اعتبار کتاب استبصار شیخ طوسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazarzadeh: جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

2024-09-29T06:32:47Z

جایگزینی متن - ' | بازبینی =' به ' | ارزیابی کمی ='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۲
خط ۷۸:		خط ۷۸:
	\| ارجاعات =		\| ارجاعات =
	\| بازبینی نویسنده =		\| بازبینی نویسنده =
	\| ~~بازبینی~~ =		\| ارزیابی کمی =
	\| تکمیل =		\| تکمیل =
	\| اولویت =ج		\| اولویت =ج

A.rezapour: اصلاح نویسه‌های عربی، ابرابزار

2024-01-16T08:56:26Z

اصلاح نویسه‌های عربی، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۶
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	\| نسخه الکترونیکی =		\| نسخه الکترونیکی =
	}}		}}
	'''الاستبصار''' نوشته شیخ طوسی، از کتب حدیثی مهم و مشهور که از کتب اربعه شیعه شمرده می‌شود. این کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گردآوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است. موضوع الااستبصار ~~صرفا~~ روایات فقهی به ظاهر متعارض است. تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.		'''الاستبصار''' نوشته شیخ طوسی، از کتب حدیثی مهم و مشهور که از کتب اربعه شیعه شمرده می‌شود. این کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گردآوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است. موضوع الااستبصار صرفاً روایات فقهی به ظاهر متعارض است. تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.

	برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ۵۵۱۱ حدیث است. الاستبصار، شیوه متفاوتی از دسته‌بندی احادیث را تا دوره خودش نمایش می‌دهد. آنگونه که از معنی عنوان کامل آن (تأمل در اختلافات درونی اخبار) برمی آید، شیخ طوسی در الاستبصار تلاش می‌کند در عین گزارش و ارائه احادیث، آنها را تبیین و تفسیر نموده و تضاد احتمالی روایات را خنثی نماید.		برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ۵۵۱۱ حدیث است. الاستبصار، شیوه متفاوتی از دسته‌بندی احادیث را تا دوره خودش نمایش می‌دهد. آنگونه که از معنی عنوان کامل آن (تأمل در اختلافات درونی اخبار) برمی آید، شیخ طوسی در الاستبصار تلاش می‌کند در عین گزارش و ارائه احادیث، آنها را تبیین و تفسیر نموده و تضاد احتمالی روایات را خنثی نماید.

	== معرفی ==		== معرفی ==
	اَلاستِبصار، عنوان مجم‍وعه‌ای در حدیث از شیخ طوسی است که چهارمین کتاب از کتب اربعهٔ امامیه شناخته می‌شود. شیخ طوسی در بیان انگیزهٔ تألیف، در مقدمه چنین آورده است که پس از تألیف مجم‍وعهٔ مفصل تهذیب الاحکام، از او خواسته شد تا مجم‍وعه‌ای مختصرتر تهیه کند که تنها احادیث «مختلف» (ناهمخوان) در آن مقایسه شده باشند. وی نیز در پی این درخواست برآن شد تا اثری پدیدآورد که محل رجوع دانشوران و در عین حال راهنمای مناسبی برای مبتدیان باشد. از این‌رو به تألیف اَلااِستِبصار همت گماشت. طوسی در این اثر علاوه بر اینکه احادیث مربوط به هر باب را در یکجا فراهم آورده، به نقد و بررسی سندی و محتواییِ آنها نیز عنایت داشته، و در باب باب آن پیشنهاد خود را برای رفع ناهمخوانی ظاهری میان احادیث، یا ترجیح گروهی از روایات بر گروهی دیگر ارائه کرده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>		اَلاستِبصار، عنوان مجم‍وعه‌ای در حدیث از شیخ طوسی است که چهارمین کتاب از کتب اربعهٔ امامیه شناخته می‌شود. شیخ طوسی در بیان انگیزهٔ تألیف، در مقدمه چنین آورده است که پس از تألیف مجم‍وعهٔ مفصل تهذیب الاحکام، از او خواسته شد تا مجم‍وعه‌ای مختصرتر تهیه کند که تنها احادیث «مختلف» (ناهمخوان) در آن مقایسه شده باشند. وی نیز در پی این درخواست برآن شد تا اثری پدیدآورد که محل رجوع دانشوران و در عین حال راهنمای مناسبی برای مبتدیان باشد. از این‌رو به تألیف اَلااِستِبصار همت گماشت. طوسی در این اثر علاوه بر اینکه احادیث مربوط به هر باب را در یکجا فراهم آورده، به نقد و بررسی سندی و محتواییِ آنها نیز عنایت داشته، و در باب باب آن پیشنهاد خود را برای رفع ناهمخوانی ظاهری میان احادیث، یا ترجیح گروهی از روایات بر گروهی دیگر ارائه کرده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>

	برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ۵۱۱ ،۵ است؛ حال آنکه در چاپ تحقیقی از کتاب ''الاستبصار''، شمارهٔ احادیث به ۵۵۸ ،۵ حدیث بالغ شده است و چنین اختلافی در شماره می‌تواند به شیوهٔ شمارش درمورد پاره‌ای از احادیث خاص مربوط گردد.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref> این کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گرد آوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته ~~است.~~ بنابراین موضوع کتاب ~~صرفا~~ روایات فقهی به ظاهر متعارض است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ~~۱۳۹۸ش،ص۱۲۸~~.</ref> تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش، ص۱۲۹. </ref>		برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ۵۱۱ ،۵ است؛ حال آنکه در چاپ تحقیقی از کتاب ''الاستبصار''، شمارهٔ احادیث به ۵۵۸ ،۵ حدیث بالغ شده است و چنین اختلافی در شماره می‌تواند به شیوهٔ شمارش درمورد پاره‌ای از احادیث خاص مربوط گردد.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref> این کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گرد آوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است؛ بنابراین موضوع کتاب صرفاً روایات فقهی به ظاهر متعارض است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش، ص۱۲۸.</ref> تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش، ص۱۲۹.</ref>

