مفید تألیف شده است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref> مجلد نخست این کتاب درباره [[امام علی(ع)]] است و در مجلد دوم به سایر امامان پرداخته است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref>

	الارشاد قدیمی‌ترین کتاب منظم و مفصل در تاریخ زندگی ائمه(ع) است که در آن شیخ مفید تاریخ تولد، شهادت، حوادث دوران زندگی هر امام(ع)، دلائل امامت و مدت آن، معجزات، کرامات و تعدادی از اخبار آن بزرگواران را ذکر کرده است. این کتاب به صورتی تدوین یافته که وقایع تاریخی در آن با گرایش‌های‌ کلامی و اعتقادی همراه است. سعی نویسنده در این کتاب، بیان عقیده خاص شیعیان ذیل حوادث تاریخی است. شیخ مفید در الارشاد شرح حال جداگانه‌ای از زندگی پیامبر و حضرت زهرا ننوشته و باب‌ مستقلی در این مورد نگشوده است، ولی سعی کرده حوادث مهم تاریخی صدر اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا را در حیات سیاسی، اجتماعی و نظامی و اعتقادی حضرت علی(ع) بگنجاند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>		الارشاد قدیمی‌ترین کتاب منظم و مفصل در تاریخ زندگی ائمه(ع) است که در آن شیخ مفید تاریخ تولد، شهادت، حوادث دوران زندگی هر امام(ع)، دلائل امامت و مدت آن، معجزات، کرامات و تعدادی از اخبار آن بزرگواران را ذکر کرده است. این کتاب به صورتی تدوین یافته که وقایع تاریخی در آن با گرایش‌های‌ کلامی و اعتقادی همراه است. سعی نویسنده در این کتاب، بیان عقیده خاص شیعیان ذیل حوادث تاریخی است. شیخ مفید در الارشاد شرح حال جداگانه‌ای از زندگی پیامبر و حضرت زهرا ننوشته و باب‌ مستقلی در این مورد نگشوده است، ولی سعی کرده حوادث مهم تاریخی صدر اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا را در حیات سیاسی، اجتماعی و نظامی و اعتقادی حضرت علی(ع) بگنجاند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>
خط ۵۴:		خط ۵۴:
	شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی‌ ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. نگارش این کتاب در زمانی بود که مباحثه‌ها و مناظره‌های کلامی، فقهی و تاریخی میان‌ دو فرقه مهم اسلامی شیعه و سنی به اوج خود رسیده بود و شیخ مفید به عنوان رئیس طایفه امامیه در خط مقدم این‌ مباحث حضور داشت. وجود چنین شرایطی می‌توانست انگیزه مهمی برای نگارش کتابی در این زمینه فراهم آورد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>		شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی‌ ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. نگارش این کتاب در زمانی بود که مباحثه‌ها و مناظره‌های کلامی، فقهی و تاریخی میان‌ دو فرقه مهم اسلامی شیعه و سنی به اوج خود رسیده بود و شیخ مفید به عنوان رئیس طایفه امامیه در خط مقدم این‌ مباحث حضور داشت. وجود چنین شرایطی می‌توانست انگیزه مهمی برای نگارش کتابی در این زمینه فراهم آورد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد. شیخ مفید نه‌تنها احادیث و اخبار را نقل کرده، بلکه با تفسیر و تحلیل‌های عقلی که ذیل اخبار آورده، بهره‌های کلامی‌فراوانی از نقل حوادث برده است، و این امر سبب شده تا کتاب تاریخی او جنبه کلامی نیز داشته باشد. مورخان بسیاری که بعد از شیخ مفید به نگارش تاریخ زندگانی چهارده معصوم (ع) پرداخته‌اند به گونه‌ای از روش تاریخ‌نگاری شیخ مفید متأثر بوده‌اند. این امر را به وضوح می‌توان در کتاب‌هایی مانند ~~''اءعلام الوری باعلام‌الهدی‌''~~، اثر طبرسی و ~~''کشف الغمه‌'' اربلی~~ مشاهده کرد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>		کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد. شیخ مفید نه‌تنها احادیث و اخبار را نقل کرده، بلکه با تفسیر و تحلیل‌های عقلی که ذیل اخبار آورده، بهره‌های کلامی‌فراوانی از نقل حوادث برده است، و این امر سبب شده تا کتاب تاریخی او جنبه کلامی نیز داشته باشد. مورخان بسیاری که بعد از شیخ مفید به نگارش تاریخ زندگانی [[چهارده معصوم(ع)]] پرداخته‌اند به گونه‌ای از روش تاریخ‌نگاری شیخ مفید متأثر بوده‌اند. این امر را به وضوح می‌توان در کتاب‌هایی مانند [[إعلامُ الوَریٰ بأعلامِ الهدیٰ]]، اثر [[فضل بن حسن طبرسی]] و [[کَشْفُ الغُمَّة فی مَعْرِفَةِ الأئمّة(ع)]] اثر [[بهاءالدین اِرْبِلی]] مشاهده کرد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	او کتابش را در یک مقدمه و دوازده باب به تعداد ائمه شیعه (ع) تنظیم کرده است. به طوری که هر باب را به ترتیب با نام یکی از اهل بیت پیامبر(ص) مزیّن کرده و در ذیل هر باب از سه تا سیزده فصل را با عناوین مختلف مربوط به مسائل تاریخی عام (حوادث مسلمانان)، مسائل تاریخی هر امام (ولادت، سرگذشت و شهادت)، فضائل، اصحاب، کلمات و ~~خطبهها،~~ اولاد، فضیلت زیارت، کرامات و معجزات، و مناظرات و ~~احتجاجهای~~ آن بزرگواران منعقد ساخته است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>		او کتابش را در یک مقدمه و دوازده باب به تعداد ائمه شیعه(ع) تنظیم کرده است. به طوری که هر باب را به ترتیب با نام یکی از اهل بیت پیامبر(ص) مزیّن کرده و در ذیل هر باب از سه تا سیزده فصل را با عناوین مختلف مربوط به مسائل تاریخی عام (حوادث مسلمانان)، مسائل تاریخی هر امام (ولادت، سرگذشت و شهادت)، فضائل، اصحاب، کلمات و خطبه‌ها، اولاد، فضیلت زیارت، کرامات و معجزات، و مناظرات و احتجاج‌های آن بزرگواران منعقد ساخته است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>

	=== ویژگی‌ها ===		=== ویژگی‌ها ===

A.rezapour در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۳۵

2023-05-14T06:35:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۵
خط ۶۳:		خط ۶۳:
	'''شرح و ترجمه'''		'''شرح و ترجمه'''

	شرح چهار جلدی به نام منهج الارشاد، اثر شیخ محمد حسن ~~زنجانی،~~		شرح چهار جلدی به نام منهج الارشاد، اثر شیخ محمد حسن زنجانی.

