اعتبارسنجی توقیعات امام مهدی(عج) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Fabbasi: خلاصه کردن شناسه

2026-01-28T10:12:53Z

خلاصه کردن شناسه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۲
خط ۹:		خط ۹:
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}

	'''توقیعات''' منسوب به امام مهدی(عج) یکی از مهم‌ترین مستندات [[غیبت امام زمان(ع)\|دوره غیبت صغری]] هستند و معتبرترین بخش آنها از طریق [[نواب اربعه\|نوّاب خاص]] در منابع حدیثی شیعه نقل شده است. ضبط توقیعات در منابع اولیه‌ شیعه، به دلیل نزدیکی زمانی این مؤلفان به دوره غیبت صغری، احتمال جعل یا دست‌کاری را به حداقل می‌رساند.		'''توقیعات''' منسوب به امام مهدی(عج) یکی از مهم‌ترین مستندات [[غیبت امام زمان(ع)\|دوره غیبت صغری]] هستند و معتبرترین بخش آنها از طریق [[نواب اربعه\|نوّاب خاص]] در منابع حدیثی شیعه نقل شده است.

	از حیث محتوایی، توقیعات با اصول اعتقادی و فقهی امامیه هماهنگ‌ هستند و فاقد نشانه‌های غلو یا آموزه‌های گروه‌های ~~انحرافی‌اند؛ سبک نگارش آنها با زبان مکتوبات قرن سوم و چهارم سازگار است~~.		از حیث محتوایی، توقیعات با اصول اعتقادی و فقهی امامیه هماهنگ‌ هستند و فاقد نشانه‌های غلو یا آموزه‌های گروه‌های انحرافی‌اند.

	برخی توقیعاتی [[حدیث مرسل\|مرسل‌اند]] و در مقایسه با توقیعات دارای [[سلسله حدیث\|سند متصل]]، از اعتبار پایین‌تری برخوردار هستند.		برخی توقیعاتی [[حدیث مرسل\|مرسل‌اند]] و در مقایسه با توقیعات دارای [[سلسله حدیث\|سند متصل]]، از اعتبار پایین‌تری برخوردار هستند.

Fabbasi: خلاصه کردن شناسه

2026-01-28T10:11:33Z

خلاصه کردن شناسه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۱
خط ۹:		خط ۹:
	{{پاسخ}}		{{پاسخ}}

	'''توقیعات''' منسوب به امام مهدی(عج) یکی از مهم‌ترین مستندات [[غیبت امام زمان(ع)\|دوره غیبت صغری]] هستند و معتبرترین بخش آنها از طریق [[نواب اربعه\|نوّاب خاص]] در منابع حدیثی شیعه نقل شده است. از نظر [[سلسله حدیث\|سندشناسی]]، نوّاب اربعه با اوصاف وثاقت، امانت و نزدیکی ویژه به امام(ع) توصیف شده‌اند؛ ازاین‌رو گزارش‌های صادرشده از کانال آنان در بالاترین سطح اعتبار قرار می‌گیرد. همچنین ضبط توقیعات در منابع اولیه‌ شیعه، به دلیل نزدیکی زمانی این مؤلفان به دوره غیبت صغری، احتمال جعل یا دست‌کاری را به حداقل می‌رساند.		'''توقیعات''' منسوب به امام مهدی(عج) یکی از مهم‌ترین مستندات [[غیبت امام زمان(ع)\|دوره غیبت صغری]] هستند و معتبرترین بخش آنها از طریق [[نواب اربعه\|نوّاب خاص]] در منابع حدیثی شیعه نقل شده است. ضبط توقیعات در منابع اولیه‌ شیعه، به دلیل نزدیکی زمانی این مؤلفان به دوره غیبت صغری، احتمال جعل یا دست‌کاری را به حداقل می‌رساند.

	از نگاه تاریخی شواهدی وجود دارد که اصلِ ارتباط کتبی میان شیعیان و وکلای اهل بیت(ع) تأیید شده است؛ این گزارش‌ها وقوع اصل توقیعات را تقویت می‌کند. از حیث ~~محتوایی نیز~~ توقیعات با اصول اعتقادی و فقهی امامیه ~~هماهنگ‌اند~~ و فاقد نشانه‌های غلو یا آموزه‌های گروه‌های انحرافی‌اند؛ ~~همچنین~~ سبک نگارش آنها با زبان مکتوبات قرن سوم و چهارم سازگار است.		از حیث محتوایی، توقیعات با اصول اعتقادی و فقهی امامیه هماهنگ‌ هستند و فاقد نشانه‌های غلو یا آموزه‌های گروه‌های انحرافی‌اند؛ سبک نگارش آنها با زبان مکتوبات قرن سوم و چهارم سازگار است.

	~~باید توجه داشت که~~ برخی توقیعاتی [[حدیث مرسل\|مرسل‌اند]] و در مقایسه با توقیعات دارای [[سلسله حدیث\|سند متصل]]، ~~نیازمند احتیاط بیشتری‌اند و~~ از اعتبار پایین‌تری برخوردار هستند.		برخی توقیعاتی [[حدیث مرسل\|مرسل‌اند]] و در مقایسه با توقیعات دارای [[سلسله حدیث\|سند متصل]]، از اعتبار پایین‌تری برخوردار هستند.

	== مفهوم توقیع ==		== مفهوم توقیع ==

Fabbasi: تکمیل اولیه مدخل

2025-12-16T10:25:52Z

تکمیل اولیه مدخل

نمایش تغییرات

Fabbasi در ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۷

2025-12-16T07:57:36Z

@@ خط ۷۲: / خط ۷۲: @@
 * موسوعة توقیعات الامام المهدی، محمدتقی اکبرنژاد
-==منابع==
+== پانویس ==
-{{پانویس|2}}
+{{پانویس|۳}}
-<references />
 {{شاخه
   | شاخه اصلی = علوم و معارف حدیث