	کهن‌ترین نسخه خطّی الاستبصار، در سال ۹۰۰ ق، استنساخ شده است. نسخه چاپی الاستبصار، شامل مقدّمه محقّق، مقدّمه مؤلّف، اصل کتاب و مشیخه است. در مقدّمه مؤلّف، به موضوع کتاب، انگیزه تألیف و روش پردازش مطالب و معیارهای نقد محتواییِ حدیث، اشاره شده است. رسالت نخست مؤلّف- که مهم‌ترین هدفش نیز بوده-، بیان وجوه جمع و تأویل اخبار متخالف است. وی در این کتاب- همانند تهذیب الأحکام، که از آن به «کتاب کبیر» یاد کرده-، به انواع خبر، جایگاه و اعتبار هر یک از اقسام آن پرداخته و به‌طور خاص، درباره ارزش خبر واحد سخن گفته و آن گاه، شیوه و راه حل خود را برای رفع ناسازگاری میان اخبار، متذکر شده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۵.</ref> این کتاب، بسان تهذیب الاحکام به انعکاس روایات فقهی اختصاص یافته است.<ref>نصیری، علی، آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت، قم، مرکز ~~بین المللی~~ ترجمه و نشر ~~المصطفی،‌ ۱۳۹۸ش،‌ص۱۲۲~~.</ref>		کهن‌ترین نسخه خطّی الاستبصار، در سال ۹۰۰ ق، استنساخ شده است. نسخه چاپی الاستبصار، شامل مقدّمه محقّق، مقدّمه مؤلّف، اصل کتاب و مشیخه است. در مقدّمه مؤلّف، به موضوع کتاب، انگیزه تألیف و روش پردازش مطالب و معیارهای نقد محتواییِ حدیث، اشاره شده است. رسالت نخست مؤلّف- که مهم‌ترین هدفش نیز بوده-، بیان وجوه جمع و تأویل اخبار متخالف است. وی در این کتاب- همانند تهذیب الأحکام، که از آن به «کتاب کبیر» یاد کرده-، به انواع خبر، جایگاه و اعتبار هر یک از اقسام آن پرداخته و به‌طور خاص، درباره ارزش خبر واحد سخن گفته و آن گاه، شیوه و راه حل خود را برای رفع ناسازگاری میان اخبار، متذکر شده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۵.</ref> این کتاب، بسان تهذیب الاحکام به انعکاس روایات فقهی اختصاص یافته است.<ref>نصیری، علی، آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت، قم، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۸ش، ص۱۲۲.</ref>

	== مؤلف ==		== مؤلف ==
	شیخ طوسی (~~۳۸۵-۴۶۰ق~~) ملقّب به شیخ الطائفه، محدّث، فقیه، اصولی، متکلّم، مفسّر و رجالی قرن پنجم است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۱۵۴.</ref> وی ۴۱ سال در بغداد زیست و به تألیف و تدریس و تربیت شاگردان پرداخت. او در محلهٔ شیعه‌نشین کرخ در بغداد سکونت داشت. مهمترین و تأثیرگذارترین استادان طوسی، [[شیخ مفید]] (درگذشته ۴۱۳ق) و [[سید مرتضی]] (درگذشته ۴۳۶ق) بودند. شیخ طوسی آثار بسیار زیادی را در حوزه‌های گوناگون علوم دینی تألیف و تصنیف کرد. [[التبیان فی تفسیر القرآن]]، [[اعتبار کتاب تهذیب الاحکام شیخ طوسی\|تهذیب الاحکام]]، الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار، [[المبسوط]]، فهرست کتب الشیعة و اصولهم و أسماء المصنفین، از آثار اوست. در برخی موضوعات، شیخ طوسی پیشگام علمای شیعه است. برای نمونه، او نخستین کس در میان شیعه است که تفسیری جامع بر سراسر قرآن نگاشت و کتابی تفصیلی در اصول فقه نوشت.<ref>عمادی حائری، سیدمحمد، «طوسی»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ذیل مدخل.</ref>		شیخ طوسی (۳۸۵–۴۶۰ق) ملقّب به شیخ الطائفه، محدّث، فقیه، اصولی، متکلّم، مفسّر و رجالی قرن پنجم است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۱۵۴.</ref> وی ۴۱ سال در بغداد زیست و به تألیف و تدریس و تربیت شاگردان پرداخت. او در محلهٔ شیعه‌نشین کرخ در بغداد سکونت داشت. مهمترین و تأثیرگذارترین استادان طوسی، [[شیخ مفید]] (درگذشته ۴۱۳ق) و [[سید مرتضی]] (درگذشته ۴۳۶ق) بودند. شیخ طوسی آثار بسیار زیادی را در حوزه‌های گوناگون علوم دینی تألیف و تصنیف کرد. [[التبیان فی تفسیر القرآن]]، [[اعتبار کتاب تهذیب الاحکام شیخ طوسی\|تهذیب الاحکام]]، الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار، [[المبسوط]]، فهرست کتب الشیعة و اصولهم و أسماء المصنفین، از آثار اوست. در برخی موضوعات، شیخ طوسی پیشگام علمای شیعه است. برای نمونه، او نخستین کس در میان شیعه است که تفسیری جامع بر سراسر قرآن نگاشت و کتابی تفصیلی در اصول فقه نوشت.<ref>عمادی حائری، سیدمحمد، «طوسی»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ذیل مدخل.</ref>

	شیخ طوسی نویسنده دو کتاب از [[کتب اربعه شیعه]] است.<ref>مطهری، مرتضی، کلیات علوم اسلامی، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۸۸ش، ص۳۱۹.</ref> گفته شده که شیخ طوسی علاوه بر جایگاه علمی برجسته‌ای که در تألیف آثار شیعی و تربیت شاگردان بسیار داشت، مؤسس حوزه علمیه نجف بود؛ حوزه‌ای که به یکی از مهم‌ترین مراکز علمی جهان تشیع تبدیل شد.<ref>فرمانیان، مهدی و مصطفی صادقی کاشانی، نگاهی به تاریخ تفکر امامیه (از آغاز تا ظهور صفویه)، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۴ش، ص۵۶.</ref>		شیخ طوسی نویسنده دو کتاب از [[کتب اربعه شیعه]] است.<ref>مطهری، مرتضی، کلیات علوم اسلامی، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۸۸ش، ص۳۱۹.</ref> گفته شده که شیخ طوسی علاوه بر جایگاه علمی برجسته‌ای که در تألیف آثار شیعی و تربیت شاگردان بسیار داشت، مؤسس حوزه علمیه نجف بود؛ حوزه‌ای که به یکی از مهم‌ترین مراکز علمی جهان تشیع تبدیل شد.<ref>فرمانیان، مهدی و مصطفی صادقی کاشانی، نگاهی به تاریخ تفکر امامیه (از آغاز تا ظهور صفویه)، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۴ش، ص۵۶.</ref>
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	این کتاب با همین عنوان، در منابع کتاب‌شناسی ذکر شده و انتساب آن به شیخ طوسی، متواتر است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۵.</ref> اصل کتاب الاستبصار، در سه جزء سامان یافته است: جزء اوّل و دوم در عبادات و مسائل مربوط به آن است، و جزء سوم در معاملات و دیگر ابواب فقه. مطالب هر جزء نیز با عناوین خاص در همه ابواب، مرتّب و طبقه‌بندی شده است. شیخ طوسی مجموع ابواب و احادیث کتاب را در هر جزء، جداگانه بیان کرده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۶.</ref>		این کتاب با همین عنوان، در منابع کتاب‌شناسی ذکر شده و انتساب آن به شیخ طوسی، متواتر است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۵.</ref> اصل کتاب الاستبصار، در سه جزء سامان یافته است: جزء اوّل و دوم در عبادات و مسائل مربوط به آن است، و جزء سوم در معاملات و دیگر ابواب فقه. مطالب هر جزء نیز با عناوین خاص در همه ابواب، مرتّب و طبقه‌بندی شده است. شیخ طوسی مجموع ابواب و احادیث کتاب را در هر جزء، جداگانه بیان کرده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۶.</ref>