	شرح سید محمدباقر دستغیب ~~شیرازی،~~		شرح سید محمدباقر دستغیب شیرازی.

	ترجمه و شرح ارشاد اثر سید هاشم رسولی محلاتی ~~شیرازی،~~		ترجمه و شرح ارشاد اثر سید هاشم رسولی محلاتی شیرازی.

	ترجمه و شرح ارشاد اثر محمد باقر ساعدی ~~خراسانی،~~ <ref>پاک نیا تبریزی، عبدالکریم، «آشنایی با منابع معتبر شیعه: الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد»، مبلغان، تیر و مرداد ۱۳۸۹، شماره ۱۳۰، ص۱۶۶.</ref>		ترجمه و شرح ارشاد اثر محمد باقر ساعدی خراسانی. <ref>پاک نیا تبریزی، عبدالکریم، «آشنایی با منابع معتبر شیعه: الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد»، مبلغان، تیر و مرداد ۱۳۸۹، شماره ۱۳۰، ص۱۶۶.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour: /* معرفی و محتوا */

2023-05-14T06:24:40Z

معرفی و محتوا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۴
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	کتاب الإرشاد از کیست و چه موضوع و محتوایی دارد؟		کتاب الإرشاد از کیست و چه موضوع و محتوایی دارد؟
	{{پایان سوال}}		{{پایان سوال}}
	{{پاسخ}}'''الإرشاد''' کتابی است که در آن به زندگی اجتماعی و احوال امامان معصوم(ع) پرداخته شده است. شیخ مفید از عالمان بزرگ شیعه نویسنده این کتاب است. این کتاب از آن جهت که در اواخر قرن چهارم یا اوایل قرن پنجم هجری نوشته شده معتبر و ارزشمند است.		{{پاسخ}}'''الإرشاد''' کتابی است که در آن به زندگی اجتماعی و احوال امامان معصوم(ع) پرداخته شده است. نام کامل این کتاب «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد» است. شیخ مفید از عالمان بزرگ شیعه نویسنده این کتاب است. این کتاب از آن جهت که در اواخر قرن چهارم یا اوایل قرن پنجم هجری نوشته شده معتبر و ارزشمند است. شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی‌ ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد.

	== نویسنده ==		== نویسنده ==
خط ۴۸:		خط ۴۸:

	== معرفی و محتوا ==		== معرفی و محتوا ==
	کتاب الإرشاد با نام کامل «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، تاریخ اهل بیت پیامبر(ع) است که توسط شیخ مفید تألیف شده است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>		کتاب الإرشاد با نام کامل «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، تاریخ اهل بیت پیامبر(ع) است که توسط شیخ مفید تألیف شده است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref> مجلد نخست این کتاب درباره امام علی(ع) است و در مجلد دوم به سایر امامان پرداخته است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref>