Fabbasi در ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۳

2025-12-15T10:23:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۳
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	طبرسی(متوفای۵۸۸ق) یکی دیگر از علمای شیعه است که توقیعاتی از امام مهدی(ع) نقل کرده است، سلسله سندی برای این توقیعات ذکر نمی‌کند.<ref>طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج علی اهل اللجاج، تصحیح: محمدباقر خرسان، مشهد، نشر مرتضی، ۱۴۰۳ق، ص۴۶۹. ص۴۷۱. ص۴۷۳. ص۴۷۸. ص۴۸۰. ص۴۸۱. ص۴۹۲.</ref> اگر این توقیعات با سلسله سند در دیگر کتاب‌ها آمده باشد، معتبر و قابل استناد خواهد شد و گرنه بدون سند می‌باشد.		طبرسی(متوفای۵۸۸ق) یکی دیگر از علمای شیعه است که توقیعاتی از امام مهدی(ع) نقل کرده است، سلسله سندی برای این توقیعات ذکر نمی‌کند.<ref>طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج علی اهل اللجاج، تصحیح: محمدباقر خرسان، مشهد، نشر مرتضی، ۱۴۰۳ق، ص۴۶۹. ص۴۷۱. ص۴۷۳. ص۴۷۸. ص۴۸۰. ص۴۸۱. ص۴۹۲.</ref> اگر این توقیعات با سلسله سند در دیگر کتاب‌ها آمده باشد، معتبر و قابل استناد خواهد شد و گرنه بدون سند می‌باشد.

	==~~= آخرین توقیع امام مهدی===~~		== محتوای توقیعات هماهنگ با قرآن و سنت ==
	آخرین توقیعی که در عصر غیبت صغری از امام مهدی(ع) صادر شده است، خبر از وفات چهارمین نایب آن حضرت و شروع غیبت کبری است.
	{{عربی بزرگ\|بسم الله الرحمن الرحيم‏ يَا عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّدٍ السَّمُرِيَّ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَ إِخْوَانِكَ فِيكَ فَإِنَّكَ مَيِّتٌ مَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ سِتَّه أَيَّامٍ فَاجْمَعْ أَمْرَكَ وَ لَا تُوصِ إِلَى أَحَدٍ يَقُومُ مَقَامَكَ بَعْدَ وَفَاتِكَ فَقَدْ وَقَعَتِ الْغَيْبَه الثَّانِيَه فَلَا ظُهُورَ إِلَّا بَعْدَ إِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ ذَلِكَ بَعْدَ طُولِ الْأَمَدِ وَ قَسْوَه الْقُلُوبِ وَ امْتِلَاءِ الْأَرْضِ جَوْراً وَ سَيَأْتِي شِيعَتِي مَنْ يَدَّعِي الْمُشَاهَدَه أَلَا فَمَنِ ادَّعَى‏ الْمُشَاهَدَه قَبْلَ خُرُوجِ السُّفْيَانِيِّ وَ الصَّيْحَه فَهُوَ كَاذِبٌ مُفْتَرٍ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ}}
	{{متن عربی\|ترجمه= به نام خداوند بخشنده مهربان. ای علی بن محمد سمری! خداوند پاداش برادرانت را در سوگ تو بزرگ گرداند. تو تا شش روز دیگر از دنیا خواهی رفت؛ پس خود را برای مرگ آماده کن و پس از خود، کسی را به‌عنوان جانشین معرفی نکن. با درگذشت تو، غیبت دوم (غیبت کبری) آغاز می‌شود و ظهوری نخواهد بود مگر به اذن خداوند متعال؛ آن هم پس از مدتی طولانی، زمانی که دل‌ها سخت شود و زمین از ستم پر گردد. به‌زودی کسانی نزد شیعیان من می‌آیند و ادعای دیدار و مشاهده می‌کنند؛ آگاه باشید هر کس پیش از خروج سفیانی و شنیده شدن ندای آسمانی، ادعای مشاهده کند، دروغگو و افترازننده است. وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ }}<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، اسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، ۵۱۶.</ref> <ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، ص۳۹۵.</ref>

	~~== تحلیل محتوایی~~ توقیعات ==
	~~=== هماهنگی~~ با قرآن و سنت ===
	توقیعات امام مهدی(ع) هماهنگ با آموزه‌های قرآن است و در متن آن‌ها به آیات قرآن استناد شده است.<ref>سوره آل عمران، آیه۴۵و آیه۱۷۳. سوره نساء، آیه۵۹. سوره مائده، آیه۱۰۱. سوره انفال، آیه۴۲. سوره هود، آیه۱۸. سوره رعد، آیه۴۲. سوره نمل، آیه۳۶. سوره شوری، آیه۱۱. سوره لقمان، ایه۳۴. سوره عنکبوت، آیه۲-۱. سوره مریم، آیه۵۹. سوره سبأ، آیه۱۸. سوره احقاف، آیه۳۰. سوره جن، آیه۲۷-۲۶.</ref> این آیات در بخش‌های مختلف توقیعاتِ کتاب کمال‌الدین اثر شیخ صدوق <ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۲ ، حدیث۲، ۴، ۸، ۳۷، ۴۲، ۴۳، ۴۹.</ref> و نیز کتاب الغیبه تألیف شیخ طوسی نقل شده است.<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، فصل ۴، ص۲۸۹. ص۲۹۰. ص۲۹۳. ص۳۱۰.</ref>		توقیعات امام مهدی(ع) هماهنگ با آموزه‌های قرآن است و در متن آن‌ها به آیات قرآن استناد شده است.<ref>سوره آل عمران، آیه۴۵و آیه۱۷۳. سوره نساء، آیه۵۹. سوره مائده، آیه۱۰۱. سوره انفال، آیه۴۲. سوره هود، آیه۱۸. سوره رعد، آیه۴۲. سوره نمل، آیه۳۶. سوره شوری، آیه۱۱. سوره لقمان، ایه۳۴. سوره عنکبوت، آیه۲-۱. سوره مریم، آیه۵۹. سوره سبأ، آیه۱۸. سوره احقاف، آیه۳۰. سوره جن، آیه۲۷-۲۶.</ref> این آیات در بخش‌های مختلف توقیعاتِ کتاب کمال‌الدین اثر شیخ صدوق <ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۲ ، حدیث۲، ۴، ۸، ۳۷، ۴۲، ۴۳، ۴۹.</ref> و نیز کتاب الغیبه تألیف شیخ طوسی نقل شده است.<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، فصل ۴، ص۲۸۹. ص۲۹۰. ص۲۹۳. ص۳۱۰.</ref>