	کتاب «الاستبصار فیما اختلف من الاخبار» از مهم‌ترین منابع روایی شیعه در زمینه احکام فقهی و چهارمین کتاب از کتب اربعه حدیثی شیعه به‌شمار می‌رود که توسط شیخ طوسی تدوین شده است. او این کتاب را بر اساس احادیث موجود در اصول چهار صدگانه حدیثی که از طریق مشایخ و اساتیدش به دست او رسیده بود، تنظیم و تألیف کرد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/~~%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D8%A8%D8%B5%D8%A7%D8%B1~~-~~%D9%81%DB%8C%D9%85%D8%A7~~-~~%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81~~-~~%D9%85%D9%86~~-~~%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1~~ الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref> این کتاب را نخستین کتاب بی نظیر شیعی درباره جمع روایات مخالف و متضاد و نحوه برقراری سازش میان آنها ~~دانسته اند~~ که جامعیت خوبی نسبت به گردآوری روایات متضاد دارد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/الإستبصار-فیما-اختلف-من-الأخبار الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>		کتاب «الاستبصار فیما اختلف من الاخبار» از مهم‌ترین منابع روایی شیعه در زمینه احکام فقهی و چهارمین کتاب از کتب اربعه حدیثی شیعه به‌شمار می‌رود که توسط شیخ طوسی تدوین شده است. او این کتاب را بر اساس احادیث موجود در اصول چهار صدگانه حدیثی که از طریق مشایخ و اساتیدش به دست او رسیده بود، تنظیم و تألیف کرد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/الإستبصار-فیما-اختلف-من-الأخبار الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref> این کتاب را نخستین کتاب بی نظیر شیعی درباره جمع روایات مخالف و متضاد و نحوه برقراری سازش میان آنها دانسته‌اند که جامعیت خوبی نسبت به گردآوری روایات متضاد دارد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/الإستبصار-فیما-اختلف-من-الأخبار الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۵۵

2024-01-16T08:55:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|کاربر=A.rezapour}}~~
	{{سوال}}		{{سوال}}
	کتاب الاستبصار شیخ طوسی از چه میزان اعتبار برخوردار است؟		کتاب الاستبصار شیخ طوسی از چه میزان اعتبار برخوردار است؟
خط ۳۸:		خط ۳۷:
	\| نسخه الکترونیکی =		\| نسخه الکترونیکی =
	}}		}}
	'''الاستبصار''' نوشته شیخ طوسی، از کتب حدیثی مهم و مشهور که از کتب اربعه شیعه شمرده می‌شود. ین کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به ~~گرد آوری~~ روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است. ~~بنابراین~~ موضوع ~~کتاب~~ صرفا روایات فقهی به ظاهر متعارض است. تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.		'''الاستبصار''' نوشته شیخ طوسی، از کتب حدیثی مهم و مشهور که از کتب اربعه شیعه شمرده می‌شود. این کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گردآوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است. موضوع الااستبصار صرفا روایات فقهی به ظاهر متعارض است. تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.

	برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ~~۵۱۱ ،۵~~ است. الاستبصار، شیوه متفاوتی از دسته‌بندی احادیث را تا دوره خودش نمایش می‌دهد. آنگونه که از معنی عنوان کامل آن (تأمل در اختلافات درونی اخبار) برمی آید، شیخ طوسی در الاستبصار تلاش می‌کند در عین گزارش و ارائه احادیث، آنها را تبیین و تفسیر نموده و تضاد احتمالی روایات را خنثی نماید.		برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ۵۵۱۱ حدیث است. الاستبصار، شیوه متفاوتی از دسته‌بندی احادیث را تا دوره خودش نمایش می‌دهد. آنگونه که از معنی عنوان کامل آن (تأمل در اختلافات درونی اخبار) برمی آید، شیخ طوسی در الاستبصار تلاش می‌کند در عین گزارش و ارائه احادیث، آنها را تبیین و تفسیر نموده و تضاد احتمالی روایات را خنثی نماید.

	== معرفی ==		== معرفی ==
	این کتاب، بسان تهذیب الاحکام به انعکاس روایات فقهی اختصاص یافته است.<ref>نصیری، علی، آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی،‌ ۱۳۹۸ش،‌ص۱۲۲.</ref>

	این کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گرد آوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است. بنابراین موضوع کتاب صرفا روایات فقهی به ظاهر متعارض است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش،ص۱۲۸.</ref>

	تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش، ص۱۲۹. </ref>

	اَلاستِبصار، عنوان مجم‍وعه‌ای در حدیث از شیخ طوسی است که چهارمین کتاب از کتب اربعهٔ امامیه شناخته می‌شود. شیخ طوسی در بیان انگیزهٔ تألیف، در مقدمه چنین آورده است که پس از تألیف مجم‍وعهٔ مفصل تهذیب الاحکام، از او خواسته شد تا مجم‍وعه‌ای مختصرتر تهیه کند که تنها احادیث «مختلف» (ناهمخوان) در آن مقایسه شده باشند. وی نیز در پی این درخواست برآن شد تا اثری پدیدآورد که محل رجوع دانشوران و در عین حال راهنمای مناسبی برای مبتدیان باشد. از این‌رو به تألیف اَلااِستِبصار همت گماشت. طوسی در این اثر علاوه بر اینکه احادیث مربوط به هر باب را در یکجا فراهم آورده، به نقد و بررسی سندی و محتواییِ آنها نیز عنایت داشته، و در باب باب آن پیشنهاد خود را برای رفع ناهمخوانی ظاهری میان احادیث، یا ترجیح گروهی از روایات بر گروهی دیگر ارائه کرده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>		اَلاستِبصار، عنوان مجم‍وعه‌ای در حدیث از شیخ طوسی است که چهارمین کتاب از کتب اربعهٔ امامیه شناخته می‌شود. شیخ طوسی در بیان انگیزهٔ تألیف، در مقدمه چنین آورده است که پس از تألیف مجم‍وعهٔ مفصل تهذیب الاحکام، از او خواسته شد تا مجم‍وعه‌ای مختصرتر تهیه کند که تنها احادیث «مختلف» (ناهمخوان) در آن مقایسه شده باشند. وی نیز در پی این درخواست برآن شد تا اثری پدیدآورد که محل رجوع دانشوران و در عین حال راهنمای مناسبی برای مبتدیان باشد. از این‌رو به تألیف اَلااِستِبصار همت گماشت. طوسی در این اثر علاوه بر اینکه احادیث مربوط به هر باب را در یکجا فراهم آورده، به نقد و بررسی سندی و محتواییِ آنها نیز عنایت داشته، و در باب باب آن پیشنهاد خود را برای رفع ناهمخوانی ظاهری میان احادیث، یا ترجیح گروهی از روایات بر گروهی دیگر ارائه کرده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>

	برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ۵۱۱ ،۵ است؛ حال آنکه در چاپ تحقیقی از کتاب ''الاستبصار''، شمارهٔ احادیث به ۵۵۸ ،۵ حدیث بالغ شده است و چنین اختلافی در شماره می‌تواند به شیوهٔ شمارش درمورد پاره‌ای از احادیث خاص مربوط گردد.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>		برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ۵۱۱ ،۵ است؛ حال آنکه در چاپ تحقیقی از کتاب ''الاستبصار''، شمارهٔ احادیث به ۵۵۸ ،۵ حدیث بالغ شده است و چنین اختلافی در شماره می‌تواند به شیوهٔ شمارش درمورد پاره‌ای از احادیث خاص مربوط گردد.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref> این کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گرد آوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است. بنابراین موضوع کتاب صرفا روایات فقهی به ظاهر متعارض است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش،ص۱۲۸.</ref> تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش، ص۱۲۹. </ref>

	کهن‌ترین نسخه خطّی الاستبصار، در سال ۹۰۰ ق، استنساخ شده است. نسخه چاپی الاستبصار، شامل مقدّمه محقّق، مقدّمه مؤلّف، اصل کتاب و مشیخه است. در مقدّمه مؤلّف، به موضوع کتاب، انگیزه تألیف و روش پردازش مطالب و معیارهای نقد محتواییِ حدیث، اشاره شده است. رسالت نخست مؤلّف- که مهم‌ترین هدفش نیز بوده-، بیان وجوه جمع و تأویل اخبار متخالف است. وی در این کتاب- همانند تهذیب الأحکام، که از آن به «کتاب کبیر» یاد کرده-، به انواع خبر، جایگاه و اعتبار هر یک از اقسام آن پرداخته و به‌طور خاص، درباره ارزش خبر واحد سخن گفته و آن گاه، شیوه و راه حل خود را برای رفع ناسازگاری میان اخبار، متذکر شده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۵.</ref>		کهن‌ترین نسخه خطّی الاستبصار، در سال ۹۰۰ ق، استنساخ شده است. نسخه چاپی الاستبصار، شامل مقدّمه محقّق، مقدّمه مؤلّف، اصل کتاب و مشیخه است. در مقدّمه مؤلّف، به موضوع کتاب، انگیزه تألیف و روش پردازش مطالب و معیارهای نقد محتواییِ حدیث، اشاره شده است. رسالت نخست مؤلّف- که مهم‌ترین هدفش نیز بوده-، بیان وجوه جمع و تأویل اخبار متخالف است. وی در این کتاب- همانند تهذیب الأحکام، که از آن به «کتاب کبیر» یاد کرده-، به انواع خبر، جایگاه و اعتبار هر یک از اقسام آن پرداخته و به‌طور خاص، درباره ارزش خبر واحد سخن گفته و آن گاه، شیوه و راه حل خود را برای رفع ناسازگاری میان اخبار، متذکر شده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۵.</ref> این کتاب، بسان تهذیب الاحکام به انعکاس روایات فقهی اختصاص یافته است.<ref>نصیری، علی، آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی،‌ ۱۳۹۸ش،‌ص۱۲۲.</ref>

	== مؤلف ==		== مؤلف ==
خط ۶۱:		خط ۵۴:

	== اعتبار و جایگاه کتاب ==		== اعتبار و جایگاه کتاب ==
	الاستبصار، شیوه متفاوتی از دسته‌بندی احادیث را تا دوره خودش نمایش می‌دهد. آنگونه که از معنی عنوان کامل آن (تأمل در اختلافات درونی اخبار) ~~برمی آید،~~ شیخ طوسی در الاستبصار تلاش می‌کند در عین گزارش و ارائه احادیث، آنها را تبیین و تفسیر نموده و تضاد احتمالی روایات را خنثی نماید. هدف مؤلف در این کتاب، تنها گزارش احادیث نیست، بلکه افزون بر این، شیخ می‌خواهد نشان دهد چگونه می‌توان مطابق این اخبار به ظاهر متعارض، حکم فقه را تعیین نمود.<ref>گلیو، رابرت، «پیوند حدیث و فقه: مجموعه‌های رسمی اخبارِ امامیه»، ترجمه علی راد، آینه پژوهش، اردیبهشت ۱۳۸۹ش، شماره ۱۲۱، ص۴.</ref> مؤلّف، نیمی از روایات کتاب را، با اسناد کامل و نیم دیگر را مرسل نقل کرده است. الاستبصار چهارمین کتاب از کتب اربعه شیعه است و به دلیل اعتبار و اهمّیت آن در گستره حدیث شیعه و نیز جایگاه و ارزش رجالی آن، با استقبال و اعتماد فراوان علمای شیعه مواجه شد. بالغ بر ۲۲ شرح و ترتیب و حاشیه و تعلیقه بر متن الاستبصار و اسانید و مشیخه آن، نگاشته شده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۷.</ref>		الاستبصار، شیوه متفاوتی از دسته‌بندی احادیث را تا دوره خودش نمایش می‌دهد. آنگونه که از معنی عنوان کامل آن (تأمل در اختلافات درونی اخبار) برمی‌آید، شیخ طوسی در الاستبصار تلاش می‌کند در عین گزارش و ارائه احادیث، آنها را تبیین و تفسیر نموده و تضاد احتمالی روایات را خنثی نماید. هدف مؤلف در این کتاب، تنها گزارش احادیث نیست، بلکه افزون بر این، شیخ می‌خواهد نشان دهد چگونه می‌توان مطابق این اخبار به ظاهر متعارض، حکم فقه را تعیین نمود.<ref>گلیو، رابرت، «پیوند حدیث و فقه: مجموعه‌های رسمی اخبارِ امامیه»، ترجمه علی راد، آینه پژوهش، اردیبهشت ۱۳۸۹ش، شماره ۱۲۱، ص۴.</ref> مؤلّف، نیمی از روایات کتاب را، با اسناد کامل و نیم دیگر را مرسل نقل کرده است. الاستبصار چهارمین کتاب از کتب اربعه شیعه است و به دلیل اعتبار و اهمّیت آن در گستره حدیث شیعه و نیز جایگاه و ارزش رجالی آن، با استقبال و اعتماد فراوان علمای شیعه مواجه شد. بالغ بر ۲۲ شرح و ترتیب و حاشیه و تعلیقه بر متن الاستبصار و اسانید و مشیخه آن، نگاشته شده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۷.</ref>