	~~کتاب~~ الارشاد قدیمی‌ترین کتاب منظم و مفصل در تاریخ زندگی ائمه(ع) است که در آن شیخ مفید تاریخ تولد، شهادت، حوادث دوران زندگی هر امام(ع)، دلائل امامت و مدت آن، معجزات، کرامات و تعدادی از اخبار آن بزرگواران را ذکر کرده است. این کتاب به صورتی تدوین یافته که وقایع تاریخی در آن با گرایش‌های‌ کلامی و اعتقادی همراه است. سعی نویسنده در این کتاب، بیان عقیده خاص شیعیان ذیل حوادث تاریخی است. شیخ مفید در الارشاد شرح حال جداگانه‌ای از زندگی پیامبر و حضرت زهرا ننوشته و باب‌ مستقلی در این مورد نگشوده است، ولی سعی کرده حوادث مهم تاریخی صدر اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا را در حیات سیاسی، اجتماعی و نظامی و اعتقادی حضرت علی(ع) بگنجاند.		الارشاد قدیمی‌ترین کتاب منظم و مفصل در تاریخ زندگی ائمه(ع) است که در آن شیخ مفید تاریخ تولد، شهادت، حوادث دوران زندگی هر امام(ع)، دلائل امامت و مدت آن، معجزات، کرامات و تعدادی از اخبار آن بزرگواران را ذکر کرده است. این کتاب به صورتی تدوین یافته که وقایع تاریخی در آن با گرایش‌های‌ کلامی و اعتقادی همراه است. سعی نویسنده در این کتاب، بیان عقیده خاص شیعیان ذیل حوادث تاریخی است. شیخ مفید در الارشاد شرح حال جداگانه‌ای از زندگی پیامبر و حضرت زهرا ننوشته و باب‌ مستقلی در این مورد نگشوده است، ولی سعی کرده حوادث مهم تاریخی صدر اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا را در حیات سیاسی، اجتماعی و نظامی و اعتقادی حضرت علی(ع) بگنجاند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی‌ ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. ~~گفتنی است~~ نگارش این کتاب در زمانی بود که مباحثه‌ها و مناظره‌های کلامی، فقهی و تاریخی میان‌ دو فرقه مهم اسلامی شیعه و سنی به اوج خود رسیده بود و شیخ مفید به عنوان رئیس طایفه امامیه در خط مقدم این‌ مباحث حضور داشت. وجود چنین شرایطی می‌توانست انگیزه مهمی برای نگارش کتابی در این زمینه فراهم آورد.		شیخ مفید در مقدمه مختصری که بر این کتاب دارد انگیزه‌اش را از نگارش آن، پاسخ به تقاضای کسی‌ ذکر می‌کند که از او درخواست کرده است کتابی در مورد تاریخ زندگی، حوادث دوران و نام‌های ائمه(ع) بنگارد. نگارش این کتاب در زمانی بود که مباحثه‌ها و مناظره‌های کلامی، فقهی و تاریخی میان‌ دو فرقه مهم اسلامی شیعه و سنی به اوج خود رسیده بود و شیخ مفید به عنوان رئیس طایفه امامیه در خط مقدم این‌ مباحث حضور داشت. وجود چنین شرایطی می‌توانست انگیزه مهمی برای نگارش کتابی در این زمینه فراهم آورد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد. شیخ مفید نه‌تنها احادیث و اخبار را نقل کرده، بلکه با تفسیر و تحلیل‌های عقلی که ذیل اخبار آورده، بهره‌های کلامی‌فراوانی از نقل حوادث برده است، و این امر سبب شده تا کتاب تاریخی او جنبه کلامی نیز داشته باشد. مورخان بسیاری که بعد از شیخ مفید به نگارش تاریخ زندگانی چهارده معصوم (ع) پرداخته‌اند به گونه‌ای ~~ازروش~~ تاریخ‌نگاری شیخ مفید متأثر بوده‌اند. این امر را به وضوح می‌توان در کتاب‌هایی مانند ''اءعلام الوری باعلام‌الهدی‌''، اثر طبرسی و ''کشف الغمه‌'' اربلی مشاهده کرد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>		کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد. شیخ مفید نه‌تنها احادیث و اخبار را نقل کرده، بلکه با تفسیر و تحلیل‌های عقلی که ذیل اخبار آورده، بهره‌های کلامی‌فراوانی از نقل حوادث برده است، و این امر سبب شده تا کتاب تاریخی او جنبه کلامی نیز داشته باشد. مورخان بسیاری که بعد از شیخ مفید به نگارش تاریخ زندگانی چهارده معصوم (ع) پرداخته‌اند به گونه‌ای از روش تاریخ‌نگاری شیخ مفید متأثر بوده‌اند. این امر را به وضوح می‌توان در کتاب‌هایی مانند ''اءعلام الوری باعلام‌الهدی‌''، اثر طبرسی و ''کشف الغمه‌'' اربلی مشاهده کرد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	او کتابش را در یک مقدمه و دوازده باب به تعداد ائمه شیعه ~~علیهم السلام~~ تنظیم کرده است. به طوری که هر باب را به ترتیب با نام یکی از اهل بیت پیامبر(ص) مزیّن کرده و در ذیل هر باب از سه تا سیزده فصل را با عناوین مختلف مربوط به مسائل تاریخی عام (حوادث مسلمانان)، مسائل تاریخی هر امام (ولادت، سرگذشت و شهادت)، فضائل، اصحاب، کلمات و خطبهها، اولاد، فضیلت زیارت، کرامات و معجزات، و مناظرات و احتجاجهای آن بزرگواران منعقد ساخته است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>		او کتابش را در یک مقدمه و دوازده باب به تعداد ائمه شیعه (ع) تنظیم کرده است. به طوری که هر باب را به ترتیب با نام یکی از اهل بیت پیامبر(ص) مزیّن کرده و در ذیل هر باب از سه تا سیزده فصل را با عناوین مختلف مربوط به مسائل تاریخی عام (حوادث مسلمانان)، مسائل تاریخی هر امام (ولادت، سرگذشت و شهادت)، فضائل، اصحاب، کلمات و خطبهها، اولاد، فضیلت زیارت، کرامات و معجزات، و مناظرات و احتجاجهای آن بزرگواران منعقد ساخته است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>

	از ویژگی‌های مهم کتاب این است که علاوه بر حدیثی بودن متن آن، ~~توضیحها~~ و ~~تبیین هایی~~ نیز در کنار احادیث مطرح شده است که از جهات مختلف شایان توجه است: یکی اینکه اندیشه شیعه در مسائل مختلف امامت را در بردارد، دیگر اینکه نظرات تخصصی و اجتهادی شیخ مفید در مسائل کلامی را بازگو می کند. از نظر رجالی، علاوه بر نقل تاریخ و فضایل اهل بیت (ع) به زندگینامۀ برخی از شاگردان مهم آن بزرگواران نیز پرداخته است. کتاب از نظر محتوا در همه ابعاد تاریخ، حدیث، رجال و عقاید روایات و مطالبی را در بردارد و از این نظر بسیاری از مسائل مهم را در عین تفاوت موضوع به خوبی در خود جمع کرده است. اعتبار سندی احادیث از ~~ویژگیهای~~ مهم کتاب است. اعتبار احادیث کتاب عمدتاً به این دلیل است که بخش قابل توجهی از راویان مورد اعتماد شیخ مفید در سندها، همچنین نزد دانشمندان حدیث و رجال اهل سنت مثل ابن اثیر و ابن حجر عسقلانی نیز مورد اعتماد بودهاند. و این امر جایگاه رفیع کتاب و اعتبار مطالب آن را دو چندان ~~میکند~~. به ویژه اینکه همین امر موجب گشته است آنان نیز به مطالب و احادیث کتاب استناد کرده و برای اثبات ادعای تاریخی خود از آنها بهره ببرند. زیرا برخی از راویان موجود در سندهای احادیث ارشاد شیخ مفید مثل فضل بن رکین، جعفر بن سلیمان ضبعی، ابواسحاق سبیعی، و ابو طفیل بن واثلة حتی در سلسله سندهای عالی و مورد وثوق نویسندگان صحاح سته مانند بخاری و مسلم قرار گرفته است. این ویژگی ها کتاب ارشاد را علاوه بر جایگاهی که در مذهب شیعه دارد، به تراز جایگاه جهانی رسانده به طوری که به عنوان یکی از مهمترین منابع شناسایی و بازخوانی تاریخ صدر اسلام تلقی شده است و از شاگردان شیخ مفید مثل سیدمرتضی، شیخ طوسی و ابوالفتح کراجکی گرفته تا ابن حجر عسقلانی و سبط بن الجوزی آن را به عنوان منبع دست اول بر ~~شمرده اند~~ و مطالب آن را نقل و مورد استناد خویش قرار ~~دادهاند~~.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲~~.</ref>~~		=== ویژگی‌ها ===
			از ویژگی‌های مهم کتاب این است که علاوه بر حدیثی بودن متن آن، توضیح‌ها و تبیین‌هایی نیز در کنار احادیث مطرح شده است که از جهات مختلف شایان توجه است. یکی اینکه اندیشه شیعه در مسائل مختلف امامت را در بردارد، دیگر اینکه نظرات تخصصی و اجتهادی شیخ مفید در مسائل کلامی را بازگو می کند. از نظر رجالی، علاوه بر نقل تاریخ و فضایل اهل بیت (ع) به زندگینامۀ برخی از شاگردان مهم آن بزرگواران نیز پرداخته است. کتاب از نظر محتوا در همه ابعاد تاریخ، حدیث، رجال و عقاید روایات و مطالبی را در بردارد و از این نظر بسیاری از مسائل مهم را در عین تفاوت موضوع به خوبی در خود جمع کرده است. اعتبار سندی احادیث از ویژگی‌های مهم کتاب است. اعتبار احادیث کتاب عمدتاً به این دلیل است که بخش قابل توجهی از راویان مورد اعتماد شیخ مفید در سندها، همچنین نزد دانشمندان حدیث و رجال اهل سنت مثل ابن اثیر و ابن حجر عسقلانی نیز مورد اعتماد بودهاند. و این امر جایگاه رفیع کتاب و اعتبار مطالب آن را دو چندان می‌کند. به ویژه اینکه همین امر موجب گشته است آنان نیز به مطالب و احادیث کتاب استناد کرده و برای اثبات ادعای تاریخی خود از آنها بهره ببرند. زیرا برخی از راویان موجود در سندهای احادیث ارشاد شیخ مفید مثل فضل بن رکین، جعفر بن سلیمان ضبعی، ابواسحاق سبیعی، و ابو طفیل بن واثلة حتی در سلسله سندهای عالی و مورد وثوق نویسندگان صحاح سته مانند بخاری و مسلم قرار گرفته است. این ویژگی ها کتاب ارشاد را علاوه بر جایگاهی که در مذهب شیعه دارد، به تراز جایگاه جهانی رسانده به طوری که به عنوان یکی از مهمترین منابع شناسایی و بازخوانی تاریخ صدر اسلام تلقی شده است و از شاگردان شیخ مفید مثل سیدمرتضی، شیخ طوسی و ابوالفتح کراجکی گرفته تا ابن حجر عسقلانی و سبط بن الجوزی آن را به عنوان منبع دست اول بر شمرده‌اند و مطالب آن را نقل و مورد استناد خویش قرار داده‌اند.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>
	این کتاب شرحی است از زندگی امامان شیعه، که مجلد نخست آن درباره امام علی است و در مجلد دوم به سایر امامان پرداخته است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref>