	توقیعات امام مهدی (ع) با بسیاری از روایات اسلامی هم‌راستا و هماهنگ است. در یکی از توقیعات، امام (ع) فرمودند که هیچ‌کس به اندازه اهل تقوا به خدا نزدیک نیست؛ هر کس که پیرو ما باشد، اهل تقواست و هر کس که منکر ما شود، از ما جدا خواهد بود.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۳، حدیث۴.</ref> همین مضمون از امام باقر(ع) نیز نقل شده است. <ref>كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق، ج۲، ص۷۴.</ref> <ref>ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، كتابچى‏، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۶۲۵، مجلس۹۱، حدیث۳.</ref> در ادامه همان توقیع آمده است: {{متن عربی\| أَمَّا الْفُقَّاعُ فَشُرْبُهُ حَرَامٌ\|نوشیدن فقاع حرام است.}}<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۳، حدیث۴.</ref> این حکم در روایات دیگر از ائمه (ع) نیز تأکید شده است.<ref>كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق،ج‏۶، ص۴۲۲، بَابُ الْفُقَّاع‏.</ref>		توقیعات امام مهدی (ع) با بسیاری از روایات اسلامی هم‌راستا و هماهنگ است. در یکی از توقیعات، امام (ع) فرمودند که هیچ‌کس به اندازه اهل تقوا به خدا نزدیک نیست؛ هر کس که پیرو ما باشد، اهل تقواست و هر کس که منکر ما شود، از ما جدا خواهد بود.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۳، حدیث۴.</ref> همین مضمون از امام باقر(ع) نیز نقل شده است. <ref>كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق، ج۲، ص۷۴.</ref> <ref>ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، كتابچى‏، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۶۲۵، مجلس۹۱، حدیث۳.</ref> در ادامه همان توقیع آمده است: {{متن عربی\| أَمَّا الْفُقَّاعُ فَشُرْبُهُ حَرَامٌ\|نوشیدن فقاع حرام است.}}<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۳، حدیث۴.</ref> این حکم در روایات دیگر از ائمه (ع) نیز تأکید شده است.<ref>كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق،ج‏۶، ص۴۲۲، بَابُ الْفُقَّاع‏.</ref>

	~~=== مواضع روشن نسبت به جریان‌های انحرافی ===~~		تحلیل‌های سندی و محتوایی نشان می‌دهد که اصل توقیعات امام مهدی(عج) و بخش عمده آنچه در منابع اولیه ثبت شده، از اعتبار بالایی برخوردار است. توقیعاتی که از طریق نوّاب خاص نقل شده‌اند، در منابعی چون کمال‌الدین، الغیبة طوسی و...، در زمره معتبرترین اسناد دوره غیبت صغری قرار می‌گیرند.
	در ~~برخی توقیعات، امام به‌صراحت بسیاری~~ از ~~مدعیان دروغین بابیت یا نیابت را طرد می‌کند؛ این مواضع با گزارش‌های تاریخی مستقل هم هماهنگ~~ است و ~~این هماهنگی احتمال صحت توقیعات را افزایش می‌دهد~~.

	~~== تحلیل تاریخی صدور~~ توقیعات ==		توقیعات مرسل در کتاب‌هایی مانند الاحتجاج، هرچند از حیث سند ضعیف‌ترند، اما از نظر محتوایی هرکدام که با مجموعه توقیعات معتبر هماهنگی داشته باشند، مورد پذیرش قرار می‌گیرند.
	~~=== شرایط سیاسی و اجتماعی دوران غیبت صغری ===~~
	~~این دوره، زمانه فشار شدید سیاسی عباسیان و لزوم پنهان‌کاری شدید بود. شبکه وکالت که~~ از ~~دوران امام هادی و امام عسکری(ع) پایه‌گذاری شده بود، همچنان فعال بود. طبیعی است~~ که ~~ارتباط~~ با ~~امام در چنین شرایطی عمدتاً از طریق مکاتبه انجام شود~~.

	=== ~~شواهد تاریخی خارج از منابع حدیثی~~ ===		=== آخرین توقیع امام مهدی(ع) ===
	~~گزارش‌های تاریخی، حتی~~ از ~~غیرشیعیان، نشان می‌دهد~~ که ~~مکاتباتی میان~~ شیعیان و ~~«باب» یا «وکلا» وجود داشته~~ است. ~~این گزارش‌ها مستقل از منابع حدیثی بوده~~ و ~~وقوع اصلِ ارتباط کتبی را تأیید می‌کنند~~.		آخرین توقیعی که در عصر غیبت صغری از امام مهدی(ع) صادر شده است، خبر از وفات چهارمین نایب آن حضرت و شروع غیبت کبری است.
			{{عربی بزرگ\|بسم الله الرحمن الرحيم‏ يَا عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّدٍ السَّمُرِيَّ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَ إِخْوَانِكَ فِيكَ فَإِنَّكَ مَيِّتٌ مَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ سِتَّه أَيَّامٍ فَاجْمَعْ أَمْرَكَ وَ لَا تُوصِ إِلَى أَحَدٍ يَقُومُ مَقَامَكَ بَعْدَ وَفَاتِكَ فَقَدْ وَقَعَتِ الْغَيْبَه الثَّانِيَه فَلَا ظُهُورَ إِلَّا بَعْدَ إِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ ذَلِكَ بَعْدَ طُولِ الْأَمَدِ وَ قَسْوَه الْقُلُوبِ وَ امْتِلَاءِ الْأَرْضِ جَوْراً وَ سَيَأْتِي شِيعَتِي مَنْ يَدَّعِي الْمُشَاهَدَه أَلَا فَمَنِ ادَّعَى‏ الْمُشَاهَدَه قَبْلَ خُرُوجِ السُّفْيَانِيِّ وَ الصَّيْحَه فَهُوَ كَاذِبٌ مُفْتَرٍ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ}}
			{{متن عربی\|ترجمه= به نام خداوند بخشنده مهربان. ای علی بن محمد سمری! خداوند پاداش برادرانت را در سوگ تو بزرگ گرداند. تو تا شش روز دیگر از دنیا خواهی رفت؛ پس خود را برای مرگ آماده کن و پس از خود، کسی را به‌عنوان جانشین معرفی نکن. با درگذشت تو، غیبت دوم (غیبت کبری) آغاز می‌شود و ظهوری نخواهد بود مگر به اذن خداوند متعال؛ آن هم پس از مدتی طولانی، زمانی که دل‌ها سخت شود و زمین از ستم پر گردد. به‌زودی کسانی نزد شیعیان من می‌آیند و ادعای دیدار و مشاهده می‌کنند؛ آگاه باشید هر کس پیش از خروج سفیانی و شنیده شدن ندای آسمانی، ادعای مشاهده کند، دروغگو و افترازننده است. وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ }}<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، اسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، ۵۱۶.</ref> <ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، ص۳۹۵.</ref>

	~~=== سازگاری محتوای توقیعات با واقعیات زمانه ===~~
	توقیعات مرتبط با مسائل مالی، پاسخ به شبهات، تأیید وکلای مورد اعتماد و ردّ مدعیان، کاملاً با وضعیت اجتماعی شیعه در دوره غیبت صغری سازگار است.