	این کتاب با همین عنوان، در منابع کتاب‌شناسی ذکر شده و انتساب آن به شیخ طوسی، متواتر است. <ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۵.</ref> اصل کتاب الاستبصار، در سه جزء سامان یافته است: جزء اوّل و دوم، در عبادات و مسائل مربوط به آن است و جزء سوم، در معاملات و دیگر ابواب فقه. مطالب هر جزء نیز با عناوین خاص در همه ابواب، مرتّب و طبقه‌بندی شده است. شیخ طوسی مجموع ابواب و احادیث کتاب را در هر جزء، جداگانه بیان کرده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۶.</ref>


	کتاب ~~«الاستبصار فیما اختلف من الاخبار» از مهم‌ترین~~ منابع ~~روایی~~ شیعه در ~~زمینه احکام فقهی~~ و ~~چهارمین کتاب از کتب اربعه حدیثی شیعه به‌شمار می‌رود که توسط شیخ طوسی تدوین~~ شده است. ~~او این~~ کتاب را ~~بر اساس احادیث موجود~~ در ~~اصول چهار صدگانه حدیثی که از طریق مشایخ و اساتیدش به دست او رسیده بود، تنظیم و تألیف کرد~~.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D8%A8%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1 الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>		این کتاب با همین عنوان، در منابع کتاب‌شناسی ذکر شده و انتساب آن به شیخ طوسی، متواتر است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۵.</ref> اصل کتاب الاستبصار، در سه جزء سامان یافته است: جزء اوّل و دوم در عبادات و مسائل مربوط به آن است، و جزء سوم در معاملات و دیگر ابواب فقه. مطالب هر جزء نیز با عناوین خاص در همه ابواب، مرتّب و طبقه‌بندی شده است. شیخ طوسی مجموع ابواب و احادیث کتاب را در هر جزء، جداگانه بیان کرده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۶.</ref>

	این کتاب را نخستین کتاب بی نظیر شیعی درباره جمع روایات مخالف و متضاد و نحوه برقراری سازش میان آنها دانسته اند که جامعیت خوبی نسبت به گردآوری روایات متضاد دارد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/الإستبصار-فیما-اختلف-من-الأخبار الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>		کتاب «الاستبصار فیما اختلف من الاخبار» از مهم‌ترین منابع روایی شیعه در زمینه احکام فقهی و چهارمین کتاب از کتب اربعه حدیثی شیعه به‌شمار می‌رود که توسط شیخ طوسی تدوین شده است. او این کتاب را بر اساس احادیث موجود در اصول چهار صدگانه حدیثی که از طریق مشایخ و اساتیدش به دست او رسیده بود، تنظیم و تألیف کرد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D8%A8%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1 الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref> این کتاب را نخستین کتاب بی نظیر شیعی درباره جمع روایات مخالف و متضاد و نحوه برقراری سازش میان آنها دانسته اند که جامعیت خوبی نسبت به گردآوری روایات متضاد دارد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/الإستبصار-فیما-اختلف-من-الأخبار الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour: /* نقدها */

2024-01-16T07:59:57Z

نقدها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۹
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	\| نسخه الکترونیکی =		\| نسخه الکترونیکی =
	}}		}}
	'''الاستبصار''' نوشته شیخ طوسی، از کتب حدیثی مهم و مشهور که از کتب اربعه شیعه شمرده می‌شود.		'''الاستبصار''' نوشته شیخ طوسی، از کتب حدیثی مهم و مشهور که از کتب اربعه شیعه شمرده می‌شود. ین کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گرد آوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است. بنابراین موضوع کتاب صرفا روایات فقهی به ظاهر متعارض است. تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.

			برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ۵۱۱ ،۵ است. الاستبصار، شیوه متفاوتی از دسته‌بندی احادیث را تا دوره خودش نمایش می‌دهد. آنگونه که از معنی عنوان کامل آن (تأمل در اختلافات درونی اخبار) برمی آید، شیخ طوسی در الاستبصار تلاش می‌کند در عین گزارش و ارائه احادیث، آنها را تبیین و تفسیر نموده و تضاد احتمالی روایات را خنثی نماید.

	== معرفی ==		== معرفی ==
خط ۴۷:		خط ۴۹:
	تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش، ص۱۲۹. </ref>		تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش، ص۱۲۹. </ref>

	~~اَلااِستِبصار،~~ عنوان مجم‍وعه‌ای در حدیث از شیخ طوسی است که چهارمین کتاب از کتب اربعهٔ امامیه شناخته می‌شود. شیخ طوسی در بیان انگیزهٔ تألیف، در مقدمه چنین آورده است که پس از تألیف مجم‍وعهٔ مفصل تهذیب الاحکام، از او خواسته شد تا مجم‍وعه‌ای مختصرتر تهیه کند که تنها احادیث «مختلف» (ناهمخوان) در آن مقایسه شده باشند. وی نیز در پی این درخواست برآن شد تا اثری پدیدآورد که محل رجوع دانشوران و در عین حال راهنمای مناسبی برای مبتدیان باشد. از این‌رو به تألیف اَلااِستِبصار همت گماشت. طوسی در این اثر علاوه بر اینکه احادیث مربوط به هر باب را در یکجا فراهم آورده، به نقد و بررسی سندی و محتواییِ آنها نیز عنایت داشته، و در باب باب آن پیشنهاد خود را برای رفع ناهمخوانی ظاهری میان احادیث، یا ترجیح گروهی از روایات بر گروهی دیگر ارائه کرده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>		اَلاستِبصار، عنوان مجم‍وعه‌ای در حدیث از شیخ طوسی است که چهارمین کتاب از کتب اربعهٔ امامیه شناخته می‌شود. شیخ طوسی در بیان انگیزهٔ تألیف، در مقدمه چنین آورده است که پس از تألیف مجم‍وعهٔ مفصل تهذیب الاحکام، از او خواسته شد تا مجم‍وعه‌ای مختصرتر تهیه کند که تنها احادیث «مختلف» (ناهمخوان) در آن مقایسه شده باشند. وی نیز در پی این درخواست برآن شد تا اثری پدیدآورد که محل رجوع دانشوران و در عین حال راهنمای مناسبی برای مبتدیان باشد. از این‌رو به تألیف اَلااِستِبصار همت گماشت. طوسی در این اثر علاوه بر اینکه احادیث مربوط به هر باب را در یکجا فراهم آورده، به نقد و بررسی سندی و محتواییِ آنها نیز عنایت داشته، و در باب باب آن پیشنهاد خود را برای رفع ناهمخوانی ظاهری میان احادیث، یا ترجیح گروهی از روایات بر گروهی دیگر ارائه کرده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>

	برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ۵۱۱ ،۵ است؛ حال آنکه در چاپ تحقیقی از کتاب ''الاستبصار''، شمارهٔ احادیث به ۵۵۸ ،۵ حدیث بالغ شده است و چنین اختلافی در شماره می‌تواند به شیوهٔ شمارش درمورد پاره‌ای از احادیث خاص مربوط گردد.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>		برپایهٔ آماری که مؤلف خود از احادیث یاد شده در ''الاستبصار'' به‌دست داده، شمار آنها ۵۱۱ ،۵ است؛ حال آنکه در چاپ تحقیقی از کتاب ''الاستبصار''، شمارهٔ احادیث به ۵۵۸ ،۵ حدیث بالغ شده است و چنین اختلافی در شماره می‌تواند به شیوهٔ شمارش درمورد پاره‌ای از احادیث خاص مربوط گردد.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>
خط ۶۷:		خط ۶۹:

	این کتاب را نخستین کتاب بی نظیر شیعی درباره جمع روایات مخالف و متضاد و نحوه برقراری سازش میان آنها دانسته اند که جامعیت خوبی نسبت به گردآوری روایات متضاد دارد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/الإستبصار-فیما-اختلف-من-الأخبار الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>		این کتاب را نخستین کتاب بی نظیر شیعی درباره جمع روایات مخالف و متضاد و نحوه برقراری سازش میان آنها دانسته اند که جامعیت خوبی نسبت به گردآوری روایات متضاد دارد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/الإستبصار-فیما-اختلف-من-الأخبار الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>

	~~== نقدها ==~~
	~~محققان علوم حدیث بر تهذیب نقدهایی را وارد دانسته‌اند؛ از جمله:~~

	~~یک: عدم رعایت شیوه واحد در سرتاسر کتاب.~~

	~~دو: انعکاس برخی از روایات ضعیف در کتاب.~~

	~~سه: فقدان جامعیت.~~

	چهار: افراط در تأویل و جمع میان روایات متعارض: گفته شده شیخ طوسی برای سازش میان روایات متعارض از تأویل های بعید غیرقابل پذیرش کمک گرفته است.<ref>نصیری، علی، حدیث شناسی۱، قم، سنابل، ۱۳۸۳ش، ص۲۲۹.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour: /* نقدها */

2024-01-16T07:55:42Z

نقدها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۵
خط ۶۹:		خط ۶۹:

	== نقدها ==		== نقدها ==
	~~برخی~~ بر تهذیب نقدهایی را وارد ~~دانسته اند؛~~ از جمله:		محققان علوم حدیث بر تهذیب نقدهایی را وارد دانسته‌اند؛ از جمله:

	یک: عدم رعایت شیوه واحد در سرتاسر کتاب.		یک: عدم رعایت شیوه واحد در سرتاسر کتاب.

A.rezapour: /* نقدها */

2024-01-16T07:41:22Z

نقدها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۱
خط ۴۱:		خط ۴۱:

	== معرفی ==		== معرفی ==
			این کتاب، بسان تهذیب الاحکام به انعکاس روایات فقهی اختصاص یافته است.<ref>نصیری، علی، آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی،‌ ۱۳۹۸ش،‌ص۱۲۲.</ref>

			این کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گرد آوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است. بنابراین موضوع کتاب صرفا روایات فقهی به ظاهر متعارض است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش،ص۱۲۸.</ref>

			تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش، ص۱۲۹. </ref>

	اَلااِستِبصار، عنوان مجم‍وعه‌ای در حدیث از شیخ طوسی است که چهارمین کتاب از کتب اربعهٔ امامیه شناخته می‌شود. شیخ طوسی در بیان انگیزهٔ تألیف، در مقدمه چنین آورده است که پس از تألیف مجم‍وعهٔ مفصل تهذیب الاحکام، از او خواسته شد تا مجم‍وعه‌ای مختصرتر تهیه کند که تنها احادیث «مختلف» (ناهمخوان) در آن مقایسه شده باشند. وی نیز در پی این درخواست برآن شد تا اثری پدیدآورد که محل رجوع دانشوران و در عین حال راهنمای مناسبی برای مبتدیان باشد. از این‌رو به تألیف اَلااِستِبصار همت گماشت. طوسی در این اثر علاوه بر اینکه احادیث مربوط به هر باب را در یکجا فراهم آورده، به نقد و بررسی سندی و محتواییِ آنها نیز عنایت داشته، و در باب باب آن پیشنهاد خود را برای رفع ناهمخوانی ظاهری میان احادیث، یا ترجیح گروهی از روایات بر گروهی دیگر ارائه کرده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>		اَلااِستِبصار، عنوان مجم‍وعه‌ای در حدیث از شیخ طوسی است که چهارمین کتاب از کتب اربعهٔ امامیه شناخته می‌شود. شیخ طوسی در بیان انگیزهٔ تألیف، در مقدمه چنین آورده است که پس از تألیف مجم‍وعهٔ مفصل تهذیب الاحکام، از او خواسته شد تا مجم‍وعه‌ای مختصرتر تهیه کند که تنها احادیث «مختلف» (ناهمخوان) در آن مقایسه شده باشند. وی نیز در پی این درخواست برآن شد تا اثری پدیدآورد که محل رجوع دانشوران و در عین حال راهنمای مناسبی برای مبتدیان باشد. از این‌رو به تألیف اَلااِستِبصار همت گماشت. طوسی در این اثر علاوه بر اینکه احادیث مربوط به هر باب را در یکجا فراهم آورده، به نقد و بررسی سندی و محتواییِ آنها نیز عنایت داشته، و در باب باب آن پیشنهاد خود را برای رفع ناهمخوانی ظاهری میان احادیث، یا ترجیح گروهی از روایات بر گروهی دیگر ارائه کرده است.<ref>جمعی از نویسندگان، «الاستبصار»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ذیل مدخل.</ref>

خط ۷۲:		خط ۷۸:

	چهار: افراط در تأویل و جمع میان روایات متعارض: گفته شده شیخ طوسی برای سازش میان روایات متعارض از تأویل های بعید غیرقابل پذیرش کمک گرفته است.<ref>نصیری، علی، حدیث شناسی۱، قم، سنابل، ۱۳۸۳ش، ص۲۲۹.</ref>		چهار: افراط در تأویل و جمع میان روایات متعارض: گفته شده شیخ طوسی برای سازش میان روایات متعارض از تأویل های بعید غیرقابل پذیرش کمک گرفته است.<ref>نصیری، علی، حدیث شناسی۱، قم، سنابل، ۱۳۸۳ش، ص۲۲۹.</ref>

	این کتاب، بسان تهذیب الاحکام به انعکاس روایات فقهی اختصاص یافته است.<ref>نصیری، علی، آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی،‌ ۱۳۹۸ش،‌ص۱۲۲.</ref>

	این کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گرد آوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است. بنابراین موضوع کتاب صرفا روایات فقهی به ظاهر متعارض است. ۱۲۸

	تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.ص۱۲۹.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش، </ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour: /* منابع */

2024-01-16T07:30:41Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۰
خط ۷۴:		خط ۷۴:

	این کتاب، بسان تهذیب الاحکام به انعکاس روایات فقهی اختصاص یافته است.<ref>نصیری، علی، آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی،‌ ۱۳۹۸ش،‌ص۱۲۲.</ref>		این کتاب، بسان تهذیب الاحکام به انعکاس روایات فقهی اختصاص یافته است.<ref>نصیری، علی، آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی،‌ ۱۳۹۸ش،‌ص۱۲۲.</ref>

			این کتاب در حقیقت نوعی تلخیص تهذیب الاحکام است که تنها به گرد آوری روایات مختلف و جمع میان آنها پرداخته است. بنابراین موضوع کتاب صرفا روایات فقهی به ظاهر متعارض است. ۱۲۸

			تمامی روایاتی که در استبصار وجود دارد در تهذیب نیز آمده است.ص۱۲۹.<ref>حجت، هادی، جوامع حدیثی شیعی، تهران، سمت، ۱۳۹۸ش، </ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour: /* نقدها */

2024-01-16T07:19:46Z

نقدها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۹
خط ۷۲:		خط ۷۲:

	چهار: افراط در تأویل و جمع میان روایات متعارض: گفته شده شیخ طوسی برای سازش میان روایات متعارض از تأویل های بعید غیرقابل پذیرش کمک گرفته است.<ref>نصیری، علی، حدیث شناسی۱، قم، سنابل، ۱۳۸۳ش، ص۲۲۹.</ref>		چهار: افراط در تأویل و جمع میان روایات متعارض: گفته شده شیخ طوسی برای سازش میان روایات متعارض از تأویل های بعید غیرقابل پذیرش کمک گرفته است.<ref>نصیری، علی، حدیث شناسی۱، قم، سنابل، ۱۳۸۳ش، ص۲۲۹.</ref>

			این کتاب، بسان تهذیب الاحکام به انعکاس روایات فقهی اختصاص یافته است.<ref>نصیری، علی، آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی،‌ ۱۳۹۸ش،‌ص۱۲۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour: /* منابع */

2024-01-16T06:52:28Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۶۱:		خط ۶۱:

	این کتاب را نخستین کتاب بی نظیر شیعی درباره جمع روایات مخالف و متضاد و نحوه برقراری سازش میان آنها دانسته اند که جامعیت خوبی نسبت به گردآوری روایات متضاد دارد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/الإستبصار-فیما-اختلف-من-الأخبار الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>		این کتاب را نخستین کتاب بی نظیر شیعی درباره جمع روایات مخالف و متضاد و نحوه برقراری سازش میان آنها دانسته اند که جامعیت خوبی نسبت به گردآوری روایات متضاد دارد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/الإستبصار-فیما-اختلف-من-الأخبار الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>

			== نقدها ==
			برخی بر تهذیب نقدهایی را وارد دانسته اند؛ از جمله:

			یک: عدم رعایت شیوه واحد در سرتاسر کتاب.

			دو: انعکاس برخی از روایات ضعیف در کتاب.

			سه: فقدان جامعیت.

			چهار: افراط در تأویل و جمع میان روایات متعارض: گفته شده شیخ طوسی برای سازش میان روایات متعارض از تأویل های بعید غیرقابل پذیرش کمک گرفته است.<ref>نصیری، علی، حدیث شناسی۱، قم، سنابل، ۱۳۸۳ش، ص۲۲۹.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

A.rezapour: /* مؤلف */

2024-01-14T10:13:04Z

مؤلف

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۳
خط ۴۸:		خط ۴۸:

	== مؤلف ==		== مؤلف ==
	شیخ طوسی (۳۸۵-۴۶۰ق) ملقّب به شیخ ~~الطائفه،محدّث،~~ فقیه، اصولی، متکلّم، مفسّر و رجالی قرن پنجم است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۱۵۴.</ref> وی ۴۱ سال در بغداد زیست و به تألیف و تدریس و تربیت شاگردان پرداخت. او در محلهٔ شیعه‌نشین کرخ در بغداد سکونت داشت. مهمترین و تأثیرگذارترین استادان طوسی، شیخ مفید (درگذشته ۴۱۳ق) و سید مرتضی (~~درگذشته۴۳۶ق~~) بودند. شیخ طوسی آثار بسیار زیادی را در حوزه‌های گوناگون علوم دینی تألیف و تصنیف کرد. التبیان فی تفسیر ~~القرآن،~~ تهذیب ~~الاحکام،~~ الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار، ~~المبسوط،~~ فهرست کتب الشیعة و اصولهم و أسماء المصنفین، از آثار اوست. در برخی موضوعات، شیخ طوسی پیشگام علمای شیعه است. برای نمونه، او نخستین کس در میان شیعه است که تفسیری جامع بر سراسر قرآن نگاشت و کتابی تفصیلی در اصول فقه نوشت.<ref>عمادی حائری، سیدمحمد، «طوسی»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ذیل مدخل.</ref>		شیخ طوسی (۳۸۵-۴۶۰ق) ملقّب به شیخ الطائفه، محدّث، فقیه، اصولی، متکلّم، مفسّر و رجالی قرن پنجم است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۱۵۴.</ref> وی ۴۱ سال در بغداد زیست و به تألیف و تدریس و تربیت شاگردان پرداخت. او در محلهٔ شیعه‌نشین کرخ در بغداد سکونت داشت. مهمترین و تأثیرگذارترین استادان طوسی، [[شیخ مفید]] (درگذشته ۴۱۳ق) و [[سید مرتضی]] (درگذشته ۴۳۶ق) بودند. شیخ طوسی آثار بسیار زیادی را در حوزه‌های گوناگون علوم دینی تألیف و تصنیف کرد. [[التبیان فی تفسیر القرآن]]، [[اعتبار کتاب تهذیب الاحکام شیخ طوسی\|تهذیب الاحکام]]، الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار، [[المبسوط]]، فهرست کتب الشیعة و اصولهم و أسماء المصنفین، از آثار اوست. در برخی موضوعات، شیخ طوسی پیشگام علمای شیعه است. برای نمونه، او نخستین کس در میان شیعه است که تفسیری جامع بر سراسر قرآن نگاشت و کتابی تفصیلی در اصول فقه نوشت.<ref>عمادی حائری، سیدمحمد، «طوسی»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ذیل مدخل.</ref>