	'''شرح و ترجمه'''		'''شرح و ترجمه'''

	شرح چهار جلدی به نام منهج الارشاد، اثر شیخ محمد حسن ~~زنجانی~~		شرح چهار جلدی به نام منهج الارشاد، اثر شیخ محمد حسن زنجانی،

	شرح سید محمدباقر دستغیب ~~شیرازی~~		شرح سید محمدباقر دستغیب شیرازی،

	ترجمه و شرح ارشاد اثر سید هاشم رسولی محلاتی ~~شیرازی~~		ترجمه و شرح ارشاد اثر سید هاشم رسولی محلاتی شیرازی،

	ترجمه و شرح ارشاد اثر محمد باقر ساعدی ~~خراسانی~~<ref>پاک نیا تبریزی، عبدالکریم، «آشنایی با منابع معتبر شیعه: الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد»، مبلغان، تیر و مرداد ۱۳۸۹، شماره ۱۳۰، ص۱۶۶.</ref>		ترجمه و شرح ارشاد اثر محمد باقر ساعدی خراسانی، <ref>پاک نیا تبریزی، عبدالکریم، «آشنایی با منابع معتبر شیعه: الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد»، مبلغان، تیر و مرداد ۱۳۸۹، شماره ۱۳۰، ص۱۶۶.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour: /* نویسنده */

2023-05-14T06:06:58Z

نویسنده

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۶
خط ۴۱:		خط ۴۱:

	== نویسنده ==		== نویسنده ==
	شیخ مفید از عالمان برجسته شیعه در نیمه دوم قرن چهارم و دهه نخست قرن پنجم است. وی متکلم، فقیه و مورخ است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref>		شیخ مفید از عالمان برجسته شیعه در نیمه دوم قرن چهارم و دهه نخست قرن پنجم است. وی متکلم، فقیه و مورخ است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref> مفید در سال ۳۳۶ یا ۳۳۸ هجری در قریه «سویقه ابن بصری» به دنیا آمد، که در شمال بغداد نزدیک شهر دجیل قرار دارد.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۵.</ref>

	مفید در ~~یازدهم ذی قعده سال ۳۳۶ یا ۳۳۸ هجری~~ در ~~قریه «سویقه ابن بصری»~~ که از ~~توابع «عکبرا» بود بدنیا آمد، و «عکبرا» در ده فرسنگی شمال بغداد نزدیک شهر دجیل قرار دارد~~.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ~~ص۱۵~~.</ref>		علامه حلی در کتاب خلاصه درباره مفید گوید: او از بزرگترین مشایخ شیعه و رئیس و استاد آنها است. هر که پس از او آمده از علم او استفاده کرده است. علامه بحر العلوم در فوائد رجالیه پس از مدح بسیاری از مفید گوید: تمام جهات فضیلت در او جمع شده و ریاست دانشمندان به او منتهی گشت و همگی در علم و فضل و عدالت و وثاقت و جلالتش متفقند، محاسن آن بزرگوار بسیار و مناقبش بیرون از شمار است. او راستگوترین مردم زمان در حدیث، آشناترین آنها در فقه و کلام بوده، هر که پس از او آمده از او استفاده کرده است.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۸.</ref>