	تحلیل‌های سندی، تاریخی و محتوایی نشان می‌دهد که اصل توقیعات امام مهدی(عج) و بخش عمده آنچه در منابع اولیه ثبت شده، از اعتبار بالایی برخوردار است. توقیعاتی که از طریق نوّاب خاص و ناقلان معاصر نقل شده‌اند، به‌ویژه در منابعی چون کمال‌الدین، الغیبة طوسی، الغیبة نعمانی، در زمره معتبرترین اسناد دوره غیبت صغری قرار می‌گیرند.
	توقیعات مرسل در کتاب‌هایی مانند الاحتجاج، هرچند از حیث سند ضعیف‌ترند، اما از نظر محتوایی و تاریخی با مجموعه توقیعات معتبر هماهنگی دارند و به همین دلیل در میان دانشمندان امامیه مورد پذیرش نسبی واقع شده‌اند.
	== مطالعه بیشتر==		== مطالعه بیشتر==
	* توقیعات مقدسه، اثر جعفر وجدانى		* توقیعات مقدسه، اثر جعفر وجدانى
	* مجموعه سخنان، توقیعات و ادعیه حضرت بقیة الله، خادمى شیرازى		* مجموعه سخنان، توقیعات و ادعیه حضرت بقیة الله، خادمى شیرازى
	* موسوعة توقیعات الامام المهدی، محمدتقی اکبرنژاد		* موسوعة توقیعات الامام المهدی، محمدتقی اکبرنژاد



	==منابع==		==منابع==

Fabbasi: /* هماهنگی با قرآن و سنت */ اصلاح ارقام

2025-12-15T10:05:32Z

هماهنگی با قرآن و سنت: اصلاح ارقام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۵
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	=== هماهنگی با قرآن و سنت ===		=== هماهنگی با قرآن و سنت ===
	توقیعات امام مهدی(ع) هماهنگ با آموزه‌های قرآن است و در متن آن‌ها به آیات قرآن استناد شده است.<ref>سوره آل عمران، آیه۴۵و آیه۱۷۳. سوره نساء، آیه۵۹. سوره مائده، آیه۱۰۱. سوره انفال، آیه۴۲. سوره هود، آیه۱۸. سوره رعد، آیه۴۲. سوره نمل، آیه۳۶. سوره شوری، آیه۱۱. سوره لقمان، ایه۳۴. سوره عنکبوت، آیه۲-۱. سوره مریم، آیه۵۹. سوره سبأ، آیه۱۸. سوره احقاف، آیه۳۰. سوره جن، آیه۲۷-۲۶.</ref> این آیات در بخش‌های مختلف توقیعاتِ کتاب کمال‌الدین اثر شیخ صدوق <ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۲ ، حدیث۲، ۴، ۸، ۳۷، ۴۲، ۴۳، ۴۹.</ref> و نیز کتاب الغیبه تألیف شیخ طوسی نقل شده است.<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، فصل ۴، ص۲۸۹. ص۲۹۰. ص۲۹۳. ص۳۱۰.</ref>		توقیعات امام مهدی(ع) هماهنگ با آموزه‌های قرآن است و در متن آن‌ها به آیات قرآن استناد شده است.<ref>سوره آل عمران، آیه۴۵و آیه۱۷۳. سوره نساء، آیه۵۹. سوره مائده، آیه۱۰۱. سوره انفال، آیه۴۲. سوره هود، آیه۱۸. سوره رعد، آیه۴۲. سوره نمل، آیه۳۶. سوره شوری، آیه۱۱. سوره لقمان، ایه۳۴. سوره عنکبوت، آیه۲-۱. سوره مریم، آیه۵۹. سوره سبأ، آیه۱۸. سوره احقاف، آیه۳۰. سوره جن، آیه۲۷-۲۶.</ref> این آیات در بخش‌های مختلف توقیعاتِ کتاب کمال‌الدین اثر شیخ صدوق <ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۲ ، حدیث۲، ۴، ۸، ۳۷، ۴۲، ۴۳، ۴۹.</ref> و نیز کتاب الغیبه تألیف شیخ طوسی نقل شده است.<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، فصل ۴، ص۲۸۹. ص۲۹۰. ص۲۹۳. ص۳۱۰.</ref>

			توقیعات امام مهدی (ع) با بسیاری از روایات اسلامی هم‌راستا و هماهنگ است. در یکی از توقیعات، امام (ع) فرمودند که هیچ‌کس به اندازه اهل تقوا به خدا نزدیک نیست؛ هر کس که پیرو ما باشد، اهل تقواست و هر کس که منکر ما شود، از ما جدا خواهد بود.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۳، حدیث۴.</ref> همین مضمون از امام باقر(ع) نیز نقل شده است. <ref>كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق، ج۲، ص۷۴.</ref> <ref>ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، كتابچى‏، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۶۲۵، مجلس۹۱، حدیث۳.</ref> در ادامه همان توقیع آمده است: {{متن عربی\| أَمَّا الْفُقَّاعُ فَشُرْبُهُ حَرَامٌ\|نوشیدن فقاع حرام است.}}<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۳، حدیث۴.</ref> این حکم در روایات دیگر از ائمه (ع) نیز تأکید شده است.<ref>كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق،ج‏۶، ص۴۲۲، بَابُ الْفُقَّاع‏.</ref>

	=== مواضع روشن نسبت به جریان‌های انحرافی ===		=== مواضع روشن نسبت به جریان‌های انحرافی ===

Fabbasi: /* منابع */

2025-12-14T10:20:05Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۰
خط ۸۵:		خط ۸۵:

	==منابع==		==منابع==
			{{پانویس\|2}}
	<references />		<references />
	{{شاخه		{{شاخه

Fabbasi: /* هماهنگی با قرآن و سنت */

2025-12-14T10:18:32Z

هماهنگی با قرآن و سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۸
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	== تحلیل محتوایی توقیعات ==		== تحلیل محتوایی توقیعات ==
	=== هماهنگی با قرآن و سنت ===		=== هماهنگی با قرآن و سنت ===
	توقیعات امام مهدی(ع) ~~همسو~~ با ~~آیات~~ قرآن است و در متن ~~توقیعات،~~ به ~~آیاتی از~~ قرآن استناد شده است. <ref>سوره آل عمران، آیه۴۵و آیه۱۷۳. سوره نساء، آیه۵۹. سوره مائده، آیه۱۰۱. سوره انفال، آیه۴۲. سوره هود، آیه۱۸. سوره رعد، آیه۴۲. سوره نمل، آیه۳۶. سوره شوری، آیه۱۱. سوره لقمان، ایه۳۴. سوره عنکبوت، آیه۲-۱. سوره مریم، آیه۵۹. سوره سبأ، آیه۱۸. سوره احقاف، آیه۳۰. سوره جن، آیه۲۷-۲۶.</ref> این آیات در ~~جای جای توقیعات~~ کتاب ~~کمال الدین~~ شیخ صدوق<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۲ ، حدیث۲، ۴، ۸، ۳۷، ۴۲، ۴۳، ۴۹.</ref> و کتاب الغیبه شیخ طوسی ~~آمده~~ است.‏<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، فصل ۴، ص۲۸۹. ص۲۹۰. ص۲۹۳. ص۳۱۰.</ref>		توقیعات امام مهدی(ع) هماهنگ با آموزه‌های قرآن است و در متن آن‌ها به آیات قرآن استناد شده است.<ref>سوره آل عمران، آیه۴۵و آیه۱۷۳. سوره نساء، آیه۵۹. سوره مائده، آیه۱۰۱. سوره انفال، آیه۴۲. سوره هود، آیه۱۸. سوره رعد، آیه۴۲. سوره نمل، آیه۳۶. سوره شوری، آیه۱۱. سوره لقمان، ایه۳۴. سوره عنکبوت، آیه۲-۱. سوره مریم، آیه۵۹. سوره سبأ، آیه۱۸. سوره احقاف، آیه۳۰. سوره جن، آیه۲۷-۲۶.</ref> این آیات در بخش‌های مختلف توقیعاتِ کتاب کمال‌الدین اثر شیخ صدوق <ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۲ ، حدیث۲، ۴، ۸، ۳۷، ۴۲، ۴۳، ۴۹.</ref> و نیز کتاب الغیبه تألیف شیخ طوسی نقل شده است.<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، فصل ۴، ص۲۸۹. ص۲۹۰. ص۲۹۳. ص۳۱۰.</ref>


	=== مواضع روشن نسبت به جریان‌های انحرافی ===		=== مواضع روشن نسبت به جریان‌های انحرافی ===

Fabbasi: /* آخرین توقیع امام مهدی */

2025-12-14T09:59:38Z

آخرین توقیع امام مهدی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۹
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	=== آخرین توقیع امام مهدی===		=== آخرین توقیع امام مهدی===
	آخرین توقیعی که در عصر غیبت صغری از امام مهدی(ع) صادر شده است، خبر از وفات چهارمین نایب آن حضرت و شروع غیبت کبری است.		آخرین توقیعی که در عصر غیبت صغری از امام مهدی(ع) صادر شده است، خبر از وفات چهارمین نایب آن حضرت و شروع غیبت کبری است.
	{{~~متن~~ عربی\|بسم الله الرحمن الرحيم‏ يَا عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّدٍ السَّمُرِيَّ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَ إِخْوَانِكَ فِيكَ فَإِنَّكَ مَيِّتٌ مَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ سِتَّه أَيَّامٍ فَاجْمَعْ أَمْرَكَ وَ لَا تُوصِ إِلَى أَحَدٍ يَقُومُ مَقَامَكَ بَعْدَ وَفَاتِكَ فَقَدْ وَقَعَتِ الْغَيْبَه الثَّانِيَه فَلَا ظُهُورَ إِلَّا بَعْدَ إِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ ذَلِكَ بَعْدَ طُولِ الْأَمَدِ وَ قَسْوَه الْقُلُوبِ وَ امْتِلَاءِ الْأَرْضِ جَوْراً وَ سَيَأْتِي شِيعَتِي مَنْ يَدَّعِي الْمُشَاهَدَه أَلَا فَمَنِ ادَّعَى‏ الْمُشَاهَدَه قَبْلَ خُرُوجِ السُّفْيَانِيِّ وَ الصَّيْحَه فَهُوَ كَاذِبٌ مُفْتَرٍ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ\|ترجمه= به نام خداوند بخشنده مهربان. ای علی بن محمد سمری! خداوند پاداش برادرانت را در سوگ تو بزرگ گرداند. تو تا شش روز دیگر از دنیا خواهی رفت؛ پس خود را برای مرگ آماده کن و پس از خود، کسی را به‌عنوان جانشین معرفی نکن. با درگذشت تو، غیبت دوم (غیبت کبری) آغاز می‌شود و ظهوری نخواهد بود مگر به اذن خداوند متعال؛ آن هم پس از مدتی طولانی، زمانی که دل‌ها سخت شود و زمین از ستم پر گردد. به‌زودی کسانی نزد شیعیان من می‌آیند و ادعای دیدار و مشاهده می‌کنند؛ آگاه باشید هر کس پیش از خروج سفیانی و شنیده شدن ندای آسمانی، ادعای مشاهده کند، دروغگو و افترازننده است. وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ }}<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، اسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، ۵۱۶.</ref> <ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، ص۳۹۵.</ref>		{{عربی بزرگ\|بسم الله الرحمن الرحيم‏ يَا عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّدٍ السَّمُرِيَّ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَ إِخْوَانِكَ فِيكَ فَإِنَّكَ مَيِّتٌ مَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ سِتَّه أَيَّامٍ فَاجْمَعْ أَمْرَكَ وَ لَا تُوصِ إِلَى أَحَدٍ يَقُومُ مَقَامَكَ بَعْدَ وَفَاتِكَ فَقَدْ وَقَعَتِ الْغَيْبَه الثَّانِيَه فَلَا ظُهُورَ إِلَّا بَعْدَ إِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ ذَلِكَ بَعْدَ طُولِ الْأَمَدِ وَ قَسْوَه الْقُلُوبِ وَ امْتِلَاءِ الْأَرْضِ جَوْراً وَ سَيَأْتِي شِيعَتِي مَنْ يَدَّعِي الْمُشَاهَدَه أَلَا فَمَنِ ادَّعَى‏ الْمُشَاهَدَه قَبْلَ خُرُوجِ السُّفْيَانِيِّ وَ الصَّيْحَه فَهُوَ كَاذِبٌ مُفْتَرٍ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ}}
			{{متن عربی\|ترجمه= به نام خداوند بخشنده مهربان. ای علی بن محمد سمری! خداوند پاداش برادرانت را در سوگ تو بزرگ گرداند. تو تا شش روز دیگر از دنیا خواهی رفت؛ پس خود را برای مرگ آماده کن و پس از خود، کسی را به‌عنوان جانشین معرفی نکن. با درگذشت تو، غیبت دوم (غیبت کبری) آغاز می‌شود و ظهوری نخواهد بود مگر به اذن خداوند متعال؛ آن هم پس از مدتی طولانی، زمانی که دل‌ها سخت شود و زمین از ستم پر گردد. به‌زودی کسانی نزد شیعیان من می‌آیند و ادعای دیدار و مشاهده می‌کنند؛ آگاه باشید هر کس پیش از خروج سفیانی و شنیده شدن ندای آسمانی، ادعای مشاهده کند، دروغگو و افترازننده است. وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ }}<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، اسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، ۵۱۶.</ref> <ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، ص۳۹۵.</ref>