	شیخ طوسی نویسنده دو کتاب از [[کتب اربعه شیعه]] است.<ref>مطهری، مرتضی، کلیات علوم اسلامی، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۸۸ش، ص۳۱۹.</ref> گفته شده که شیخ طوسی علاوه بر جایگاه علمی برجسته‌ای که در تألیف آثار شیعی و تربیت شاگردان بسیار داشت، مؤسس حوزه علمیه نجف بود؛ حوزه‌ای که به یکی از مهم‌ترین مراکز علمی جهان تشیع تبدیل شد.<ref>فرمانیان، مهدی و مصطفی صادقی کاشانی، نگاهی به تاریخ تفکر امامیه (از آغاز تا ظهور صفویه)، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۴ش، ص۵۶.</ref>		شیخ طوسی نویسنده دو کتاب از [[کتب اربعه شیعه]] است.<ref>مطهری، مرتضی، کلیات علوم اسلامی، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۸۸ش، ص۳۱۹.</ref> گفته شده که شیخ طوسی علاوه بر جایگاه علمی برجسته‌ای که در تألیف آثار شیعی و تربیت شاگردان بسیار داشت، مؤسس حوزه علمیه نجف بود؛ حوزه‌ای که به یکی از مهم‌ترین مراکز علمی جهان تشیع تبدیل شد.<ref>فرمانیان، مهدی و مصطفی صادقی کاشانی، نگاهی به تاریخ تفکر امامیه (از آغاز تا ظهور صفویه)، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۴ش، ص۵۶.</ref>

	== اعتبار و جایگاه کتاب ==		== اعتبار و جایگاه کتاب ==
	الاستبصار، شیوه متفاوتی از دسته‌بندی احادیث را تا دوره خودش نمایش می‌دهد. آنگونه که از معنی عنوان کامل آن (تأمل در اختلافات درونی اخبار) برمی آید، شیخ طوسی در الاستبصار تلاش می‌کند در عین گزارش و ارائه احادیث، آنها را تبیین و تفسیر ~~نموده،~~ تضاد احتمالی روایات را خنثی نماید. هدف مؤلف در این کتاب، تنها گزارش احادیث نیست، بلکه افزون بر این، شیخ می‌خواهد نشان دهد چگونه می‌توان مطابق این اخبار به ظاهر متعارض، حکم فقه را تعیین نمود.<ref>گلیو، رابرت، «پیوند حدیث و فقه: مجموعه‌های رسمی اخبارِ امامیه»، ترجمه علی راد، آینه پژوهش، اردیبهشت ۱۳۸۹ش، شماره ۱۲۱، ص۴.</ref> ~~این~~ کتاب ~~مشتمل~~ بر ~~۵۵۱۱ (پنج هزار~~ و ~~پانصد~~ و ~~یازده) حدیث~~ است.<ref>~~مطهری، مرتضی، خدمات متقابل اسلام و ایران، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا، ص۴۷۳~~.</ref>		الاستبصار، شیوه متفاوتی از دسته‌بندی احادیث را تا دوره خودش نمایش می‌دهد. آنگونه که از معنی عنوان کامل آن (تأمل در اختلافات درونی اخبار) برمی آید، شیخ طوسی در الاستبصار تلاش می‌کند در عین گزارش و ارائه احادیث، آنها را تبیین و تفسیر نموده و تضاد احتمالی روایات را خنثی نماید. هدف مؤلف در این کتاب، تنها گزارش احادیث نیست، بلکه افزون بر این، شیخ می‌خواهد نشان دهد چگونه می‌توان مطابق این اخبار به ظاهر متعارض، حکم فقه را تعیین نمود.<ref>گلیو، رابرت، «پیوند حدیث و فقه: مجموعه‌های رسمی اخبارِ امامیه»، ترجمه علی راد، آینه پژوهش، اردیبهشت ۱۳۸۹ش، شماره ۱۲۱، ص۴.</ref> مؤلّف، نیمی از روایات کتاب را، با اسناد کامل و نیم دیگر را مرسل نقل کرده است. الاستبصار چهارمین کتاب از کتب اربعه شیعه است و به دلیل اعتبار و اهمّیت آن در گستره حدیث شیعه و نیز جایگاه و ارزش رجالی آن، با استقبال و اعتماد فراوان علمای شیعه مواجه شد. بالغ بر ۲۲ شرح و ترتیب و حاشیه و تعلیقه بر متن الاستبصار و اسانید و مشیخه آن، نگاشته شده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۷.</ref>

	این کتاب با همین عنوان، در منابع کتاب‌شناسی ذکر شده و انتساب آن به شیخ طوسی، متواتر است. <ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۵.</ref>		این کتاب با همین عنوان، در منابع کتاب‌شناسی ذکر شده و انتساب آن به شیخ طوسی، متواتر است. <ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۵.</ref> اصل کتاب الاستبصار، در سه جزء سامان یافته است: جزء اوّل و دوم، در عبادات و مسائل مربوط به آن است و جزء سوم، در معاملات و دیگر ابواب فقه. مطالب هر جزء نیز با عناوین خاص در همه ابواب، مرتّب و طبقه‌بندی شده است. شیخ طوسی مجموع ابواب و احادیث کتاب را در هر جزء، جداگانه بیان کرده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۶.</ref>

	اصل کتاب الاستبصار، در سه جزء سامان یافته است: جزء اوّل و دوم، در عبادات و مسائل مربوط به آن است و جزء سوم، در معاملات و دیگر ابواب فقه. مطالب هر جزء نیز با عناوین خاص در همه ابواب، مرتّب و طبقه‌بندی شده است. شیخ طوسی مجموع ابواب و احادیث کتاب را در هر جزء، جداگانه بیان کرده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۶.</ref>

	مؤلّف، نیمی از روایات کتاب را، با اسناد کامل و نیم دیگر را مرسل نقل کرده است. الاستبصار چهارمین کتاب از کتب اربعه شیعه است و به دلیل اعتبار و اهمّیت آن در گستره حدیث شیعه و نیز جایگاه و ارزش رجالی آن، با استقبال و اعتماد فراوان علمای شیعه مواجه شد. بالغ بر ۲۲ شرح و ترتیب و حاشیه و تعلیقه بر متن الاستبصار و اسانید و مشیخه آن، نگاشته شده است.<ref>احمدی نورآبادی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۸۹ش، ص۳۵۷.</ref>

	کتاب «الاستبصار فیما اختلف من الاخبار» از مهم‌ترین منابع روایی شیعه در زمینه احکام فقهی و چهارمین کتاب از کتب اربعه حدیثی شیعه به‌شمار می‌رود که توسط شیخ طوسی تدوین شده است. او این کتاب را بر اساس احادیث موجود در اصول چهار صدگانه حدیثی که از طریق مشایخ و اساتیدش به دست او رسیده بود، تنظیم و تألیف کرد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D8%A8%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1 الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>		کتاب «الاستبصار فیما اختلف من الاخبار» از مهم‌ترین منابع روایی شیعه در زمینه احکام فقهی و چهارمین کتاب از کتب اربعه حدیثی شیعه به‌شمار می‌رود که توسط شیخ طوسی تدوین شده است. او این کتاب را بر اساس احادیث موجود در اصول چهار صدگانه حدیثی که از طریق مشایخ و اساتیدش به دست او رسیده بود، تنظیم و تألیف کرد.<ref>«[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408811/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D8%A8%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1 الإستبصار فیما اختلف من الأخبار]»، آیین رحمت، بازدید: ۲۴ دی ۱۴۰۲ش.</ref>