	فضیلت او در فقه و کلام و روایت وثاقت و علم مشهورتر از آن است که توصیف شود. آنگاه متجاوز از ۱۷۰ کتاب از تألیف او را نام می‌برد. علامه حلی در کتاب خلاصه درباره مفید گوید: او از بزرگترین مشایخ شیعه و رئیس و استاد آنها است هر که پس از او آمده از علم او استفاده کرده است. علامه بحر العلوم در فوائد رجالیه پس از مدح بسیاری از مفید گوید: تمام جهات فضیلت در او جمع شده و ریاست دانشمندان باو منتهی گشت و همگی در علم و فضل و عدالت و وثاقت و جلالتش متفقند، محاسن آن بزرگوار بسیار و مناقبش بیرون از شمار است، مردی بود سریع‌الانتقال، حاضرجواب، کثیر الروایة، خبیر در شعر و اخبار و رجال، و راستگوترین مردم زمان در حدیث، آشناترین آنها در فقه و کلام بوده، هر که پس از او آمده از او استفاده کرده است.<ref>ترجمه ارشاد شیخ مفید، رسولی محلاتی، سید هاشم، تهران، اسلامیه، بی‌تا، ص۱۸.</ref>		شیخ طوسی یکی از شاگردان شیخ مفید، در وصف او می‌گوید: «شیخ مفید از متکلمان شیعه است که در دورانش ریاست شیعه به او منتهی شد. او در علم و صناعتِ کلام‌ مقدم بر دیگران، و در فقه، سرآمد فقهای زمانه و مردی سریع‌الانتقال، با فطانت و حاضر جواب بود، و نزدیک به‌دویست جلد کتاب کوچک و بزرگ نگاشت.» وی در زمان سلطان مقتدر آل‌بویه، عضدالدوله زندگی می‌کرد. و به دلیل وجود گرایش‌های شیعی پادشاهان آل‌بویه‌ و شخص عضدالدوله، شیخ مفید و شیعیان از حمایت او و فرمانروایان اطراف بغداد برخوردار بودند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	ابوعبداللّه محمد بن محمد بن نعمان بغدادی، ملقب به شیخ مفید از عالمان برجسته شیعه است که در قرن چهارم ودهه نخست قرن پنجم هجری می‌زیست. شیخ طوسی یکی از شاگردان شیخ مفید، در وصف او می‌گوید: ~~محمد بن محمد بن نعمان مکنی بابی‌عبداللّه، معروف به ابن معلم~~ از متکلمان شیعه است که در دورانش ریاست شیعه به او منتهی شد. او در علم و صناعتِ ~~کلام‌مقدم~~ بر دیگران، و در فقه، سرآمد فقهای زمانه و مردی سریع‌الانتقال، با فطانت و ~~حاضرجواب~~ بود، و نزدیک به‌دویست جلد کتاب کوچک و بزرگ نگاشت. وی در زمان سلطان مقتدر آل‌بویه، عضدالدوله زندگی می‌کرد. و به دلیل وجود گرایش‌های شیعی پادشاهان ~~آل‌بویه‌و~~ شخص عضدالدوله، شیخ مفید و شیعیان از حمایت او و فرمانروایان اطراف بغداد برخوردار بودند.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	== معرفی و محتوا ==		== معرفی و محتوا ==
	کتاب الإرشاد با نام کامل «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، تاریخ اهل بیت پیامبر (ع) است که توسط شیخ مفید تألیف شده است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>		کتاب الإرشاد با نام کامل «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، تاریخ اهل بیت پیامبر(ع) است که توسط شیخ مفید تألیف شده است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>

	کتاب الارشاد قدیمی‌ترین کتاب منظم و مفصل در تاریخ زندگی ائمه(ع) است که در آن شیخ مفید تاریخ تولد، شهادت، حوادث دوران زندگی هر امام(ع)، دلائل امامت و مدت آن، معجزات، کرامات و تعدادی از اخبار آن بزرگواران را ذکر کرده است. این کتاب به صورتی تدوین یافته که وقایع تاریخی در آن با گرایش‌های‌ کلامی و اعتقادی همراه است. سعی نویسنده در این کتاب، بیان عقیده خاص شیعیان ذیل حوادث تاریخی است. شیخ مفید در الارشاد شرح حال جداگانه‌ای از زندگی پیامبر و حضرت زهرا ننوشته و باب‌ مستقلی در این مورد نگشوده است، ولی سعی کرده حوادث مهم تاریخی صدر اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا را در حیات سیاسی، اجتماعی و نظامی و اعتقادی حضرت علی(ع) بگنجاند.		کتاب الارشاد قدیمی‌ترین کتاب منظم و مفصل در تاریخ زندگی ائمه(ع) است که در آن شیخ مفید تاریخ تولد، شهادت، حوادث دوران زندگی هر امام(ع)، دلائل امامت و مدت آن، معجزات، کرامات و تعدادی از اخبار آن بزرگواران را ذکر کرده است. این کتاب به صورتی تدوین یافته که وقایع تاریخی در آن با گرایش‌های‌ کلامی و اعتقادی همراه است. سعی نویسنده در این کتاب، بیان عقیده خاص شیعیان ذیل حوادث تاریخی است. شیخ مفید در الارشاد شرح حال جداگانه‌ای از زندگی پیامبر و حضرت زهرا ننوشته و باب‌ مستقلی در این مورد نگشوده است، ولی سعی کرده حوادث مهم تاریخی صدر اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا را در حیات سیاسی، اجتماعی و نظامی و اعتقادی حضرت علی(ع) بگنجاند.
خط ۵۸:		خط ۵۶:
	کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد. شیخ مفید نه‌تنها احادیث و اخبار را نقل کرده، بلکه با تفسیر و تحلیل‌های عقلی که ذیل اخبار آورده، بهره‌های کلامی‌فراوانی از نقل حوادث برده است، و این امر سبب شده تا کتاب تاریخی او جنبه کلامی نیز داشته باشد. مورخان بسیاری که بعد از شیخ مفید به نگارش تاریخ زندگانی چهارده معصوم (ع) پرداخته‌اند به گونه‌ای ازروش تاریخ‌نگاری شیخ مفید متأثر بوده‌اند. این امر را به وضوح می‌توان در کتاب‌هایی مانند ''اءعلام الوری باعلام‌الهدی‌''، اثر طبرسی و ''کشف الغمه‌'' اربلی مشاهده کرد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>		کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد. شیخ مفید نه‌تنها احادیث و اخبار را نقل کرده، بلکه با تفسیر و تحلیل‌های عقلی که ذیل اخبار آورده، بهره‌های کلامی‌فراوانی از نقل حوادث برده است، و این امر سبب شده تا کتاب تاریخی او جنبه کلامی نیز داشته باشد. مورخان بسیاری که بعد از شیخ مفید به نگارش تاریخ زندگانی چهارده معصوم (ع) پرداخته‌اند به گونه‌ای ازروش تاریخ‌نگاری شیخ مفید متأثر بوده‌اند. این امر را به وضوح می‌توان در کتاب‌هایی مانند ''اءعلام الوری باعلام‌الهدی‌''، اثر طبرسی و ''کشف الغمه‌'' اربلی مشاهده کرد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	او کتابش را در یک مقدمه و دوازده باب به تعداد ائمه شیعه علیهم السلام تنظیم کرده است. به طوری که هر باب را به ترتیب با نام یکی از اهل بیت پیامبر ~~صلی الله علیه و آله~~ مزیّن کرده و در ذیل هر باب از سه تا سیزده فصل را با عناوین مختلف مربوط به مسائل تاریخی عام (حوادث مسلمانان)، مسائل تاریخی هر امام (ولادت، سرگذشت و شهادت)، فضائل، اصحاب، کلمات و خطبهها، اولاد، فضیلت زیارت، کرامات و معجزات، و مناظرات و احتجاجهای آن بزرگواران منعقد ساخته است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>		او کتابش را در یک مقدمه و دوازده باب به تعداد ائمه شیعه علیهم السلام تنظیم کرده است. به طوری که هر باب را به ترتیب با نام یکی از اهل بیت پیامبر(ص) مزیّن کرده و در ذیل هر باب از سه تا سیزده فصل را با عناوین مختلف مربوط به مسائل تاریخی عام (حوادث مسلمانان)، مسائل تاریخی هر امام (ولادت، سرگذشت و شهادت)، فضائل، اصحاب، کلمات و خطبهها، اولاد، فضیلت زیارت، کرامات و معجزات، و مناظرات و احتجاجهای آن بزرگواران منعقد ساخته است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>