	== تحلیل محتوایی توقیعات ==		== تحلیل محتوایی توقیعات ==

Fabbasi: اصلاح ارقام

2025-12-14T09:54:17Z

اصلاح ارقام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۴
خط ۴۳:		خط ۴۳:
	نایبان خاص امام مهدی(ع) همگی در منابع رجالی همچون شیخ طوسی،<ref>طوسى، محمد بن الحسن، رجال الطوسي، قم، چاپ سوم، ۱۳۷۳ ش، ص۴۰۱. ص۴۴۷.</ref> ابن داود،<ref>حلي، حسن بن عليّ بن داود، الرجال، تهران، دانشگاه تهران‏، چاپ اول، ۱۳۴۲ ش، ص۲۳۳. ص۳۲۳. </ref> علامه حلی<ref> حلى، حسن بن يوسف بن مطهر، رجال العلامه الحلي، نجف اشرف، دار الذخائر، چاپ دوم، ۱۴۱۱ ق، ص۱۲۶. ص۱۴۹. ص۲۷۳.</ref> و منابع دیگر <ref>مامقانى، عبدالله، تنقيح المقال في علم الرجال، قم، موسسه آل البيت(ع) لإحياء التراث، چاپ اول، ۱۴۳۱ق، ج۲۲، ص۷۰.</ref> <ref>عليارى تبريزى، على بن عبدالله، بهجه الآمال في شرح زبده المقال، تهران، بنياد فرهنگ اسلامى كوشانپور، چاپ دوم، ۱۴۱۲ق، ج۵، ص۵۱۷.</ref> ‏<ref>نمازى شاهرودى، على، مستدركات علم رجال الحديث، تهران، فرزند مولف، چاپ اول، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۴۵۰.</ref> با اوصاف وثاقت، امانت، زهد و جایگاه رفیع در جامعه شیعه معرفی شده‌اند.		نایبان خاص امام مهدی(ع) همگی در منابع رجالی همچون شیخ طوسی،<ref>طوسى، محمد بن الحسن، رجال الطوسي، قم، چاپ سوم، ۱۳۷۳ ش، ص۴۰۱. ص۴۴۷.</ref> ابن داود،<ref>حلي، حسن بن عليّ بن داود، الرجال، تهران، دانشگاه تهران‏، چاپ اول، ۱۳۴۲ ش، ص۲۳۳. ص۳۲۳. </ref> علامه حلی<ref> حلى، حسن بن يوسف بن مطهر، رجال العلامه الحلي، نجف اشرف، دار الذخائر، چاپ دوم، ۱۴۱۱ ق، ص۱۲۶. ص۱۴۹. ص۲۷۳.</ref> و منابع دیگر <ref>مامقانى، عبدالله، تنقيح المقال في علم الرجال، قم، موسسه آل البيت(ع) لإحياء التراث، چاپ اول، ۱۴۳۱ق، ج۲۲، ص۷۰.</ref> <ref>عليارى تبريزى، على بن عبدالله، بهجه الآمال في شرح زبده المقال، تهران، بنياد فرهنگ اسلامى كوشانپور، چاپ دوم، ۱۴۱۲ق، ج۵، ص۵۱۷.</ref> ‏<ref>نمازى شاهرودى، على، مستدركات علم رجال الحديث، تهران، فرزند مولف، چاپ اول، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۴۵۰.</ref> با اوصاف وثاقت، امانت، زهد و جایگاه رفیع در جامعه شیعه معرفی شده‌اند.

	=== اعتبار توقیعات ===		=== اعتبار سندی توقیعات ===
	شیخ صدوق، شیخ طوسی و دیگر علما، مقداری از این توقیعات را با سلسه سند نقل کرده‌اند که قابلیت استناددهی را بیشتر کرده است. به عنوان نمونه شیخ صدوق(متوفای۳۸۱ق) در جلد دوم کتاب کمال الدین و تمام النعمه، بابی را اختصاص به توقیعات امام مهدی(ع) داده و ۵۲ توقیع از امام(ع) آورده است که بیش از ۴۰ توقیع با سلسله سند کامل آمده است.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۲ تا ص۵۲۲.</ref>		شیخ صدوق، شیخ طوسی و دیگر علما، مقداری از این توقیعات را با سلسه سند نقل کرده‌اند که قابلیت استناددهی را بیشتر کرده است. به عنوان نمونه شیخ صدوق(متوفای۳۸۱ق) در جلد دوم کتاب کمال الدین و تمام النعمه، بابی را اختصاص به توقیعات امام مهدی(ع) داده و ۵۲ توقیع از امام(ع) آورده است که بیش از ۴۰ توقیع با سلسله سند کامل آمده است.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۲ تا ص۵۲۲.</ref>
	* محمد بن صالح نامه‌ای به امام عصر نوشته و از اذیت‌های بستگانش به خاطر شیعه بودنش سوال می‌کند و امام پاسخ داده است که آيا كلام خداى تعالى را نمى‏‌خوانيد كه{{قرآن\| وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً\|ترجمه= بين آنها و بين قريه‏‌هايى كه مبارك‌شان ساختيم، قريه‏‌هاى ظاهرى قرار داديم.\|سوره=~~نساء~~\|آیه=۱۸}} به خدا سوگند ما آن قريه‏‌هاى مبارك و شما آن قريه‏‌هاى ظاهر هستيد.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ ، ، ص۴۸۳، حدیث۲.</ref> این حدیث با سه سند نقل شده و همه راویان آن ثقه و از بزرگان شیعه می‌باشند.<ref>نجاشى، احمد بن على، رجال النجاشي، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ ششم۶، ۱۳۶۵ش، ص۲۱۶.</ref> <ref>علامه حلى، حسن بن يوسف، رجال العلامه الحلي، قم، الشريف الرضي، چاپ دوم، ۱۴۰۲ق، ص۱۴۷.</ref> <ref>طوسى، محمد بن حسن، رجال الطوسي، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ سوم، ۱۳۷۳ش، ص۴۰۰.</ref> <ref>شوشترى، محمد تقى، قاموس الرجال، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق، ج۹، ص۳۳۲.</ref>		* محمد بن صالح نامه‌ای به امام عصر نوشته و از اذیت‌های بستگانش به خاطر شیعه بودنش سوال می‌کند و امام پاسخ داده است که آيا كلام خداى تعالى را نمى‏‌خوانيد كه{{قرآن\| وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً\|ترجمه= بين آنها و بين قريه‏‌هايى كه مبارك‌شان ساختيم، قريه‏‌هاى ظاهرى قرار داديم.\|سوره=سبأ\|آیه=۱۸}} به خدا سوگند ما آن قريه‏‌هاى مبارك و شما آن قريه‏‌هاى ظاهر هستيد.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ ، ، ص۴۸۳، حدیث۲.</ref> این حدیث با سه سند نقل شده و همه راویان آن ثقه و از بزرگان شیعه می‌باشند.<ref>نجاشى، احمد بن على، رجال النجاشي، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ ششم۶، ۱۳۶۵ش، ص۲۱۶.</ref> <ref>علامه حلى، حسن بن يوسف، رجال العلامه الحلي، قم، الشريف الرضي، چاپ دوم، ۱۴۰۲ق، ص۱۴۷.</ref> <ref>طوسى، محمد بن حسن، رجال الطوسي، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ سوم، ۱۳۷۳ش، ص۴۰۰.</ref> <ref>شوشترى، محمد تقى، قاموس الرجال، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق، ج۹، ص۳۳۲.</ref>
	* امام مهدی(ع) در توقیع معتبری،<ref>اردبيلى، محمد بن على، جامع الرواه و ازاحه الاشتباهات عن الطرق و الأسناد، بیروت، دار الأضواء، چاپ اول، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۳.</ref> ‏<ref>تفرشى، مصطفى بن حسين، نقد الرجال، قم، موسسه آل البيت(ع) لإحياء التراث، چاپ اول، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۳۴۴.</ref> تعیین کنندگان وقت برای ظهور امام را دروغ‌گویان دانسته است: {{متن عربی\|كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ\|ترجمه=کسانی که برای زمان ظهور وقت تعیین کرده‌اند، دروغ گفته‌اند.}} <ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ ، ص۴۸۳، حدیث۳.</ref>		* امام مهدی(ع) در توقیع معتبری،<ref>اردبيلى، محمد بن على، جامع الرواه و ازاحه الاشتباهات عن الطرق و الأسناد، بیروت، دار الأضواء، چاپ اول، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۳.</ref> ‏<ref>تفرشى، مصطفى بن حسين، نقد الرجال، قم، موسسه آل البيت(ع) لإحياء التراث، چاپ اول، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۳۴۴.</ref> تعیین کنندگان وقت برای ظهور امام را دروغ‌گویان دانسته است: {{متن عربی\|كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ\|ترجمه=کسانی که برای زمان ظهور وقت تعیین کرده‌اند، دروغ گفته‌اند.}} <ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ ، ص۴۸۳، حدیث۳.</ref>
	* امام مهدی(ع) گاهی با توقیعی شیعیان را از برخی از مسافرت‌ها به خاطر ناامن بودن راه‌ها منع می‌کرد.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵، ص۴۹۱، حدیث۱۴.</ref> سلسله سند اینگونه روایات همه از بزرگان شیعه و مورد اعتماد بودند.<ref>نجاشى، احمد بن على، رجال النجاشي، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ ششم، ۱۳۶۵ش، ص۲۶۱. ص۱۱۷. ص۲۶۳.</ref>		* امام مهدی(ع) گاهی با توقیعی شیعیان را از برخی از مسافرت‌ها به خاطر ناامن بودن راه‌ها منع می‌کرد.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵، ص۴۹۱، حدیث۱۴.</ref> سلسله سند اینگونه روایات همه از بزرگان شیعه و مورد اعتماد بودند.<ref>نجاشى، احمد بن على، رجال النجاشي، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ ششم، ۱۳۶۵ش، ص۲۶۱. ص۱۱۷. ص۲۶۳.</ref>
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	شیخ طوسی (متوفی ۴۶۰ هجری) '''كتاب الغيبة للحجة''' را در مورد غیبت امام مهدی (ع) تألیف کرده است که برخی از توقیعات امام مهدی (ع) از سوی نواب خاص ایشان را آورده است.<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، فصل 4، ص۲۸۱ تا ص۳۲۸.</ref> بیش از۲۰ روایت در این فصل با سلسله سند آمده است. شیخ طوسی یادآور شده که توقیعات از امام مهدی(ع) بیش از این است و من فقط چند نمونه آورده‌ام.<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، ص285.</ref>		شیخ طوسی (متوفی ۴۶۰ هجری) '''كتاب الغيبة للحجة''' را در مورد غیبت امام مهدی (ع) تألیف کرده است که برخی از توقیعات امام مهدی (ع) از سوی نواب خاص ایشان را آورده است.<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، فصل 4، ص۲۸۱ تا ص۳۲۸.</ref> بیش از۲۰ روایت در این فصل با سلسله سند آمده است. شیخ طوسی یادآور شده که توقیعات از امام مهدی(ع) بیش از این است و من فقط چند نمونه آورده‌ام.<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، ص285.</ref>