	از ~~ویژگیهای~~ مهم کتاب این است که علاوه بر حدیثی بودن متن آن، توضیحها و تبیین هایی نیز در کنار احادیث مطرح شده است که از جهات مختلف شایان توجه است: یکی اینکه اندیشه شیعه در مسائل مختلف امامت را در بردارد، دیگر اینکه نظرات تخصصی و اجتهادی شیخ مفید در مسائل کلامی را بازگو می کند. از نظر رجالی، علاوه بر نقل تاریخ و فضایل اهل بیت ~~علیهم السلام~~ به زندگینامۀ برخی از شاگردان مهم آن بزرگواران نیز پرداخته است. کتاب از نظر محتوا در همه ابعاد تاریخ، حدیث، رجال و عقاید روایات و مطالبی را در بردارد و از این نظر بسیاری از مسائل مهم را در عین تفاوت موضوع به خوبی در خود جمع کرده است. اعتبار سندی احادیث از ویژگیهای مهم کتاب است. اعتبار احادیث کتاب عمدتاً به این دلیل است که بخش قابل توجهی از راویان مورد اعتماد شیخ مفید در سندها، همچنین نزد دانشمندان حدیث و رجال اهل سنت مثل ابن اثیر و ابن حجر عسقلانی نیز مورد اعتماد بودهاند. و این امر جایگاه رفیع کتاب و اعتبار مطالب آن را دو چندان میکند. به ویژه اینکه همین امر موجب گشته است آنان نیز به مطالب و احادیث کتاب استناد کرده و برای اثبات ادعای تاریخی خود از آنها بهره ببرند. زیرا برخی از راویان موجود در سندهای احادیث ارشاد شیخ مفید مثل فضل بن رکین، جعفر بن سلیمان ضبعی، ابواسحاق سبیعی، و ابو طفیل بن واثلة حتی در سلسله سندهای عالی و مورد وثوق نویسندگان صحاح سته مانند بخاری و مسلم قرار گرفته است. این ویژگی ها کتاب ارشاد را علاوه بر جایگاهی که در مذهب شیعه دارد، به تراز جایگاه جهانی رسانده به طوری که به عنوان یکی از مهمترین منابع شناسایی و بازخوانی تاریخ صدر اسلام تلقی شده است و از شاگردان شیخ مفید مثل سیدمرتضی، شیخ طوسی و ابوالفتح کراجکی گرفته تا ابن حجر عسقلانی و سبط بن الجوزی آن را به عنوان منبع دست اول بر شمرده اند و مطالب آن را نقل و مورد استناد خویش قرار دادهاند.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>		از ویژگی‌های مهم کتاب این است که علاوه بر حدیثی بودن متن آن، توضیحها و تبیین هایی نیز در کنار احادیث مطرح شده است که از جهات مختلف شایان توجه است: یکی اینکه اندیشه شیعه در مسائل مختلف امامت را در بردارد، دیگر اینکه نظرات تخصصی و اجتهادی شیخ مفید در مسائل کلامی را بازگو می کند. از نظر رجالی، علاوه بر نقل تاریخ و فضایل اهل بیت (ع) به زندگینامۀ برخی از شاگردان مهم آن بزرگواران نیز پرداخته است. کتاب از نظر محتوا در همه ابعاد تاریخ، حدیث، رجال و عقاید روایات و مطالبی را در بردارد و از این نظر بسیاری از مسائل مهم را در عین تفاوت موضوع به خوبی در خود جمع کرده است. اعتبار سندی احادیث از ویژگیهای مهم کتاب است. اعتبار احادیث کتاب عمدتاً به این دلیل است که بخش قابل توجهی از راویان مورد اعتماد شیخ مفید در سندها، همچنین نزد دانشمندان حدیث و رجال اهل سنت مثل ابن اثیر و ابن حجر عسقلانی نیز مورد اعتماد بودهاند. و این امر جایگاه رفیع کتاب و اعتبار مطالب آن را دو چندان میکند. به ویژه اینکه همین امر موجب گشته است آنان نیز به مطالب و احادیث کتاب استناد کرده و برای اثبات ادعای تاریخی خود از آنها بهره ببرند. زیرا برخی از راویان موجود در سندهای احادیث ارشاد شیخ مفید مثل فضل بن رکین، جعفر بن سلیمان ضبعی، ابواسحاق سبیعی، و ابو طفیل بن واثلة حتی در سلسله سندهای عالی و مورد وثوق نویسندگان صحاح سته مانند بخاری و مسلم قرار گرفته است. این ویژگی ها کتاب ارشاد را علاوه بر جایگاهی که در مذهب شیعه دارد، به تراز جایگاه جهانی رسانده به طوری که به عنوان یکی از مهمترین منابع شناسایی و بازخوانی تاریخ صدر اسلام تلقی شده است و از شاگردان شیخ مفید مثل سیدمرتضی، شیخ طوسی و ابوالفتح کراجکی گرفته تا ابن حجر عسقلانی و سبط بن الجوزی آن را به عنوان منبع دست اول بر شمرده اند و مطالب آن را نقل و مورد استناد خویش قرار دادهاند.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>

	این کتاب شرحی است از زندگی امامان شیعه، که مجلد نخست آن درباره امام علی است و در مجلد دوم به سایر امامان پرداخته است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref>		این کتاب شرحی است از زندگی امامان شیعه، که مجلد نخست آن درباره امام علی است و در مجلد دوم به سایر امامان پرداخته است.<ref>جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، ۱۳۷۶، ص۱۸۶.</ref>

A.rezapour: /* معرفی و محتوا */

2023-05-14T05:27:02Z

معرفی و محتوا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۵۷
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	== معرفی و محتوا ==		== معرفی و محتوا ==
			کتاب الإرشاد با نام کامل «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، تاریخ اهل بیت پیامبر (ع) است که توسط شیخ مفید تألیف شده است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>

	کتاب الارشاد قدیمی‌ترین کتاب منظم و مفصل در تاریخ زندگی ائمه(ع) است که در آن شیخ مفید تاریخ تولد، شهادت، حوادث دوران زندگی هر امام(ع)، دلائل امامت و مدت آن، معجزات، کرامات و تعدادی از اخبار آن بزرگواران را ذکر کرده است. این کتاب به صورتی تدوین یافته که وقایع تاریخی در آن با گرایش‌های‌ کلامی و اعتقادی همراه است. سعی نویسنده در این کتاب، بیان عقیده خاص شیعیان ذیل حوادث تاریخی است. شیخ مفید در الارشاد شرح حال جداگانه‌ای از زندگی پیامبر و حضرت زهرا ننوشته و باب‌ مستقلی در این مورد نگشوده است، ولی سعی کرده حوادث مهم تاریخی صدر اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا را در حیات سیاسی، اجتماعی و نظامی و اعتقادی حضرت علی(ع) بگنجاند.		کتاب الارشاد قدیمی‌ترین کتاب منظم و مفصل در تاریخ زندگی ائمه(ع) است که در آن شیخ مفید تاریخ تولد، شهادت، حوادث دوران زندگی هر امام(ع)، دلائل امامت و مدت آن، معجزات، کرامات و تعدادی از اخبار آن بزرگواران را ذکر کرده است. این کتاب به صورتی تدوین یافته که وقایع تاریخی در آن با گرایش‌های‌ کلامی و اعتقادی همراه است. سعی نویسنده در این کتاب، بیان عقیده خاص شیعیان ذیل حوادث تاریخی است. شیخ مفید در الارشاد شرح حال جداگانه‌ای از زندگی پیامبر و حضرت زهرا ننوشته و باب‌ مستقلی در این مورد نگشوده است، ولی سعی کرده حوادث مهم تاریخی صدر اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا را در حیات سیاسی، اجتماعی و نظامی و اعتقادی حضرت علی(ع) بگنجاند.

خط ۵۶:		خط ۵۸:
	کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد. شیخ مفید نه‌تنها احادیث و اخبار را نقل کرده، بلکه با تفسیر و تحلیل‌های عقلی که ذیل اخبار آورده، بهره‌های کلامی‌فراوانی از نقل حوادث برده است، و این امر سبب شده تا کتاب تاریخی او جنبه کلامی نیز داشته باشد. مورخان بسیاری که بعد از شیخ مفید به نگارش تاریخ زندگانی چهارده معصوم (ع) پرداخته‌اند به گونه‌ای ازروش تاریخ‌نگاری شیخ مفید متأثر بوده‌اند. این امر را به وضوح می‌توان در کتاب‌هایی مانند ''اءعلام الوری باعلام‌الهدی‌''، اثر طبرسی و ''کشف الغمه‌'' اربلی مشاهده کرد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>		کتاب ''الارشاد'' با انگیزه‌های کلامی و برای اثبات امامت امامان شیعه، به مسائل تاریخی نظر دارد. شیخ مفید نه‌تنها احادیث و اخبار را نقل کرده، بلکه با تفسیر و تحلیل‌های عقلی که ذیل اخبار آورده، بهره‌های کلامی‌فراوانی از نقل حوادث برده است، و این امر سبب شده تا کتاب تاریخی او جنبه کلامی نیز داشته باشد. مورخان بسیاری که بعد از شیخ مفید به نگارش تاریخ زندگانی چهارده معصوم (ع) پرداخته‌اند به گونه‌ای ازروش تاریخ‌نگاری شیخ مفید متأثر بوده‌اند. این امر را به وضوح می‌توان در کتاب‌هایی مانند ''اءعلام الوری باعلام‌الهدی‌''، اثر طبرسی و ''کشف الغمه‌'' اربلی مشاهده کرد.<ref>علی کربلایی پازوکی، «معرفی و بررسی تحلیلی سه اثر کهن تاریخی شیعه (الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه)»، دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره اول، بهار ۱۳۸۶.</ref>