	طبرسی(متوفای۵۸۸ق) یکی دیگر از علمای شیعه است که توقیعاتی از امام مهدی(ع) نقل کرده ~~است~~.<ref>طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج علی اهل اللجاج، تصحیح محمدباقر خرسان، مشهد، نشر مرتضی، ~~۱۴۰۳ق~~.</ref>		طبرسی(متوفای۵۸۸ق) یکی دیگر از علمای شیعه است که توقیعاتی از امام مهدی(ع) نقل کرده است، سلسله سندی برای این توقیعات ذکر نمی‌کند.<ref>طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج علی اهل اللجاج، تصحیح: محمدباقر خرسان، مشهد، نشر مرتضی، ۱۴۰۳ق، ص۴۶۹. ص۴۷۱. ص۴۷۳. ص۴۷۸. ص۴۸۰. ص۴۸۱. ص۴۹۲.</ref> اگر این توقیعات با سلسله سند در دیگر کتاب‌ها آمده باشد، معتبر و قابل استناد خواهد شد و گرنه بدون سند می‌باشد.

			=== آخرین توقیع امام مهدی===
			آخرین توقیعی که در عصر غیبت صغری از امام مهدی(ع) صادر شده است، خبر از وفات چهارمین نایب آن حضرت و شروع غیبت کبری است.
			{{متن عربی\|بسم الله الرحمن الرحيم‏ يَا عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّدٍ السَّمُرِيَّ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَ إِخْوَانِكَ فِيكَ فَإِنَّكَ مَيِّتٌ مَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ سِتَّه أَيَّامٍ فَاجْمَعْ أَمْرَكَ وَ لَا تُوصِ إِلَى أَحَدٍ يَقُومُ مَقَامَكَ بَعْدَ وَفَاتِكَ فَقَدْ وَقَعَتِ الْغَيْبَه الثَّانِيَه فَلَا ظُهُورَ إِلَّا بَعْدَ إِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ ذَلِكَ بَعْدَ طُولِ الْأَمَدِ وَ قَسْوَه الْقُلُوبِ وَ امْتِلَاءِ الْأَرْضِ جَوْراً وَ سَيَأْتِي شِيعَتِي مَنْ يَدَّعِي الْمُشَاهَدَه أَلَا فَمَنِ ادَّعَى‏ الْمُشَاهَدَه قَبْلَ خُرُوجِ السُّفْيَانِيِّ وَ الصَّيْحَه فَهُوَ كَاذِبٌ مُفْتَرٍ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ\|ترجمه= به نام خداوند بخشنده مهربان. ای علی بن محمد سمری! خداوند پاداش برادرانت را در سوگ تو بزرگ گرداند. تو تا شش روز دیگر از دنیا خواهی رفت؛ پس خود را برای مرگ آماده کن و پس از خود، کسی را به‌عنوان جانشین معرفی نکن. با درگذشت تو، غیبت دوم (غیبت کبری) آغاز می‌شود و ظهوری نخواهد بود مگر به اذن خداوند متعال؛ آن هم پس از مدتی طولانی، زمانی که دل‌ها سخت شود و زمین از ستم پر گردد. به‌زودی کسانی نزد شیعیان من می‌آیند و ادعای دیدار و مشاهده می‌کنند؛ آگاه باشید هر کس پیش از خروج سفیانی و شنیده شدن ندای آسمانی، ادعای مشاهده کند، دروغگو و افترازننده است. وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ }}<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، اسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، ۵۱۶.</ref> <ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، ص۳۹۵.</ref>

	== تحلیل محتوایی توقیعات ==		== تحلیل محتوایی توقیعات ==
	=== هماهنگی با قرآن و سنت ===		=== هماهنگی با قرآن و سنت ===
	توقیعات ~~منقول~~ با ~~اصول کلان آموزه‌های امامیه همخوانی دارد~~ و ~~نشانی~~ از ~~غلو، تناقض یا آموزه‌های منسوب به جریان‌های انحرافی~~ در ~~آنها دیده نمی‌شود~~.		توقیعات امام مهدی(ع) همسو با آیات قرآن است و در متن توقیعات، به آیاتی از قرآن استناد شده است. <ref>سوره آل عمران، آیه۴۵و آیه۱۷۳. سوره نساء، آیه۵۹. سوره مائده، آیه۱۰۱. سوره انفال، آیه۴۲. سوره هود، آیه۱۸. سوره رعد، آیه۴۲. سوره نمل، آیه۳۶. سوره شوری، آیه۱۱. سوره لقمان، ایه۳۴. سوره عنکبوت، آیه۲-۱. سوره مریم، آیه۵۹. سوره سبأ، آیه۱۸. سوره احقاف، آیه۳۰. سوره جن، آیه۲۷-۲۶.</ref> این آیات در جای جای توقیعات کتاب کمال الدین شیخ صدوق<ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، باب۴۵ باب ذكر التوقيعات الوارده عن القائم، ص۴۸۲ ، حدیث۲، ۴، ۸، ۳۷، ۴۲، ۴۳، ۴۹.</ref> و کتاب الغیبه شیخ طوسی آمده است.‏<ref>طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبه للحجه، قم، دار المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، فصل ۴، ص۲۸۹. ص۲۹۰. ص۲۹۳. ص۳۱۰.</ref>

	~~=== انسجام سبک شناختی ===~~
	توقیعات از نظر ادبی و سبکی دارای عبارت‌بندی مشخص و متعادلی‌اند. سبک نگارش رسمی و دقیق آنها با سطح فکری امامیه و ادبیات روایی قرن سوم و چهارم هماهنگ است و این یکی از قرائن صدور آنهاست.

	=== مواضع روشن نسبت به جریان‌های انحرافی ===		=== مواضع روشن نسبت به جریان‌های انحرافی ===