	کتاب الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد تاریخ اهل بیت پیامبر علیهم السلام است که توسط شیخ مفید تألیف شده است. شیخ مفید این کتاب را در پاسخ به پرسش بعضی از شیعیان درباره واقعیت و حقیقت تاریخ ائمه علیهم السلام نوشته است که بر اساس روایات معتبر و مسند تنظیم و تدوین شده است. او کتابش را در یک مقدمه و دوازده باب به تعداد ائمه شیعه علیهم السلام تنظیم کرده است. به طوری که هر باب را به ترتیب با نام یکی از اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله مزیّن کرده و در ذیل هر باب از سه تا سیزده فصل را با عناوین مختلف مربوط به مسائل تاریخی عام (حوادث مسلمانان)، مسائل تاریخی هر امام (ولادت، سرگذشت و شهادت)، فضائل، اصحاب، کلمات و خطبهها، اولاد، فضیلت زیارت، کرامات و معجزات، و مناظرات و احتجاجهای آن بزرگواران منعقد ساخته است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>		او کتابش را در یک مقدمه و دوازده باب به تعداد ائمه شیعه علیهم السلام تنظیم کرده است. به طوری که هر باب را به ترتیب با نام یکی از اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله مزیّن کرده و در ذیل هر باب از سه تا سیزده فصل را با عناوین مختلف مربوط به مسائل تاریخی عام (حوادث مسلمانان)، مسائل تاریخی هر امام (ولادت، سرگذشت و شهادت)، فضائل، اصحاب، کلمات و خطبهها، اولاد، فضیلت زیارت، کرامات و معجزات، و مناظرات و احتجاجهای آن بزرگواران منعقد ساخته است.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>

	از ویژگیهای مهم کتاب این است که علاوه بر حدیثی بودن متن آن، توضیحها و تبیین هایی نیز در کنار احادیث مطرح شده است که از جهات مختلف شایان توجه است: یکی اینکه اندیشه شیعه در مسائل مختلف امامت را در بردارد، دیگر اینکه نظرات تخصصی و اجتهادی شیخ مفید در مسائل کلامی را بازگو می کند. از نظر رجالی، علاوه بر نقل تاریخ و فضایل اهل بیت علیهم السلام به زندگینامۀ برخی از شاگردان مهم آن بزرگواران نیز پرداخته است. کتاب از نظر محتوا در همه ابعاد تاریخ، حدیث، رجال و عقاید روایات و مطالبی را در بردارد و از این نظر بسیاری از مسائل مهم را در عین تفاوت موضوع به خوبی در خود جمع کرده است. اعتبار سندی احادیث از ویژگیهای مهم کتاب است. اعتبار احادیث کتاب عمدتاً به این دلیل است که بخش قابل توجهی از راویان مورد اعتماد شیخ مفید در سندها، همچنین نزد دانشمندان حدیث و رجال اهل سنت مثل ابن اثیر و ابن حجر عسقلانی نیز مورد اعتماد بودهاند. و این امر جایگاه رفیع کتاب و اعتبار مطالب آن را دو چندان میکند. به ویژه اینکه همین امر موجب گشته است آنان نیز به مطالب و احادیث کتاب استناد کرده و برای اثبات ادعای تاریخی خود از آنها بهره ببرند. زیرا برخی از راویان موجود در سندهای احادیث ارشاد شیخ مفید مثل فضل بن رکین، جعفر بن سلیمان ضبعی، ابواسحاق سبیعی، و ابو طفیل بن واثلة حتی در سلسله سندهای عالی و مورد وثوق نویسندگان صحاح سته مانند بخاری و مسلم قرار گرفته است. این ویژگی ها کتاب ارشاد را علاوه بر جایگاهی که در مذهب شیعه دارد، به تراز جایگاه جهانی رسانده به طوری که به عنوان یکی از مهمترین منابع شناسایی و بازخوانی تاریخ صدر اسلام تلقی شده است و از شاگردان شیخ مفید مثل سیدمرتضی، شیخ طوسی و ابوالفتح کراجکی گرفته تا ابن حجر عسقلانی و سبط بن الجوزی آن را به عنوان منبع دست اول بر شمرده اند و مطالب آن را نقل و مورد استناد خویش قرار دادهاند.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>		از ویژگیهای مهم کتاب این است که علاوه بر حدیثی بودن متن آن، توضیحها و تبیین هایی نیز در کنار احادیث مطرح شده است که از جهات مختلف شایان توجه است: یکی اینکه اندیشه شیعه در مسائل مختلف امامت را در بردارد، دیگر اینکه نظرات تخصصی و اجتهادی شیخ مفید در مسائل کلامی را بازگو می کند. از نظر رجالی، علاوه بر نقل تاریخ و فضایل اهل بیت علیهم السلام به زندگینامۀ برخی از شاگردان مهم آن بزرگواران نیز پرداخته است. کتاب از نظر محتوا در همه ابعاد تاریخ، حدیث، رجال و عقاید روایات و مطالبی را در بردارد و از این نظر بسیاری از مسائل مهم را در عین تفاوت موضوع به خوبی در خود جمع کرده است. اعتبار سندی احادیث از ویژگیهای مهم کتاب است. اعتبار احادیث کتاب عمدتاً به این دلیل است که بخش قابل توجهی از راویان مورد اعتماد شیخ مفید در سندها، همچنین نزد دانشمندان حدیث و رجال اهل سنت مثل ابن اثیر و ابن حجر عسقلانی نیز مورد اعتماد بودهاند. و این امر جایگاه رفیع کتاب و اعتبار مطالب آن را دو چندان میکند. به ویژه اینکه همین امر موجب گشته است آنان نیز به مطالب و احادیث کتاب استناد کرده و برای اثبات ادعای تاریخی خود از آنها بهره ببرند. زیرا برخی از راویان موجود در سندهای احادیث ارشاد شیخ مفید مثل فضل بن رکین، جعفر بن سلیمان ضبعی، ابواسحاق سبیعی، و ابو طفیل بن واثلة حتی در سلسله سندهای عالی و مورد وثوق نویسندگان صحاح سته مانند بخاری و مسلم قرار گرفته است. این ویژگی ها کتاب ارشاد را علاوه بر جایگاهی که در مذهب شیعه دارد، به تراز جایگاه جهانی رسانده به طوری که به عنوان یکی از مهمترین منابع شناسایی و بازخوانی تاریخ صدر اسلام تلقی شده است و از شاگردان شیخ مفید مثل سیدمرتضی، شیخ طوسی و ابوالفتح کراجکی گرفته تا ابن حجر عسقلانی و سبط بن الجوزی آن را به عنوان منبع دست اول بر شمرده اند و مطالب آن را نقل و مورد استناد خویش قرار دادهاند.<ref>«[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=23&lid=0&catid=24114&mid=249272 الارشاد]»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۱ اردی‌بهشت ۱۴۰۲.</ref>